بیشتر عرب‌ها دعوت اسماعیل (علیه السلام) را پذیرفته بودند و دین پدرش ابراهیم (علیه السلام) را پیروی می‌کردند. آنان مدت درازی خدا را می‌پرستیدند، یگانگی او را می‌پذیرفتند و از دین او پیروی می‌کردند، تا آنکه بخشی از آنچه به یادشان آورده شده بود را فراموش کردند. با این حال، باورهای بنیادینی مانند یکتاپرستی و نیز برخی دیگر از جنبه‌های دین ابراهیم همچنان در میان آنان باقی ماند، تا آنکه روزگاری فرا رسید که یکی از سران خزاعه، یعنی عمرو بن لُحَی، که به نیکوکاری، بخشندگی، احترام و پاسداری از دین شهرت داشت و قبیله‌اش بی‌چون و چرا او را دوست می‌داشت و از او فرمان می‌برد، از سفری به شام بازگشت. او در آنجا دید که مردم بت می‌پرستند؛ امری که او آن را پسندید و درست پنداشت، زیرا شام جایگاه پیامبران و کتاب‌های آسمانی بود. او بتی به نام «هُبَل» با خود آورد و آن را در میان کعبه نهاد و مردم را به پرستش آن فرا خواند. بدین‌سان بت‌پرستی به آسانی در سراسر مکه و سپس در حجاز گسترش یافت، زیرا مردم مکه نه تنها پاسدار خانه‌ی خدا بودند، بلکه پاسداری تمامی حرم را نیز بر عهده داشتند. شمار زیادی بت با نام‌های گوناگون به این منطقه آورده شد.

Most of the Arabs had complied with the call of Ishmael (Peace be upon him) , and professed the religion of his father Abraham (Peace be upon him) They had worshipped Allâh, professed His Oneness and followed His religion a long time until they forgot part of what they had been reminded of. However, they still maintained such fundamental beliefs such as monotheism as well as various other aspects of Abraham’s religion, until the time when a chief of Khuza‘a, namely ‘Amr bin Luhai, who was renowned for righteousness, charity, reverence and care for religion, and was granted unreserved love and obedience by his tribesmen, came back from a trip to Syria where he saw people worship idols, a phenomenon he approved of and believed it to be righteous since Syria was the locus of Messengers and Scriptures, he brought with him an idol (Hubal) which he placed in the middle of Al-Ka‘bah and summoned people to worship it. Readily enough, paganism spread all over Makkah and, thence, to Hijaz, people of Makkah being custodians of not only the Sacred House but the whole Haram as well. A great many idols, bearing different names, were introduced into the area.

یک بت به نام «مناة» برای نمونه در مکانی معروف به «المشلّل» نزدیک قُدَید در ساحل دریای سرخ پرستیده می‌شد. بت دیگری به نام «اللات» در طائف، سومی به نام «العُزّی» در دره نخله، و به همین ترتیب. شرک رواج یافت و شمار بت‌ها در همه‌جای حجاز افزایش یافت. حتی گفته شده است که عمرو بن لُحَی با کمک یک جن همراه که به او گفت بت‌های قوم نوح – وَدّ، سُواع، یَغوث، یَعوق و نَسر – در جُدّه مدفون‌اند، آن‌ها را بیرون آورد و به تِهامه برد. به هنگام موسم حج، بت‌ها میان قبایل تقسیم می‌شد تا به خانه‌های خود ببرند. هر قبیله و هر خانه‌ای بت‌های خاص خود را داشت و خانه مقدس [کعبه] نیز از آن‌ها انباشته شده بود. در فتح مکه توسط پیامبر ﷺ، ۳۶۰ بت در اطراف کعبه یافت شد. ایشان ﷺ آن‌ها را درهم شکست، دستور داد برداشته شوند و سوزانده شوند.

