فرمانروایی و امارت در میان عرب‌ها

فرمانروایی و امارت در میان عرب‌ها - الرحيق المختوم | Quran Course

0% read · 7 min left

الرحيق المختوم Bookmark

This chapter was translated automatically from English and may contain mistakes. Read the original

Show original

فرمانروایی و امارت در میان عرب‌ها

Rulership And Princeshipamong The Arabs

by Saifur Rahman al-Mubarakpuri7 min readViewed 108 times

فرمانروایی و امیری در میان عرب‌ها

RULERSHIP AND PRINCESHIPAMONG THE ARABS

هنگامِ سخن گفتن از عربِ پیش از اسلام، ضروری می‌دانیم تصویری کوتاه از تاریخِ حکمرانی، امارت، فرقه‌گرایی و سلطه‌های دینیِ عرب ترسیم کنیم، تا فهمِ اوضاع و شرایطی که اسلام در آن ظهور کرد آسان‌تر شود.

When talking about the Arabs before Islam,we deem it necessary to draw a mini-picture of the history of rulership, princeship, sectarianism and the religious dominations of the Arabs, so as to facilitate the understanding of emergent circumstances when Islam appeared.

هنگامی که خورشید اسلام طلوع کرد، فرمانروایان عربستان دو گونه بودند: پادشاهان تاجدار، که در واقع مستقل نبودند؛ و سران قبایل و طوایف، که از همان اختیارات و امتیازاتی برخوردار بودند که پادشاهان تاجدار داشتند و بیشتر مستقل بودند، هرچند برخی از آنان ممکن بود نوعی تبعیت از یک پادشاه تاجدار را نشان دهند. پادشاهان تاجدار تنها پادشاهان یمن، حیره و غسان بودند. دیگر فرمانروایان عربستان همگی بدون تاج بودند.

When the sun of Islam rose, rulers of Arabia were of two kinds: crowned kings, who were in fact not independent; and heads of tribes and clans, who enjoyed the same authorities and privileges possessed by crowned kings and were mostly independent, though some of whom could have shown some kind of submission to a crowned king. The crowned kings were only those of Yemen, Heerah and Ghassan. All other rulers of Arabia were non-crowned.

قوم سبأ از یکی از کهن‌ترین ملت‌های عرب خالص بودند که در یمن زندگی می‌کردند. کاوش‌ها در «أُور» وجود آنان را بیست و پنج قرن پیش از میلاد آشکار ساخت. تمدن آنان شکوفا شد و قلمرو ایشان یازده قرن پیش از میلاد گسترش یافت.

The folks of Sheba were one of the oldest nations of the pure Arabs, who lived in Yemen. Excavations at “Or” brought to light their existence twenty five centuries B.C. Their civilization flourished, and their domain spread eleven centuries B.C.

ممکن است سنین آنها را با توجه به برآورد زیر تقسیم کرد:

It is possible to divide their ages according to the following estimation:

۱. قرن‌های پیش از ۶۵۰ قبل از میلاد، که در آن دوران پادشاهانشان «مَکْرِب سَبَا» نامیده می‌شدند. پایتخت آنان «سَرْوَه» بود که به «خَرِبَہ» نیز معروف است و ویرانه‌هایش در نقطه‌ای قرار دارد که یک روز پیاده‌روی از سمت غربی «مأرِب» فاصله دارد. در این دوران، آنان ساختن «سد مأرِب» را آغاز کردند که اهمیت بزرگی در تاریخ یمن داشت. همچنین گفته شده که سبا چنان قلمرو وسیعی داشت که در داخل و خارج از شبه‌جزیره عربستان مستعمراتی داشتند.

1. The centuries before 650 B.C., during which their kings were called “Makrib Sheba”. Their capital was “Sarwah”, also known as “Khriba”, whose ruins lie in a spot, a day’s walk from the western side of “Ma’rib”. During this period, they started building the “Dam of Ma’rib” which had great importance in the history of Yemen. Sheba was also said to have had so great a domain that they had colonies inside and outside Arabia.

۲. از سال ۶۵۰ پیش از میلاد تا ۱۱۵ پیش از میلاد. در این دوران، آنان نام «مکرب» را کنار گذاشتند و عنوان «پادشاهان سبأ» را برگزیدند. همچنین مأرب را به جای صِرواح پایتخت خود قرار دادند. ویرانه‌های مأرب در فاصله شصت مایلی شرق صنعاء قرار دارد.

2. From 650 B.C. until 115 B.C. During this era, they gave up the name “Makrib” and assumed the designation of “Kings of Sheba”. They also made Ma’rib their capital instead of Sarwah. The ruins of Ma’rib lie at a distance of sixty miles east of San‘a.

۳. از سال ۱۱۵ پیش از میلاد تا سال ۳۰۰ میلادی. در این دوره، قبیلهٔ حِمیَر سرزمین سبأ را فتح کرد و به جای مأرِب، «رَیدان» را پایتخت خود قرار داد. بعدها، رَیدان «ظَفار» نامیده شد. ویرانه‌های آن هنوز بر کوه «مُدَوَّر» نزدیک شهر «یَرِیم» باقی است. در این دوره، آنان رو به ضعف و سقوط نهادند. تجارتشان تا حد بسیار زیادی از رونق افتاد؛ نخست، به سبب سلطهٔ نَبَطیان بر شمال حجاز؛ دوم، به سبب برتری رومیان بر مسیرهای تجارت دریایی پس از فتح مصر، شام و شمال حجاز به دست رومیان؛ و سوم، به سبب جنگ‌های میان قبایل. بر اثر این سه عامل که یاد شد، خاندان‌های قَحطان از هم گسسته و پراکنده شدند.

3. From 115 B.C. until 300 A.D. During this period, the tribe of Himyar conquered the kingdom of Sheba and took Redan for capital instead of Ma’rib. Later on, Redan was called “Zifar”. Its ruins still lie on Mudawwar Mountain near the town of “Yarim”. During this period, they began to decline and fall. Their trade failed to a very great extent, firstly, because of the Nabetean domain over the north of Hijaz; secondly, because of the Roman superiority over the naval trade routes after the Roman conquest of Egypt, Syria and the north of Hijaz; and thirdly, because of the inter-tribal warfare. Thanks to the three above-mentioned factors, families of Qahtan were disunited and scatteredout.

