ما پیش‌تر درباره غزوه العُشیرہ سخن گفتیم، زمانی که کاروانی متعلق به قریش از رویارویی قریب‌الوقوع نظامی با پیامبر ﷺ و یارانش جان به در برد. هنگامی که بازگشت آن کاروان از شام نزدیک شد، پیامبر ﷺ طلحہ بن عبیداللہ و سعید بن زید را به سوی شمال فرستاد تا به دنبال هرگونه تحرک از این دست بگردند. این دو جاسوس چند روزی در الحَوراء ماندند تا آنکه ابوسفیان، سرپرست کاروان، از کنارشان گذشت. این دو مرد شتابان به مدینه بازگشتند و یافته‌های خود را به پیامبر ﷺ گزارش کردند. ثروت هنگفتی به ارزش پنجاه هزار دینار طلا که توسط چهل مرد نگهبانی می‌شد و به مدینه نسبتاً نزدیک حرکت می‌کرد، هدفی وسوسه‌انگیز برای لشکر مسلمانان بود و می‌توانست ضربه‌ای سنگین از نظر اقتصادی، سیاسی و نظامی وارد کند که احتمالاً پایه‌های کل ساختار مشرکان مکه را به لرزه درمی‌آورد.

We have already spoken about Al-‘Ushairah Invasion when a caravan belonging to Quraish had escaped an imminent military encounter with the Prophet (Peace be upon him) and his men. When their return from Syria approached, the Prophet (Peace be upon him) despatched Talhah bin ‘Ubaidullâh and Sa‘id bin Zaid northward to scout around for any movements of this sort. The two scouts stayed at Al-Hawra’ for some days until Abu Sufyan, the leader of the caravan, passed by them. The two men hurried back to Madinah and reported to the Prophet (Peace be upon him) their findings. Great wealth amounting to 50 thousand gold Dinars guarded by 40 men moving relatively close to Madinah constituted a tempting target for the Muslim military, and provided a potentially heavy economic, political and military strike that was bound to shake the entire structure of the Makkan polytheists.

پیامبر ﷺ بلافاصله مسلمانان را ترغیب کرد که به سرعت بیرون بروند و کاروان را غافلگیر کنند تا جبران اموال و داراییهایی را کنند که در مکه ناچار به رها کردن آنها شده بودند. ایشان به همه دستور الزامی نداد، بلکه آزادی کامل به آنان داد که بیرون بروند یا بمانند، زیرا گمان میکرد این کار تنها یک مأموریت در مقیاسی کوچک خواهد بود.

The Prophet (Peace be upon him) immediately exhorted the Muslims to rush out and waylay the caravan to make up for their property and wealth they were forced to give up in Makkah. He did not give orders binding to everyone, but rather gave them full liberty to go out or stay back, thinking that it would be just an errand on a small scale.

لشکر مسلمانان شامل ۳۰۰ تا ۳۱۷ مرد بود: ۸۲ تا ۸۶ نفر از مهاجران، ۶۱ نفر از اوس و ۱۷۰ نفر از خزرج. آنان نه تجهیزات خوبی داشتند و نه آمادگی کافی. تنها دو اسب داشتند که متعلق به الزبیر بن العوام و المقداد بن الاسود الکندی بود، و ۷۰ شتر که هر شتر برای دو یا سه نفر به نوبت سواری می‌داد. رسول خدا ﷺ، علی و مرثد بن ابی مرثد الغنوی تنها یک شتر داشتند. اداره امور مدینه به ابن ام مکتوم سپرده شد، اما بعدها به ابولبابه بن عبدالمنذر واگذار گردید. فرماندهی کلی به مصعب بن عمیر القرشی العبدری داده شد و پرچم آنان سفید رنگ بود. این لشکر کوچک به دو دسته تقسیم شد: مهاجران با پرچمی که علی بن ابی طالب برافراشت، و انصار که پرچمشان در دست سعد بن معاذ بود. الزبیر بن العوام به فرماندهی جناح راست، المقداد بن عمرو به فرماندهی جناح چپ، و عقب لشکر به فرماندهی قیس بن ابی صعصعه گذاشته شد. فرمانده کل سپاه، البته، پیامبر ﷺ بود.

