Ebu Muhammed el-Hasan bin Ali bin Ebi Talib, Allah ondan razı olsun, Allah'ın Resulünün torunu, ﷺ, onun soyundan gelen ve Resulullah'ın (ﷺ) açık sözleriyle halifelerin sonuncusu.

Al-Hasan ibn Ali ibn Abi Talib, may Allah be pleased with him, Abu Muhammad, the grandson of the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, his descendant and the last of the khulafa by his (the Prophet’s, may Allah bless him and grant him peace) explicit words.

İbn Sa'd, Imrân ibn Süleyman'ın şöyle dediğini rivayet etmiştir: "Hasan ve Hüseyin, Cennet ehlinin isimlerindendir. Arablar Cahiliye döneminde bu isimleri kullanmazlardı."

Ibn Sacd narrated that Tmran ibn Sulayman safd: Al-Hasan and al-Hussein are two of the names of the people of the Garden. The Arabs did not use these names in the Jahiliyyah.

El-Hasan, Allah ondan razı olsun, Hicretin üçüncü yılında Ramazan ayının ortasında doğdu. Ondan, Peygamber ﷺ'den rivayet edilen hadisler vardır. Aişe, Allah ondan razı olsun, ondan hadis rivayet etmiştir; Tabiin'den de pek çok kişi, bunların arasında oğlu el-Hasan, Ebu'l-Hevra' Rabi'a İbn Sinan, Eş-Şa'bi, Ebu Vail ve İbn Sirin de vardır.

Al-Hasan, may Allah be pleased with him, was born in the middle of Ramadan in the third year of the Hijrah. Hadith have been related from him from the Prophet, may Allah bless him and grant him peace. cA’ishah, may Allah be pleased with her, related hadith from him, and a great number of the Followers, of them his son al-Hasan, Abu’l-Hawra’ Rabicah ibn Sinan, Ash-Shacbi, Abu Wa’il and Ibn Sirin.

O, Peygamber'e benzerdi, Allah ona bereket versin ve selam versin. Peygamber, Allah ona bereket versin ve selam versin, ona el-Hasan adını verdi, yedinci gününde onun için bir koyun kesti, saçını tıraş ettirdi ve saçının ağırlığınca gümüşün sadaka olarak dağıtılmasını emretti. O, Peygamber'in ﷺ "Ey Allah'ım, bunlar benim ehl-i beytimdir" dediği zaman örtü ehlinin beşincisiydi.X Ebu Ahmed el-Askerî dedi ki: Bu isim Cahiliye döneminde bilinmiyordu.

He resembled the Prophet, may Allah bless him and grant him peace. The Prophet, may Allah bless him and grant him peace, named him al-Hasan, slaughtered a sheep for him on his seventh day, shaved off his hair and ordered that the weight of the hair in silver should be given away as sadaqah. He was the fifth of the family of the mantle (when the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, said, ‘O Allah, these are my family.’X Abu Ahmad al-cAskari said: This name was not known in the Jahiliyyah.

Mufaddal dedi ki: Allah, Peygamber'in, Allah ona salat ve selam etsin, iki torununa isim koyana kadar Hasan ve Hüseyin'in isimlerini gizledi.

Al-Mufaddal said: Allah veiled the names of al-Hasan and alT h e H isto r y o f t h e K h a l ifa h s Hussein until the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, used them to name his two grandsons.

Buhârî, Enes'in şöyle dediğini rivayet etmiştir: "Peygamber ﷺ'e, Hasan İbn Ali'den daha çok benzeyen kimse olmamıştır."

Al-Bukhari narrated that Anas said: No-one more resembled the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, than al-Hasan ibn cAli.

İki Şeyh rivayet etmiştir: el-Bera' şöyle demiştir: Peygamberi ﷺ, omzunda el-Hasan olduğu hâlde gördüm ve şöyle diyordu: "Allah'ım, ben onu seviyorum, sen de onu sev." Buhari rivayet etmiştir: Ebu Bekre şöyle demiştir: Peygamber ﷺ minberde iken, yanında el-Hasan'ın bulunduğunu ve bir ara ona, bir ara da insanlara baktığını işittim. Peygamber ﷺ şöyle buyuruyordu: "Bu oğlum bir efendidir. Umulur ki Allah, onun aracılığıyla Müslümanların iki büyük grubu arasında barış sağlayacaktır." Buhari rivayet etmiştir: İbn Ömer şöyle demiştir: Peygamber ﷺ şöyle buyurmuştur: "Bunlar dünyada benim iki reyhan goncam (ya da iki kokulu bitkim [veya çiçeğim])dir." Yani el-Hasan ve el-Hüseyin'dir.

