کعب بن الأشرف سرسختترین یهودی در دشمنی با اسلام و مسلمانان بود، حریصترین بر آزار رساندن به رسول الله ﷺ و پرشورترین مدافع جنگ با ایشان. او از قبیلهٔ طیّء بود، اما مادرش از بنی نضیر. مردی ثروتمند بود که به زیبایی چهره شهرت داشت، و شاعری که در قلعهاش، در جنوب شرقی مدینه و در پشت خانههای بنی نضیر، در تجمل زندگی میکرد.
Ka‘b bin Al-Ashraf was the most resentful Jew at Islam and the Muslims, the keenest on inflicting harm on the Messenger of Allâh (Peace be upon him) and the most zealous advocate of waging war against him. He belonged to Tai’ tribe but his mother to Banu Nadeer. He was a wealthy man known for his handsomeness, and a poet living in luxury in his fort south east of Madinah at the rear of Banu Nadeer’s habitations.
هنگامی که خبر بدر به او رسید، به شدت خشمگین شد و سوگند یاد کرد که اگر این خبر راست باشد، مرگ را بر زندگی ترجیح میدهد. وقتی صحت آن تأیید شد، او اشعاری سرود که پیامبر ﷺ را هجو میکرد، قریش را ستایش مینمود و آنان را علیه پیامبر ﷺ برمیانگیخت. سپس به مکه رفت و در آنجا شعلههای جنگ را برافروخت و کینه نسبت به مسلمانان مدینه را دامن زد. هنگامی که ابوسفیان از او پرسید که به کدام دین تمایل بیشتری دارد، دین مکیان یا دین محمد ﷺ و یاران او، پاسخ داد که مشرکان هدایتیافتهترند. دربارهٔ این وضعیت بود که الله این آیات را نازل فرمود:
On hearing the news of Badr, he got terribly exasperated and swore that he would prefer death to life if the news was true. When this was confirmed he wrote poems satirizing Muhammad (Peace be upon him), eulogizing Quraish and enticing them against the Prophet (Peace be upon him). He then rode to Makkah where he started to trigger the fire of war, and kindle rancour against the Muslims in Madinah. When Abu Sufyan asked him which religion he was more inclined to, the religion of the Makkans or that of Muhammad (Peace be upon him) and his companions, he replied that the pagans were better guided. Wrespect to this situation, Allâh revealed His Words:
«آیا به کسانی ننگریستی که بهرهای از کتاب به ایشان داده شده است؟ به جبت و طاغوت ایمان دارند و به کافران میگویند که اینان از مؤمنان (مسلمانان) در راه، هدایتیافتهترند.» [۴:۵۱]
•“Have you not seen those who were given a portion of the Scripture? They believe in Jibt and Taghût, and say to the disbelievers that they are better guided as regards the way than the believers (Muslims).” [4:51].
سپس او به مدینه بازگشت تا کارزار تازهای از تبلیغات تهمتآمیز را آغاز کند؛ تبلیغاتی که به شکل ترانههای شرمآور و غزلهای عاشقانه بود و هدفش بدنام کردن زنان مسلمان بود. در این مرحله، وضعیت طاقتفرسا شد و دیگر نمیشد آن را تحمل کرد. پیامبر ﷺ یارانش را گرد آورد و فرمود: «چه کسی کعب بن اشرف را میکشد؟ او به الله و فرستادهٔ او ﷺ دشنام داده است.» در پی آن، محمد بن مَسلَمه، عَبّاد بن بِشر، حارث بن اَوس، ابوعَبس بن جَبر و سَلکان بن سَلامه، برادر رضاعی کعب، برای انجام این کار داوطلب شدند. محمد بن مسلمه گفت: «ای فرستادهٔ الله ﷺ، آیا دوست داری که من او را بکشم؟» فرمود: «آری.» گفت: «به من اجازه بده که (به شیوهای که مناسب میدانم) با او سخن بگویم.» فرمود: «هر طور که میخواهی سخن بگو.» پس محمد بن مسلمه نزد کعب آمد و با او چنین گفت: «این مرد (یعنی پیامبر ﷺ) تصمیم گرفته است که از ما زکات جمع کند و این ما را به سختی بزرگی انداخته است.» کعب چون این را شنید گفت: «به الله سوگند، او شما را بیشتر به تنگنا خواهد انداخت.» محمد بن مسلمه پاسخ داد: «بیشک، اکنون که ما پیرو او شدهایم، دوست نداریم او را رها کنیم تا ببینیم کار او به کجا میانجامد. میخواهم که به من قرضی بدهی.» گفت: «چه چیزی را گرو میگذارید؟» محمد پاسخ داد: «تو چه میخواهی؟» آن یهودی بیحیا و سنگدل زنان و فرزندان را به عنوان وثیقهٔ قرض درخواست کرد. محمد گفت: «آیا زنان خود را گرو بگذاریم در حالی که تو زیباترین مرد عرب هستی؟ و ممکن است به پسر یکی از ما طعنه زده شود که او را در برابر دو وَسق خرما گرو گذاشتهاند؛ اما ما میتوانیم سلاحهایمان را نزد تو گرو بگذاریم.» کعب پذیرفت. سَلکان بن سلامه و ابونائله، در زمانی دیگر، برای همین منظور نزد کعب رفتند و موضوعاتی تقریباً مشابه مطرح شد، با این تفاوت که ابونائله چند تن از یارانش را همراه میآورد. این نقشه موفق شد و امکان حضور مردان و سلاحها را فراهم کرد. در شب چهاردهم ربیعالاول سال سوم هجری. مردم از پیامبر ﷺ خداحافظی کردند و به نام خدا راه افتادند تا آن نقشهٔ دقیقاً طراحیشده را اجرا کنند. پیامبر ﷺ در پشت سرشان ماند، برایشان دعا میکرد و از خداوند میخواست که آنان را پیروز گرداند. آن مردان شبانگاه رفتند و او را فراخواندند. او با آنکه همسرش او را از رفتن نزدشان برحذر داشت و میگفت: «صدایی میشنوم که به صدای کشتار میماند»، پایین آمد. فرمود: «این تنها محمد بن مسلمه و برادر رضاعیام ابونائله است. وقتی مردی در شب فراخوانده شود، حتی اگر با نیزه سینهاش دریده شود، باید به این فراخوان پاسخ دهد.» ابونائله به همراهانش گفت: «وقتی او پایین بیاید، دستم را به سوی سرش دراز میکنم تا بو بکشم، و چون محکم گرفتمش، شما کار خود را بکنید.» پس وقتی پایین آمد، حدود یک ساعت با هم گفتوگو کردند. سپس از او خواستند بیرون بیاید و در روشنایی ماه اوقات خوشی بگذراند. در راه بیرون رفتن، ابونائله گفت: «بوی خوشی بهترین عطرها را از تو احساس میکنم.» کعب گفت: «بله، من معشوقهای دارم که خوشبوترین زنان عربستان است.» ابونائله باز گفت: «اجازه بده (بوی موی سرت را) بو بکشم.» گفت: «بله، میتوانی بو بکشی.» پس سرش را گرفت و بو کشید. سپس گفت: «باز هم اجازه بده.» آنگاه سرش را محکم گرفت و به همراهانش گفت: «کارتان را بکنید.» و او را کشتند. گروه پس از انجام مأموریت بازگشتند. یکی از آنان، حارث بن اوس، بر اثر اشتباه با شمشیرهای همراهانش زخمی شد و خون زیادی از او میرفت. چون به بقیع الغرقد رسیدند، فریاد برآوردند: «الله اکبر». پیامبر ﷺ صدایشان را شنید و دانست که دشمن خدا را کشتهاند. چون آنان را دید، فرمود: «چهرههای شادمان از آنِ شماست.» در پاسخ گفتند: «و از آنِ شما، ای رسول خدا ﷺ.» سر آن طاغوت را به او تحویل دادند. او ستایش خدا را برای پیروزیشان به جای آورد. سپس آب دهانش را بر زخم حارث مالید و زخم در همان لحظه بهبود یافت.