The Muslim army was made up of 300-317 men, 82-86 Emigrants, 61 from Aws and 170 from Khazraj. They were not well-equipped nor adequately prepared. They had only two horses belonging to Az-Zubair bin Al-‘Awwam and Al-Miqdad bin Al-Aswad Al-Kindi, 70 camels, one for two or three men to ride alternatively. The Messenger of Allâh (Peace be upon him) himself, ‘Ali and Murthid bin Abi Murthid Al-Ghanawi had only one camel. Disposition of the affairs of Madinah was entrusted to Ibn Umm Maktum but later to Abu Lubabah bin ‘Abdul Mundhir. The general leadership was given to Mus‘ab bin ‘Umair Al-Qurashi Al-‘Abdari, and their standard was white in colour. The little army was divided into two battalions, the Emigrants with a standard raised by ‘Ali bin Abi Talib, and the Helpers whose standard was in the hand of Sa‘d bin Mu‘adh. Az-Zubair bin Al-‘Awwam was appointed to the leadership of the right flank, Al-Miqdad bin ‘Amr to lead the left flank, and the rear of the army was at the command of Qais bin Abi Sa‘sa‘ah. The General Commander-in-Chief was the Prophet (Peace be upon him), of course.

پیامبر ﷺ در رأس لشکر خود از جاده اصلی منتهی به مکه بیرون رفت. سپس به چپ به سوی بدر پیچید و چون به صفراء رسید، دو مرد را فرستاد تا در جستجوی شتران قریش به تجسس بپردازند.

The Prophet (Peace be upon him), at the head of his army, marched out along the main road leading to Makkah. He then turned left towards Badr and when he reached As-Safrâ’, he despatched two men to scout about for the camels of Quraish.

از سوی دیگر، ابوسفیان نهایت هوشیاری را به خرج می‌داد. او پیش‌تر دریافته بود که مسیری که در پیش گرفته، با خطرهایی همراه است. همچنین مشتاق بود از جنب‌وجوش محمد ﷺ آگاه شود. افراد جاسوس او گزارش‌هایی به وی تسلیم کردند مبنی بر اینکه مسلمانان در کمین کاروانش نشسته‌اند. برای آنکه خاطرش آسوده باشد، ضمضم بن عمرو الغفاری را اجیر کرد تا پیامی برای درخواست کمک به قریش برساند. پیک با شتاب سوار شد و در حالتی پرشور به مکه رسید. او خود را از شترش به زیر انداخت، با حالتی نمایشی در برابر کعبه ایستاد، بینی و گوش شتر را برید، زین آن را وارونه کرد، پیراهنش را از جلو و پشت پاره کرد و فریاد زد: «ای قریش! کالای تجارتی‌تان! آن در دست ابوسفیان است. کاروان به دست محمد ﷺ و یارانش رهگیری شده است. نمی‌توانم بگویم بر سر آنان چه خواهد آمد. به فریاد برسید! به فریاد برسید!»

Abu Sufyan, on the other hand, was on the utmost alert. He had already been aware that the route he was following was attended with dangers. He was also anxious to know about the movements of Muhammad (Peace be upon him). His scouting men submitted to him reports to the effect that the Muslims were lying in ambush for his caravan. To be on the safe side, he hired Damdam bin ‘Amr Al-Ghifari to communicate a message asking for help from the Quraishites. The messenger rode fast and reached Makkah in frenzy. Felling himself from his camel, he stood dramatically before Al-Ka‘bah, cut off the nose and the ears of the camel, turned its saddle upside down, tore off his own shirt from front and behind, and cried: “O Quraish! Your merchandise! It is with Abu Sufyan. The caravan is being intercepted by Muhammad (Peace be upon him) and his companions. I cannot say what would have happened to them. Help! Help!”.

تأثیر این بانگ و فریاد فوری بود و خبر، قریش را مبهوت کرد و بلافاصله غرورشان را که زمانی که مسلمانان کاروان حضرمی را رهگیری کرده بودند جریحه‌دار شده بود، به یاد آوردند. بنابراین به سرعت تقریباً تمام نیروهای خود را بسیج کردند و هیچ‌کس جز ابولهب باقی نماند که کسی را که به او پولی بدهکار بود، به جای خود فرستاد. آنان همچنین برخی قبایل عرب را برای مشارکت در جنگ علیه پیامبر ﷺ بسیج کردند. همه تیره‌های قریش به جز بنی عدی رضایت دادند. به زودی جمعیت هیجان‌زده‌ای متشکل از ۱۳۰۰ سرباز، از جمله ۱۰۰ سوارکار و ۶۰۰ سرباز زرهی با شمار زیادی شتر، فریادزنان خواستار رفتن به جنگ با مسلمانان شدند. برای تأمین آذوقه، آنان هر روز به‌طور یک‌درمیان ده و نه شتر ذبح می‌کردند. با این حال، از آن می‌ترسیدند که بنی بکر، به سبب دشمنی دیرینه و عمیق قدیمی، از پشت سرشان حمله کنند. در آن لحظهٔ حساس، ابلیس (شیطان) در قالب سراقة بن مالک بن جعشم المدلجی — رئیس بنی کنانه — به آنان ظاهر شد و گفت: «من ضمانت می‌کنم که از پشت سر هیچ آسیبی به شما نرسد.»