۴. از سال ۳۰۰ میلادی تا زمانی که اسلام در یمن طلوع کرد. این دوره آشفتگی و تلاطم بسیار داشت. جنگ‌های بسیار و داخلی، مردم یمن را در معرض سلطه بیگانگان و در نتیجه از دست دادن استقلال قرار داد. در این دوران، رومیان عدن را فتح کردند و حتی در سال ۳۴۰ میلادی، با بهره‌گیری از درگیری مداوم قبیله‌ای میان همدان و حِمیَر، به حبشیان (اتیوپیایی‌ها) کمک کردند تا برای نخستین بار یمن را اشغال کنند. اشغال یمن توسط حبشیان تا سال ۳۷۸ میلادی ادامه یافت و پس از آن، یمن استقلال خود را بازیافت. بعدها، در سد مأرب ترک‌هایی پدیدار شد که به سیل بزرگ (در سال ۴۵۰ یا ۴۵۱ میلادی) انجامید که در قرآن کریم به آن اشاره شده است. این رویداد بزرگی بود که موجب سقوط کل تمدن یمنی و پراکندگی ملت‌های ساکن در آن شد.

4. From 300 A.D. until Islam dawned on Yemen. This period witnessed a lot of disorder and turmoil. The great many and civil wars rendered the people of Yemen liable to foreign subjection and hence loss of independence. During this era, the Romans conquered ‘Adn and even helped the Abyssinians (Ethiopians) to occupy Yemen for the first time in 340 A.D., making use of the constant intra-tribal conflict of Hamdan and Himyar. The Abyssinian (Ethiopian) occupation of Yemen lasted until 378 A.D., whereafter Yemen regained its independence. Later on, cracks began to show in Ma’rib Dam which led to the Great Flood (450 or 451 A.D.) mentioned in the Noble Qur’ân. This was a great event which caused the fall of the entire Yemeni civilization and the dispersal of the nations living therein.

این امر خشم بزرگی در میان مسیحیان، به ویژه امپراتوران روم برانگیخت؛ آنان نه تنها حبشی‌ها (اتیوپیایی‌ها) را علیه اعراب تحریک کردند، بلکه ناوگان بزرگی نیز گرد آوردند که به ارتش حبشی‌ها (اتیوپیایی‌ها) که هفتاد هزار جنگجو داشت، یاری رساند تا در سال ۵۲۵ میلادی، به فرماندهی «اریاط» که فرمانروایی یمن به او سپرده شد، دومین فتح یمن را انجام دهد. او این جایگاه را داشت تا آنکه یکی از فرماندهان ارتشش به نام «ابرهه» او را ترور کرد. ابرهه پس از آشتی با پادشاه حبشه، فرمانروایی یمن را به دست گرفت و بعدها سربازانش را برای ویران کردن الکعبه به کار گرفت؛ از این رو او و سربازانش به «اصحاب الفیل» (یاران فیل) معروف شدند.

This aroused great wrath among the Christians, and especially the Roman emperors, who not only instigated the Abyssinians (Ethiopians) against Arabs but also assembled a large fleet which helped the Abyssinian (Ethiopian) army, of seventy thousand warriors, to effect a second conquest of Yemen in 525 A.D., under the leadership of Eriat, who was granted rulership over Yemen, a position he held until he was assassinated by one of his army leaders, Abraha, who, after reconciliation with the king of Abyssinia, took rulership over Yemen and, later on, deployed his soldiers to demolish Al-Ka‘bah, and , hence, he and his soldiers came to be known as the “Men of the Elephant”.

پس از واقعهٔ «فیل»، مردم یمن به رهبری معدیکرب بن سیف ذی یزن الحمیری و با کمک ایرانیان، علیه مهاجمان حبشی (اتیوپیایی) قیام کردند، استقلال را بازیافتند و معدیکرب را به پادشاهی برگزیدند. با این حال، معدیکرب به دست یکی از حبشیانی که او برای خدمت و حفاظت خود نزد خود نگه داشته بود، ترور شد. بدین ترتیب خاندان ذی یزن برای همیشه از سلطنت محروم گماشته شدند. کسرا، پادشاه ایران، فرمانروایی ایرانی را بر صنعاء گماشت و بدین سان یمن را به مستعمرهٔ ایران بدل کرد. فرمانروایان ایرانی تا زمانی که بَذان، آخرین آنان، در سال ۱۸ هجری (۶۳۸ میلادی) اسلام آورد و بدین ترتیب سلطهٔ ایران بر یمن پایان یافت، بر این سرزمین حکومت کردند.

After the “Elephant” incident, the people of Yemen, under the leadership of Ma‘dikarib bin Saif Dhu Yazin Al-Himyari, and through Persian assistance, revolted against the Abyssinian (Ethiopian) invaders, restored independence and appointed Ma‘dikarib as their king. However, Ma‘dikarib was assassinated by an Abyssinian (Ethiopian) he used to have him around for service and protection. The family of Dhu Yazin was thus deprived of royalty forever. Kisra, the Persian king, appointed a Persian ruler over San‘a and thus made Yemen a Persian colony. Persian rulers maintained rulership of Yemen until Badhan, the last of them, embraced Islam in 638 A.D., thus terminating the Persian domain over Yemen.

از زمانی که کوروش بزرگ (۵۵۷ تا ۵۲۹ پیش از میلاد) ایرانیان را متحد کرد، آنان بر عراق و نواحی پیرامون آن حکم راندند. هیچ‌کس نتوانست زیر بار اقتدار ایشان نرود، تا اینکه اسکندر مقدونی پادشاهشان داریوش سوم را شکست داد و بدین‌ترتیب ایرانیان را در سال ۳۲۶ پیش از میلاد مغلوب کرد. از آن پس سرزمین‌های ایران میان پادشاهانی که به «ملوک الطوایف» معروف بودند تقسیم شد و بر آن حکم راندند؛ دورانی که تا سال ۲۳۰ میلادی ادامه یافت. در همین حال، قحطانیان بخشی از سرزمین‌های عراق را تصرف کردند و سپس عدنانیان آمدند که توانستند بخش‌هایی از بین‌النهرین را با ایشان تقسیم کنند.

Ever since Korosh the Great (557-529 B.C.) united the Persians, they ruled Iraq and its neighbourhood. Nobody could shake off their authority until Alexander the Great vanquished their king Dara I and thus subdued the Persians in 326 B.C. Persian lands were thenceforth divided and ruled by kings known as “the Kings of Sects”, an era which lasted until 230 A.D. Meanwhile, the Qahtanians occupied some Iraqi territories, and were later followed by some ‘Adnanians who managed to share some parts of Mesopotamia with them.

