37.4 Abin da ake buƙata don cika wājib shi ma wājib ne.
37.4 That which is required to fulfill a wājib is itself wājib
Abu wajibi da za a cika shi na iya zama na nau'i biyu: i) yana iya kasancewa wajibcin ya dogara a kansa, ko ii) yana iya kasancewa wajibcin ba ya dogara a kansa ba. Idan wajibci ya dogara a kansa, to babu bambanci a cikin cewa cika wannan sharadi ba wajibi ba ne. Abin da ake nufi da wajibi shi ne wanda hujja ta tabbatar da wajibcinsa. Misali na wannan shi ne wajibcin wata sallah ta musamman, wacce ta dogara ga samun tsarki. Duk da haka tsarki ba wajibi ba ne daga mahangar nassin da ya kafa wajibcin sallah. Maimakon haka, sharadi ne na aiwatar da wannan wajibci, kuma wajibcin sallah a cikin nassin sallah yana nan ne kawai idan sharadin ya kasance. Amma abin da ake bukata domin cika wajibi ba a matsayin sharadi na shari'a ba, sai dai a matsayin sharadin hakika, to wannan nau'i biyu ne: i) wanda yake cikin ikon mukallafi, da ii) wanda ba ya cikin ikon mukallafi. Game da na farko, to wajibi ne ta hanyar wannan nassin da ya tabbatar da wajibin asali, kuma wajibcinsa gaba daya kamar wajibcin abin da nassin Mai shari'a ya kawo. Misali na wannan shi ne wanke gwiwar hannu [mirfaqayn], ba tare da shi ba ba za a iya cika wajibcin wanke hannaye har zuwa gwiwar hannu ba. Cikawarsa ta dogara ne da wanke aƙalla wani sashi na gwiwar hannu; saboda haka wanke wani sashi na gwiwar hannu wajibi ne, ko da yake nassin bai bayyana hakan kai tsaye ba. Wannan ya faru ne saboda nassin ya zo da abin da cikawarsa ta dogara a kansa, don haka wannan nassi ya haɗa da wajibin asali da kuma abin da aiwatarwarsa ta dogara a kansa. Nuni na nassin game da wannan wajibci na gaba shi ne nuni na haɗaka [dalālat al-iltizām]. Wani misalin kuma shi ne kafa tsarin siyasa domin kafa Khalifanci idan ba a kafa shi ba, ko kuma domin yin lissafin shugabanni. Kafa Khalifa da kuma lissafin shugabanni wajibi ne. Ba zai yiwu a cika wadannan wajibai yadda ya kamata ta hanyar daidaikun mutane kadai ba, saboda haka yana bukatar kafa wata kungiya ta Musulmi wadda, a matsayin gama-gari, za ta iya cika su. Don haka ya zama wajibi a kan Musulmi su kafa kungiya mai iya kafa Khalifa ko lissafin shugabanni. Idan ba su yi haka ba, dukkansu suna cikin zunubi, domin ba su cika abin da ake bukata don cika wajibi ba. Kuma idan suka kafa kungiya amma ba ta iya cika ayyukan da ake bukata ba, har yanzu suna cikin zunubi kuma ba su cika wajibin ba. Wannan saboda wajibin ba kawai kafa kungiya ba ne, a'a kafa kungiya mai iya cika wajibin da ake bukata.