The two Shaykhs narrated that al-Bara’ said: I saw the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, with al-Hasan upon his shoulder, saying, ‘O Allah, I love him, so love him.’ Al-Bukhari narrated that Abu Bakrah said: I heard the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, upon the minbar, with al-Hasan by his side looking at the people one time and looking at him one time, saying, ‘This son of mine is a chief, and it is likely that through him Allah will make peace between two parties of the Muslims.’ Al-Bukhari narrated that Ibn cUmar said: The Prophet, may Allah bless him and grant him peace, said, ‘They are my two descendants (literally ‘my two sprigs of basil’ or ‘my two sweet-smelling plants [or flowers]’) in the world,’ meaning al-Hasan and al-Hussein.

Tirmizî ve Hâkim, Ebû Saîd el-Hudrî'nin şöyle dediğini rivayet etmişlerdir: Allah'ın Resûlü ﷺ şöyle buyurdu: "Hasan ve Hüseyin, cennet ehlinin gençlerinin iki efendisidir." Tirmizî, Üsâme ibn Zeyd'in şöyle dediğini rivayet etmiştir: Peygamber ﷺ'i gördüm; Hasan ve Hüseyin de kalçalarının üzerindeydiler (her birisi bir yanında). Bunun üzerine şöyle buyurdu: "Bunlar benim iki oğlum ve kızımın iki oğludur. Allah'ım, ben onları seviyorum; sen de onları sev ve onları sevenleri de sev." Enes'in şöyle dediğini rivayet etmiştir: Peygamber ﷺ'e, "Ehlinden kimler sana en sevgilidir?" diye soruldu. O da şöyle buyurdu: "Hasan ve Hüseyin." Hâkim, İbn Abbâs'ın şöyle dediğini rivayet etmiştir: Peygamber ﷺ, Hasan'ı omzunda taşıyarak geldi. Bir adam onunla karşılaşıp şöyle dedi: "Ne kadar bereketli bir binitin var, ey çocuk!" Bunun üzerine Peygamber ﷺ şöyle karşılık verdi: "Ve binici de ne kadar bereketli!" İbn Sa'd, Abdullah ibn ez-Zübeyr'in şöyle dediğini rivayet etmiştir: Ehlinden Peygamber ﷺ'e en çok benzeyen ve ona en sevgili olan, Hasan ibn Ali'dir. Onun secdede iken geldiğini ve sırtına (ya da "sırtına" dediğini) çıktığını gördüm; o aşağı inene kadar onu indirmedi. Onun rükûda iken Hasan için bacaklarını açtığını ve onun diğer tarafa geçebilmesi için yer verdiğini gördüm. İbn Sa'd, Ebû Seleme ibn Abdurrahman'ın şöyle dediğini rivayet etmiştir:

At-Tirmidhi and al-Hakim narrated that Abu Sacid al-Khudri said: The Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, said, ‘Al-Hasan and al-Hussein are the two lords of the youth of the people of the Garden.’ At-Tirmidhi narrated that Usamah ibn Zaid said: I saw the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, and al-Hasan and al-Hussein were upon his hips (one on each), and he said, ‘These are my two sons and the two sons of my daughter. O Allah, I love them, so love them and love whoever loves them.’ He narrated that Anas said: The Prophet, may Allah bless him and grant him peace, was asked, ‘Who of the people of your house are most beloved to you?’ He said, ‘Al-Hasan and al-Hussein.’ Al-Hakim narrated that Ibn cAbbas said: The Prophet, may Allah bless him and grant him peace, approached carrying al-Hasan on his shoulder. A man met him and said, ‘What a blessed mount you have, boy!’ The Prophet, may Allah bless him and grant him peace, replied, And what a blessed rider is he.’ Ibn Sacd narrated that “Abdullah ibn az-Zubayr said: The one most like the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, of his family and the most beloved to him is al-Hasan ibn cAli. I saw him come while he was prostrate and mount his shoulders — or he said, ‘his back’ - and he did not make him get down until he himself got down. I saw him while he was bowing in prayer and he would separate his legs for him so that he could pass through the other side.’ Ibn Sacd narrated that Abu Salamah ibn cAbd ar-Rahman said:

Peygamber ﷺ, Hasan bin Ali'ye dilini uzatırdı; bebek dilin kırmızılığını görünce ona neşeyle gülümserdi.

The Prophet, may Allah bless him and grant him peace, used to put forth his tongue for al-Hasan ibn cAli, then when the infant saw the redness of the tongue, he would be merry with him.

Hakim, Zuhayr ibn el-Arkam'dan rivayet etmiştir: Hasan ibn Ali hutbe okumak için ayağa kalktı. Azd Shanu'ah kabilesinden bir adam ayağa kalkarak şöyle dedi: "Şahitlik ederim ki Peygamber ﷺ'i onu kucağına alırken gördüm (hubwah, bacakların karna çekilmiş olarak çömelmek anlamına gelir; genellikle bacaklar ve sırt etrafına sarılmış bir kumaşla desteklenir) ve şöyle buyurdu: 'Beni seven, onu sevsin ve burada bulunan, bulunmayana iletsin.' Eğer Allah'ın Resulü ﷺ'in yüksek saygınlığı olmasaydı, bunu hiç kimseye anlatmazdım." Hasan, Allah ondan razı olsun, pek çok fazilete sahipti: Asil, sabırlı, huzur, vakar ve alçakgönüllülük sahibiydi; cömertliği bol, çokça övülen biriydi; fitnelerden ve kılıçtan hoşlanmazdı; çok evlenirdi; tek bir kişiye yüz bin dirhem kadar verirdi.