پارسیان، به رهبری اردشیر که دولت ساسانی را در سال ۲۲۶ میلادی بنیان نهاده بود، آن‌اندازه یکپارچگی و قدرت بازیافتند که عرب‌های ساکن در نزدیکی قلمرو خود را مطیع سازند و قضاعه را وادار کنند به شام کوچ کند، و مردم حیره و انبار را زیر سلطه پارس واگذارند.

The Persians, under the leadership of Ardashir, who had established the Sasanian state in 226 A.D, regained enough unity and power to subdue the Arabs living in the vicinity of their kingdom, and force Quda‘a to leave for Syria , leaving the people of Heerah and Anbar under the Persian domain.

در زمان اردشیر، جذیمة الابرش (جزیمه الوضّاح) بر حیره و ربیعه و مضر و بین‌النهرین فرمان می‌راند. اردشیر چنین می‌اندیشید که بدون آن‌که یکی از خود اعراب را که از حمایت و قدرت قبیله‌اش برخوردار باشد به پادشاهی برگزیند، نمی‌تواند مستقیماً بر اعراب حکومت کند و از حمله‌شان به مرزهایش جلوگیری نماید. او همچنین دریافته بود که می‌تواند از آنان علیه پادشاهان روم بهره گیرد، که همواره او را آزار می‌دادند. در همان حال، اعراب عراق می‌توانستند در برابر اعراب شام که در چنگ پادشاهان روم بودند، بایستند. با این حال، او صلاح دید که گردانی از سپاهیان ایرانی را زیر فرمان پادشاه حیره نگه دارد تا در برابر آن اعرابی به کار آید که ممکن بود علیه او شورش کنند.

During the time of Ardashir, Juzaima Alwaddah exercised rulership over Heerah, Rabi‘a and Mudar, and Mesopotamia. Ardashir had reckoned that it was impossible for him to rule the Arabs directly and prevent them from attacking his borders unless he appointed as king one of them who enjoyed support and power of his tribe. He had also seen that he could make use of them against the Byzantine kings who always used to harass him. At the same time, the Arabs of Iraq could face the Arabs of Syria who were in the hold of Byzantine kings. However, he deemed it fit to keep a Persian battalion under command of the king of Heerah to be used against those Arabs who might rebel against him.

پس از مرگ جذیمه، در حدود سال ۲۶۸ میلادی، عمرو بن عدی بن نصر اللخمی از سوی شاه ایران، شاپور بن اردشیر، به پادشاهی منصوب شد. عمرو نخستین پادشاه از پادشاهان لخمی بود که تا زمانی که ایرانیان قباد بن فیروز را منصوب کردند، بر حیره حکومت کردند. در دوران قباد کسی به نام مزدک ظهور کرد که به بی‌بندوباری در زندگی اجتماعی فراخواند. قباد و بسیاری از رعایایش آیین مزدک را پذیرفتند و حتی از پادشاه حیره، المنذر بن ماء السماء، خواستند که از آن پیروی کند. وی به سبب غرور و عزت نفسش از پذیرفتن دستور آنان سر باز زد، پس قباد او را برکنار کرد و حارث بن عمرو بن حجر الکندی را که آیین مزدکی را پذیرفته بود، به جای او منصوب کرد.

After the death of Juzaima around 268 A.D., ‘Amr bin ‘Adi bin Nasr Al-Lakhmi was appointed as king by the Persian King Sabour bin Ardashir. ‘Amr was the first of the Lakhmi kings who ruled Heerah until the Persians appointed Qabaz bin Fairuz in whose reign appeared someone called Mazdak, who called for dissoluteness in social life. Qabaz, and many of his subjects, embraced Mazdak’s religion and even called upon the king of Heerah, Al-Munzir bin Ma’ As-Sama’, to follow after. When the latter, because of his pride and self-respect, rejected their orders, Qabaz discharged him and nominated Harith bin ‘Amr bin Hajar Al-Kindi, who had accepted the Mazdaki doctrine.

جونہی کسریٰ انوشیروان قباذ کا جانشین بنا، اُس نے مزدک کے فلسفے سے نفرت کے باعث مزدک اور اُس کے بہت سے پیروکاروں کو قتل کروا دیا، منذر کو حیرہ کے تخت پر دوبارہ بٹھا دیا، اور حارث کو گرفتار کر کے لانے کا حکم دیا، جو بنو الکلب کے ہاں پناہ لے چکا تھا اور وہیں اپنی باقی زندگی گزار گیا۔ المنذر بن ماء السماء کے بیٹے طویل عرصے تک بادشاہت پر قائم رہے، یہاں تک کہ النعمان بن المنذر نے اقتدار سنبھال لیا۔ زید بن عدی العبادی کی ایک بہتان تراشی کے سبب فارس کا بادشاہ النعمان سے ناراض ہو گیا اور اُسے اپنے محل میں طلب کیا۔ النعمان خفیہ طور پر بنو شیبان کے سردار ہانی بن مسعود کے پاس گیا اور اپنا مال و اسباب اور اہل و عیال اُس کی حفاظت میں چھوڑ دیے، پھر فارس کے بادشاہ کے سامنے حاضر ہوا، جس نے فوراً اُسے قید میں ڈال دیا، جہاں وہ ہلاک ہو گیا۔ اس کے بعد کسریٰ نے ایاس بن قبیصہ الطائی کو حیرہ کا بادشاہ مقرر کیا۔ ایاس کو حکم دیا گیا کہ وہ ہانی بن مسعود سے کہے کہ النعمان کی امانت کسریٰ کے حوالے کر دے۔ جونہی فارس کے بادشاہ کو عرب سردار کی جانب سے جذبۂ تعصب سے بھرپور انکار پہنچا، اُس نے بنو شیبان کے خلاف اعلانِ جنگ کر دیا اور ایاس کی قیادت میں اپنے لشکر اور جنگجوؤں کو ذی قار نامی مقام کی طرف روانہ کیا، جہاں نہایت سخت لڑائی ہوئی، جس میں فارسی پہلی بار تاریخ میں عربوں کے ہاتھوں بری طرح شکست کھا گئے۔ یہ واقعہ نبی محمد ﷺ کی ولادت کے بہت تھوڑے عرصے بعد پیش آیا، ایاس بن قبیصہ کے حیرہ پر اقتدار سنبھالنے کے آٹھ ماہ بعد۔