An idol called ‘Manat’, for instance, was worshipped in a place known as Al-Mushallal near Qadid on the Red Sea. Another, ‘Al-Lat’ in Ta’if, a third, ‘Al-‘Uzza’ in the valley of Nakhlah, and so on and so forth. Polytheism prevailed and the number of idols increased everywhere in Hijaz. It was even mentioned that ‘Amr bin Luhai, with the help of a jinn companion who told him that the idols of Noah’s folk – Wadd, Suwa‘, Yaguth, Ya‘uk and Nasr – were buried in Jeddah, dug them out and took them to Tihama. Upon pilgrimage time, the idols were distributed among the tribes to take back home. Every tribe, and house, had their own idols, and the Sacred House was also overcrowded with them. On the Prophet’s conquest of Makkah, 360 idols were found around Al-Ka‘bah. He broke them down and had them removed and burned up.

شرک و بت‌پرستی به برجسته‌ترین ویژگی دین عرب‌های پیش از اسلام تبدیل شد، با وجود ادعای پیروی از آیین ابراهیم. آداب و مراسم پرستش بت‌هایشان بیشتر توسط عمرو بن لُحَی ساخته شد و نوآوری‌های نیکو تلقی می‌شد، نه انحراف از آیین ابراهیم. برخی از ویژگی‌های پرستش بت‌هایشان عبارت بودند از:

Polytheism and worship of idols became the most prominent feature of the religion of pre-Islam Arabs despite alleged profession of Abraham’s religion. Traditions and ceremonies of the worship of their idols had been mostly created by ‘Amr bin Luhai, and were deemed as good innovations rather than deviations from Abraham’s religion. Some features of their worship of idols were:

• خودسپاری به بت‌ها، پناه بردن به آن‌ها، ستایش و یاد کردن نام‌هایشان، درخواست یاری از آن‌ها در سختی‌ها، و دعا کردن به آن‌ها برای برآورده شدن خواسته‌ها، به این امید که بت‌ها (یعنی خدایان مشرکان) میان مردم و الله برای برآورده شدن خواسته‌هایشان میانجیگری کنند.

• Self-devotion to the idols, seeking refuge with them, acclamation of their names, calling for their help in hardship, and supplication to them for fulfillment of wishes, hopefully that the idols (i.e., heathen gods) would mediate with Allâh for the fulfillment of people’s wishes.

• انجام زیارت بتها، طواف گرد آنها، خواری نفس و حتی سجده کردن در برابر آنها.

• Performing pilgrimage to the idols, circumrotation round them, self-abasement and even prostrating themselves before them.

• طلب رضایت بتها از راه انواع قربانی‌ها و ذبح‌ها، که در آیات قرآن به آن اشاره شده است:

• Seeking favour of idols through various kinds of sacrifices and immolations, which is mentioned in the Qur’ânic verses:

«و ما ذُبح علی النُّصُب» [۵:۳].

• “And that which is sacrificed (slaughtered) on An-Nusub (stone-altars)” [5:3].

الله تعالى يقول:

Allâh also says:

• «و از آنچه نام خدا بر آن برده نشده است مخورید (ای مؤمنان)، [چون آن فسق است].» [۶:۱۲۱].

• “Eat not (O believers) of that (meat) on which Allâh’s Name has not been pronounced (at the time of the slaughtering of the animal).” [6:121].

• تخصیص بخش‌هایی از خوراک، نوشیدنی، چهارپایان و محصولات کشاورزی برای بت‌ها. شگفت‌انگیز است که بخش‌هایی نیز برای خود الله تخصیص داده می‌شد، اما مردم اغلب دلایلی می‌یافتند تا بخش‌هایی از سهم الله را به بت‌ها منتقل کنند، ولی هرگز برعکس این کار را نمی‌کردند. در این باره، آیات قرآن چنین می‌فرمایند:

• Consecration of certain portions of food, drink, cattle, and crops to idols. Surprisingly enough, portions were also consecrated to Allâh Himself, but people often found reasons to transfer parts of Allâh’s portion to idols, but never did the opposite. To this effect, the Qur’ânic verses go:

• «و برای خدا از کشتزار و چارپایانی که آفریده است، سهمی قرار می‌دهند و می‌گویند: این برای خداست به گمان ایشان، و این برای شریکان ماست.» اما سهم شریکانشان به خدا نمی‌رسد، ولی سهم خدا به شریکانشان می‌رسد. چه بد داوری می‌کنند.

