Arapların Hükümdarlığı ve Emirliği
Rulership And Princeshipamong The Arabs
ARAPLAR ARASINDA HÜKÜMDARLIK VE EMİRLİK
RULERSHIP AND PRINCESHIPAMONG THE ARABS
İslam'ın ortaya çıktığı dönemdeki gelişmeleri kolayca anlayabilmek için, İslam öncesi Araplardan söz ederken onların yönetim, emirlik, mezhepçilik ve dinî egemenlik tarihine dair kısa bir resim çizmenin gerekli olduğunu düşünüyoruz.
When talking about the Arabs before Islam,we deem it necessary to draw a mini-picture of the history of rulership, princeship, sectarianism and the religious dominations of the Arabs, so as to facilitate the understanding of emergent circumstances when Islam appeared.
İslam güneşi doğduğunda Arabistan'ın hükümdarları iki türdü: taçlı krallar, ki bunlar aslında bağımsız değildi; ve kabile ve boy reisleri, ki bunlar taçlı kralların sahip olduğu yetki ve ayrıcalıklardan yararlanıyor ve çoğunlukla bağımsızdı, ancak bazıları bir taçlı krala bir tür boyun eğmiş olabilirdi. Taçlı krallar yalnızca Yemen, Hire ve Gassan'dakilerdi. Arabistan'ın diğer tüm hükümdarları taçsızdı.
When the sun of Islam rose, rulers of Arabia were of two kinds: crowned kings, who were in fact not independent; and heads of tribes and clans, who enjoyed the same authorities and privileges possessed by crowned kings and were mostly independent, though some of whom could have shown some kind of submission to a crowned king. The crowned kings were only those of Yemen, Heerah and Ghassan. All other rulers of Arabia were non-crowned.
YEMEN'DE YÖNETİM
RULERSHIP IN YEMEN:
Sebe halkı, Yemen'de yaşayan, saf Arap milletlerinin en eski olanlarından biriydi. "Or" kazıları, onların varlığını M.Ö. yirmi beşinci yüzyıla kadar ışığa çıkardı. Medeniyetleri gelişti ve egemenlik alanları M.Ö. on birinci yüzyılda genişledi.
The folks of Sheba were one of the oldest nations of the pure Arabs, who lived in Yemen. Excavations at “Or” brought to light their existence twenty five centuries B.C. Their civilization flourished, and their domain spread eleven centuries B.C.
Yaşlarını aşağıdaki tahmine göre bölmek mümkündür:
It is possible to divide their ages according to the following estimation:
MÖ 650'den önceki yüzyıllarda, krallarına "Makrib Sheba" denilmiştir. Başkentleri "Sarwah" idi; bu kent "Khriba" olarak da bilinir ve harabeleri "Ma'rib"in batı tarafından bir günlük yürüme mesafesinde bir yerde yer almaktadır. Bu dönemde, Yemen tarihinde büyük öneme sahip olan "Ma'rib Barajı"nın inşasına başlamışlardır. Sheba'nın, Arabistan'ın içinde ve dışında kolonilere sahip olacak kadar geniş bir egemenlik alanına sahip olduğu da söylenmiştir.
1. The centuries before 650 B.C., during which their kings were called “Makrib Sheba”. Their capital was “Sarwah”, also known as “Khriba”, whose ruins lie in a spot, a day’s walk from the western side of “Ma’rib”. During this period, they started building the “Dam of Ma’rib” which had great importance in the history of Yemen. Sheba was also said to have had so great a domain that they had colonies inside and outside Arabia.
2. M.Ö. 650'den M.Ö. 115'e kadar. Bu dönemde "Makrib" adını bıraktılar ve "Sebe Kralları" unvanını benimsediler. Ayrıca başkentleri Sarwah yerine Ma'rib yaptılar. Ma'rib'in harabeleri, San'a'nın yaklaşık doksan beş kilometre (altmış mil) doğusunda yer almaktadır.
2. From 650 B.C. until 115 B.C. During this era, they gave up the name “Makrib” and assumed the designation of “Kings of Sheba”. They also made Ma’rib their capital instead of Sarwah. The ruins of Ma’rib lie at a distance of sixty miles east of San‘a.
3. M.Ö. 115'ten M.S. 300'e kadar: Bu dönemde Himyer kabilesi Sebe krallığını fethetti ve başkent olarak Ma'rib yerine Redan'ı aldı. Daha sonra Redan'a "Zifar" adı verildi. Harabeleri hâlâ "Yarim" kasabası yakınlarındaki Mudawwar Dağı'nda durmaktadır. Bu dönemde gerileme ve çöküşe başladılar. Ticaretleri büyük ölçüde sekteye uğradı; birincisi, Nabatilerin Hicaz'ın kuzeyi üzerindeki hâkimiyeti yüzünden; ikincisi, Romalıların Mısır, Suriye ve Hicaz'ın kuzeyini fethetmelerinden sonra deniz ticaret yollarında Roma üstünlüğü kurulması yüzünden; üçüncüsü de kabileler arası savaşlar yüzünden. Yukarıda sayılan üç etken sayesinde Kahtan soyundan gelen aileler birbirinden koptu ve dağıldı.