No sooner did Kisra Anu Shairwan succeed Qabaz than he, due to hatred of Mazdak’s philosophy, killed Mazdak and many of his followers, restored Munzir to the throne of Heerah and gave orders to summon under arrest Harith who sought refuge with Al-Kalb tribe where he spent the rest of his life. Sons of Al-Munzir bin Ma’ As-Sama’ maintained kingship a long time until An-Nu‘man bin Al-Munzir took over. Because of a calumny borne by Zaid bin ‘Adi Al-‘Abbadi, the Persian king got angry with An-Nu‘man and summoned him to his palace. An-Nu‘man went secretly to Hani bin Mas‘ud, chief of Shaiban tribe, and left his wealth and family under the latter’s protection, and then presented himself before the Persian king, who immediately threw him into prison where he perished. Kisra, then, appointed Eyas bin Qubaisa At-Ta’i as king of Heerah. Eyas was ordered to tell Hani bin Mas‘ud to deliver An-Nu‘man’s charge up to Kisra. No sooner than had the Persian king received the fanatically motivated rejection on the part of the Arab chief, he declared war against the tribe of Shaiban and mobilized his troops and warriors under the leadership of King Eyas to a place called Dhee Qar which witnessed a most furious battle wherein the Persians were severely routed by the Arabs for the first time in history. That was very soon after the birth of Prophet Muhammad (Peace be upon him) eight months after Eyas bin Qubaisah’s rise to power over Heerah.

پس از ایاس، یک فرمانروای ایرانی بر حیره گمارده شد، اما در سال ۶۳۲ میلادی، با به قدرت رسیدن المنذر المغرور، حکومت آنجا دوباره به خاندان لخم بازگشت. دوران فرمانروایی او به زحمت به هشت ماه رسیده بود که خالد بن ولید با سپاهیان مسلمان بر او تاخت.

After Eyas, a Persian ruler was appointed over Heerah, but in 632 A.D. the authority there returned to the family of Lukhm when Al-Munzir Al-Ma‘rur took over. Hardly had the latter’s reign lasted for eight months when Khalid bin Al-Waleed fell upon him with Muslim soldiers.

در جریان مهاجرت‌های قبیله‌ای، برخی از شاخه‌های قُضاعه به مرزهای سوریه رسیدند و در آنجا ساکن شدند. آنان از خاندان سُلیح بن حُلوان بودند که از فرزندان ایشان، پسران دُجَیْم بن سُلیح معروف به «الضُّجاعِم» بودند. چنین شاخه‌هایی از قُضاعه از سوی بیزانسی‌ها در دفاع از مرزهای بیزانس، هم در برابر راهزنان بادیه‌نشین عرب و هم در برابر ایرانیان، به کار گرفته می‌شدند و مدت زمان قابل توجهی خودمختار بودند؛ گفته می‌شود که این دوره تمام قرن دوم میلادی را دربرمی‌گرفت. یکی از مشهورترین پادشاهان ایشان زیاد بن الحَبُولَة بود. با این حال، اقتدار آنان با شکست از غَسّانیان پایان یافت؛ غَسّانیان در پی آن، حکومت نیابتی بر اعراب سوریه را به دست آوردند و دومةالجَندل را مقر خود قرار دادند. این وضع تا نبرد یرموک در سال ۱۳ هجری ادامه یافت. آخرین پادشاه ایشان جبلة بن الأیهم در زمان خلافت امیرالمؤمنین عمر بن الخطاب (رضی الله عنه) اسلام آورد.

In the process of the tribal emigrations, some septs of Quda‘a reached the borders of Syria where they settled down. They belonged to the family of Sulaih bin Halwan, of whose offspring were the sons of Duj‘am bin Sulaih known as Ad-Duja‘ima. Such septs of Quda‘a were used by the Byzantines in the defence of the Byzantine borders against both Arab Bedouin raiders and the Persians, and enjoyed autonomy for a considerable phase of time which is said to have lasted for the whole second century A.D. One of their most famous kings was Zyiad bin Al-Habula. Their authority however came to an end upon defeat by the Ghassanides who were consequently granted the proxy rulership over the Arabs of Syria and had Dumat Al-Jandal as their headquarters, which lasted until the battle of Yarmuk in the year 13 A.H. Their last king Jabala bin Al-Aihum embraced Islam during the reign of the Chief of Believers, ‘Umar bin Al-Khattab (May Allah be pleased with him).

اسماعیل (علیه السلام) در تمام طول عمرش فرمانروایی مکه و سرپرستی حرم مقدس را بر عهده داشت. پس از مرگ او در سن ۱۳۷ سالگی، دو تن از پسرانش، نابت و قیدار، جانشین او شدند. بعدها پدربزرگ مادری‌شان، مضاض بن عمرو الجرهمی، زمام امور را به دست گرفت و بدین ترتیب فرمانروایی مکه به قبیله جرهم منتقل شد. جایگاه والای خاندان اسماعیل حفظ شد، اما به دلیل کارهای بزرگ پدرشان در بنای حرم مقدس، اقتدار چندانی برای پسران او باقی نماند؛ جایگاهی که ایشان تا زوال قبیله جرهم، اندکی پیش از ظهور بُختالنصر، در اختیار داشتند.

Ishmael (Peace be upon him) administered authority over Makkah as well as custodianship of the Holy Sanctuary throughout his lifetime. Upon his death, at the age of 137, two of his sons, Nabet and Qidar, succeeded him. Later on, their maternal grandfather, Mudad bin ‘Amr Al-Jurhumi took over, thus transferring rulership over Makkah to the tribe of Jurhum, preserving a venerable position, though very little authority for Ishmael’s sons due to their father’s exploits in building the Holy Sanctuary, a position they held until the decline of the tribe of Jurhum shortly before the rise of Bukhtanassar.

بدأ النفوذ السياسي لبني عدنان يكتسب أرضية أقوى في مكة، ويتضح ذلك جلياً من أنه عند الغزوة الأولى لبختنصر على العرب في «ذات عرق»، لم يكن زعيم العرب من جُرهم. أما عند الغزوة الثانية لبختنصر سنة 587 قبل الميلاد، فقد فرّ بنو عدنان خوفاً إلى اليمن، بينما هرب بُرمياء النبي مع معدّ إلى الشام. لكن حين خفّ ضغط بختنصر، عاد معدّ إلى مكة فلم يجد من قبيلة جُرهم سوى جرشم بن جلهمة، فزوّجه ابنته معانة، فولدت له لاحقاً ابنه نزاراً.

