Al-Haqqah (Gaskiyar Da Babu Makawa)
Al-Haqqah (The Inevitable Truth)
Gabatarwa
Prologue
Wannan sūratu ce mai ban mamaki, wadda take tsoratar da zukatanmu, tana girgiza mu. Tun farkonta har ƙarshenta tana mai da hankali kan wani abu mai matuƙar muhimmanci, tana nuna hotuna masu ban sha'awa iri-iri, jere-jere. Wasu daga cikinsu masu ban tsoro ne, wasu masu girma da daraja, wasu kuma suna bayyana wahala, amma duk suna da motsi mai ƙarfi. Gabaɗaya, sūratun tana ƙara jin cewa imani da addini abubuwa ne masu matuƙar muhimmanci, ba su yarda da wasa ko sakaci ba. Zurfin waɗannan tambayoyi yana da muhimmanci a nan duniya, haka nan kuma a lahira. Haka kuma, a ma'aunin Allah kansa ba su da ƙarancin muhimmanci. Lallai, suna da muhimmanci har ba sa yarda da shagala. Domin juyawa daga imani da addini shi ne jawo fushin Allah da duk abin da ke biye da hakan, ko da mai juyawa ya zama Manzon Allah ﷺ. Wannan al'amari ya fi Manzon Allah ﷺ girma, haka nan ya fi dukkan ɗan Adam girma, domin tambaya ce ta gaskiya mai cikakken iko, wadda Ubangijin dukkan halittu ya tsara.
This is an awesome surah, one that strikes terror in our hearts, shaking us up. From start to finish it focuses on something that is very serious, showing one awesome image after another. Some of these are frightening, some are majestic and others depict suffering, yet they are all characterized by strong movements. As a whole, the surah enhances the feeling that faith and religion are very serious; they admit no frivolity. The profundity of such questions is serious here in this life as also in the life to come. Furthermore, it is no less serious in Gods own measure. Indeed, it is so serious that it permits no distraction. For, to turn away from faith and religion is to incur Gods displeasure and all that is attendant with that, even though the one who turns away may happen to be Gods Messenger. It is larger than Gods Messenger, indeed all mankind, because it is the question of the truth absolute, laid down by the Lord of all the worlds.
Wannan tasiri yana ƙara ƙarfi saboda sunan da aka ba Ranar Alƙiyama a cikin wannan surar, wanda kuma ya ba ta suna, al-Haqqah. Sautin kalmar kanta yana ba da jin tabbatacce, tsanani da kwanciyar hankali mai ƙarfi. Yana kama da wani abu mai nauyi da ake ɗagawa daga nesa mai yawa kafin a ajiye shi da ƙarfi a wurinsa.
This impression is heightened by the very name given in this surah to the Day of Judgement and which gives it its title, al-Haqqah. The very sound of the word imparts a feeling of decisiveness, seriousness and a grounding stability. It sounds like a heavy object being lifted some considerable distance before being placed firmly into position.
Sautin "A" mai ƙarfin numfashi yana alama da tsawaita sautin da ke gabansa kafin a sanya shi da ƙarfi a kan "^" mai ninki biyu, sannan a ƙarshe a daidaita shi da sautin "h*" na ƙarshe.
The strongly aspirated ‘A’sound appears to be lifted by the elongated before it is firmly placed at the doubled ‘^’and then finally stabilized with the final 'h* sound.
Mun ga irin tsananin muhimmancin da ke cikin makomar waɗanda suka ƙaryata gaskiyar imani da Ranar Alkiyama. Al'umma bayan al'umma sun sha azaba mai tsanani har aka hallaka su gaba ɗaya: "Mutanen Thamud da Ad sun ƙaryata Mai Girgiza (Al-Qari'a). Thamud an hallaka su da wani abu mai ƙarfi da ya mamaye su, yayin da Ad kuwa an hallaka su da iska mai ƙarfi tana busawa da fushi, wadda Ya aika musu tsawon kwanaki bakwai da dare takwas masu cika da bala'i. Za ka ga mutanensu kwance matattu, kamar kututturan itatuwan dabino marasa ciki da aka tumɓuke. Shin za ka ga wani abu da ya rage daga cikinsu yanzu? Haka kuma Fir'auna da waɗanda suka gabace shi, da garuruwan da aka rushe, duk sun yi zunubi, kuma suka saɓa wa manzon Ubangijinsu; saboda haka Ya kama su da kamu mai tsanani wanda ke ƙara matsewa. Sa'ad da ruwa ya tashi sama, Mun ɗauke ku cikin jirgin ruwa mai iyo, Muka mai da wannan abin tunatarwa a gare ku, domin kunnuwa masu saurare su ji ta." (Ayoyi 4-12) Ta haka, duk waɗanda suka juya baya ga imani sun sha azabu mai tsanani kuma kwatsam, daidai da yadda suka yi dangane da wannan buƙata mai muhimmanci da tsanani. Yana da muhimmanci a fahimta cewa wannan batu na imani da addini ba ya yarda da wasa ko sakaci, kuma ba ya barin wani abin karkatarwa.