Al-Hakim narrated that Zuhayr ibn al-Arqam said: Al-Hasan ibn cAli stood to deliver the khutbah, and a man from Azd Shanu’ah stood up and said, ‘I witness that I saw the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, place him in his lap (hubwah denotes sitting on the haunches with the legs drawn in to the belly, often with a cloth wrapped around the legs and the back in support), saying, “Whoever loves me, let him love him, and let the one who is present convey it to whoever is absent,” and if it were not for high regard for the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, I would not have related it to anyone.’ Al-Hasan, may Allah be pleased with him, had many virtues: he was lordly, forbearing, possessing tranquillity, gravity and modesty; he was liberally generous, much praised; he disliked seditions and the sword; he married a great deal; and he would bestow upon a single man as much as one hundred thousand.

El-Hâkim, Abdullah ibn Ubeyd ibn Umeyr'in şöyle dediğini rivayet etmiştir:

Al-Hakim narrated that cAbdullah ibn cUbayd ibn cUmayr said:

Hasan, yirmi beş kez hac ibadetini yaya olarak yerine getirdi; bu sırada soylu, binilir cinsten hayvanlar da yanında yedekte götürülüyordu.

Al-Hasan performed the Hajj twenty-five times walking, and the high-bred, riding beasts were led along with him.

İbn Sa'd rivayet etti ki Umeyr İbn İshak şöyle dedi: Konuşurken, susmamasını Hasan İbn Ali'den daha çok isteyeceğim hiç kimse, benim huzurumda konuşmadı. Ondan, bir kez hariç, uygunsuz bir söz duymadım. Hasan ile Amr İbn Osman arasında bir arazi konusunda anlaşmazlık çıktı. Hasan, Amr'ın hoşlanmadığı bir teklifte bulundu. Hasan şöyle dedi: "Bizim için, onun burnu toprağa sürtülse de (yani, onun istemediği halde) hareket etmekten başka çare yok." Bu, ondan duyduğum en uygunsuz sözdü.

Ibn Sacd narrated that cUmayr ibn Ishaq said: No-one ever spoke in my presence who it was more preferable, when he talked, that he should not be silent than al-Hasan ibn cAli. I never heard from him an improper word except for one time. There was a dispute between al-Hasan and cAmr ibn cUthman about some land. Al- Hasan proposed something which cAmr did not like. Al-Hasan said, ‘There is nothing for it with us but to act in spite of him (literally ‘that his nose cleave to the dust’).’ This was the most improper word I ever heard from him.

İbn Sa'd rivayet etti: Cumeyr b. İshak şöyle dedi: Mervan bizim üzerimizde emir idi ve her Cuma minberden Ali'ye söverdi; Hasan ise dinler ve hiçbir karşılık vermezdi. Sonra ona bir adam gönderdi ve şöyle dedi: "Ali'ye andolsun, Ali'ye, Ali'ye, Ali'ye ve sana, sana andolsun! Senin için katır dışında bir benzerlik bulamıyorum; ona 'Baban kim?' diye sorulduğunda, 'Annem bir kısrak' diye cevap verir." Hasan ona dedi ki: "Ona geri dön ve de ki: 'Allah'a andolsun, sana sövmekle söylediklerinden hiçbirini silmeyeceğim. Ancak sen ile benim Allah'ın huzurunda bir randevumuz var. Eğer doğru söyleyen isen Allah doğruluğunun karşılığını versin. Eğer yalancı isen, Allah intikamda daha şiddetlidir.'" İbn Sa'd rivayet etti: Zureyk b. Sevvar şöyle dedi: Hasan ile Mervan arasında bazı sözler geçti; sonra Mervan ona yaklaştı, ona karşı çok sert davrandı; Hasan ise sustu. Mervan sağ eliyle burnunu sümkürdü. Hasan ona dedi ki: "Vay sana! Sağ elin yüz içindir, sol elin ise özel yerler (ve genel olarak temizlik gerektiren şeyler) içindir, bilmiyor musun? Sana karşı tiksinti duyuyorum (kelimesi kelimesine 'sana pislik olsun')!" Mervan sustu.