• “And they assign to Allâh a share of the tilth and cattle which He has created, and they say: ‘This is for Allâh according to their pretending, and this is for our (Allâh’s so-called) partners.’ But the share of their (Allâh’s so-called) ‘partners’, reaches not Allâh, while the share of Allâh reaches their (Allâh’s so-called) ‘partners’. Evil is the way they judge.” [6:136].

با تقرب جستن به این بت‌ها از طریق نذورات محصولات کشاورزی و چهارپایان، که قرآن در این باره می‌فرماید:

• Currying favours with these idols through votive offerings of crops and cattle, to which effect, the Qur’ân goes:

• «و بر حسب ادعای خود میگویند که فلان چارپایان و کشتزارها حرام است، و جز کسانی که ما اجازه دهیم هیچکس نباید از آنها بخورد. و (میگویند) چارپایانی هستند که بارکشی یا هر کار دیگری با آنها حرام است، و چارپایانی که (هنگام ذبح) نام الله بر آنها برده نمیشود؛ آنان بر او (الله) دروغ میبندند.» [سورۃ الانعام: ۱۳۸]

• “And according to their pretending, they say that such and such cattle and crops are forbidden, and none should eat of them except those whom we allow. And (they say) there are cattle forbidden to be used for burden or any other work, and cattle on which (at slaughtering) the Name of Allâh is not pronounced; lying against Him (Allâh).” [6:138].

• تخصیص برخی حیوانات (مانند بَحیرہ، سائبہ، وصیلہ و حامی) برای بت‌ها، که به معنای معاف کردن این حیوانات از کار سودمند به خاطر این خدایان بت‌پرست بود. بَحیرہ، به نقل از مورخ معروف، ابن إسحاق، دختر سائبہ بود؛ شتری ماده که ده ماده‌ی پیاپی به دنیا آورد، اما هیچ نر نزایید. او رها می‌شد و از یوغ کشیدن، بار بستن، پشم چیدن یا دوشیدن منع می‌شد (مگر آنکه مهمانان از شیرش بنوشند). همین رفتار با همه‌ی ماده‌های نسل او نیز انجام می‌شد که با شکافتن گوش‌هایشان، «بَحیرہ» نامیده می‌شدند. وصیلہ گوسفند مادّه‌ای بود که در پنج بارداری، ده دختر پیاپی زایید. هر زایمان تازه‌ی این وصیلہ تنها به مردان اختصاص داده می‌شد. حامی شتر نری بود که ده ماده‌ی پیاپی تولید کرد و به همین سبب به همان شکل ممنوع می‌شد. در اشاره به این موضوع، آیات قرآن چنین می‌فرمایند:

«و می‌گویند: آنچه در شکم این یا آن چهارپایان است (شیر یا جنین) تنها برای مردان ما و بر زنان ما حرام است، اما اگر مرده زاییده شود، همه در آن سهیم‌اند.» [۶:۱۳۹]

• “And they say: What is in the bellies of such and such cattle (milk or foetus) is for our males alone, and forbidden to our females (girls and women), but if it is born dead, then all have shares therein.” [6:139].

بهطور صحیح روایت شده است که این خرافات برای نخستین بار توسط عمرو بن لُحَی اختراع شد. عرب چنین باور داشتند که این بتها، یا خدایان بتپرستان، آنان را به خداوند نزدیک میکنند، به سوی او رهنمون میشوند و برای خاطر ایشان نزد او شفاعت میکنند؛ و در این باره قرآن میفرماید:

It has been authentically reported that such superstitions were first invented by ‘Amr bin Luhai. The Arabs believed that such idols, or heathen gods, would bring them nearer to Allâh, lead them to Him, and mediate with Him for their sake, to which effect, the Qur’ân goes:

«ما آنها را فقط برای این می‌پرستیم که ما را به الله نزدیک گردانند.» [۳۹:۳]، و

• “We worship them only that they may bring us near to Allâh.” [39:3], and.

