5.6 Ijaraga oluvchi nafl mumkin bo'lmagan foydalar (manfaatlar) uchun ijara haqida hukm
5.6 The Ruling Regarding Hiring Over Prohibited Benefits
Ijaraning qonuniy kuchga ega bo‘lishi uchun, foyda shar’an ruxsat etilgan (halol) bo‘lishi kerak. Shuning uchun xodim taqiqlangan ishni qilish uchun yollanmasligi kerak. Shu sababli, ishchini sotib oluvchiga spirtli ichimlik olib borish yoki uni siqish uchun yollash joiz emas. Uni cho‘chqa yoki o‘lik hayvon go‘shtini tashish uchun yollash ham joiz emas. At-Termiziy Anas ibn Molikdan rivoyat qilgan: u aytdi: “Allohning Elchisi ﷺ spirtli ichimlik borasida o‘n toifa odamni la’natladilar: uni siquvchini, siqishni buyurувchini, uni ichuvchini, uni tashuvchini, unga olib boriladiganni, uni taqdim etuvchini, uni sotuvchini, uning foydasi uchun sotiladiganni, uni sotib oluvchini va uning foydasi uchun sotib olinadiganni.” Riboni (foiz) bilan bog‘liq har qanday ishga yollash ham joiz emas, chunki bu taqiqlangan foyda evaziga yollashdir. Shuningdek, Ibn Moja Ibn Mas’uddan rivoyat qilganki, Payg‘ambar ﷺ riboxo‘rni, uning vakilini, ikki guvohini va uning hujjatlarini yozuvchisini la’natlaganlar. Banklar va tanga zarb qilish bo‘limlarining xodimlari hamda ribo bilan shug‘ullanadigan barcha tashkilotlar tekshirilishi kerak. Agar ular yollangan ish ribo ishining bir qismi bo‘lsa, ribo faqat shu ishdan kelib chiqsinmi yoki boshqalar bilan birgalikda hosil bo‘lsinmi, musulmonlarga bunday ishlarni bajarish man etiladi. Bunga menejer, buxgalterlar va auditorlar hamda ribo bilan bevosita yoki bilvosita bog‘liq foyda keltiradigan har qanday ish kiradi. Ammo ribo bilan bevosita yoki bilvosita bog‘liq bo‘lmagan ishlar, masalan, yuk tashuvchi, qo‘riqchi, tozalovchi va shunga o‘xshash ishlar ruxsat etilgan, chunki bunday ish ruxsat etilgan foyda evaziga yollashdir va ribo hujjatlarini yozuvchi hamda guvohlarga tegishli hukm ularga tegishli emas. Xuddi bank xodimlari kabi, foizli muomalalar bilan bog'liq ishlarda ishlaydigan davlat xodimlari ham shunday: masalan, dehqonlarga foizli kreditlar tayyorlashda ishlaydigan xodimlar, foizli ishlar bilan shug'ullanadigan G'aznachilik xodimlari va mulkni foizga beradigan yetimlar bo'limi xodimlari. Bularning barchasi taqiqlangan kasblardir; ularga aloqador bo'lgan kishi katta gunohga botadi, chunki bu hukm foiz yozuvchisi yoki unga guvoh bo'luvchi kishiga ham taalluqlidir. Xuddi shunday, musulmonga Alloh (SWT) taqiqlagan har qanday ishni qilish harom qilingan.