523 yılında Yahudi olan Zu Nuvas, Necran'daki Hristiyanları Yahudiliğe dönmeye zorlamak amacıyla onlara karşı büyük bir sefer düzenledi. Bunu reddedenler, içinde büyük bir ateş yakılmış derin bir çukura canlı canlı atıldılar. Kur'an-ı Kerim bu olaya işaret etmiştir:
In 523, Dhu Nawas, a Jew, despatched a great campaign against the Christians of Najran in order to force them to convert into Judaism. Having refused to do so, they were thrown alive into a big ditch where a great fire had been set. The Qur’ân referred to this event:
• "Hendeğin sahipleri lanetlendi." [85:4]
• “Cursed were the people of the ditch.” [85:4]
Bu durum Hristiyanlar arasında, özellikle de Roma imparatorları arasında büyük bir öfkeye yol açtı. Bu imparatorlar yalnızca Habeşlileri (Etiyopyalıları) Araplara karşı kışkırtmakla kalmadı, aynı zamanda Habeş ordusuna yardım eden büyük bir donanma topladı. Böylece yetmiş bin savaşçılık Habeş ordusu, 525 M.S. yılında Yemen'i ikinci kez fethetmek için Eriat'ın komutasında harekete geçti. Eriat'a Yemen üzerinde hükümranlık verilmişti ve bu makamı, ordusundaki komutanlardan biri olan Ebrehe tarafından öldürülene kadar sürdürdü. Ebrehe ise Habeş kralıyla uzlaştıktan sonra Yemen'in hükümdarlığını ele geçirdi. Daha sonra askerlerini Kâbe'yi yıkmak için görevlendirdi; bu nedenle kendisi ve askerleri “Fil Sahipleri” olarak tanınmaya başlandı.
This aroused great wrath among the Christians, and especially the Roman emperors, who not only instigated the Abyssinians (Ethiopians) against Arabs but also assembled a large fleet which helped the Abyssinian (Ethiopian) army, of seventy thousand warriors, to effect a second conquest of Yemen in 525 A.D., under the leadership of Eriat, who was granted rulership over Yemen, a position he held until he was assassinated by one of his army leaders, Abraha, who, after reconciliation with the king of Abyssinia, took rulership over Yemen and, later on, deployed his soldiers to demolish Al-Ka‘bah, and , hence, he and his soldiers came to be known as the “Men of the Elephant”.
Fil olayından sonra Yemen halkı, Ma'dikarib bin Saif Zu Yezen el-Himyari'nin önderliğinde ve Pers yardımıyla, Habeş (Etiyopyalı) işgalcilere karşı ayaklandı, bağımsızlığını yeniden kazandı ve Ma'dikarib'i kral olarak atadı. Ancak Ma'dikarib, hizmetinde ve korumasında bulundurduğu bir Habeşli tarafından öldürüldü. Böylece Zu Yezen ailesi krallıktan sonsuza dek mahrum kaldı. Pers kralı Kisra, San'a üzerine bir Pers yöneticisi atadı ve böylece Yemen'i bir Pers sömürgesi haline getirdi. Pers yöneticileri, son yöneticileri Bazan'ın 638 yılında İslam'ı kabul etmesine kadar Yemen'deki hükümranlıklarını sürdürdü ve bu suretle Pers hâkimiyetine son verildi.
After the “Elephant” incident, the people of Yemen, under the leadership of Ma‘dikarib bin Saif Dhu Yazin Al-Himyari, and through Persian assistance, revolted against the Abyssinian (Ethiopian) invaders, restored independence and appointed Ma‘dikarib as their king. However, Ma‘dikarib was assassinated by an Abyssinian (Ethiopian) he used to have him around for service and protection. The family of Dhu Yazin was thus deprived of royalty forever. Kisra, the Persian king, appointed a Persian ruler over San‘a and thus made Yemen a Persian colony. Persian rulers maintained rulership of Yemen until Badhan, the last of them, embraced Islam in 638 A.D., thus terminating the Persian domain over Yemen.
HİRE'DE YÖNETİM:
RULERSHIP IN HEERAH:
Korosh el-Büyük'ün (M.Ö. 557-529) Persleri birleştirmesinden bu yana, Irak'ı ve çevresini onlar yönetti. Büyük İskender, M.Ö. 326'da Persler'in kralı Dara I'i yenip Persleri boyunduruk altına alana kadar kimse onların otoritesini sarsamadı. Bundan sonra Pers toprakları, "Mezhep Krallarının" (Muluku't-Tevaif) adıyla bilinen krallar tarafından bölünerek yönetildi; bu dönem M.S. 230'a kadar sürdü. Bu sırada Kahtanîler Irak'ın bazı topraklarını işgal etti; ardından Adnanîler geldi ve Mezopotamya'nın bazı kısımlarını onlarla paylaşmayı başardılar.