The political role of the ‘Adnanides had begun to gain firmer grounds in Makkah, which could be clearly attested by the fact that upon Bukhtanassar’s first invasion of the Arabs in ‘Dhati ‘Irq’, the leader of the Arabs was not from Jurhum. Upon Bukhtanassar’s second invasion in 587 B.C., however, the ‘Adnanides were frightened out to Yemen, while Burmia An-Nabi fled to Syria with Ma‘ad, but when Bukhtanassar’s pressure lessened, Ma‘ad returned to Makkah to find none of the tribe of Jurhum except Jursham bin Jalhamah, whose daughter, Mu‘ana, was given to Ma‘ad as wife who, later, had a son by him named Nizar.

به دلیل شرایط دشوار زندگی و فقری که در مکه رایج بود، قبیلهٔ جُرهُم شروع به آزار زائران حرم مقدس و غارت اموال آن کرد؛ این امر خشم و کینهٔ عدنانیان (فرزندان بکر بن عبد مناف بن کنانه) را برانگیخت. آنان با کمک قبیلهٔ خُزاعه که به منطقه‌ای مجاور به نام مرّ الظهران آمده بود، به جُرهُم حمله کردند و در اواسط قرن دوم میلادی، آنان را از مکه بیرون راندند و حکومت را به قُضاعه واگذاشتند.

On account of difficult living conditions and destitution prevalent in Makkah, the tribe of Jurhum began to ill-treat visitors of the Holy Sanctuary and extort its funds, which aroused resentment and hatred of the ‘Adnanides (sons of Bakr bin ‘Abd Munaf bin Kinana) who, with the help of the tribe of Khuza‘a that had come to settle in a neighbouring area called Marr Az-Zahran, invaded Jurhum and frightened them out of Makkah leaving rulership to Quda‘a in the middle of the second century A.D.

هنگام ترک مکه، جُرهُم چاه زمزم را پر کرد، جای آن را با زمین هموار ساخت و چیزهای بسیاری را در آن دفن کرد. ابن اسحاق، تاریخ‌نگار مشهور، روایت کرده است که عَمرو بن حارث بن مُضاض جُرهُمی، پیش از فرار غم‌انگیز آنان به یمن، دو آهوی طلا را همراه با حجرالأسود و زیورآلات و شمشیرهای فراوان در زمزم دفن کرد.

Upon leaving Makkah, Jurhum filled up the well of Zamzam, levelled its place and buried a great many things in it. ‘Amr bin Al-Harith bin Mudad Al-Jurhumi was reported by Ibn Ishaq, the well-known historian, to have buried the two gold deer together with the Black Stone as well as a lot of jewelry and swords in Zamzam, prior to their sorrowful escape to Yemen.

دوران اسماعیل علیه السلام تقریباً بیست قرن پیش از میلاد تخمین زده می‌شود، که بدین معنا است که جرهم بیست‌ویک قرن در مکه ماندند و حدود بیست قرن در آنجا حکومت داشتند. پس از شکست جرهم، قبیله خزاعه حکومت بر مکه را در انحصار خود درآورد. با این حال، قبایل مُضَر از سه امتیاز بهره‌مند بودند:

Ishmael’s epoch is estimated to have lasted for twenty centuries B.C., which means that Jurhum stayed in Makkah for twenty-one centuries and held rulership there for about twenty centuries. Upon defeat of Jurhum, the tribe of Khuza‘a monopolized rulership over Makkah. Mudar tribes, however, enjoyed three privileges:

• نخست: رهبری حاجیان از عرفات به مزدلفه و سپس از منا به جمره عقبه. این اختیار به خاندان الغوث بن مُرّ تعلق داشت، یکی از شاخه‌های الیاس بن مُضر، که به «صوفه» معروف بودند. بر اساس این امتیاز، حاجیان تا زمانی که یکی از مردان صوفه سنگ نمی‌انداخت، حق نداشتند در عقبه سنگ بیندازند. هنگامی که سنگ‌اندازی تمام می‌شد و می‌خواستند دره منا را ترک کنند، مردان صوفه در دو سوی عقبه می‌ایستادند و هیچ‌کس از آن جایگاه نمی‌گذشت تا مردان صوفه عبور کنند و راه را برای حاجیان باز کنند. پس از آنکه صوفه از میان رفت، خاندان سعد بن زید مناة از قبیله تمیم این مسئولیت را بر عهده گرفتند.

• The First: Leading pilgrims from ‘Arafat to Muzdalifah and then from Mina to the ‘Aqabah Stoning Pillar. This was the authority of the family of Al-Ghawth bin Murra, one of the septs of Elias bin Mudar, who were called ‘Sofa’. This privilege meant that the pilgrims were not allowed to throw stones at Al-‘Aqabah until one of the ‘Sofa’ men did that. When they had finished stoning and wanted to leave the valley of Mina, ‘Sofa’ men stood on the two sides of Al-‘Aqabah and nobody would pass that position until the men of ‘Sofa’ passed and cleared the way for the pilgrims. When Sofa perished, the family of Sa‘d bin Zaid Manat from Tamim tribe took over.

دومین: الإفاضة (رفتن به سوی منا پس از مزدلفه) در صبح روز قربانی، و این وظیفهٔ خاندان عدوان بود.

The Second: Al-Ifadah (leaving for Mina after Muzdalifah) on sacrifice morning, and this was the responsibility of the family of Adwan.

سومین: به تأخیر انداختن ماه‌های حرام، و این مسئولیت بر عهدهٔ خاندان تمیم بن عدی از بنی کنانه بود.

The Third: Deferment of the sacred months, and this was the responsibility of the family of Tamim bin ‘Adi from Bani Kinana.

دورهٔ حکومت خزاعه در مکه سیصد سال به طول انجامید، و در این مدت، عدنانیان در سراسر نجد و در کرانه‌های بحرین و عراق پراکنده شدند، در حالی که گروه‌های کوچکی از قریش در اطراف مکه ماندند؛ آنان حلول و حرم و برخی خاندان‌های کنانه بودند. آنان تا ظهور قصی بن کلاب هیچ امتیازی در مکه یا در خانهٔ کعبه نداشتند. گفته می‌شود پدر قصی در حالی درگذشت که او هنوز کودکی شیرخواره بود، و مادرش پس از آن با ربیعة بن حرام از قبیلهٔ بنی عذره ازدواج کرد. ربیعه همسر و کودک او را به سرزمین خود در مرزهای شام برد. وقتی قصی جوان شد، به مکه بازگشت که در آن زمان حلیل بن حبشه از خزاعه بر آن فرمان می‌راند، و او دخترش حُبّی را به همسری قصی داد. پس از مرگ حلیل، جنگی میان خزاعه و قریش درگرفت که سرانجام به تسلط قصی بر مکه و خانهٔ کعبه انجامید.