The effect of this hue and cry was instantaneous and the news stunned Quraish and they immediately remembered their pride that was wounded when the Muslims had intercepted Al-Hadrami caravan. They therefore swiftly mustered almost all of their forces and none stayed behind except Abu Lahab, who delegated someone who owed him some money. They also mobilized some Arab tribes to contribute to the war against the Prophet (Peace be upon him). All the clans of Quraish gave their consent except Banu ‘Adi. Soon an excited throng of 1300 soldiers including 100 horsemen and 600 mailed soldiers with a large number of camels, was clamouring to proceed to fight the Muslims. For food supplies, they used to slaughter an alternate number of camels of ten and nine every day. They were however afraid that Banu Bakr, on account of old long deep-seated animosity, would attack their rear. At that critical moment, Iblis (Satan) appeared to them in the guise of Suraqa bin Malik bin Ju‘sham Al-Mudlaji — chief of Bani Kinana — saying to them: “I guarantee that no harm will happen from behind.”

آنان با خشمی سوزان راه افتادند، برانگیخته از میلی هولناک به انتقام‌گیری و نابود کردن هر کسی که ممکن بود مسیر کاروان‌های ایشان را به خطر بیندازد:

They set out burning with indignation, motivated by a horrible desire for revenge and exterminating anyone that might jeopardize the routes of their caravans:

• «…از روی خودنمایی و برای دیده شدن توسط مردم، و مردم را از راه الله بازدارند.» [۸:۴۷].

• “…boastfully and to be seen of men, and hinder (men) from the path of Allâh. ” [8:47].

یا همانطور که پیامبر ﷺ فرمود:

Or as the Prophet (Peace be upon him) said:

«اللَّهُمَّ هٰؤُلَاءِ أَهْلُ الْكِبْرِ وَالْخُيَلَاءِ، جَاءُوا يُحَادُّونَ اللَّهَ وَيُحَادُّونَ رَسُولَهُ» — این عبارت را باید به فارسی برگردانم: «ای الله، اینان متکبر و خودپسند هستند؛ آمده‌اند تا با الله مخالفت کنند و با پیامبرش دشمنی ورزند.»

• “O Allâh these are the haughty and conceited; they have come defying Allâh and defying His Messenger.”.

آنان با شتاب به سوی شمال، به سوی بدر حرکت کردند. در راه، پیامی دیگر از ابوسفیان دریافت کردند که از ایشان می‌خواست به خانه بازگردند، زیرا کاروان از دست مسلمانان رهایی یافته بود. ضمناً ابوسفیان، پس از آگاهی از قصد مسلمانان، کاروان خود را از جاده اصلی منحرف کرد و به سوی دریای سرخ متمایل ساخت. با این تدبیر توانست از کمین مدینه‌ای‌ها بگذرد و از دسترس آنان دور بماند. با دریافت پیام ابوسفیان، لشکر مکه تمایل به بازگشت به خانه نشان داد. اما ابوجهل ستمگر، با تکبر و غرور، اصرار ورزید که به سوی بدر بروند و سه شب در آنجا بمانند تا جشن بگیرند. اکنون آنان می‌خواستند مسلمانان را کیفر دهند و مانع شوند که کاروان‌هایشان را رهگیری کنند، و به عرب‌ها بفهمانند که قریش هنوز برتری دارد و در آن منطقه از سروری برخوردار است.

They moved swiftly northward to Badr. On the way they received another message from Abu Sufyan asking them to go back home because the caravan had escaped the Muslims. Incidentally, Abu Sufyan, on learning the intention of the Muslims, led his caravan off the main route, and inclined it towards the Red Sea. By this manoeuvre, he was able to slip past the Madinese ambush and was out of their reach. On receiving Abu Sufyan’s message, the Makkan army showed a desire to return home. The tyrant Abu Jahl, however haughtily and arrogantly insisted that they proceed to Badr, stay three nights there for making festivities. Now they wanted to punish the Muslims and prevent them from intercepting their caravans, and impress on the Arabs that Quraish still had the upper hand and enjoyed supremacy in that area.