«و آنان به جای الله چیزهایی را می‌پرستند که نه زیانی به ایشان می‌رساند و نه سودی، و می‌گویند: اینان شفیعان ما نزد الله‌اند.» [یونس: ۱۸]

“And they worship besides Allâh things that hurt them not, nor profit them, and they say: These are our intercessors with Allâh.” [10:18].

دیگر شیوهٔ فال‌گیری در میان اعراب، قرعه‌کشی با «ازلام» بود. ازلام تیرهای بی‌پَر بودند که سه نوع داشتند: یکی بر «آری»، دیگری بر «نه» دلالت داشت و سومی خالی بود. آنان در امور مهمی چون سفر، ازدواج و مانند آن از این تیرها بهره می‌گرفتند. اگر قرعه «آری» می‌آورد، همان کار را انجام می‌دادند، و اگر «نه» می‌آورد، آن کار را تا سال بعد به تأخیر می‌انداختند. انواع دیگری از ازلام برای آب، دیه یا نشان‌دادن «از تو» و «نه از تو» یا «ملصَق» (الحاق‌شده) انداخته می‌شد. در مواردِ تردید در نسب، به بت «هُبَل» با هدیهٔ صد شتر برای قرعه‌زن رجوع می‌کردند. آنگاه تنها تیرها بودند که نوع نسبت را تعیین می‌کردند. اگر تیر «از تو» نشان می‌داد، حکم می‌شد که کودک به قبیله تعلق دارد؛ اگر «از دیگران» نشان می‌داد، او هم‌پیمان به شمار می‌آمد؛ اما اگر «ملصَق» ظاهر می‌شد، آن فرد در جایگاه خود باقی می‌ماند، ولی نه نسبی داشت و نه پیمان هم‌پیمانی.

Another divinatory tradition among the Arabs was casting of Azlam (i.e. featherless arrows which were of three kinds: one showing ‘yes’, another ‘no’ and a third was blank) which they used to do in case of serious matters like travel, marriage and the like. If the lot showed ‘yes’, they would do, if ‘no’, they would delay for the next year. Other kinds of Azlam were cast for water, blood-money or showed ‘from you’, ‘not from you’, or ‘Mulsaq’ (consociated). In cases of doubt in filiation they would resort to the idol of Hubal, with a hundred-camel gift, for the arrow caster. Only the arrows would then decide the sort of relationship.If the arrow showed (from you), then it was decided that the child belonged to the tribe; if it showed (from others), he would then be regarded as an ally, but if (consociated) appeared, the person would retain his position but with no lineage or alliance contract.

این کار شبیه قمار و قرعه‌کشی با تیرها بود که بر اساس این رسم، گوشت شترهایی را که ذبح می‌کردند میان خود تقسیم می‌کردند.

This was very much like gambling and arrow-shafting whereby they used to divide the meat of the camels they slaughtered according to this tradition.

و علاوه بر این، آنان به اخبار کاهنان، فالگیران و منجمان اعتقاد راسخ داشتند. کاهن به تجارت پیش‌گویی رویدادهای آینده می‌پرداخت و ادعا می‌کرد که از رازهای پنهان آگاه است و جنیانی زیردست دارد که خبرها را به او می‌رسانند. برخی کاهنان ادعا می‌کردند که به کمک قدرتی که به ایشان داده شده، می‌توانند نهان را آشکار سازند، و برخی دیگر از فالگیران فخر می‌فروختند که از راه روشی استقرایی مبتنی بر علت و معلول می‌توانند رازها را برملا کنند؛ روشی که به یافتن کالای دزدیده‌شده، محل سرقت، حیوان گمشده و مانند آن می‌انجامد. منجم به دسته سومی تعلق داشت که ستارگان را رصد می‌کردند و حرکات و مدارهای آنها را محاسبه می‌کردند و به این وسیله آینده را پیش‌بینی می‌کردند. باور داشتن به این اخبار نشانه‌ای از اعتقاد ایشان بود که به حرکات ستارگان خاص در ارتباط با باران اهمیت ویژه‌ای قائل بودند.

