Q 158: Ular nimalarni sanaganini ayting?
Q 158: Mention what they counted?
A--- Al-Hafiz Al-Fath kitobida Ibn Hibbondan keltirilgan narsani qisqacha bayon qilib, shunday deydi: Bu shoxlar uch turkumga bo‘linadi:
A--- Al-Hafiz summarized in Al-Fath what was mentioned by Ibn Hibban, saying: These branches are divided into three categories:
(a) Qalb amallari (b) Til amallari (c) A'zo amallari Ular quyidagicha izohlanadi:
(a) Deeds of the heart (b) Deeds of the tongue (c) Deeds of the organs They are explained as follows:
Qalb amallari: e'tiqodlar va niyatlarni o'z ichiga oladi. Ular quyidagi yigirma to'rt shoxobchani qamrab oladi:
Deeds of the heart: cover beliefs and intentions. These encompass the following twenty-four branches:
Allohga iymon keltirish, Uning Zoti, Sifatlariga iymon keltirishni, Uning misli yo'q ekanligiga, Eng Eshituvchi, Eng Ko'ruvchi ekaniga iymon keltirishni va Undan boshqa barcha narsaning yaratilgan ekaniga iymon keltirishni o'z ichiga oladi. Qalb amallari ham Uning farishtalariga, Kitoblariga, Elchisi ﷺ ga, yaxshilik va yomonlikdagi taqdirga, Oxirat kuniga – qabrdagi so'roqqa, qayta tirilishga, jonlanishga, hisob-kitobga, Mezonga, Sirot yo'liga, Jannat va Do'zaxga iymon keltirishni ham o'z ichiga oladi. Ular, shuningdek, Allohning muhabbatiga iymon keltirishni; Alloh roziligi uchun sevish va yomon ko'rishni; Payg'ambar Muhammad ﷺ ni sevishni; Uni ulug'lashga, unga va uning ahli baytiga salovat yuborishga hamda Payg'ambarlik sunnatiga (hayot yo'liga) ergashishga iymon keltirishni o'z ichiga oladi.
Affirming faith in Allah which includes affirming faith in His Entity, Attributes, that nothing resembles Him Who is the All Hearer, the All Seer, and that all other than Him is created. Deeds of the heart also include an affirming faith in His Angels, His Books, His Messenger, the Divine Decree about good and evil, the Last Day: including the questioning in the grave, resurrection, revival, reckoning, the Balance, the Straight Path, Paradise and Hell-fire. They also cover affirming faith in Allah's Love; loving and hating for His Sake; love of Prophet Muhammad (Peace be upon him); affirming faith in honoring .him: sending prayers upon him, his household and following his Prophetic Sunnah (way of life).
Ular, shuningdek, ixlos bilan imonni tasdiqlashni ham o‘z ichiga oladi: riyo va ikkiyuzlamachilikdan saqlanishni. Ular tavba, xavf-xatar (Allohdan qo‘rqish), umid, shukr, minnatdorchilik, sabr, taqdirga rozi bo‘lish, Allohga tavakkul qilish va rahm-shafqatni ham qamrab oladi; odob-axloq esa: keksalarni hurmat qilish va yoshlarga rahm ko‘rsatish, takabburlik, kibr, hasad, adovat va g‘azabdan saqlanishni o‘z ichiga oladi.
They also cover affirming faith in sincerity: including avoiding showing off and hypocrisy. They also cover repentance, fear, hope, thank-giving, gratefulness, patience, satisfaction with the Pre-ordainment, reliance on Allah, mercy; modesty: including respecting the old and showing mercy to the young, and avoiding arrogance, conceitedness, envy, spite and anger.
Tilning amallari: yetti shoxobchaga bo'linadi. Ular quyidagilardir:
Deeds of the tongue: cover seven branches. These are as follows:
Tavhidni talaffuz qilish, Qur'on tilovat qilish, o'rganish, o'rgatish (yetkazish)
Pronouncing Tawhid, reciting the Qur'an, learning, teaching (conveying)
ilm, duo, zikr (Allohni eslash) va mag'firat so'rash hamda laḡv (bekor, yolg'on, yomon behuda gap-so'zlardan) saqlanish.
knowledge, supplication, Dhikr (remembrance of Allah), and forgiveness and avoiding Laghw (dirty, false, evil vain talk).