با وجود تهدیدها و اصرار ابوجهل، بنی زُهره به توصیه‌ی الأخنس بن شُریق از هم جدا شدند و به مکه بازگشتند. از آن پس الأخنس برای بنی زُهره «نخلِ کاملاً صاف‌شده» ماند و در همه‌ی امور مهم، بی‌چون‌وچرا از او پیروی می‌شد.

در همان شب در هر دو سو باران بارید. برای مشرکان این باران مانع پیشروی بیشترشان شد، در حالی که برای مسلمانان نعمت و برکت بود. آنان را پاک کرد و پلیدی شیطان را از ایشان زدود. خداوند باران فرستاد تا دل‌هایشان را استوار کند و گام‌هایشان را بدان ثابت گرداند. کمی جلوتر رفتند و در کرانهٔ دور دره اردو زدند. محمد ﷺ در نزدیک‌ترین چشمهٔ بدر توقف کرد. حباب بن منذر از او پرسید: «آیا خداوند تو را به برگزیدن همین جا الهام کرده است، یا این کار تدبیر جنگی و حاصل مشورت است؟» پیامبر ﷺ پاسخ داد: «این تدبیر جنگی و مشورت است.» حباب گفت: «این جا مناسب نیست؛ برویم و نزدیک‌ترین چاه آب را در اختیار بگیریم و حوضی پر از آب بسازیم، سپس همهٔ چاه‌های دیگر را ویران کنیم تا آنان از آب محروم شوند.» پیامبر ﷺ رأی او را پسندید و پذیرفت که آن را اجرا کنند، و آنان نیز نیمه‌شب آن را عملی کردند.

The same night it rained on both sides. For the polytheists it obstructed further progress, whereas it was a blessing for the Muslims. It cleaned them and removed from them the stain of Satan. Allâh sent rain to strengthen their hearts and to plant their feet firmly therewith. They marched a little forward and encamped at the farther bank of the valley. Muhammad (Peace be upon him) stopped at the nearest spring of Badr. Al-Hubab bin Mundhir asked him, “Has Allâh inspired you to choose this very spot or is it stratagem of war and the product of consultation?” The Prophet (Peace be upon him) replied “It is stratagem of war and consultation.” Al-Hubab said: “This place is no good; let us go and encamp on the nearest water well and make a basin or reservoir full of water, then destroy all the other wells so that they will be deprived of the water.” The Prophet (Peace be upon him) approved of his plan and agreed to carry it out, which they actually did at midnight.

سعد بن معاذ پیشنهاد کرد که برای پیامبر ﷺ سایبانی ساخته شود تا مقر فرماندهی ارتش مسلمانان باشد و جایگاهی که حفاظتی مناسب برای رهبر فراهم کند. سعد شروع به توجیه پیشنهادش کرد و گفت که اگر پیروز شوند، همه چیز رضایت‌بخش خواهد بود. و در صورت شکست، به پیامبر ﷺ آسیبی نخواهد رسید و ایشان می‌توانند به مدینه بازگردند، جایی که مردمانی بیشتر هستند که ایشان را دوست دارند و اگر می‌دانستند که ایشان در آن وضعیت دشوار قرار دارند، برای یاری آمده بودند، تا ایشان کار خود را از سر بگیرند، با آنان مشورت کنند و آنان نیز بار دیگر و بارها در راه خداوند همراه ایشان تلاش کنند.

Sa‘d bin Mu‘adh suggested that a trellis be built for the Prophet (Peace be upon him) to function as headquarters for the Muslim army and a place providing reasonable protection for the leader. Sa‘d began to justify his proposal and said that if they had been victorious, then everything would be satisfactory. In case of defeat, the Prophet (Peace be upon him) would not be harmed and he could go back to Madinah where there were more people who loved him and who would have come for help if they had known that he was in that difficult situation, so that he would resume his job, hold counsel with them and they would strive in the cause of Allâh with him again and again.

«بی‌شک من با شما هستم، پس کسانی را که ایمان آورده‌اند استوار دارید. به زودی در دل‌های کسانی که کفر ورزیده‌اند ترس خواهم افکند.» [۸:۱۲]

• “Verily, I am with you, so keep firm those who have believed. I will cast terror into the hearts of those who have disbelieved.” [8:12].