Moreover, they used to have a deep conviction in the tidings of soothsayers, diviners and astrologers. A soothsayer used to traffic in the business of foretelling future events and claim knowledge of private secrets and having jinn subordinates who would communicate the news to him. Some soothsayers claimed that they could uncover the unknown by means of a granted power, while other diviners boasted they could divulge the secrets through a cause-and-effect-inductive process that would lead to detecting a stolen commodity, location of a theft, a stray animal, and the like. The astrologer belonged to a third category who used to observe the stars and calculate their movements and orbits whereby he would foretell the future. Lending credence to this news constituted a clue to their conviction that attached special significance to the movements of particular stars with regard to rainfall.

مهاجرت یهودیان از فلسطین به عربستان در دو مرحله صورت گرفت. نخست، بر اثر فشارهایی که به آنان وارد می‌شد، ویرانی معبدشان و اسارت بیشتر آنان و بردنشان به بابل به دست پادشاه بختنصر، در سال ۵۸۷ پیش از میلاد، برخی یهودیان فلسطین را به سوی حجاز ترک گفتند و در مناطق شمالی آن ساکن شدند. مرحله دوم با اشغال فلسطین به دست رومیان به فرماندهی تیتوس در سال ۷۰ میلادی آغاز شد. این امر موجی سهمگین از مهاجرت یهودیان به حجاز را در پی داشت، به ویژه به یثرب، خیبر و تیماء. آنان در این مناطق گروه‌هایی از قبایل را به یهودیت گرویدند، دژها و قلعه‌ها ساختند و در روستاها زندگی کردند. یهودیت توانست در زندگی سیاسی پیش از اسلام نقشی مهم ایفا کند. هنگامی که اسلام در آن سرزمین طلوع کرد، چندین قبیله مشهور یهودی از پیش وجود داشتند: خیبر، بنی المصطلق، بنی النضیر، قریظه و بنی قینقاع. در برخی روایات، شمار قبایل یهودی به بیست قبیله می‌رسید.

The migration of the Jews from Palestine to Arabia passed through two phases: first, as a result of the pressure to which they were exposed, the destruction of the their temple, and taking most of them as captives to Babylon, at the hand of the King Bukhtanassar. In the year B.C. 587 some Jews left Palestine for Hijaz and settled in the northern areas whereof. The second phase started with the Roman occupation of Palestine under the leadership of Roman Buts in 70 A.D. This resulted in a tidal wave of Jewish migration into Hijaz, and Yathrib, Khaibar and Taima’, in particular. Here, they made proselytes of several tribes, built forts and castles, and lived in villages. Judaism managed to play an important role in the pre-Islam political life. When Islam dawned on that land, there had already been several famous Jewish tribes — Khabeer, Al-Mustaliq, An-Nadeer, Quraizah and Qainuqa‘. In some versions, the Jewish tribes counted as many as twenty.

یہودیت کو یمن میں ایک شخص نے متعارف کرایا جسے اسعد ابی کرب کہا جاتا تھا۔ وہ یثرب میں جنگ لڑنے گیا تھا اور وہاں اس نے یہودیت قبول کر لی، پھر واپس آتے ہوئے بنی قریظہ کے دو ربیوں کو اپنے ساتھ لے آیا تاکہ یمن کے لوگوں کو اس نئے دین کی تعلیم دیں۔ یہودیت کو وہاں پھیلنے اور پیروکار حاصل کرنے کے لیے زرخیز زمین ملی۔ اس کی وفات کے بعد اس کا بیٹا یوسف ذو نواس اقتدار میں آیا، اس نے نجران کی عیسائی آبادی پر حملہ کیا اور انہیں یہودیت قبول کرنے کا حکم دیا۔ جب انہوں نے انکار کیا تو اس نے آگ کا ایک گڑھا کھودنے کا حکم دیا اور تمام عیسائیوں کو بلا امتیاز اس میں پھینک کر جلا دیا گیا۔ اندازہ ہے کہ اس انسانی قتلِ عام میں بیس سے چالیس ہزار عیسائی مارے گئے۔ قرآنِ مجید نے اس واقعے کے ایک حصے کا ذکر سورۃ البروج میں کیا ہے۔