Ever since Korosh the Great (557-529 B.C.) united the Persians, they ruled Iraq and its neighbourhood. Nobody could shake off their authority until Alexander the Great vanquished their king Dara I and thus subdued the Persians in 326 B.C. Persian lands were thenceforth divided and ruled by kings known as “the Kings of Sects”, an era which lasted until 230 A.D. Meanwhile, the Qahtanians occupied some Iraqi territories, and were later followed by some ‘Adnanians who managed to share some parts of Mesopotamia with them.
Ardeşir liderliğindeki Persliler, M.S. 226 yılında Sasani devletini kurmuşlardı; bu dönemde yeniden yeterli birlik ve güce kavuştular, krallıklarının çevresinde yaşayan Araplara boyun eğdirdiler ve Kudaa'yı Suriye'ye göç etmeye zorladılar; Hîre ve Enbar halkını ise Pers egemenliği altında bıraktılar.
The Persians, under the leadership of Ardashir, who had established the Sasanian state in 226 A.D, regained enough unity and power to subdue the Arabs living in the vicinity of their kingdom, and force Quda‘a to leave for Syria , leaving the people of Heerah and Anbar under the Persian domain.
Zamanında Ardeşir, Cezîme el-Ebrâş (Cezîmetü'l-Vaddâh) Hîre, Rabî'a ve Mudar ile Mezopotamya üzerinde hükümranlık sürdü. Ardeşir, Araplara doğrudan hükmedip sınırlarına saldırmalarını engellemesinin mümkün olmadığını düşündü; bu nedenle kendi kabilesinin desteğine ve gücüne sahip olan birini onlardan kral olarak atamanın gerekli olduğunu görmüştü. Ayrıca, sürekli kendisini rahatsız eden Bizans krallarına karşı bu Arapları kullanabileceğini de fark etmişti. Aynı zamanda Irak'taki Araplar, Bizans krallarının egemenliği altındaki Suriye Arapları ile karşı karşıya gelebilecekti. Bununla birlikte, kendisine karşı ayaklanabilecek Arapları bastırmak için Hîre kralının komutası altında bir Pers taburu bulundurmayı uygun gördü.
During the time of Ardashir, Juzaima Alwaddah exercised rulership over Heerah, Rabi‘a and Mudar, and Mesopotamia. Ardashir had reckoned that it was impossible for him to rule the Arabs directly and prevent them from attacking his borders unless he appointed as king one of them who enjoyed support and power of his tribe. He had also seen that he could make use of them against the Byzantine kings who always used to harass him. At the same time, the Arabs of Iraq could face the Arabs of Syria who were in the hold of Byzantine kings. However, he deemed it fit to keep a Persian battalion under command of the king of Heerah to be used against those Arabs who might rebel against him.
COĞRAFİ ŞAM'DA YÖNETİM
RULERSHIP IN GEOGRAPHICAL SYRIA:
Kabile göçleri sürecinde Kuda'a'nın bazı kolları Suriye sınırlarına ulaştı ve orada yerleşti. Bunlar Sulaih bin Halwan'ın soyundan geliyordu; onun soyundan da Duj'am bin Sulaih'in oğulları gelir ve bunlara Ad-Duja'ima denirdi. Kuda'a'nın bu kolları, Bizanslılar tarafından hem Arap bedevi akıncılarına hem de Farslılara karşı Bizans sınırlarının savunmasında kullanıldı. Miladi ikinci yüzyılın tamamını kapsadığı söylenen oldukça uzun bir dönem boyunca özerklik sürdürdüler. En ünlü krallarından biri Ziyad bin el-Habula'dır. Ancak otoriteleri, Gassaniler'e yenilmeleriyle sona erdi. Bunun ardından Gassaniler, Suriye'deki Araplar üzerinde vekil hükümdarlık yetkisi kazandı ve merkezleri Dümetü'l-Cendel oldu. Bu düzen, Hicri 13. yılda Yermuk Savaşı'na kadar sürdü. Son kralları Cebele bin el-Eyhem, Müminlerin Emiri Ömer bin el-Hattab'ın (Allah ondan razı olsun) hilafeti döneminde İslam'ı kabul etti.