Organlarning amallari: o'ttiz sakkiz shoxni o'z ichiga oladi, ulardan o'n beshtasi tanaga tegishlidir. Ular quyidagicha:
Deeds of the organs: cover thirty-eight branches, fifteen of which pertain to bodies. These are as follows:
Poklanish barcha jihatdan, ya'ni najasatlardan saqlanish, shaxsiy a'zolarni yopish va boshqalar; farz va nafl namozlarni ado etish; zakot berish; qullarni ozod qilish; saxiylik (ya'ni odamlarni ovqatlantirish, mehmondorchilik); farz va nafl ro'zalar; Hajj (Katta ziyorat); 'Umra (Kichik ziyorat); Tavof (Ka'baning atrofida aylanish); I'tikof (ibodat maqsadida masjidda o'tirish); Laylatul-Qadr (Qadr kechasi)ni ihyo qilish; dinini saqlab qochish (ya'ni mushriklar yurtidan hijrat qilish); nazrlarni ado etish, qasamlarini saqlash va kafforatlarni to'lash.
Purification in all aspects, i.e. avoiding impurities, covering the private parts.. .etc., performing obligatory and supererogatory prayers, paying Zakah, freeing of slaves, generosity (i.e. feeding people, hospitality), obligatory and supererogatory fasting, Hajj (Major Pilgrimage), 'Umrah (Minor Pilgrimage), Tawaf (Circumambulating around the Ka' bah), I'tikaf (Seclusion in the mosque for the purpose of worship), observing Lailat AIQadr (the Night of Might), escaping with one's religion (i.e. migrating from the land of polytheism), fulfilling vows, protecting their oaths, and paying expiations.
Bundan tashqari, insonning yaqinlariga tegishli oltita shoxobcha bor, ular quyidagilar: nikoh orqali iffatni saqlash, farzandlarni parvarish qilish, ota-onaga yaxshilik qilish va ularga nisbatan itoatsizlikdan saqlanish, farzandlarni tarbiyalash, qarindoshlik aloqalarini mustahkamlash, xo'jayinlarga itoat qilish va qullarga rahm-shafqat ko'rsatish.
In addition, six branches are pertaining to one's close people: these are as follows: Preserving chastity through marriage, maintaining the children, being good to parents: avoiding impiety to them, bringing up the children, strengthening the ties of kinship, obeying masters, and showing mercy to slaves.
Shunga qaramay, jamoatning zimmasida o‘n yetti shoxobcha bor: odillik bilan rahbarlik qilish, Jamoat (Umma)ga mahkam yopishish, hokimiyatga itoat etish, dushmanlar o‘rtasida murosa qilish (isyonkorlar va zolimlarga qarshi kurashish), yaxshilikda hamkorlik qilish: yaxshilikka buyurish va yomonlikdan qaytarish, hamda Shar'iy jazolarni ijro etish; Jihod:
Still, seventeen branches are due on the part of the public: assuming leadership with justice, sticking to the Jama'ah (Community), obeying the authorities, compromising between adversaries: (fighting against rebels and oppressors), cooperating in righteousness: enjoining what is good, and forbidding what is evil, and executing the Legal Penalties; Jihad:
qo‘riqlash chegaralarni; omonatni saqlash: xumus to‘lash (o‘ljadan o‘ziga tegadigan beshdan bir qism); qarz berish va qarzni qaytarish; qo‘shnilarga saxiy bo‘lish; yaxshi muomala; halol yo‘l bilan pul topish va uni o‘z o‘rnida sarflash, isrof qilish va haddan oshishdan saqlanish; salomga javob berish va aksirganga: "Allah sizga rahm qilsin" deb aytish, agar aksirgan kishi: "Hamdlar Allohga xosdir", deb aytsa; odamlarga zarar yetkazishdan saqlanish, bo‘sh gaplardan saqlanish va odamlar yo‘lidagi zararni olib tashlash.
guarding the frontiers; keeping of trust: paying the Khumus (one-fifth of the booty fallen to one's lot); lending and paying the loan back; being generous to neighbors; good treatment: earning money by lawful means and spending it by its right, avoiding wasting and excessiveness; returning the greeting and replying to the sneezer: saying, "May Allah be Merciful on you," provided the sneezer says: "All the Praises are for Allah", avoiding harming the people, avoiding idle talk, and removal of harm from the people's path.
Bular oltmish to'qqiz shoxdir; ularni yana yetmish to'qqizga yetkazish mumkin, ya'ni tarmoqchalarni ham hisobga olganda. Va Alloh eng yaxshi biluvchidir!
These are sixty-nine branches; they can be counted as seventy-nine by way of counting the sub-branches as well. And, Allah is the Best Knower!
Reference: 200 FAQ On Muslims Belief - Shiekh Hafiz Ibn Ahmed Al Hakami Note: this is a title/reference line, and per the rules I translate the text as given, keeping names and titles of books and people as the original writes them. Ma'lumot: 200 FAQ On Muslims Belief - Shiekh Hafiz Ibn Ahmed Al Hakami
Reference: 200 FAQ On Muslims Belief - Shiekh Hafiz Ibn Ahmed Al Hakami