و خداوند متعال، الله، پیامی دیگر را به پیامبرش وحی کرد و فرمود:

Allâh, the All-Mighty, also inspired another message to His Messenger, saying:

• «من شما را با هزار فرشته، که پشت سر هم و پیاپی پیوسته‌اند، یاری خواهم داد.» [۸:۹].

• “I will help you with a thousand of the angels each behind the other (following one another) in succession.” [8:9].

پیامبر ﷺ در عریشِ خود کمی به خواب رفت، سپس با شادی سر برداشت و فریاد زد:

The Prophet (Peace be upon him), in his trellis, dozed off a little and then raised his head joyfully crying:

«ای ابوبکر، مژده بر تو باد: یاری خداوند نزدیک شده است، به خدا سوگند، جبرئیل را می‌بینم که بر اسب ماده‌اش در میان طوفان شن ایستاده است.»

•“O Abu Bakr, glad tidings are there for you: Allâh’s victory has approached, by Allâh, I can see Gabriel on his mare in the thick of a sandstorm.”.

او سپس گریه‌کنان از جا پرید

He then jumped out crying:

«سَيُهْزَمُ الْجَمْعُ وَيُوَلُّونَ الدُّبُرَ» [۵۴:۴۵].

•“Their multitude will be put to flight, and they will show their backs.” [54:45].

به دستور جبرئیل، پیامبر ﷺ مشتی سنگریزه برداشت و به سوی دشمن افکند و فرمود: «روی‌هایشان زشت باد!» هنگامی که او خاک را پرتاب کرد، طوفان شنی شدیدی همچون دمِ کوره به چشمان دشمنان وزید. دربارهٔ این واقعه، الله می‌فرماید:

At the instance of Gabriel, the Prophet (Peace be upon him) took a handful of gravel, cast it at the enemy and said: “Confusion seize their faces!” As he flung the dust, a violent sandstorm blew like furnace blast into the eyes of the enemies. With respect to this, Allâh says:

• «و تو [یعنی محمد ﷺ] آنگاه که تیر انداختی، نینداختی، بلکه الله انداخت.» [۸:۱۷]

• “And you [i.e. Muhammad (Peace be upon him) ] threw not when you did throw but Allâh threw.” [8:17].

تنها در آن هنگام بود که او دستورهای روشنی برای آغاز حمله متقابل صادر کرد. او فرماندهی لشکر را بر عهده داشت، به سربازانش اطمینان و اعتماد می‌بخشید و آنان را برمی‌انگیخت تا با دلاوری برای خاطر پروردگارشان بجنگند، و سخنان الله را تلاوت می‌کرد:

۱. پیامبر ﷺ به یارانش توصیه کرد که جان بنی‌هاشم را که از روی ناخواسته و از ترس سرزنش قومشان همراه مشرکان به بدر آمده بودند، حفظ کنند. او از میان آنان، العباس بن عبدالمطلب و ابوبختری بن هشام را نام برد. او به مسلمانان دستور داد که آنان را اسیر کنند، اما نکشند. ابوحذیفه بن عتبه بسیار شگفت‌زده شد و گفت: «ما پدران، فرزندان، برادران و افراد قبیله‌مان را می‌کشیم، و آنگاه به سراغ عباس می‌آییم تا او را رها کنیم؟ به خدا سوگند! اگر او را ببینم، قطعاً با شمشیرم به او ضربه خواهم زد.» رسول خدا ﷺ با شنیدن این سخنان، خطاب به عمر بن خطاب فرمود: «آیا درست است که به صورت عموی پیامبر ﷺ شمشیر زده شود؟» عمر خشمگین شد و تهدید کرد که ابوحذیفه را خواهد کشت. ابوحذیفه بعدها گفت که ترس شدیدی بر او چیره شده بود و احساس می‌کرد که جز شهادت، چیزی نمی‌تواند کفاره اشتباهش باشد. او در واقع بعدها در رویدادهای یمامه کشته شد.

