4.10 Islom tenglikni targ'ib qiladimi?
4.10 Does Islam Promote Equality
Bu savolda katta chalkashlik bor. Bir ma'noda, ha, albatta, musulmonlar tenglik tamoyilini qabul qiladilar, chunki u barcha axloqning mohiyatida turadi. Qanday qilib?
There is major confusion on this question. In one sense, yes, of course Muslims accept the principle of equality because that is at the essence of all morality. How so?
Har qanday axloqiy tizimning zamirida shu narsa yotadi: bir xil narsalar teng tarzda muomala qilinishi kerak. Agar A shaxs do‘kondan o‘g‘irlik qilganda biz bu ishni noto‘g‘ri deb baholasak, u holda B shaxs ham xuddi shunday ish qilsa, uni ham noto‘g‘ri deb baholashimiz kerak, boshqa barcha omillar teng bo‘lgan taqdirda. "Boshqa barcha omillar teng bo‘lgan taqdirda" degan qism muhim, chunki bir ma’noda A va B hech qachon teng bo‘lmaydi, sababi ular turli odamlar, turli sharoitlar va turli tarbiyaga ega. Ammo axloq nuqtai nazaridan muhim bo‘lgan narsa shuki, A va B muhim jihatdan teng bo‘lishi va ular o‘rtasida axloqiy jihatdan ahamiyatli farq bo‘lmasligi kerak. Masalan, agar A shaxsning ko‘zi yashil, B shaxsning ko‘zi ko‘k bo‘lsa, bu farq ikkalasining ham o‘g‘irlik qilganligiga ta’sir qilmaydi, shuning uchun qonun oldida ularni teng deb hisoblaymiz. Ammo agar A millioner, B esa och qolgan uysiz odam bo‘lsa, bu axloqiy jihatdan ahamiyatli farq bo‘lib, B shaxsning harakatlarini boshqacha tushunish va baholashimiz kerak.