In the process of the tribal emigrations, some septs of Quda‘a reached the borders of Syria where they settled down. They belonged to the family of Sulaih bin Halwan, of whose offspring were the sons of Duj‘am bin Sulaih known as Ad-Duja‘ima. Such septs of Quda‘a were used by the Byzantines in the defence of the Byzantine borders against both Arab Bedouin raiders and the Persians, and enjoyed autonomy for a considerable phase of time which is said to have lasted for the whole second century A.D. One of their most famous kings was Zyiad bin Al-Habula. Their authority however came to an end upon defeat by the Ghassanides who were consequently granted the proxy rulership over the Arabs of Syria and had Dumat Al-Jandal as their headquarters, which lasted until the battle of Yarmuk in the year 13 A.H. Their last king Jabala bin Al-Aihum embraced Islam during the reign of the Chief of Believers, ‘Umar bin Al-Khattab (May Allah be pleased with him).
HİCAZ'DA YÖNETİCİLİK:
RULERSHIP IN HIJAZ:
İsmail (aleyhisselam), hayatı boyunca hem Mekke'nin yönetimini hem de Kutsal Harem'in bekçiliğini üstlendi. Yüz otuz yedi yaşında vefat ettiğinde, oğullarından ikisi, Nabet ve Kıdar, onun yerine geçti. Daha sonra, annelerinin babası Mudad bin Amr el-Cürhümî yönetimi devraldı ve böylece Mekke'nin yönetimi Cürhüm kabilesine geçti. Bu durum, Kutsal Harem'in inşasındaki babalarının emekleri sebebiyle oğullarına çok az yetki kalmasına rağmen, onların saygın konumunu korudu. Bu konumu, Bahtünnasr'ın yükselişinden kısa bir süre önce Cürhüm kabilesinin gerilemesine kadar sürdürdüler.
Ishmael (Peace be upon him) administered authority over Makkah as well as custodianship of the Holy Sanctuary throughout his lifetime. Upon his death, at the age of 137, two of his sons, Nabet and Qidar, succeeded him. Later on, their maternal grandfather, Mudad bin ‘Amr Al-Jurhumi took over, thus transferring rulership over Makkah to the tribe of Jurhum, preserving a venerable position, though very little authority for Ishmael’s sons due to their father’s exploits in building the Holy Sanctuary, a position they held until the decline of the tribe of Jurhum shortly before the rise of Bukhtanassar.
'Adnanîlerin siyasi rolü Mekke'de daha sağlam bir zemin kazanmaya başlamıştı. Bunu, Buhtanassar'ın Araplara ilk saldırısında, "Zâtu 'Irk" denilen yerde Arapların lideri Curhumlu olmayan birinin olması açıkça göstermektedir. Ancak Buhtanassar'ın M.Ö. 587'deki ikinci saldırısında 'Adnanîler korkuyla Yemen'e kaçtı, Burmiya en-Nebî ise Ma'add ile birlikte Suriye'ye kaçtı. Buhtanassar'ın baskısı hafifleyince Ma'add Mekke'ye döndü ve Curhum kabilesinden yalnızca Curhum bin Calhame'yi buldu; onun kızı Mu'ane, Ma'add'a eş olarak verildi ve daha sonra ondan Nizar adında bir oğlu oldu.
The political role of the ‘Adnanides had begun to gain firmer grounds in Makkah, which could be clearly attested by the fact that upon Bukhtanassar’s first invasion of the Arabs in ‘Dhati ‘Irq’, the leader of the Arabs was not from Jurhum. Upon Bukhtanassar’s second invasion in 587 B.C., however, the ‘Adnanides were frightened out to Yemen, while Burmia An-Nabi fled to Syria with Ma‘ad, but when Bukhtanassar’s pressure lessened, Ma‘ad returned to Makkah to find none of the tribe of Jurhum except Jursham bin Jalhamah, whose daughter, Mu‘ana, was given to Ma‘ad as wife who, later, had a son by him named Nizar.
Mekke'de yaşanan zor geçim koşulları ve yoksulluk yüzünden Cürhüm kabilesi, Kutsal Harem'i ziyaret edenlere kötü davranmaya ve buranın mallarını zorla almaya başladı. Bu durum, Kinâne bin Abdumenât'ın oğlu Bekr'in soyundan gelen 'Adnânîler'in öfke ve nefretine yol açtı. Marru'z-Zahrân adı verilen komşu bir bölgeye yerleşmiş olan Huzâa kabilesinin yardımıyla Cürhüm'ün üzerine yürüdüler ve miladi ikinci yüzyılın ortalarında onları Mekke'den korkutup kaçırdılar; yönetimi de Kudâa'ya bıraktılar.
Birinci: Hacıları Arafat'tan Müzdelife'ye, sonra da Mina'dan Akabe Cemresi'ne götürmek. Bu görev, Mudar bin İlyas'ın soylarından olup "Sofa" adıyla anılan Ğavs bin Murra'nın ailesinin yetkisindeydi. Bu ayrıcalık gereği, "Sofa" mensuplarından biri taş atmadıkça hacılar Akabe'ye taş atamazdı. Taş atmayı bitirip Mina vadisinden ayrılmak istediklerinde, "Sofa" mensupları Akabe'nin iki yanında dururdu ve "Sofa" mensupları geçip hacılara yol açmadan kimse o noktadan geçemezdi. Sofa soyu yok olunca bu görevi Temim kabilesinden Sa'd bin Zeyd Menat ailesi devraldı.