We see such great seriousness in the fates of those who denied the truth of faith and the Day of Judgement. One community after another suffered such severe punishment that each were utterly destroyed: “ The people of Thamud and Ad denied the Striker. The Thamud were destroyed by an overwhelming event, while the Ad were destroyed by a furiously howling wind, which He caused to rage upon them for seven nights and eight decisive days. You could see their people lying dead, like uprooted trunks of hollow palm trees. Can you see any trace of them now? Pharaoh, too, and those before him, and the ruined cities - all indulged in sin, and disobeyed their Lord's messenger; and so He took them to task with an ever tightening grip. When the waters rose high, We carried you in the floating Ark, making it all a lasting reminder for you, so that attentive ears may take heed.” (Verses 4-12) Thus, all those who turned away from faith suffered such grave and sudden punishments, as befit their approach to this decisive and serious requirement. It is important to realize then that this question of faith and religion admits no frivolity of approach and allows no distraction.
Irin wannan tsanani yana bayyana ne a cikin hoton da surar ta zana game da tashin kiyama, da ƙarshen duniya mai ban tsoro, da kuma yanayi mai girma fiye da haka na mala'iku suna ɗauke da Al'arshi: "Idan aka busa ƙaho sau ɗaya, ƙasa da duwatsu kuma aka ɗaga su, aka murƙushe su da ƙarfi ɗaya, a wannan rana abin da ke tabbata zai faru. Sama za ta tsage, domin a wannan rana za ta zama mai rauni. Mala'iku za su tsaya a kowane gefenta, kuma a wannan rana, mala'iku takwas za su ɗauki Al'arshin Ubangijinka sama." (Ayoyi 13—17)
Such seriousness is also seen in the picture the surah draws of the resurrection, the terrible end of the universe, and the even more majestic scene of the angels carrying the Throne: “ When the trumpet is sounded a single time, and the earth and mountains are lifted up and with one mighty crash are flattened, that which is certain to happen will on that day have come to pass. The sky will be rent asunder, for, it will have become frail on that day. The angels will stand on all its sides and, on that day, eight of them will bear aloft the Throne of your Lord.” (Verses 13—17)
Irin girma da ɗaukaka suna ƙara wa yanayin lissafin tambayar imani muhimmanci. Dukansu suna zurfafa tasirinsa a kanmu, haka nan bugun ayoyin surar da maganganun waɗanda aka ba wa lada da waɗanda aka ƙaddara wa azaba.
Such awesomeness and majesty impart added seriousness to the scene of accounting for the all-important question of faith. Both help to deepen its effect on us, as do the beats of the surah and the statements of those who are granted reward and those who are doomed to suffer:
"Duk wanda aka ba littafin aikinsa da hannunsa na dama zai ce: 'Ku zo ku karanta littafina! Lalle ni na san cewa zan gamu da lissafina.' Zai kasance cikin rayuwa mai daɗi, a cikin wata lambu mai daraja, 'ya'yanta kuwa suna kusa da shi a sauƙaƙe. 'Ku ci, ku sha, cikin jin daɗi, saboda abin da kuka aikata a kwanakin baya.' Amma wanda aka ba littafin aikinsa da hannunsa na hagu zai ce: 'Ina ma da ban taɓa samun littafina ba, ban kuwa san lissafina ba! Ina ma mutuwa ta kasance ƙarshen rayuwata! Dukiyata ba ta amfane ni ba. Ikona ya ƙare, na zama babu komai.'" (Ayoyi 19—29) Wannan kukan nadama mai tsawo yana ba mu cikakken ra'ayi game da mummunan ƙarshen da zai sha.