Ibn Sacd narrated that cUmayr ibn Ishaq said: Marwan was the amir over us, and he used to abuse cAli every Jumucah from the minbar, while al-Hasan would listen and make no reply. Then he sent a man to him saying, ‘I swear by cAli, by cAli, by cAli, and by you, by you! I don’t find any likeness for you except the mule, to which it is said, “Who is your father?” and it replies, “My mother is a mare.’” Al-Hasan said to him, ‘Return to him and say to him, “By Allah, I will not efface for you anything of what you have said by abusing you. However, you and I have an appointment together before Allah. Then, if you are truthful, may Allah recompense you for your truthfulness. If you are a liar, then Allah is worse in revenge.’” Ibn Sacd narrated that Zurayq ibn Sawwar said: There were some words between al-Hasan and Marwan, then Marwan approached him, became very tough on him — and al-Hasan was silent. Marwan blew his nose using his right hand. Al-Hasan said to him, ‘Woe to you! Do you not know that the right hand is for the face, and the left for the private parts (and for unclean matters generally)? I am disgusted with you (literally ‘filth to you’)!’ Marwan became silent.

İbn Sa'd, Eş'es ibn Sevvar'dan rivayet etmiştir ki bir adam şöyle demiş: Bir adam Hasan ile birlikte oturdu. Hasan şöyle dedi: "Biz kalkmak üzereyken yanımıza oturdun. İzin verir misin?" İbn Sa'd, Ali ibn Zeyd ibn Cud'an'ın şöyle dediğini rivayet etmiştir: Hasan malını Allah yolunda iki kez dağıtmış, Allah da onun malını çoğaltmış ve üç kez ona paylaştırmıştır; öyle ki bir sandalet verip yanında bir sandalet bırakır veya bir deri çorap (huff) verip yanında başka bir çorap saklardı.

Ibn Sacd narrated from Ashcath ibn Sawwar that a man said: A man sat down with al-Hasan and he (al-Hasan) said, ‘You have sat down with us at the moment we were going to stand. Will you permit?’ Ibn Sacd narrated that cAli ibn Zaid ibn Judacan said: Al-Hasan gave forth his property twice for the sake of Allah, and Allah divided up his property and shared it with him three times, to such an extent that he used to give a sandal and keep a sandal with him, or give away a leather sock (known as khuff) and keep another sock.

İbn Sa'd, Ali ibn el-Hüseyn'in şöyle dediğini rivayet etmiştir: Hasan, kadınları boşamaya düşkündü; bir kadından ayrıldığında o kadın onu sevmiş olmadan ayrılmazdı. Doksan kadınla evlendi.

Ibn Sacd narrated that cAli ibn al-Hussein said: Al-Hasan was given to divorcing women, and he did not separate from a woman but that she loved him. He married ninety women.

İbn Sa'd, Ca'fer ibn Muhammed'den rivayet etmiştir ki babası şöyle demiştir:

Ibn Sacd narrated from Jacfar ibn Muhammad that his father said:

Hasan çok evlenip boşadığı için, kabileler arasında bizimle aramızda düşmanlık çıkaracağından korkuyordum.

Al-Hasan used to marry and divorce so much that I was afraid he would cause enmity towards us among the tribes.

İbn Sa'd, Ca'fer İbn Muhammed'in babasından rivayet ettiğine göre şöyle demiştir: Ali şöyle dedi: "Ey Kûfe halkı, kadınlarınızı Hasan'a vermeyin, çünkü o çok boşayan bir adamdır." Hemedanlı bir adam dedi ki: "Allah'a yemin olsun ki, biz onunla (kadınlarımızı) evlendireceğiz."

Ibn Sacd narrated from Jacfar ibn Muhammad that his father said: cAli said, ‘People of Kufa, do not marry (your womenfolk) to al-Hasan because he is a man much given to divorce.’ A man from Hamadan said, ‘By Allah, we will marry him (to our womenfolk).

“Dilediğini tutabilir, dilediğini de boşayabilir.” İbn Sa'd, Abdullah b. Hasan'ın şöyle dediğini rivayet etmiştir: Hasan çok evlenen bir adamdı ve kadınlar nadiren onun gözüne girerdi. Evlendiği kadınların çok azı ona düşkün olmamış ve ona tutkuyla bağlanmamıştı.

Whosoever pleases him he can keep, and whosoever displeases him he can divorce.’ Ibn Sacd narrated that cAbdullah ibn Hasan said: Hasan was a man who used to marry women a great deal, and they very rarely found favour with him. There were very few women he married who did not love him and were not passionately attached to him.

İbn Asakir, Cuveyriyye b. Esma'nın şöyle dediğini rivayet etmiştir: Hasan vefat ettiğinde Mervan, cenaze namazında ağladı. Hüseyin ona şöyle dedi: "Onun yuttuğu şeyi yutmaya zorladığın hâlde mi ağlıyorsun?" Mervan, "Bunu bundan daha sabırlı biri hakkında yapardım," dedi ve dağı işaret etti. (Dağ, sabrın simgesi olarak meşhurdu.)