• The First: Leading pilgrims from ‘Arafat to Muzdalifah and then from Mina to the ‘Aqabah Stoning Pillar. This was the authority of the family of Al-Ghawth bin Murra, one of the septs of Elias bin Mudar, who were called ‘Sofa’. This privilege meant that the pilgrims were not allowed to throw stones at Al-‘Aqabah until one of the ‘Sofa’ men did that. When they had finished stoning and wanted to leave the valley of Mina, ‘Sofa’ men stood on the two sides of Al-‘Aqabah and nobody would pass that position until the men of ‘Sofa’ passed and cleared the way for the pilgrims. When Sofa perished, the family of Sa‘d bin Zaid Manat from Tamim tribe took over.
İkinci: Kurban bayramı sabahı Müzdelife'den Mina'ya hareket (el-İfade). Bu görev Adveyn ailesinin sorumluluğundaydı.
The Second: Al-Ifadah (leaving for Mina after Muzdalifah) on sacrifice morning, and this was the responsibility of the family of Adwan.
Üçüncüsü: Kutsal ayların ertelenmesi (nesî) ve bu görev Benî Kinâne'den Temîm bin Adî'nin ailesinin sorumluluğundaydı.
The Third: Deferment of the sacred months, and this was the responsibility of the family of Tamim bin ‘Adi from Bani Kinana.
Huzaa'nın Mekke'deki hükümranlığı üç yüz yıl sürdü. Bu dönemde 'Adnanîler Necd'in her yanına ve Bahreyn ile Irak kıyılarına yayıldı; Kureyş'in küçük kolları ise Mekke'nin çevresinde kaldı. Bunlar Hâlil ve Harum ile Kinâne'nin bazı ailelerinden oluşuyordu. Kusay bin Kilâb ortaya çıkana kadar Mekke'de ya da Kâbe'de herhangi bir ayrıcalıktan yararlanmadılar. Kusay'ın babasının daha bebekken öldüğü rivayet edilir; annesi daha sonra Benî 'Uzre kabilesinden Rabî'a bin Harâm ile evlendi. Rabî'a, karısını ve onun bebeğini Suriye sınırındaki memleketine götürdü. Kusay genç bir adam olduğunda Mekke'ye geri döndü. Mekke, Huzaa kabilesinden Hâlil bin Habşe tarafından yönetiliyordu; o da kızı Hubbâ'yı Kusay'a eş olarak verdi. Hâlil'in ölümünün ardından Huzaa ile Kureyş arasında bir savaş patlak verdi ve bunun sonucunda Kusay, Mekke'yi ve Kâbe'yi ele geçirdi.
Khuza‘a’s reign in Makkah lasted for three hundred years, during which, the ‘Adnanides spread all over Najd and the sides of Bahrain and Iraq, while small septs of Quraish remained on the sides of Makkah; they were Haloul, Harum and some families of Kinana. They enjoyed no privileges in Makkah or in the Sacred House until the appearance of Qusai bin Kilab, whose father is said to have died when he was still a baby, and whose mother was subsequently married to Rabi‘a bin Haram, from the tribe of Bani ‘Udhra. Rabi‘a took his wife and her baby to his homeland on the borders of Syria. When Qusai became a young man, he returned to Makkah, which was ruled by Halil bin Habsha from Khuza‘a, who gave Qusai his daughter, Hobba, as wife. After Halil’s death, a war between Khuza‘a and Quraish broke out and resulted in Qusai’s taking hold of Makkah and the Sacred House.
BU SAVAŞIN NEDENLERİ ÜÇ FARKLI BİÇİMDE AÇIKLANMIŞTIR:
THE REASONS OF THIS WAR HAVE BEEN ILLUSTRATED IN THREE VERSIONS:
• Birinci: Halil'in ölümünden sonra soyunun çoğaldığını, malının arttığını ve onurunun yüceldiğini fark eden Kusay, Mekke'nin yönetimini ve Kutsal Ev'in bakımını üstlenme konusunda Huzâa ve Benî Bekr kabilelerinden daha hak sahibi olduğunu düşündü. Ayrıca Kureyş'in İsmail'in soyundan gelenlerin önderleri olduğunu savundu. Bu yüzden Huzâa ve Benî Bekr'i Mekke'den çıkarma isteğini Kureyş ve Kinâne'den bazı kişilere danıştı. Onlar görüşünü beğendiler ve onu desteklediler. İkinci: Huzâa, Halil'in ölümünden sonra Kusay'dan Kâbe'nin bakımını ve Mekke'nin yönetimini üstlenmesini istediğini iddia etti.