Judaism was introduced into Yemen by someone called As‘ad Abi Karb. He had gone to fight in Yathrib and there he embraced Judaism and then went back taking with him two rabbis from Bani Quraizah to instruct thpeople of Yemen in this new religion. Judaism found a fertile soil there to propagate and gain adherents. After his death, his son Yusuf Dhu Nawas rose to power, attacked the Christian community in Najran and ordered them to embrace Judaism. When they refused, he ordered that a pit of fire be dug and all the Christians indiscriminately be dropped to burn therein. Estimates say that between 20- 40 thousand Christians were killed in that human massacre. The Qur’ân related part of that story in Al-Buruj (zodiacal signs) Chapter.

این بود وضعیت دینی عرب‌ها پیش از ظهور اسلام. نقشی که ادیان رایج ایفا می‌کردند بسیار ناچیز، در واقع تقریباً هیچ بود. مشرکانی که خود را پیرو ابراهیم وانمود می‌کردند، چنان از احکام آن دور بودند و آداب نیکوی لازم آن را کاملاً فراموش کرده بودند. آنان در نافرمانی و بی‌دینی فرو رفتند و خرافات دینی خاصی پدید آوردند که تأثیری جدی بر زندگی دینی و اجتماعی-سیاسی در سراسر جزیرةالعرب بر جای گذاشت.

Such was the religious life of the Arabians before the advent of Islam. The role that the religions prevalent played was so marginal, in fact it was next to nothing. The polytheists, who faked Abrahamism, were so far detached from its precepts, and totally oblivious of its immanent good manners. They plunged into disobedience and ungodliness, and developed certain peculiar religious superstitions that managed to leave a serious impact on the religious and socio-political life in the whole of Arabia.

یہودیت، سلطنت و تسلط کے ساتھ مل کر ایک گھناؤنی منافقت میں تبدیل ہو گئی۔ ربی خداوند کو نظرانداز کر کے خود آقا بن بیٹھے۔ وہ لوگوں کو مطیع بنا کر ظالمانہ حکمرانی کرنے لگے، اور ان کے ماتحتوں سے ادنیٰ سے ادنیٰ لفظ یا خیال پر بھی جواب طلبی کرنے لگے۔ ان کا واحد مقصد دولت اور اقتدار کا حصول بن گیا، خواہ اس کے لیے اپنا دین ہی کیوں نہ کھونا پڑے، یا الحاد اور کفر کے پھیلنے کا سبب ہی کیوں نہ بننا پڑے۔

Judaism turned into abominable hypocrisy in league with hegemony. Rabbis turned into lords to the exclusion of the Lord. They got involved in the practice of dictatorial subjection of people and calling their subordinates to account for the least word or idea. Their sole target turned into acquisition of wealth and power even if it were at the risk of losing their religion, or the emergence of atheism and disbelief.

مسیحیت نیز به همین ترتیب درِ خود را به روی شرک گشود و آنقدر پیچیده شد که دیگر نمی‌شد آن را دینی آسمانی به شمار آورد. در مقام یک آیین، نوعی آمیزهٔ عجیب از انسان و خدا پدید آورد. این دین هیچ تأثیری بر جان عربانی که به آن می‌گرویدند نداشت، زیرا با شیوهٔ زندگی آنان بیگانه بود و کوچک‌ترین ارتباطی با زندگی عملی‌شان نداشت. پیروان دیگر ادیان نیز از نظر گرایش‌ها، اعتقادات، آداب و سنت‌ها، همانند مشرکان بودند.

Christianity likewise opened its doors wide to polytheism, and got too difficult to comprehend as a heavenly religion. As a religious practice, it developed a sort of peculiar medley of man and God. It exercised no bearing whatsoever on the souls of the Arabs who professed it simply because it was alien to their style of life and did not have the least relationship with their practical life. People of other religions were similar to the polytheists with respect to their inclinations, dogmas, customs and traditions