1. The Prophet (Peace be upon him) advised his companions to preserve the lives of Banu Hashim who had gone out to Badr with the polytheists unwillingly because they had feared the censure of their people. Among them, he named Al-‘Abbas bin ‘Abdul Muttalib and Abu Bukhtari bin Hisham. He ordered the Muslims to capture, but not to kill them. Abu Hudhaifah bin ‘Utbah showed great surprise and commented saying: “We kill our fathers, children, brothers and members of our clan, and then come to spare Al-‘Abbas? By Allâh! If I see him I will surely strike him with my sword.” On hearing these words, the Messenger of Allâh (Peace be upon him), addressing ‘Umar bin Al-Khattab, said “Is it fair that the face of the Messenger’s uncle be struck with sword?” ‘Umar got indignant and threatened to kill Abu Hudhaifah; the latter later said that extreme fear had taken firm grip of him and felt that nothing except martyrdom could expiate for his mistake. He was actually killed later on during Al-Yamamah events.

۲. ابوالبختری بن هشام پیش از آن‌که پیامبر ﷺ هنوز در مکه بود، کوشیده بود تا مردم مکه را از هرگونه حماقتی علیه پیامبر ﷺ بازدارد. او نه به پیامبر ﷺ آزاری رساند و نه نقل شده که چیز زشتی درباره‌ی پیامبر ﷺ گفته باشد. او همچنین از کسانی بود که کوشیدند پیمان تحریمی را که علیه بنی هاشم و بنی عبدالمطلب بسته شده بود، باطل کنند. با این حال، در جنگ بدر او اصرار داشت که مگر آن‌که هم‌وطنش بخشیده شود، نمی‌جنگد. المجذر بن زیاد البلوی که با او در نبرد بود، پاسخ داد که آن دیگری در توصیه‌ی پیامبر ﷺ گنجانده نشده است. نبرد ادامه یافت و سرانجام به کشته شدن ابوالبختری انجامید.

2. Abu Al-Bukhtari bin Hisham had already done his best to restrain his people, the Makkans, from committing any act of folly against the Prophet (Peace be upon him) while the latter was still in Makkah. He also neither hurt nor was reported to have uttered anything repugnant with regard to the Prophet (Peace be upon him). He had as well been among the people who tried to invalidate the boycott alliance taken against Banu Hashim and Banu ‘Abdul Muttalib. l Here, however, in the battle of Badr he insisted on fighting unless his compatriot was spared. Al-Mujdhir bin Ziyad Al-Balwi, with whom he was engaged in combat, replied that the other was not included in the Prophet ’s recommendation. The combat went on to end in Al-Bukhtari’s death.

مشرکان پس از آنکه ضربهٔ سنگین تأدیب و شکست سختی خوردند، با آشفتگی بسیار در دره‌ها و تپه‌ها پراکنده شدند و به سوی مکه گریختند؛ وحشتزده و آن‌قدر شرمسار که نمی‌توانستند روی در روی قوم خود ببینند.

The polytheists having received a large dose of disciplining and heavy defeat, fled away in great disorder in the vales and hillocks heading for Makkah panicked and too ashamed to see their people.

ابن اسحاق روایت کرده است که نخستین کسی که خبر شوم را آورد، الهیثم بن عبدالله الخزاعی بود. او برای آنان بیان کرد که بزرگانشان چگونه کشته شده‌اند. مردم آنجا در آغاز او را باور نکردند و گمان بردند که دیوانه شده است، اما به‌زودی خبر تأیید شد و حالت حیرت باورنکردنی سراسر صحنهٔ مکه را فراگرفت. ابوسفیان بن الحارث، شرح کشتار و شکست ننگین‌شان را برای ابولهب بازگفت و بر نقشی که فرشتگان در رقم زدن آن پایان فاجعه‌بار داشتند تأکید کرد. ابولهب خویشتندار نماند و خشم خود را با زدن، ناسزا گفتن و سیلی زدن به ابورافع، مسلمانی که اسلام آوردنش را پنهان می‌داشت، فرو نشاند، زیرا او نقش فرشتگان را بارها تکرار می‌کرد. ام‌الفضل، زن مسلمان دیگری، از رفتار نسنجیدهٔ ابولهب به‌شدت خشمگین شد، با چوبی بر او زد و سرش را شکافت. هفت روز بعد، او بر اثر زخمی شوم جان داد و سه روز بی‌دفن بر جای ماند. پسرانش اما، از ترس شایعه‌های ننگین، او را تا گودالی کشاندند و از دور، سنگ و خاک بر او پرتاب کردند.