• The First: Having noticed the spread of his offspring, increase of his property and exalt of his honour after Halil’s death, Qusai found himself more entitled to shoulder responsibility of rulership over Makkah and custodianship of the Sacred House than the tribes of Khuza‘a and Bani Bakr. He also advocated that Quraish were the chiefs of Ishmael’s descendants. Therefore he consulted some men from Quraish and Kinana concerning his desire to evacuate Khuza‘a and Bani Bakr from Makkah. They took a liking to his opinion and supported him. The Second: Khuza‘a claimed that Halil requested Qusai to hold custodianship of Al-Ka‘bah and rulership over Makkah after his death.
Üçüncüsü: Halil, Kâbe hizmeti hakkını kızı Hubbâ'ya verdi ve bu konuda onun vekili olarak Ebû Gabşân el-Huzâî'yi görevlendirdi. Halil'in ölümünün ardından Kusey, bu hakkı bir deri tulum şarap karşılığında satın aldı. Bu durum Huzâa erkeklerinin hoşnutsuzluğuna yol açtı ve onlar Kutsal Ev'in bekçiliğini Kusey'den uzak tutmaya çalıştılar. Ancak Kusey, Kureyş ve Kinâne'nin yardımıyla bunu başardı; hatta Huzâa'yı tamamen Mekke'den çıkarmayı da becerdi.
The Third: Halil gave the right of Al-Ka‘bah service to his daughter Hobba and appointed Abu Ghabshan Al-Khuza‘i to function as her agent whereof. Upon Halil’s death, Qusai bought this right for a leather bag of wine, which aroused dissatisfaction among the men of Khuza‘a and they tried to keep the custodianship of the Sacred House away from Qusai. The latter, however, with the help of Quraish and Kinana, managed to take over and even to expel Khuza‘a completely from Makkah.
Bu olayın gerçekte nasıl cereyan ettiğinden bağımsız olarak, sonuç olarak Sofa'nın daha önce belirtilen ayrıcalıkları elinden alındı, Huza'a ve Bekr Mekke'den çıkarıldı ve Mekke'nin yönetimi ile Kutsal Mescid'in (Harem'in) bakımı Kusay'a geçti. Bunun öncesinde Kusay ile Huza'a arasında iki taraf için de ağır kayıplara yol açan şiddetli savaşlar yaşandı; ardından barışma sağlandı ve Bekr kabilesinden Ya'mur bin Avf'ın hakemliğine başvuruldu. Ya'mur'un hükmü, Kusay'ın Mekke'yi yönetme ve Kâbe'nin bakımını üstlenme hakkına sahip olduğunu, Huza'a'nın dökülen kanından Kusay'ın sorumlu tutulmayacağını ve Huza'a'ya diyet (kan parası) yüklenmesini öngörüyordu. Kusay'ın Mekke ve Kâbe üzerindeki hükümdarlığı miladi 440 yılında başladı; bu, kendisine ve ardından Kureyş'e Mekke üzerinde mutlak yönetim ve Arap yarımadasının dört bir yanından hürmet etmek için gelen Araplar tarafından tartışmasız kabul gören Kâbe'nin bakımı hakkını verdi.
Kusayy, kavmini Mekke'ye getirdi ve oraya yerleştirdi; Kureyş'e de orada bazı konutlar tahsis etti. En-Nesi'a, Safvan oymakları, Adiyy ve Mürra bin Avf, kendisinin gelişinden önce sahip oldukları hakları aynen korudular.
Qusai brought his kinspeople to Makkah and allocated it to them, allowing Quraish some dwellings there. An-Nus’a, the families of Safwan, Adwan, Murra bin ‘Awf preserved the same rights they used to enjoy before his arrival.
Kusay'a atfedilen önemli başarılardan biri, Kureyş'in bir araya gelmesi için Kâbe Camii'nin kuzey tarafında Dârü'n-Nedve'nin (meclis binası) kurulmasıdır. Bu bina, Kureyş'in fikir birliğini sağlaması ve sorunlarına uzlaşmacı çözümler bulması sayesinde kabileye büyük fayda sağlamıştır.
A significant achievement credited to Qusai was the establishment of An-Nadwa House (an assembly house) on the northern side of Al-Ka‘bah Mosque, to serve as a meeting place for Quraish. This very house had benefited Quraish a lot because it secured unity of opinions amongst them and cordial solution to their problem.
QUSAI BUNUN YANINDA ŞU AYRICALIK VE ŞEREF MAKAMINI DA ELDE ETMİŞTİ:
QUSAI HOWEVER ENJOYED THE FOLLONG PRIVILEGED OF LEADERSHIP AND HONOUR:
1. Serious konuların istişare edildiği ve evlilik akitlerinin ilan edildiği Darün-Nedve toplantılarına başkanlık etmek.
1. Presiding over An-Nadwa House meetings where consultations relating to serious issues were conducted, and marriage contracts were announced.