Khuza‘a’s reign in Makkah lasted for three hundred years, during which, the ‘Adnanides spread all over Najd and the sides of Bahrain and Iraq, while small septs of Quraish remained on the sides of Makkah; they were Haloul, Harum and some families of Kinana. They enjoyed no privileges in Makkah or in the Sacred House until the appearance of Qusai bin Kilab, whose father is said to have died when he was still a baby, and whose mother was subsequently married to Rabi‘a bin Haram, from the tribe of Bani ‘Udhra. Rabi‘a took his wife and her baby to his homeland on the borders of Syria. When Qusai became a young man, he returned to Makkah, which was ruled by Halil bin Habsha from Khuza‘a, who gave Qusai his daughter, Hobba, as wife. After Halil’s death, a war between Khuza‘a and Quraish broke out and resulted in Qusai’s taking hold of Makkah and the Sacred House.

• نخست: قُصَیّ پس از مرگ حُلَیل، چون دید که فرزندانش فزونی یافته، دارایی‌اش افزایش گرفته و آبرویش بالا رفته است، خود را شایسته‌تر از قبیله‌های خُزاعه و بنی بکر دید که مسئولیت فرمانروایی بر مکه و سرپرستی خانهٔ محترم را بر عهده گیرد. او همچنین بر این باور بود که قریش سروران فرزندان اسماعیل‌اند. از این رو با برخی مردان قریش و کنانه دربارهٔ خواستهٔ خود، یعنی بیرون راندن خُزاعه و بنی بکر از مکه، رایزنی کرد. آنان نظر او را پسندیدند و از وی پشتیبانی کردند. • دوم: خُزاعه ادعا می‌کرد که حُلَیل پس از مرگ خود از قُصَیّ خواسته بود که سرپرستی کعبه و فرمانروایی بر مکه را بر عهده گیرد.

• The First: Having noticed the spread of his offspring, increase of his property and exalt of his honour after Halil’s death, Qusai found himself more entitled to shoulder responsibility of rulership over Makkah and custodianship of the Sacred House than the tribes of Khuza‘a and Bani Bakr. He also advocated that Quraish were the chiefs of Ishmael’s descendants. Therefore he consulted some men from Quraish and Kinana concerning his desire to evacuate Khuza‘a and Bani Bakr from Makkah. They took a liking to his opinion and supported him. The Second: Khuza‘a claimed that Halil requested Qusai to hold custodianship of Al-Ka‘bah and rulership over Makkah after his death.

سوم: حُلیل حقِّ خدمت‌گزاری کعبه را به دخترش حُبّی داد و ابوغَبشان خُزاعی را به‌عنوان نماینده‌اش برای انجام این کار تعیین کرد. پس از مرگ حُلیل، قُصی این حق را در ازای یک مشک شراب خرید، و این امر موجب نارضایتی مردان خُزاعه شد و کوشیدند سرپرستی خانهٔ مقدس را از قُصی دور نگه دارند. اما قُصی با کمک قریش و کنانه توانست آن را در دست بگیرد و حتی خُزاعه را به‌کلی از مکه بیرون براند.

The Third: Halil gave the right of Al-Ka‘bah service to his daughter Hobba and appointed Abu Ghabshan Al-Khuza‘i to function as her agent whereof. Upon Halil’s death, Qusai bought this right for a leather bag of wine, which aroused dissatisfaction among the men of Khuza‘a and they tried to keep the custodianship of the Sacred House away from Qusai. The latter, however, with the help of Quraish and Kinana, managed to take over and even to expel Khuza‘a completely from Makkah.

به هر حال، حقیقت هرچه بوده باشد، این ماجرا به محروم شدن صفوان از امتیازاتشان که پیشتر ذکر شد، بیرون رانده شدن خزاعه و بکر از مکه، و انتقال حکومت مکه و سرپرستی حرم به قُصَیّ انجامید. پس از جنگ‌های سخت میان قصی و خزاعه که تلفات سنگینی برای هر دو طرف به بار آورد، آشتی صورت گرفت و سپس یَعمُر بن عَوف، از قبیله بکر، داوری کرد. حکم او این بود که قصی شایستگی حکومت مکه و سرپرستی خانه کعبه را دارد، قصی مسئول خونریزی خزاعه نیست، و دیه‌ای بر خزاعه تحمیل می‌شود. حکومت قصی بر مکه و کعبه از سال ۴۴۰ میلادی آغاز شد و به او و سپس به قریش، فرمانروایی مطلق بر مکه و سرپرستی بی‌چون‌وچرای خانه کعبه را داد؛ خانه‌ای که عرب‌ها از سراسر جزیره‌العرب برای ادای احترام به آن می‌آمدند.

Whatever the truth might have been, the whole affair resulted in the deprivation of Sofa of their privileges, previously mentioned, evacuation of Khuza‘a and Bakr from Makkah and transfer of rulership over Makkah and custodianship of the Holy Sanctuary to Qusai, after fierce wars between Qusai and Khuza‘a inflicting heavy casualties on both sides, reconciliation and then arbitration of Ya‘mur bin ‘Awf, from the tribe of Bakr, whose judgement entailed eligibility of Qusai’s rulership over Makkah and custodianship of the Sacred House, Qusai’s irresponsibility for Khuza‘a’s blood shed, and imposition of blood money on Khuza‘a. Qusai’s reign over Makkah and the Sacred House began in 440 A.D. and allowed him, and Quraish afterwards, absolute rulership over Makkah and undisputed custodianship of the Sacred House to which Arabs from all over Arabia came to pay homage.

۱. ریاست جلسات «دارالندوہ» که در آن مشورت‌ها درباره مسائل مهم انجام می‌شد و قراردادهای ازدواج اعلام می‌گردید.

1. Presiding over An-Nadwa House meetings where consultations relating to serious issues were conducted, and marriage contracts were announced.

۲. ملاک: او امور مربوط به آغاز جنگ را در دست خود انحصاری کرده بود۔

2. The Standard: He monopolized in his hand issues relevant to war launching.

۳. دربانی کعبه: تنها او شایستگی باز کردن درِ آن را داشت و مسئول خدمت و نگهبانی از آن بود.

3. Doorkeeping of Al-Ka‘bah: He was the only one eligible to open its gate, and was responsible for its service and protection.

