Xaroj — Alloh (swt) musulmonlarga kofirlardan olish huquqini bergan haqdir. Bu kofirlardan urush yo‘li bilan yoki tinchlik shartnomasi yo‘li bilan bosib olingan yerning bo‘yniga yuklatilgan huquqdir, agar tinchlik shartnomasida yer bizniki (ya’ni musulmonlarniki) ekani va ular davlatga to‘lanadigan xaroj evaziga yerni ekishda davom etishlari belgilangan bo‘lsa. Arab tilida xaroj ijara, hosil yoki ekin degan ma’noni anglatadi. Kofirlarga qarshi urush e’lon qilingandan keyin ulardan bosib olingan har bir yer xaroj yeri hisoblanadi va agar u bosib olingandan keyin islomni qabul qilgan bo‘lsalar ham, yer baribir xaroj yeri bo‘lib qoladi. Abu Ubayd “Al-amvol” kitobida Az-Zuhriy rivoyatida xabar bergan: “Allohning Elchisi ﷺ Bahrayn majusiylaridan jizya oldilar.” Az-Zuhriy dedi: “Islomni qabul qilgan kishidan U zot ﷺ uni qabul qildilar va uning islomi uning joni va molini saqlab qoldi, faqat yer bundan mustasno. Bu yer musulmonlar uchun o‘ljaga aylandi, chunki u kuchli holatda bo‘lganida, ya’ni musulmonlar qo‘li yetmaydigan joyda bo‘lganida, dastlab islomni qabul qilmagan edi.” Yerga solinadigan xarojning miqdori yerning salohiyatiga qarab belgilanadi. Umar (RA) xarojni joriy etganlarida yerning salohiyatini hisobga oldilar, yer egasiga zulm qilmasdan va dehqonga zarar yetkazmasdan. Ba’zi hududlarda har bir jarib (haydaladigan yer bo‘lagi) uchun bir qafiz va bir dirham belgiladilar, boshqa hududlarda boshqacha miqdor belgiladilar, Shom yerlarida esa yana boshqa miqdor belgiladilar. Ma’lumki, U zot yerning salohiyatini hisobga olganlar. Agar xaroj yerning salohiyatiga qarab belgilansa, u qanday belgilangan bo‘lsa, shunday undiriladi. Agar xaroj yer maydoniga qarab har yili belgilanganida, yer oy yili oxirida undirilardi, chunki bu Shar’iy jihatdan tan olingan yildir. Agar xiroj ekin maydoniga solinsa, xiroj yil oxirida undiriladi, chunki bu yog'ingarchilik va ekin ekish bilan bog'liq yildir. Agar xiroj hosilni bo'lishish yo'li bilan solinsa, ya'ni yer odatda beradigan hosilga qarab aniq miqdor belgilansa, xiroj ekin pishib, yig'ib olingan vaqtda undiriladi. Imom uchta jihatni, ya'ni yerning maydonini, ekilgan qismning maydonini yoki hosilni taxmin qilish yo'lini hisobga olib, xirojni eng munosib usulda baholash huquqiga ega. Agar yerga yaxshilash ishlari kiritilib, bu hosilning ko'payishiga olib kelsa yoki yerlar hosilning kamayishiga sabab bo'lgan turli omillarga duchor bo'lsa, vaziyat o'rganilishi kerak. Agar ko'payish dehqonning qilgan ishi, masalan, quduq yoki ariq qazishi natijasida bo'lsa, xiroj oshirilmaydi. Agar kamayish o'zining aybi bilan, masalan, ariqni buzish yoki quduqni e'tiborsiz qoldirish tufayli yuz bergan bo'lsa, xiroj kamaytirilmaydi va ularga yetkazilgan zararni tuzatish buyuriladi. Agar ko'payish yoki kamayish davlat tomonidan sodir etilgan bo'lsa, ya'ni davlat quduq qazigan yoki aksincha, quduqlar va ariqlarni ta'mirlashni e'tiborsiz qoldirgan bo'lsa, bu holda davlat xirojni oshirish huquqiga ega va hosil kamaysa, uni kamaytirishi ham shart. Agar kamayish yoki ko'payish tabiiy omillar tufayli yuz bersa, masalan, bo'ron daraxtlarni ildizi bilan qo'porsa yoki suv toshqini ariqlarni buzsa, bu holda dehqonlarga zulm qilinmasligi uchun yer uning salohiyatiga ko'ra xiroj to'laydi. Xiroj ma'lum va aniq muddatga belgilanishi kerak va u doimiy ravishda qat'iy qilib qo'yilmasligi lozim. Bu baholash davri tugagach o‘zgaradi va yangi davr uchun yangi baholash, baholash vaqtidagi yerning salohiyatiga ko‘ra belgilanadi.