2. Ölçüt: Savaş açmaya ilişkin meseleleri elinde tekelleştirmiştir.
2. The Standard: He monopolized in his hand issues relevant to war launching.
3. Kâbe'nin Kapıcılığı: Kapısını açabilecek tek kişi oydu ve onun hizmeti ile korunmasından sorumluydu.
3. Doorkeeping of Al-Ka‘bah: He was the only one eligible to open its gate, and was responsible for its service and protection.
4. Hacılara su sunmak: Bu, Peygamber ﷺ'in hacılar için hurma ve kuru üzümle tatlandırılmış su dolu leğenler doldurduğu anlamına gelir.
4. Providing water for the Pilgrims: This means that he used to fill basins sweetened by dates and raisins for the pilgrims to drink.
5. Hacılara Yemek Dağıtmak: Bu, maddi imkânı olmayan hacılar için yemek hazırlamak anlamına gelir. Kusay, hac mevsiminde ödenmek üzere Kureyş'e yıllık bir arazi vergisi bile koydu; bu vergi yemek için toplanıyordu.
5. Feeding Pilgrims: This means making food for pilgrims who could not afford it. Qusai even imposed on Quraish annual land tax, paid at the season of pilgrimage, for food.
Dikkat çekicidir ki Kusay, oğullarından ‘Abd Manaf'ı, büyük oğlu olmamasına rağmen (büyük oğul ‘Abd Ad-Dar idi), şeref ve itibar için seçmiş ve ona Dârü’n-Nedve'nin başkanlığı, sancak, Kâbe'nin kapıcılığı, hacılara su ve yemek sağlanması gibi sorumlulukları emanet etmiştir. Kusay'ın işlerinin tartışılmaz, emirlerinin ise çiğnenemez sayılması nedeniyle ölümü oğulları arasında çatışmaya yol açmamış, ancak daha sonra torunları arasında çatışmalara neden olmuştur. Çünkü ‘Abd Munaf öldükten kısa bir süre sonra, oğulları kuzenleri olan ‘Abd Ad-Dar'ın oğullarıyla tartışmaya başlamış, bu durum bütün Kureyş kabilesi arasında ayrılığa ve savaşa yol açacakken, bir barış anlaşmasıyla görevler yeniden paylaştırılmış; böylece ‘Abd Munaf'ın oğullarına hacılara yemek ve su sağlama görevi korunmuş, Dârü’n-Nedve, sancak ve Kâbe'nin kapıcılığı ise ‘Abd Ad-Dar'ın oğullarına bırakılmıştır. Ancak ‘Abd Munaf'ın oğulları bu görevleri için kura çekmiş ve sonucunda yemek ve su verme görevini Hâşim bin ‘Abd Munaf'a bırakmışlardır. Hâşim'in ölümünün ardından bu görev, kardeşi Muttalib bin ‘Abd Munaf'a, ondan sonra da Peygamber'in dedesi ‘Abdulmuttalib bin Hâşim'e geçmiş, onun oğulları da İslam'ın doğuşuna kadar bu görevi üstlenmiştir; bu dönemde görevin başında ‘Abbas bin ‘Abdulmuttalib bulunmaktadır.
ARAP DÜNYASINDA YÖNETİCİLİK:
RULERSHIP IN PAN-ARABIA:
Daha önce Kahtânî ve Adnânî göçlerinden ve Arabistan'ın bu iki kabile arasında paylaşılmasından söz etmiştik. Hîre yakınlarında yaşayan kabileler, Hîre'nin Arap kralına bağlıydı; Suriye çölünün kenarında yaşayanlar ise Arap Gassânî kralının egemenliği altındaydı. Bu bağlılık gerçekte değil, şekilde kalan bir bağımlılıktı. Buna karşılık iç çöllerde yaşayanlar tam bir özerklik içindeydi.
We have previously mentioned the Qahtanide and ‘Adnanide emigrations, and division of Arabia between these two tribes. Those tribes dwelling near Heerah were subordinate to the Arabian king of Heerah, while those dwelling in the Syrian semi-desert were under domain of the Arabian Ghassanide king, a sort of dependency that was in reality formal rather than actual. However, those living in the hinder deserts enjoyed full autonomy.
Bu kabileler aslında, tüm kabile tarafından seçilen reislere sahipti; bu reisler, kabile dayanışmasına ve toprak ile mal mülkün savunulmasındaki ortak çıkarlara dayanan yarı-hükümet niteliğinde bir yapıydı. Kabile reisleri krallara benzer diktatör ayrıcalıklarından yararlanıyor, hem savaşta hem barışta tam itaat ve boyun eğme görüyordu. Ancak amcaoğulları arasında yönetim için süregelen rekabet, çoğu zaman onları misafirperverlikte birbirlerini geçmeye, yalnızca rakiplerinin önüne geçmek ve halk arasında, özellikle o dönemin resmi sözcüleri olan şairler arasında ün kazanmak amacıyla cömertlik, bilgelik ve yiğitlik taslamaya yöneltiyordu.