Ibn Ishaq related that the first herald of bad tidings was Al-Haisaman bin ‘Abdullah Al-Khuza‘i. He narrated to them how their notables were killed. People there did not believe him at first and thought that he had gone mad, but soon the news was confirmed and a state of incredible bewilderment overwhelmed the whole Makkan scene. Abu Sufyan bin Al-Harith gave Abu Lahab a full account of the massacre and the disgraceful rout they sustained, with emphasis on the role that the angels played in bringing about their tragic end. Abu Lahab could not contain himself and gave vent to his feelings of resentment in beating, abusing and slapping Abu Rafi‘, a Muslim, but reticent on his conversion, for reiterating the role of the angels. Umm Al-Fadl, another Muslim woman, greatly exasperated by Abu Lahab’s thoughtless behaviour, struck him with a log and cracked his head. Seven days later, he died of an ominous ulcer and was left for three days unburied. His sons, however, for fear of shameful rumours, drove him to a pit and keeping their distance, hurled stones and dust at him.

شکست برای اهل مکه مایه‌ی شرم و اندوه بزرگی بود. تقریباً در هر خانه‌ای اشک‌های بی‌صدا برای کشته‌شدگان و اسیران ریخته می‌شد. آنان در آتش خواری می‌سوختند و تشنه‌ی انتقام بودند. با این حال، نوحه‌سرایی، زاری و گریه‌کردن به‌شدت ممنوع اعلام شده بود، مبادا مسلمانان از مصیبت آنان شادمان شوند.

The defeat was a matter of great shame and grief for the Makkans. In almost every house there were silent tears for the dead and the captives. They were burning with humiliation and were thirsting for revenge. Wailing, lamenting and crying however were decreed strictly forbidden lest the Muslims should rejoice at their affliction.

دو جارچی، عبدالله بن رواحہ اور زید بن حارثہ، مدینہ روانہ کیے گئے تاکہ وہاں کے مسلمانوں کو فتح کی خوشخبری پہنچائیں۔

Two heralds, ‘Abdullah bin Rawahah and Zaid bin Harithah were despatched to Madinah, to convey the glad tidings of victory to the Muslims there.

تنوع قومی و فکری مدینه، واکنش‌های گوناگونی را در پی داشت. شایعه‌سازانِ میان یهودیان و منافقان، این خبر را پخش کردند که پیامبر ﷺ کشته شده است، و کوشیدند این پندار نادرست خود را بر این واقعیت استوار سازند که زید بن حارثه بر «القَصْواء»، ناقه‌ی پیامبر ﷺ، سوار بوده است. آن دو پیام‌آور که به مدینه رسیدند، مژده‌ی پیروزی را به مسلمانان رساندند و اطلاعات دقیقی درباره‌ی سیر وقایع ارائه دادند تا آرامش در دل‌های نگران، که اکنون شادمان شده بودند، استوار گردد. آنان بی‌درنگ با صدای بلند، نام خداوند را ستودند و او را به حمد یاد کردند. بزرگان مدینه از شهر بیرون رفتند تا در جاده‌ی منتهی به بدر، پیامبر ﷺ را استقبال کنند.

The multi-ethnic and ideological structure of Madinah featured different respective reactions. Rumour-mongers amongst the Jews and hypocrites spread news to the effect that the Prophet (Peace be upon him) had been killed, and tried to impress their false assumption on the fact that Zaid bin Harithah was riding Al-Qaswâ’, the Prophet’s she-camel. Having reached, the two messengers imparted to the Muslims the happy news of victory, and furnished accurate information about the course of events in order to establish the sense of reassurance deep in the hearts of the anxious, but now, joyous Muslims. They immediately started acclaiming Allâh’s Name and entertaining His praise at the top of their voices. Their chiefs went out of the city to wait and receive the Prophet (Peace be upon him) on the road leading to Badr.

اسامہ بن زید روایت کرتے ہیں کہ انہیں فتح مبین کی خبر اس وقت ملی جب رقیہ، نبی ﷺ کی بیٹی اور عثمان بن عفان کی زوجہ، کو دفن کیا جا چکا تھا۔ وہ لاعلاج بیماری میں مبتلا تھیں، اور نبی ﷺ نے عثمان کو حکم دیا تھا کہ وہ مدینہ میں ٹھہر کر ان کی دیکھ بھال کریں۔

Usamah bin Zaid related that they received the news of the manifest victory shortly after Ruqaiyah, the Prophet ’s daughter, and the wife of ‘Uthman bin ‘Affan had been committed to earth. She had been terminally ill and the Prophet (Peace be upon him) had asked ‘Uthman to stay in Madinah and look after her.