He then returned to Madinah to start a fresh campaign of slanderous propaganda that took the form of obscene songs and amatory sonnets with a view to defaming the Muslim women. At this stage, the situation became unbearable and could no longer be put up with. The Prophet (Peace be upon him) gathered his men and said: “Who will kill Ka‘b bin Al-Ashraf? He had maligned Allâh, and His Messenger.” Thereupon, Muhammad bin Maslamah, ‘Abbad bin Bishr, Al-Harith bin Aws, Abu ‘Abs bin Hibr and Salkan bin Salamah, Ka‘b’s foster brother, volunteered to do the job. Muhammad bin Maslamah said: “O Messenger of Allâh, do you wish that I should kill him?” He said: “Yes.” He said: “Permit me to talk (to him in the way I deem fit).” He said: “Talk (as you like).” So, Muhammad bin Maslamah came to Ka‘b and talked to him, saying: “This man (i.e. the Prophet (Peace be upon him)) has made up his mind to collect charity (from us) and this has put us to a great hardship.” When he heard this, Ka‘b said: “By Allâh you will be put to more trouble by him.” Muhammad bin Maslamah answered: “No doubt, now we have become his followers and we do not like to forsake him until we see what turn his affairs will take. I want that you should give me a loan.” He said: “What will you mortgage?” Muhammad answered: “What do you want?” The immoral and heartless Jew demanded women and children as articles of security against the debt. Muhammad said: “Should we pledge our women whereas you are the most handsome of the Arabs; and the son of one of us may be abused by saying that he was pledged for two wasq (measurement unit of weight) of dates but we can pledge you (our) weapons.” Ka‘b agreed. Salkan bin Salamah, Abu Na’ilah, at another time, went to see Ka‘b for the same purpose and there were more or less the same subjects, only that Abu Na’ilah would bring him some companions. The plan was successful and provided for the presence of both men and weapons. On Rabi‘ Al-Awwal 14th, at night, the year 3 A.H. the people said good bye to the Prophet (Peace be upon him) and set out in the Name of Allâh to implement the carefully drawn plan. The Prophet (Peace be upon him) stayed back praying for them and supplicating Allâh to render them success. The men went and called upon him at night. He came down although his wife warned him not to meet them alleging that: “I hear a voice which sounds like the voice of murder.” He said: “It is only Muhammad bin Maslamah and my foster brother Abu Na’ilah. When a gentleman is called at night even if he be pierced with a spear, he should respond to the call.” Abu Na’ilah said to his companions: “As he comes down, I will extend my hand towards his head to smell and when I hold him fast, you should do your job.” So when he came down, they talked together for about an hour. They then invited him to go out and spend a nice time in the moonlight. On the way out, Abu Na’ilah remarked: “I smell the nicest perfume from you.” Ka‘b said: “Yes, I have with me a mistress who is the most scented of the women of Arabia.” Abu Na’ilah again said: “Allow me to smell (the scent on your head)”. He said: “Yes, you may smell.” So he caught it and smelt. Then he said: “Allow me to do so (once again).” He then held his head fast and said to his companions: “Do your job.” And they killed him. The group of men came back after fulfilling their mission. One of them Al-Harith bin Aws was wounded by mistake with the swords of his men, and was bleeding badly. When they reached Baqee‘ Al-Gharqad, they shouted, “Allâh is Great”. The Prophet (Peace be upon him) heard them and realized that they had killed the enemy of Allâh. As they saw him, he said: “Cheerful faces are yours.” In reply, they said: “And yours O Messenger of Allâh.” They handed the head of the tyrant over to him. He entertained Allâh’s praise for their success. He then applied his saliva to Al-Harith’s wound and it healed on the spot.
هنگامی که یهودیان از مرگ طاغوتشان، کعب بن اشرف، آگاه شدند، ترسیدند و حتی دلهای سنگگونهشان در چنگال وحشتی وصفناپذیر گرفتار آمد. آنان دریافتند که رسول خدا ﷺ از این پس هرگاه سخنان نیک و اندرز سودمند نیفتد، از بهکار بردن زور درنگ نخواهد کرد. آنان خاموش و تسلیم ماندند و به پیمانها وفاداری ظاهری نشان دادند. اکنون پیامبر ﷺ آزاد بود تا اندیشهاش را گرد آورد و خود را به حل امور خارجی و رویارویی با خطراتی که ممکن بود دوباره با بادی خصمانه از مکه بوزد، اختصاص دهد.
When the Jews learned about the death of their tyrant, Ka‘b bin Al-Ashraf, they were scared and even their stonelike hearts were in the grip of inexpressible panic. They realized that the Messenger of Allâh (Peace be upon him) would thenceforth never hesitate to use force when good words and admonition failed. They remained silent and resigned, and faked adherence to covenants. Now the Prophet (Peace be upon him) was free to collect his thoughts and give himself up to resolving foreign affairs, and facing dangers that could be carried with hostile wind blowing again from Makkah.