These tribes in fact had heads chosen by the whole tribe which was a demi-government based on tribal solidarity and collective interests in defence of land and property. Heads of tribes enjoyed dictatorial privileges similar to those of kings, and were rendered full obedience and subordination in both war and peace. Rivalry among cousins for rulership, however, often drove them to outdo one another in entertaining guests, affecting generosity, wisdom and chivalry for the sole purpose of outranking their rivals, and gaining fame among people especially poets who were the official spokesmen at the time.
Kabile reisleri ve efendilerin, ganimetlerin dörtte biri, kendisi için seçtiği her şey, dönüş yolunda bulduğu şeyler ya da bölüşülemeyen geriye kalan ganimetler gibi, ganimet mallarında özel hakları vardı.
Heads of tribes and masters had special claims to spoils of war such as the quarter of the spoils, whatever he chose for himself, or found on his way back or even the remaining indivisible spoils.
SİYASİ DURUM:
THE POLITICAL SITUATION:
Yabancılara komşu olan üç Arap bölgesi büyük bir zayıflık ve aşağılık içindeydi. Buradaki insanlar ya efendi ya köle, ya yönetici ya tabi konumundaydı. Efendiler, özellikle yabancılar, her türlü avantaja sahip olduklarını iddia ediyordu; köleler ise yalnızca omuzlarına yüklenen sorumluluklardan başka bir şeye sahip değildi. Başka bir deyişle, keyfi ve otokratik yönetim, tabilerin haklarına tecavüzü, cahilliği, zulmü, adaletsizliği, haksızlığı ve sıkıntıyı beraberinde getirdi; onları karanlık ve cehalet içinde el yordamıyla yol arayan insanlara dönüştürdü. Yani bu bölge, meyvelerini yöneticilere ve güç sahibi kimselere veren verimli bir toprak haline gelmişti; onlar da bu meyveleri zevk ve eğlenceleri, keyifleri ve arzuları, zulüm ve saldırganlıkları için israf ediyorlardı. Bu bölgelerin yakınında yaşayan kabileler Suriye ile Irak arasında gidip geliyordu; Arabistan'ın içinde yaşayanlar ise birbirinden kopuk durumdaydı ve kabile çatışmaları, ırksal ve dini anlaşmazlıklar tarafından yönetiliyordu. Bağımsızlıklarını koruyacak bir kralları, sıkıntılı zamanlarda danışacakları ya da güvenip dayanacakları bir destekçileri yoktu.
The three Arab regions adjacent to foreigners suffered great weakness and inferiority. The people there were either masters or slaves, rulers or subordinates. Masters, especially the foreigners, had claim to every advantage; slaves had nothing but responsibilities to shoulder. In other words, arbitrary autocratic rulership brought about encroachment on the rights of subordinates, ignorance, oppression, iniquity, injustice and hardship, and turning them into people groping in darkness and ignorance, viz., fertile land which rendered its fruits to the rulers and men of power to extravagantly dissipate on their pleasures and enjoyments, whims and desires, tyranny and aggression. The tribes living near these regions were fluctuating between Syria and Iraq, whereas those living inside Arabia were disunited and governed by tribal conflicts and racial and religious disputes. They had neither a king to sustain their independence nor a supporter to seek advice from, or depend upon, in hardships.
Ancak Hicaz yöneticileri Araplar nezdinde büyük saygı ve itibar görüyor, dinî merkezin yöneticileri ve hizmetkârları sayılıyordu. Hicaz yönetimi aslında dünyevi ve resmî önceliklerle dinî liderliğin bir karışımıydı. Araplar arasında dinî liderlik adına yönetiyor, Kutsal Harem'in ve çevresinin koruyuculuğunu daima tekellerinde tutuyorlardı. Kâbe'yi ziyaret edenlerin çıkarlarını gözetiyor ve İbrahim'in kurallarının uygulanmasından sorumlu oluyorlardı. Hatta bugünkü parlamentolarınkine benzeyen makam ve birimlere bile sahiptiler. Yine de bu ağır yükü taşıyacak kadar zayıftılar; bu durum Habeş (Etiyopya) istilası sırasında açıkça ortaya çıktı.
The rulers of Hijaz, however, were greatly esteemed and respected by the Arabs, and were considered as rulers and servants of the religious centre. Rulership of Hijaz was, in fact, a mixture of secular and official precedence as well as religious leadership. They ruled among the Arabs in the name of religious leadership and always monopolized the custodianship of the Holy Sanctuary and its neighbourhood. They looked after the interests of Al-Ka‘bah visitors and were in charge of putting Abraham’s code into effect. They even had such offices and departments like those of the parliaments of today. However, they were too weak to carry the heavy burden, as this evidently came to light during the Abyssinian (Ethiopian) invasion.