قبل از ترک صحنهٔ نبرد، در میان جنگجویان مسلمان بر سر غنایم جنگی اختلافی پدید آمد، زیرا حکم مربوط به تقسیم آن هنوز تشریع نشده بود. وقتی اختلاف بیشتر شد، رسول الله ﷺ هرگونه راه‌حلی را تا نزول وحی به تعویق انداخت.

Before leaving the scene of the battle, dispute concerning the spoils of war arose among the Muslim warriors, as the rule relating to their distribution had not yet been legislated. When the difference grew wider, the Messenger of Allâh (Peace be upon him) suspended any solution whereof until the Revelation was sent down.

سورۀ الأنفال (غنایم جنگی) در ماجرای جنگ بدر، در هفدهم رمضان سال دوم هجری نازل شد. این سوره تفسیری یگانه و الهی بر این نبرد به شمار می‌رود.

The Chapter of Al-Anfal (spoils of war) was revealed on the occasion of the battle of Badr, Ramadan 17th 2 A.H. It constituted a unique Divine commentary on this battle.

الله، الأعلى، در سیاق این سوره به مسائل بزرگی که به کل فرایند اسلامی‌سازی مربوط است، می‌پردازد. الله در اینجا توجه مسلمانان را به کاستی‌های اخلاقی‌ای جلب می‌کند که هنوز در منش ایشان باقی است. او می‌خواهد که ایشان جامعه‌ای یکپارچه و پاکیزه بنا کنند. او از کمک نامرئی‌ای سخن می‌گوید که برای بندگان مطیعش فرو فرستاد تا بتوانند به اهداف بلند خود برسند. او می‌خواهد که مسلمانان خود را از هر خصلت تکبر یا خودبزرگ‌بینی‌ای که ممکن است به درون ایشان راه یابد، پاک سازند. او می‌خواهد که به او روی آورند تا یاری‌اش جویند، و از او و از پیامبرش ﷺ فرمان برند. پس از آن، اهداف بلندی را که پیامبر ﷺ به خاطر آنها آن نبرد خونین را آغاز کرد، روشن می‌سازد و ایشان را به فضایل و ویژگی‌هایی راهنمایی می‌کند که به آن پیروزی بزرگ انجامید. از مشرکان، منافقان، یهودیان و اسیران جنگی نیز یاد شده و ایشان به تسلیم شدن در برابر حق و پایبندی تنها به آن اندرز داده می‌شوند. مسئله غنایم جنگی حل شد و اصول و مبانی مربوط به این موضوع به روشنی تعیین گردید.

Allâh, the All-High, in the context of this Chapter draws on major issues relating to the whole process of Islamization. Allâh, here draws the attention of the Muslims to the still lingering moral shortcomings in their character. He wants them to build an integrated, purified society. He speaks about the invisible assistance he sent down to His obedient servants to enable them to accomplish their noble objectives. He wants the Muslims to rid themselves of any trait of haughtiness or arrogance that might sneak in. He wants them to turn to Him for help, obey Him and His Messenger (Peace be upon him). After that He delineated the noble objectives for which the Messenger (Peace be upon him) launched that bloody battle, and directed them to the merits and qualities that brought about the great victory.The polytheists, hypocrites, the Jews and prisoners of war were also mentioned, being admonished to surrender to the Truth and adhere to it only. The question of the spoils of war was resolved and the principles and basics relevant to this issue were clearly defined.

قوانین و احکام مربوط به جنگ و صلح، به‌ویژه در این مرحلهٔ پیشرفتهٔ کنش اسلامی، تدوین و قانونمند شدند. الله می‌خواست که مسلمانان آدابی در جنگ را رعایت کنند که با رسوم پیش از اسلام متفاوت باشد. مسلمانان سزاوارند که در اخلاق، ارزش‌ها و آرمان‌های والا از دیگران پیشی گیرند. او می‌خواهد به جهانیان بفهماند که اسلام صرفاً نظامی نظری برای زندگی نیست، بلکه اصولی عملی است که پرورش ذهن را هدف دارد. در این چارچوب، او روابط میان دولت‌ها و درون دولت‌ها را برقرار ساخت. روزه‌داری ماه رمضان در سال دوم هجری به‌عنوان عبادتی واجب مقرر شد و به آن، وظیفهٔ پرداخت زکات (مالیات صدقه، حق فقرا) بر مسلمانان افزوده شد تا بار مهاجران نیازمند سبک شود.