2.1 Iqtisodiy tizimning asosi
2.1 The Basis of the Economic System
Foydalilik (manfaat) — bu biror narsaning insonning ehtiyojini qondirishga yaroqliligini ifodalaydi. Foydalilik ikki unsurdan iborat. Birinchisi — inson tomonidan o‘sha muayyan narsaga bo‘lgan istak darajasi. Ikkinchisi — narsada mavjud bo‘lgan afzalliklar va uning muayyan bir shaxsning ehtiyoji emas, balki umumiy inson ehtiyojlarini qondirishga yaroqliligi. Bu foydalilik inson mehnatidan, ashyodan yoki ikkalasidan birgalikda hosil bo‘ladi. Inson mehnati mulkni (mol) yoki undan foydalanishni vujudga keltirish uchun sarflanadigan aqliy va jismoniy kuch-g‘ayratni o‘z ichiga oladi. "Ashyo" atamasi sotib olish, ijaraga olish yoki qarzga olish yo‘li bilan foydalanish uchun egallangan har qanday narsani anglatadi — iste’mol qilinadigan, masalan olma, yoki foydalaniladigan, masalan mashina; yoki mashinani qarzga olish yoki uyni ijaraga olish kabi undan foydalanish. Mol (mulk) esa oltin va kumush kabi pul, kiyim-kechak va oziq-ovqat kabi tovarlar, shuningdek uylar va zavodlar kabi ko‘chmas mulklar hamda egalik qilinadigan barcha boshqa narsalarni o‘z ichiga oladi. Mulkning o‘zi inson ehtiyojlarini qondirgani va inson mehnati esa mulkni yoki uning foydasini olish vositasi bo‘lgani uchun, mulk foydalilikning asosidir, inson mehnati esa uni egallashga imkon beruvchi vositadir. Shu sababli inson tabiatan bunday boylikni egallash uchun intiladi. Demak, inson mehnati va mulk — insonning ehtiyojlarini qondirish uchun ishlatiladigan vositalar, inson egalik qilishga intiladigan narsadir. Shunday ekan, boylik — bu mol va mehnatning birgalikdagi yig‘indisidir.