۴. تأمین آب برای حاجیان: یعنی او کاسه‌هایی را که با خرما و کشمش شیرین شده بود پر می‌کرد تا حاجیان از آن بنوشند.

4. Providing water for the Pilgrims: This means that he used to fill basins sweetened by dates and raisins for the pilgrims to drink.

۵. اطعام حجاج: یعنی فراهم کردن غذا برای زائران حج که توان پرداخت آن را نداشتند. قُصَی حتی بر قریش مالیات سالانه‌ای بر زمین وضع کرد که در موسم حج، برای تأمین غذا پرداخت می‌شد.

5. Feeding Pilgrims: This means making food for pilgrims who could not afford it. Qusai even imposed on Quraish annual land tax, paid at the season of pilgrimage, for food.

شایان توجه است که قصی، ‘عبد مناف’ پسر خود را برای شرافت و منزلت برگزید، با آنکه او پسر بزرگ‌تر او نبود (‘عبد الدار’ بزرگ‌تر بود)، و مسئولیت‌هایی چون ریاست دارالندوه، پرچم‌داری، دربانی کعبه و تأمین آب و غذای حاجیان را به او سپرد. از آنجا که اعمال قصی بی‌چون‌وچرا تلقی می‌شد و فرمان‌هایش لازم‌الاجرا بود، مرگ او میان پسرانش اختلافی پدید نیاورد، اما بعدها میان نوادگانش پیش آمد؛ زیرا همین‌که ‘عبد مناف’ درگذشت، پسرانش با پسرعموهای خود، یعنی پسران ‘عبد الدار’، به کشمکش پرداختند، و اگر پیمان صلحی نبود که بر اساس آن مناصب بازتوزیع شد تا تأمین غذا و آب حاجیان به پسران ‘عبد مناف’ واگذار شود، در حالی که دارالندوه، پرچم و دربانی کعبه برای پسران ‘عبد الدار’ حفظ شد، این اختلاف به نزاع و درگیری در کل قبیله قریش می‌انجامید. با این حال، پسران ‘عبد مناف’ برای تعیین متولی این مسئولیت قرعه انداختند و در نتیجه، تولیت غذا و آب دادن به حاجیان به هاشم بن ‘عبد مناف’ رسید. پس از مرگ هاشم، این مسئولیت به برادرش به نام مطلب بن ‘عبد مناف’ منتقل شد و پس از آن به ‘عبد المطلب بن هاشم’، جد پیامبر ﷺ، واگذار شد. پسران او تا ظهور اسلام این جایگاه را بر عهده داشتند و در دوران ظهور اسلام، ‘عباس بن عبد المطلب’ متولی آن بود.

It is noteworthy however that Qusai singled out ‘Abd Manaf, a son of his, for honour and prestige though he was not his elder son (‘Abd Ad-Dar was), and entrusted him with such responsibilities as chairing of An-Nadwa House, the standard, the doorkeeping of Al-Ka‘bah, providing water and food for pilgrims. Due to the fact that Qusai’s deeds were regarded as unquestionable and his orders inviolable, his death gave no rise to conflicts among his sons, but it later did among his grand children, for no sooner than ‘Abd Munaf had died, his sons began to have rows with their cousins —sons of ‘Abd Ad-Dar, which would have given rise to dissension and fighting among the whole tribe of Quraish, had it not been for a peace treaty whereby posts were reallocated so as to preserve feeding and providing water for pilgrims for the sons of ‘Abd Munaf; while An-Nadwa House, the flag and the doorkeeping of Al-Ka‘bah were maintained for the sons of ‘Abd Ad-Dar. The sons of ‘Abd Munaf, however, cast the lot for their charge, and consequently left the charge of food and water giving to Hashim bin ‘Abd Munaf, upon whose death, the charge was taken over by a brother of his called Al-Muttalib bin ‘Abd Manaf and afterwards by ‘Abd Al-Muttalib bin Hashim, the Prophet’s grandfather, whose sons assumed this position until the rise of Islam, during which ‘Abbas bin ‘Abdul-Muttalib was in charge.

بسیاری از پست‌های دیگری میان مردم قریش توزیع شد تا ارکان یک دولت کوچک دموکراتیک جدید با ادارات دولتی و شوراهایی شبیه به آنچه امروز وجود دارد برپا شود. برخی از این پست‌ها در ادامه فهرست شده‌اند.

Many other posts were distriamong people of Quraish for establishing the pillars of a new democratic petite state with government offices and councils similar to those of today. Enlisted as follows are some of these posts.

۱. قرعه‌کشی برای بت‌ها به بنی جُمَح واگذار شده بود۔

1. Casting the lots for the idols was allocated to Bani Jumah.

۲. ثبت پیشنهادها و قربانی‌ها، فیصله‌ی اختلافات و مسائل مربوط به آن‌ها به عهده‌ی بنی سهم بود۔ ۳. مشورت به بنی اسد سپرده شد۔

2. Noting of offers and sacrifices, settlement of disputes and relevant issues were to lie in the hands of Bani Sahm. 3. Consultation was to go to Bani Asad.

۴. تنظیم دیه و جریمه‌های مالی با بنی تیم بود.

4. Organization of blood-money and fines was with Bani Tayim.

۵. حمل لوای ملی با بنی امیّه بود.

5. Bearing the national banner was with Bani Omaiyah.

۶. مؤسسهٔ نظامی، پیادگان و سواران بر عهدهٔ بنی مخزوم خواهد بود.

6. The military institute, footmen and cavalry would be Bani Makhzum’s responsibility.

۷. بنی عدی به‌عنوان میانجی‌های بیگانه عمل می‌کردند۔

7. Bani ‘Adi would function as foreign mediators.

پیش‌تر از مهاجرت‌های قحطانی و عدنانی، و تقسیم عربستان میان این دو قبیله، یاد کردیم. قبایلی که نزدیک حیره سکونت داشتند تابع پادشاه عرب حیره بودند، و آنان که در بیابان‌های شبه‌جزیرهٔ سوریه می‌زیستند زیر سلطهٔ پادشاه عرب غسانی بودند؛ نوعی وابستگی که در واقع بیشتر صوری بود تا عملی. اما کسانی که در بیابان‌های دورافتادهٔ داخلی زندگی می‌کردند، از خودمختاری کامل برخوردار بودند.