Ibn cAsakir narrated that Juwayriyyah ibn Asma’ said: When al- Hasan died, Marwan wept at his funeral prayer. Al-Hussein said to him, ‘Do you weep when you forced him to swallow that which you did?’ He said, ‘I used to do that to one more forbearing than this,’ and he pointed towards the mountain. (The mountain was proverbially the epitome of forbearance).

İbn Asakir, el-Mubarred'in şöyle dediğini rivayet etmiştir: Birisi Hasan İbn Ali'ye şunu söyledi: "Ebu Zer diyor ki: 'Fakirlik bana zenginlikten, hastalık da sağlıktan daha sevimlidir.'" O şöyle dedi: "Allah Ebu Zer'e rahmet etsin. Ben ise derim ki: 'Kendisini Allah'ın kendisi için seçtiği iyiliğe tamamen bağlayan kimse, Allah'ın kendisi için seçtiği halden başka bir hal istemez.'" Kaderin çevirdiği şeye razı olma konusundaki araştırmanın sınırı budur.

Ibn cAsakir narrated that al-Mubarrad said: Someone said to al- Hasan ibn cAli, ‘Abu Dharr says, “Poverty is more beloved to me than wealth, and illness more beloved to me than health.’” He said, ‘May Allah show mercy to Abu Dharr. As for me, I say, “Whoever is absolutely dependent on the goodness of Allah’s choosing for him does not wish to be in any state other than the one which Allah has chosen for him.’” This is the limit in research into the subject of contentment with that which destiny turns about.

Hz. Hasan, Allah ondan razı olsun, babasının vefatından sonra Kufe halkının biat etmesiyle hilafet görevini üstlendi ve altı ay kadar ve birkaç gün bu görevde kaldı. Sonra Muaviye ona karşı çıktı - ve mesele Allah'a aittir - bunun üzerine Hasan ona haber gönderdi ve hilafeti kendisine teslim etmeyi teklif etti; şu şartlarla: Hilafet kendisinden sonra Muaviye'ye ait olacak, Medine, Hicaz ve Irak halkından hiçbiri babasının zamanında olanlar yüzünden intikam veya karşılık için aranmayacak ve Muaviye onun borçlarını ödeyecekti. Muaviye istediğine razı oldu, bu esas üzerine bir anlaşma yapıldı ve Peygamber ﷺ'in sözünde ortaya çıkan mucize gerçekleşti: "Allah, onun vasıtasıyla Müslümanların iki grubu arasında barış sağlayacaktır." Hasan, onun lehine hilafetten çekildi. el-Belkini, en büyük makam olan hilafetten çekilmesinden, makam ve mevkilerden feragat edilmesinin ve bırakılmasının caiz olduğunu ispat etmeye çalıştı. Hilafetten çekilişi, Hicri 41 yılında, Rebiu'l-Evvel ayında gerçekleşti. Rebiu'l-Ahir veya Cemaziyelevvel ayında olduğu da söylenmiştir. Arkadaşları ona, "Ey müminlerin zillet verici!" dediler; o ise "Zillet, Ateşten iyidir." derdi. Bir adam ona, "Selam olsun sana, ey müminleri zelil edici!" dedi. O da, "Ben müminleri zelil eden değilim, ancak hükümdarlık uğruna seni öldürmeyi istemedim." dedi. Sonra Hasan, Kufe'den Medine'ye geçti ve orada ikamet etti.

Al-Hasan, may Allah be pleased with him, took charge of the khilafah after the death of his father through the pledge of allegiance of the people of Kufa, and he remained in it for six months and some days. Then Mucawiyah came out against him - and the matter belongs to Allah — and so al-Hasan sent a message to him to offer to surrender the khilafah to him, on condition that the khilafah should be his after him, that no-one of the people of Madinah, al- Hijaz and Iraq should be sought out for revenge or retaliation for anything which had happened in the time of his father, and that he would pay off his debts for him. Mucawiyah agreed to what he asked, they concluded a treaty upon that basis, and the prophetic miracle became evident in his words, may Allah bless him and grant him peace, ‘Allah will make peace through him between two groups of the Muslims.’ He abdicated from the khilafah for him. Al-Balqini sought to prove from his abdication from the khilafah — which is the greatest rank - that it is permitted to abdicate from and renounce offices and positions. His abdication from it was in the year 41 AH, in the month of Rabic al-Awwal. It has also been said that it was in Rabic al-Akhir, or Jumada al-Ula. His companions said to him, ‘O disgrace of the mu’minin\’ and he would say, ‘Disgrace is better than the Fire.’ A man said to him, ‘Peace be upon you, humiliator of the believers!’ He said, ‘I am not the humiliator of the believers, but I disliked to kill you for the sovereignty.’ Then al-Hasan moved from Kufa to Madinah and resided there.

