52. Hadisi Mashhur (Al-Mashhūr)
52. The Famous Hadeeth (al Mashhour)
Hadiisi mashhuur shi ne wanda masu ruwaitonsa suka wuce uku a dukkan matakansa, amma bai kai matakin mutawaatir ba. Ba ya tabbatar da yakini; hasali ma yana nuna yiwuwa mafi girma, kamar kowane hadiisi aahaad. Sun ce: yana nuna yiwuwa mafi girma kusa da yakini, saboda al'ummah ta karbe shi da yarda a zamanin Taabi'ai, don haka wani Sahaabi ya tabbatar da shi sosai, kuma an fi da shi saboda Sahabban Manzon Allah (SAW) amintattu ne, ba sa karya. Amma wannan magana ba ta ba hadiisi mashhuur wani karfi fiye da na kowane khabarul aahaad ba, domin maganar cewa yana nuna yiwuwa mafi girma kusa da yakini ba ta da wata ma'ana. Lamari dai ko dai yiwuwa mafi girma ne, ko yakini, kuma babu mataki na uku a tsakaninsu; don haka babu wani abu tsakanin yiwuwa mafi girma da yakini, babu abin da ke kusa da wannan kuma nesa da wancan. Saboda haka wannan magana ba ta da ma'ana, kuma mashhuur yana nuna yiwuwa ne kawai. Haka kuma maganar cewa an tabbatar da shi sosai daga Sahaabi ba ta da amfani, domin abin da ake bukata shi ne a tabbatar da shi sosai daga Manzon Allah (SAW), ba daga Sahaabi ba, kuma bincike yana kan hadiisin Manzon Allah ba kan maganganun Sahaabi ba. Don haka babu fa'ida a cikin wannan magana, kuma a bisa haka hadiisi mashhuur ba ya fi khabarul aahaad daraja. Sai dai khabarul aahaad ba a karbarsa sai an tabbatar da riwayarsa, saboda akwai masu ruwaitonsa baya ga Sahabbai, alhali ana iya karbar mashhuur ba tare da tabbatarwa ba, domin kebantuwa ta shiga riwayar Sahabbai, kuma su adalai ne, don haka ba sa bukatar a bincike su. Hadiisi mashhuur shi ne wanda ya yadu a zamanin Taabi'ai da Taabi'ut Taabi'ina. In tsawon lokaci, idan wani hadisin khabar al-aahaad ya shahara a tsakanin mutane bayan waɗannan zamanai biyu, to ba a la'akari da hakan ba; don haka ba mu cewa game da khabar al-aahaad din da ya shahara a tsakanin mutane bayan zamanai biyu cewa hadisi ne mashhur, a'a muna cewa: khabar aahaad ne, komai yawan shaharar da ya yi. Daga cikin hadisai mashhuran akwai maganar Manzon Allah ﷺ: "Lalle ayyuka suna tare da niyyoyi" wanda Al-Bukhari da Muslim suka ruwaito.