"He who is given his record in his right hand will say, 'Come you all! Read this my record. I certainly knew that one day I would have to face my account.' He will be in a happy state of life, in a lofty garden, with its fruits within easy reach. 'Eat and drink to your hearts content as a reward for what you have done in days gone by ' But he who is given his record in his left hand will say, 'Would that I had never been shown my record and knew nothing of my account! Would that death had been the end of me! Nothing has my wealth availed me. I am now bereft of all my power.™ (Verses 19—29) This long lamentation gives us a strong impression of the terrible end suffered.
Kalmomin Allah da kansa, wanda ke fitar da hukuncinsa a tsakiyar wannan yanayi mai tsanani a wannan rana mai girma, suna ƙara tsananin al'amarin gaba ɗaya: "Ku kama shi, ku daure shi, sa'annan ku jefa shi a cikin wutar Jahannama, sa'annan ku ɗaure shi da sarƙa mai tsawon zira'a saba'in" (Ayoyi 30-32). Kowane jumla a cikin wannan umarni yana ɗauke da nauyin sammai da ƙasa gaba ɗaya, yana bugun mai laifin da wani hoto mai ban tsoro.
Gods own words, spelling out His sentence in the middle of that solemn scene on that great day, add to the seriousness of the whole affair: “Lay hold of him and shackle him, and burn him in the fire of hell, and then fasten him in a chain seventy cubits long” (Verses 30-32) Each clause in this command sounds as if it carries the whole weight of the heavens and earth to strike the offender in what is a terrifying image.
Wannan jumla ana biye mata da bayanin dalilan da suka sa aka faɗe ta: "Bai yi imani da Allah Maɗaukakin Sarki ba, kuma bai taɓa ƙarfafa ciyar da mabuƙata ba. Saboda haka, babu wani aboki a nan yau, kuma babu wani abinci sai ƙazanta wadda ba wanda yake ci sai masu zunubi?" (Ayoyi 33—37)
This sentence is then followed with an explanation of its justifying causes: “He did not believe in God Almighty, and he never encouraged feeding the needy. So, no friend has he here today, nor any food except the filth that none other than the sinners eat? (Verses 33—37)
Ana biye da wata alama ta babban rantsuwa, sannan a cikin maganar Allah da kansa wacce ke bayyana gaskiyar wannan addini na ƙarshe: "7 Ba sai na rantse da abin da kuke gani ba da kuma abin da ba ku gani ba: wannan [Alƙur'ani] magana ce ta wani Manzo mai daraja, ba maganar mawaƙi ba - kaɗan ne kuke yin imani! Kuma ba maganar boka ba - kaɗan ne kuke tunani! Wannan [Alƙur'ani] saukarwa ce daga Ubangijin halittu duka." (ayoyi 38-43)
A hint of a great oath is followed in Gods own statement outlining the truth of this final religion: ‘7 need not swear by what you can see and what you cannot see: this [Qur'an] is the word of a noble Messenger, not the word of a poet - how little you believe! nor the word of a soothsayer — how little you reflect! This [Qur'an] is a revelation from the Lord of all the worlds.” (verses 38-43)
Ƙarin tsanani yana bayyana a cikin ƙarshen wannan sura, yayin da ta yi gargaɗi mai tsanani game da azaba mai girma da za a yi wa duk wanda ya yi ƙoƙarin kawo wani canji a cikin wannan addini. Wannan ya shafi har ma da Muhammad, Manzon Allah ﷺ: "Da ya danganta wasu ƙagaggun abubuwa gare Mu, da lalle ne Mun kama shi da hannunsa na dama, kuma Mun yanke jijiyar zuciyarsa, kuma babu wani daga cikinku da zai iya tsare shi." (ayoyi 44-47)
Further seriousness is provided by the surah's last beat as it issues a decisive warning of a very severe punishment to be meted out to anyone who tries to introduce any alteration into this faith. This applies even to Muhammad, Gods Messenger: “Had he attributed some fabrications to Us, We would indeed have seized him by the right hand and cut off his life-vein, and none of you could have saved him.” (verses 44-47)
Surar ta ƙare da wata magana mai yanke hukunci wadda ta sa tambayar saƙon Allah na ƙarshe, kamar yadda yake cikin Alƙur'ani, ta zama bayyananniya gaba ɗaya: "Lallai wannan [Alƙur'ani] tunatarwa ce ga masu tsoron Allah."
