10.6 Yerni ijaraga berishning oldini olish
10.6 Preventing the Leasing of Land
Ijarachi yer egasi hech qachon o‘z yerini dehqonchilik uchun ijaraga berishi mumkin emas, u yerning bo‘yni va foydasiga egalik qilgan bo‘lsin yoki faqat foydasiga egalik qilgan bo‘lsin, yer ‘ushriy yer bo‘lsin yoki xarojiy yer bo‘lsin, ijara puli pul bo‘lsin yoki boshqa narsa bo‘lsin – farqi yo‘q. Shuningdek, yerni uning hosilining bir qismi evaziga yoki oziq-ovqatdan boshqa narsa evaziga, yoki yer beradigan boshqa har qanday narsa evaziga ijaraga berish ham mumkin emas, chunki bu ham ijara hisoblanadi, dehqonchilik uchun yerni ijaraga berish esa hech qachon ruxsat etilmaydi. Al-Buxoriy rivoyat qilgan: Allah elchisi ﷺ dedilar: “Kimning yeri bo‘lsa, u unga ekib olsin yoki birodariga bersin. Agar rad etsa, o‘z yerini ushlab qolsin.” Muslim ham rivoyat qilgan: “Allah elchisi ﷺ yer uchun ijara puli yoki ulush olishni man qildilar.” An-Nasoiyning “Sunan”ida shunday deyilgan: “Allah elchisi ﷺ yerni ijaraga berishni man qildilar. Biz dedik: ‘Ey Allahning Nabiysi ﷺ, uni ba’zi donlar evaziga ijaraga berishimiz mumkinmi?’ U zot dedilar: ‘Yo‘q.’ Biz dedik: ‘Biz uni somon evaziga ijaraga berar edik.’ U zot ﷺ dedilar: ‘Yo‘q.’ Biz dedik: ‘Biz uni suv bo‘yidagi ariqcha (rabi’a) sug‘orishi evaziga ijaraga berar edik.’ U zot ﷺ dedilar: ‘Yo‘q, ekib ol yoki birodaringga ber.’” Rabi’a – kichik ariq bo‘lib, ya’ni suv bo‘yida joylashgan qismni ekish evaziga ijaraga berishdir. Sahih rivoyat qilinganki, Allah elchisi ﷺ yer uchun ijara puli yoki ulush olishni, shuningdek, uning hosilining uchdan bir yoki to‘rtdan bir qismiga ijaraga berishni man qildilar. Abu Dovud Rofi’ ibn Xadijdan rivoyat qilgan: Nabiy ﷺ shunday dedilar: “Kimning yeri bo‘lsa, u unga ekishi yoki birodariga ekdirishi kerak, uni uchdan biri yoki to‘rtdan biri evaziga yoki belgilangan oziq-ovqat evaziga ijaraga bera olmaydi.” Al-Buxoriy Nofi’dan rivoyat qilgan: “Abdulloh ibn Umarga Rofi’ ibn Xadij aytganligi xabar qilindi: Allah elchisi ﷺ yerni ijaraga berishni man qilganlar.” Shunday qilib, Abdulloh ibn Umar Rofi'ga bordi va men ham u bilan birga bordim, Rofi'dan so'rash uchun, u esa aytdi: "Allohning Elchisi ﷺ yer ijarasini taqiqlagan edilar." Nofi' shuningdek, Abdulloh ibn Umarning yerni ijaraga berishdan voz kechganini ham zikr qildi.