Hâkim, Cübeyr b. Nüfeyr'in şöyle dediğini rivayet etmiştir: Hasan'a, "İnsanlar senin halifeliği istediğini söylüyor" dedim. Şöyle buyurdu: "Arap ileri gelenleri benimleydi; ben kiminle savaştıysam onlar da onunla savaştı, ben kiminle barıştıysam onlar da onunla barıştı. Allah'ın rızasını gözeterek ve Muhammed ümmetinin kanının dökülmesini önlemek için bundan vazgeçtim." ﷺ

Al-Hakim narrated that Jubayr ibn Nufayr said: I said to al-Hasan, ‘People are saying that you want the khilafah.’ He said, ‘The chiefs of the Arabs were with me, at war with whomever I was at war with, and at peace with whomever I was at peace with. I abandoned that desiring the Face of Allah, and to prevent spilling the blood of the ummah of Muhammad, may Allah bless him and grant him peace.

"Şimdi, Hicaz halkının keçi sürüleriyle birlikte onu zorla mı alayım?" Allah ondan razı olsun, Hasan Medine'de zehirlenerek vefat etti. Eşi Ca'de bint el-Eş'as ibn Kays onu zehirledi. Yezid ibn Muaviye ona gizlice, onu zehirlemesini ve sonra kendisiyle evleneceğini önerdi; o da bunu yaptı. Hasan vefat edince Ca'de, Yezid'e haber gönderip ona verdiği sözün yerine getirilmesini istedi. Yezid şöyle dedi: "Hasan için sizden hoşnut olmadık; o halde kendimiz için sizden nasıl hoşnut olabiliriz?" Vefatı Hicri 49 yılındadır. Hicri 50 yılı Rebiu'l-evvel ayının beşinde olduğu da söylenmiştir.

Now later, shall I take it by force with the help of the herds of goats of the people of al-Hijaz?’ Al-Hasan, may Allah be pleased with him, died in Madinah through poisoning. His wife, Jacdah bint al-Ashcath ibn Qais poisoned him. Yazid ibn Mucawiyah suggested secretly to her that she should poison him and that then he would marry her, and she did so. When al-Hasan died, she sent a message to Yazid asking him for the fulfilment of what he had promised her. He said, ‘We were not pleased with you for al-Hasan, so should we then be pleased with you for ourselves?’ His death was in 49 AH. It has also been said that it was on the fifth of Rabic al-Awwal in the year 50 AH.

Bir rivayete göre bu olay 51 hicri yılında olmuştur. Kardeşi, kendisine (zehirli) içeceği kimin verdiğini söylemesi için onunla tartıştı, ancak söylemedi. Şöyle dedi: "Eğer şüphelendiğim kişi ise, Allah'ın intikamı en şiddetli olandır. Değilse, benim yüzümden masum hiçbir insan karşılık olarak öldürülmemelidir."14

And it has been said that it was in 51 AH. His brother argued with him to get him to tell him who had given him the (poisoned) drink, but he would not tell him. He said, ‘Allah is most severe in revenge if it should be the one I suspect. If not, then no innocent person must be killed in retaliation for me.’14

İbn Sa'd, İmran ibn Abdullah ibn Talha'nın şöyle dediğini rivayet etmiştir:

Ibn Sacd narrated that cImran ibn “Abdullah ibn Talhah said:

Al-Hasan gördü ki sanki iki gözünün arasına şöyle yazılmıştı: 'De ki: "O, Allah'tır, bir tektir."' (Kur'an 112: 1) ve ailesi bundan sevinç duydu. Bunu Saîd İbnu'l-Müseyyeb'e anlattılar; o da, 'Eğer rüyası doğruysa, yaşayacağı çok az günü kalmış demektir' dedi. Gerçekten de ölmeden önce birkaç gün daha yaşadı.

Al-Hasan saw as if there were written between his eyes, ‘Say, “He Allah is One"' (Qur’an 112: 1) and his family rejoiced at that. They told it to Sacid ibn al-Musayyab and he said, ‘If his dream is true, then he has very few days left to live.’ He only lived a few days more before he died.

Beyhakî ve İbn Asâkir, Ebu'l-Munzir Hişâm b. Muhammed yoluyla, babasının şöyle dediğini rivayet etmişlerdir: Hasan b. Ali'nin geçimi daralmıştı ve maaşı yüz (dirhem)di. 14 Suyûtî'nin bu rivayet için kaynak göstermemesi, kendi alışkanlığına aykırıdır.

Al-Bayhaqi and Ibn cAsakir narrated by way of Abu’l-Mundhir Hisham ibn Muhammad that his father said: Al-Hasan ibn cAli was constricted (in his provision), and his stipend was one hundred 14 Contrary to his usual practice, as-Suyuti gives no source for this story.

In Defence Against Disaster adlı kitabında Kadı Ebu Bekr İbnü'l-Arabî, Emîrü'l-Mü'minîn Muâviye'nin, Allah ondan razı olsun, el-Hasan'ı zehirlediği iddiası hakkında şunları söyler: '...bu bilinmeyen bir meseledir. Bunu yalnızca Allah bilir. Kanıt olmadan nasıl varsayabilirsin ve bunu, hakkında sağlam bir rivayet bulunmayan uzak bir zamanda, yaratıklarından birine nasıl isnad edebilirsin?' (s. 203) Aynı durum bu hikâye için de geçerlidir. Kadı, aynı kitapta Yezid'i kendisine yöneltilen birçok iftiradan aklar ve şöyle der: '[Ahmed İbn Hanbel] onu zühd ehli (dünyadan el çekenler) arasında saymıştır.'

In Defence Against Disaster, Qadi Abu Bakr ibn al-Arabi says concerning the allegation that the Amir al-Mu’minin Mucawiyah, may Allah be pleased with him, poisoned al-Hasan, ‘...it was an unknown business. Only Allah knows about it. How can you assume it without proof and ascribe it to one of His creatures in a distant time when we do not have any sound transmission about it?’ (p. 203) The same applies to this story. In the same book, the Qadi exonerates Yazid of a great deal of the slander levelled at him and says, ‘[Ahmad ibn Hanbal] included him among the men of zuhd (doing without the world)

...Sahâbîler ve Tâbiîn arasında... Gerçekten de o, Tâbiîn'den bahsetmeye geçmeden önce onu Sahâbîler grubuna dâhil etmiştir.

of the Companions and Followers... Indeed, he included him in the group of Companions before he proceeded to mention the Followers.’.

yıllık bin dirhem. Muaviye bir yıl bunu ondan alıkoydu ve (Hasan) son derece sıkıntıya girdi. Şöyle dedi: "Muaviye'ye kendimi hatırlatmak için bir mürekkep hokkası istedim ve sonra kendimi tuttum. Allah'ın Elçisini, Allah ona salat ve selam eylesin, rüyada gördüm ve şöyle buyurdu: 'Nasılsın, Hasan?' Ben de dedim ki: 'İyiyim, babacığım.' Ona malın bana verilmemesinden yakındım. Buyurdu ki: 'Senin gibi bir yaratığa bunu hatırlatmak için mi mürekkep hokkası istedin?' Dedim ki: 'Evet, Allah'ın Elçisi. Ne yapmalıyım?' Buyurdu ki: 'Şunu de:"

thousand a year. Muawiyah withheld it from him one year, and he was extremely constricted. He said, ‘I called for an ink-pot so that I might write to Muawiyah to remind him about myself, and then I controlled (myself). I saw the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, (in a dream) and he said, “How are you, Hasan?” I said, “Well, father.” And I complained to him about the withholding of the property from me. He said, “Did you call for an ink-pot to write to a creature like yourself to remind him of that?” I said, “Yes, Messenger of Allah. What should I do?” He said, “Say:

"Allah'ım, kalbime Sana olan umudu yerleştir ve Senden başkasına duyduğum umudu kes; öyle ki artık Senden başkasından umut etmeyeyim. Allah'ım, gücümün yetmediği, amelimin yetersiz kaldığı, arzumun ulaşamadığı, duamın erişemediği ve dilimden dökülmeyen o yakinî bilgiyi -ki Sen onu öncekilerden ve sonrakilerden herhangi birine vermişsin- bana da ver, ey alemlerin Rabbi!" Dedi ki: "Allah'a yemin olsun ki bir hafta bile geçmeden Muâviye bana bir milyon beş yüz bin gönderdi. Ben de, 'Beni anana hamd olsun ki, kendisini anana Allah'ı anan kimseyi unutmaz ve O'na dua eden kimseyi hayal kırıklığına uğratmaz' dedim. Uykumda Peygamber ﷺ'i gördüm ve bana, 'Hasan, nasılsın?' dedi. Ben, 'İyiyim, Allah'ın Elçisi' dedim ve olanı biteni anlattım. Bunun üzerine şöyle buyurdu: 'Oğlum, Yaratan'dan umut edip yaratılmıştan umut etmeyen kimse için durum böyledir.'" et-Tuyuriyyat'ta şöyle rivayet edilmektedir: Kûfe halkının Kur'an okuyucusu Sulaym b. Îsâ şöyle dedi: Hasan'a ölüm geldiğinde derin bir sıkıntı ve üzüntüye kapıldı. Hüseyin ona dedi ki: "Kardeşim, bu sıkıntı ve üzüntü de nedir? Sen Allah'ın Elçisi ﷺ'ye gidiyorsun; Ali ve o senin iki babandır, Hatice ve Fatıma da senin iki annendir; Kasım ve Tâhir de senin iki dayındır, Hamza ve Ca'fer de senin iki amcandır." Hasan ona dedi ki: "Kardeşim, Allah'ın -yüce olan O'dur- bir işine giriyorum ki, daha önce hiç girmediğim türden; ve Allah'ın bir yaratığını görüyorum ki, daha önce hiç görmediğim türden." Ibn Abdilberr şöyle demiştir: Çeşitli kaynaklardan naklettiğimize göre, ölüm vakti geldiğinde kardeşine şöyle dedi: "Kardeşim, baban bu yönetime gözünü dikti, ancak Allah onu ondan alıkoydu ve yönetimi (hilafeti) Ebu Bekir'in eline verdi. Sonra o tekrar gözünü buna dikti, fakat yönetim ondan çevrilip Ömer'e verildi. Daha sonra, Şura toplantısında kendisini geçmeyeceğinden hiç şüphesi yoktu; ancak yönetim yine ondan çevrilip Osman'a verildi. Osman öldürüldüğünde Ali'ye biat edildi. Sonra kılıçlar kınından çekilene kadar biz beklemekle alıkonduk ve bu yüzden hilafet onun için hiçbir zaman rahat ve sarsıntısız olmadı. Allah'a yemin ederim ki, Allah'ın bizde peygamberliği ve hilafeti bir araya getireceğini sanmıyorum. Kufe'nin aptallarının seni halife olarak atayıp seni oradan çıkarmaya kalkışacaklarından korkuyorum. Ben, Allah ondan razı olsun, Aişe'ye sordum; Allah'ın Resulü'nün yanına, Allah ona salat ve selam etsin, onun ehl-i beytine de, defnedilmek istediğimi söyledim; o da 'Evet' dedi. Öldüğümde, ondan bunu sor. Ama insanların seni engelleyeceğini tahmin ediyorum. Eğer engellerlerse, onlarla tartışmaya girme." Öldüğünde Hüseyin, Müminlerin Annesi Aişe'nin yanına gitti, Allah ondan razı olsun. Aişe, "Evet, bu bir şereftir" dedi; ancak Mervan onları engelledi. Bunun üzerine Hüseyin ve yanındakiler kılıçlarını kuşandılar; Ebu Hureyre onları engelleyinceye kadar böyle devam etti. Böylece Hasan, annesinin yanında, Bakî'de defnedildi; Allah onun annesinden de razı olsun.

O Allah, cast into my heart hope in You, and cut off my hope in everything other than You, until I don’t hope for anyone other than You. O Allah, that for which my strength is too weak, and my action falls short of, my desire does not attain, my supplication does not reach, and what does not flow upon my tongue, of that certainty which You have given anyone of the ancients and the later peoples, then single me out for it, Lord of the Worlds.’” He said, ‘Then, by Allah, I had not persisted in it for a week before Mucawiyah sent me one million and five hundred thousand, and I said, “Praise be to Allah Who does not forget whoever remembers Him and doesn’t disappoint whoever supplicates Him.” I saw the Prophet, may Allah bless him and his family and grant them peace, in sleep and he said, “Hasan, how are you?” I said, “Well, Messenger of Allah,” and I told him my story. He said, “My son, that is how it is for whoever hopes for (something) from the Creator and does not hope for (something) from the creature.’” There is in at-Tuyuriyyat that Sulaym ibn cIsa, the Qur’an reciter of the people of Kufa, said: When death came to al-Hasan he was overcome with agitation and grief. Al-Hussein said to him, ‘My brother, what is this agitation and grief? You are going to the Messenger of Allah, may Allah bless him and his family and grant them peace, and cAli and they are your two fathers, and to Khadijah and Fatimah and they are your two mothers, and to al-Qasim and at-Tahir and they are your two maternal uncles, and to Hamzah and Jacfar and they are your two paternal uncles.’ Al-Hasan said to him, ‘Brother, I am entering into a matter of Allah’s, exalted is He, the like of which I have never entered, and I see a creation of Allah’s the like of which I have never seen.’ Ibn cAbd al-Barr said: From various sources we relate that when his time came, he said to his brother, ‘My brother, your father raised his eyes to this authority and Allah averted him from it and put Abu Bakr in charge of it (the khilafah). Later, he raised his eyes to it, but it was turned away from him to cUmar. Later again, he had no doubt at the time of the Council that it would not pass him by, but it was turned away from him to cUthman. When TJthman was killed, then °Ali was pledged allegiance. Then we were restrained until swords were unsheathed and so it (the khilafah) was never undisturbedly his. By Allah, I don’t think that Allah will combine prophecy and khilafah in us. I don’t know but that the fools of Kufa will try to appoint you as khalifah and drive you out. I have asked cA’ishah, may Allah be pleased with her, that I should be buried with the Messenger of Allah, may Allah bless him and his family and grant them peace, and she said, “Yes.” When I die, ask her about that, but I only anticipate that people will try to prevent you. If they do, don’t bandy words with them.’ When he died, al-Hussein came to the Mother of the Believers, cA’ishah, may Allah be pleased with her, and she said, ‘Yes, and it is an honour,’ but Marwan prevented them. Then al-Hussein and those with him donned their swords, until Abu Hurayrah prevented them, and so he was buried in al- Baqic by the side of his mother, may Allah be pleased with her.