The surah concludes with another decisive statement making the question of the final divine message as it is embodied in the Qur’an absolutely clear: “ This [Qur'an] is indeed a reminder to the God fearing.
Mun san sarai cewa akwai wasu daga cikinku da suke musanta gaskiyarsa. Amma zai zama abin nadama mai zafi ga kafirai. Lallai shi ne gaskiya tabbatacciya. Don haka ku tsarkake sunan Ubangijinku, Maɗaukaki.” (Ayoyi 48-52) Wannan ƙarshe ne da ba ya barin wuri da za a ƙara wani abu a kansa.
We well know that among you are some who deny its truth. Yet it will be a cause of bitter regret for the unbelievers. It is indeed truth absolute. Extol, then, the glory of the name of your Lord, the Supreme.” (Verses 48-52) It is a finale that leaves no room for anything further to be added.
Salo
The Style
Surah yana da jigo na tsakiya, wanda yake son ya bayyana shi sosai. Salon sa da yanayin maganarsa, da hotuna da yanayin da yake zanawa, duk suna aiki tare don su sa mu fahimci wannan jigo cikin wata hanya mai ban sha'awa sosai. Saboda haka, surah tana ba mu hotuna masu yawa, har ta kewaye mu da su daga kowane bangare. Ba za mu kasa ganin su ba, kamar suna faruwa ne a gaban idanunmu. Anan, muna ganin yadda aka yi wa Thamud, da 'Ad, da Fir'auna, da Sodom da Gomorrah, kuma mu ji yadda munanan sakamakonsu ya lullube mu. Yanayin manyan ambaliya da 'yan kalilan da suka tsira a cikin Jirgi an zane shi a ayoyi biyu gajeru. Ku karanta, idan kuna so, yadda 'Ad suka sha wahalar halakarsu mai ban tsoro: “ 'Ad an hallaka su ta hanyar iska mai ruri da ƙarfi, wadda Ya aika a kansu tsawon dare bakwai da kwanaki takwas masu tsanani. Za ku ga mutanensu kwance matattu, kamar kututturen itacen dabino da aka tumɓuke, mara ciki. Shin kuna ganin wata alama ta su yanzu?” (Ayoyi 6-8) Shin za ku kasa hango a zuciyarku yadda wannan guguwa mai ruri ta ci gaba da yin barna mai tsanani har tsawon kwanaki takwas da dare bakwai, har ta bar 'Ad gaba ɗaya sun lalace, suna kama da kututturen itace mara ciki da aka tumɓuke? Wannan yanayi ne mai bayyana sosai, har ba za mu iya kasa ganinsa da idanunmu ba, mu kuma zana shi a zukatanmu. Haka lamarin yake ga dukkan hotunan munanan halakar da kafirai na dā suka sha.
The surah has a central theme, which it aims to make absolutely clear. The style and beat it employs and the images and scenes it draws work in unison to drive this home to us in a highly inspiring way. Thus, the surah gives us a great host of images indeed it surrounds us with them from all sides. We cannot fail to see them brought alive as if they are taking place in front of our very eyes. Here, we see the fates of the Thamud, the 'Ad, Pharaoh, Sodom and Gomorrah and feel engulfed by their terrible effects. The scene of the great floods and the few human survivors carried in the Ark is painted in two short verses. Read, if you will, how the 'Ad suffered their terrible fate: “ The (Ad were destroyed by a furiously howling wind, which He caused to rage upon them for seven nights and eight decisive days. You could see their people lying dead, like uprooted trunks of hollow palm trees. Can you see any trace of them now? ” (Verses 6-8) Can you fail to see in your mind’s eye how this raging storm continued to vent its furious havoc for eight days and seven nights leaving the 'Ad utterly destroyed and resembling hollow, uprooted tree trunks? It is such a vivid scene that we cannot help but see it with our eyes and paint it with our minds. The same applies to all images of the terrible fates suffered by unbelievers of old.
Sa'an nan kuma ana kawo mana hotunan mummunan karshen duniya; muna jin hayaniyar da ke tare da su, sai mu cika da firgici da damuwa. Ku saurari wannan ayar: "Kasa da duwatsu za a daga su, sa'an nan da wata babbar karo guda daya a daidaita su." (Aya ta 14) Shin ba ku jin wannan babbar karon bayan kun ga dagawar sannan faduwar?