We have previously mentioned the Qahtanide and ‘Adnanide emigrations, and division of Arabia between these two tribes. Those tribes dwelling near Heerah were subordinate to the Arabian king of Heerah, while those dwelling in the Syrian semi-desert were under domain of the Arabian Ghassanide king, a sort of dependency that was in reality formal rather than actual. However, those living in the hinder deserts enjoyed full autonomy.

در واقع، سران این قبیله‌ها را کل قبیله برمی‌گزید؛ نهادی نیمه‌دولتی که بر همبستگی قبیله‌ای و منافع جمعی در دفاع از زمین و دارایی استوار بود. سران قبیله‌ها از امتیازهای دیکتاتورمآبانه‌ای برخوردار بودند که شبیه امتیازهای پادشاهان بود و در جنگ و صلح، اطاعت و فرمان‌برداری کامل از آنان می‌شد. با این حال، رقابت میان پسرعموها بر سر فرمانروایی اغلب آنان را وامی‌داشت که در پذیرایی از مهمانان، نمایش بخشندگی، حکمت و جوانمردی از یکدیگر سبقت بگیرند؛ تنها به این منظور که بر رقیبان برتری یابند و در میان مردم، به‌ویژه شاعران که در آن زمان سخن‌گویان رسمی بودند، آوازه کسب کنند.

These tribes in fact had heads chosen by the whole tribe which was a demi-government based on tribal solidarity and collective interests in defence of land and property. Heads of tribes enjoyed dictatorial privileges similar to those of kings, and were rendered full obedience and subordination in both war and peace. Rivalry among cousins for rulership, however, often drove them to outdo one another in entertaining guests, affecting generosity, wisdom and chivalry for the sole purpose of outranking their rivals, and gaining fame among people especially poets who were the official spokesmen at the time.

رؤسای قبایل و سروران، نسبت به غنایم جنگی ادعاهای ویژهای داشتند، از جمله یک‌چهارم غنایم، آنچه برای خود برمی‌گزیدند، آنچه در راه بازگشت پیدا می‌کردند، و حتی باقی‌ماندهٔ غنایم تقسیم‌ناپذیر.

Heads of tribes and masters had special claims to spoils of war such as the quarter of the spoils, whatever he chose for himself, or found on his way back or even the remaining indivisible spoils.

کسانی که در سه منطقهٔ عربی مجاور بیگانگان زندگی می‌کردند، ضعف و خواری بسیار زیادی را تحمل می‌کردند. مردم آنجا یا ارباب بودند یا برده، یا حاکم بودند یا زیردست. ارباب‌ها، به‌ویژه بیگانگان، ادعای برخورداری از هر امتیازی را داشتند؛ اما بردگان جز مسئولیت‌هایی که باید بر دوش می‌کشیدند چیزی نداشتند. به بیان دیگر، حکومت خودکامه و استبدادی، موجب تجاوز به حقوق زیردستان، جهالت، ستم، بیدادگری، بی‌عدالتی و سختی شد و آنان را به مردمی تبدیل کرد که در تاریکی و نادانی دست و پا می‌زدند؛ سرزمینی حاصل‌خیز که میوه‌هایش را به حاکمان و صاحبان قدرت می‌داد تا آن را بی‌حساب در لذت‌ها و خوشگذرانی‌ها، هوس‌ها و تمایلات، ستم و تجاوز خود تلف کنند. قبایلی که نزدیک این مناطق زندگی می‌کردند میان شام و عراق در نوسان بودند، و قبایلی که درون جزیرة‌العرب می‌زیستند پراکنده بودند و با نزاع‌های قبیله‌ای و اختلافات نژادی و مذهبی اداره می‌شدند. نه پادشاهی داشتند که استقلال‌شان را پاس دارد، و نه یاوری که در سختی‌ها به او مشورت کنند یا بر او تکیه نمایند.

The three Arab regions adjacent to foreigners suffered great weakness and inferiority. The people there were either masters or slaves, rulers or subordinates. Masters, especially the foreigners, had claim to every advantage; slaves had nothing but responsibilities to shoulder. In other words, arbitrary autocratic rulership brought about encroachment on the rights of subordinates, ignorance, oppression, iniquity, injustice and hardship, and turning them into people groping in darkness and ignorance, viz., fertile land which rendered its fruits to the rulers and men of power to extravagantly dissipate on their pleasures and enjoyments, whims and desires, tyranny and aggression. The tribes living near these regions were fluctuating between Syria and Iraq, whereas those living inside Arabia were disunited and governed by tribal conflicts and racial and religious disputes. They had neither a king to sustain their independence nor a supporter to seek advice from, or depend upon, in hardships.

امّا حاکمان حجاز نزد عرب‌ها بسیار محترم و گرامی بودند و به‌عنوان فرمانروایان و خدمتگزاران مرکز دینی شناخته می‌شدند. ریاست حجاز در حقیقت ترکیبی از برتری دنیوی و رسمی و رهبری دینی بود. آنان به نام رهبری دینی میان عرب‌ها فرمان می‌راندند و همواره سرپرستی حرم مقدس و اطراف آن را در انحصار خود داشتند. آنان به امور زائران کعبه رسیدگی می‌کردند و مسئولیت اجرای آیین ابراهیم را بر عهده داشتند. حتی ادارات و دفاتری مانند پارلمان‌های امروزی داشتند. با این همه، آنان برای تحمل این بار سنگین بسیار ناتوان بودند، چنان‌که این ناتوانی به‌روشنی در هنگام حملهٔ حبشه (اتیوپی) آشکار شد.

The rulers of Hijaz, however, were greatly esteemed and respected by the Arabs, and were considered as rulers and servants of the religious centre. Rulership of Hijaz was, in fact, a mixture of secular and official precedence as well as religious leadership. They ruled among the Arabs in the name of religious leadership and always monopolized the custodianship of the Holy Sanctuary and its neighbourhood. They looked after the interests of Al-Ka‘bah visitors and were in charge of putting Abraham’s code into effect. They even had such offices and departments like those of the parliaments of today. However, they were too weak to carry the heavy burden, as this evidently came to light during the Abyssinian (Ethiopian) invasion.

فرمانروایی و امارت در میان عرب‌ها

فرمانروایی و امیری در میان عرب‌ها

حکمرانی در یمن:

حکمرانی در حیره

حکمرانی در سوریه‌ی جغرافیایی

حکمرانی در حجاز:

این جنگ کے اسباب کو تین صورتوں میں بیان کیا گیا ہے۔

قصیٔ اما از امتیازات و افتخارات زیر در رهبری و احترام بهره‌مند بود:

حکمرانی در پان‌عربیسم

وضعیت سیاسی: