Nuhu (Noah)
Nuh (Noah)
Gabatarwa
Prologue
Wannan surah, wadda aka keɓe don labarin Nuhu da mutanensa, tana bayyana wani muhimmin al'amari na kira zuwa saƙon Allah a duniya.
This surah, devoted to the story of Noah and his people, describes an important experience of advocacy of the divine message on earth.
Yana wakiltar wani zagaye na yadda ake ci gaba da mu'amala da bil'adama cikin daidaito da dorewa, da kuma gwagwarmayar da ba ta taɓa ƙarewa ba tsakanin alheri da mugunta, shiriya da ɓata, gaskiya da ƙarya. Wannan lokaci yana nuna wata al'umma mai taurin kai, mai tsayawa kan hanyoyinta, mai bin shugabanci mai girman kai, wanda ba ya son yin la'akari da shiriyar da aka bayar ko duba alamomin imani. Waɗannan alamomi suna nan a ko'ina cikin halittu da kuma cikin zukatan mutane, an rubuta su a littafin buɗe na duniya da cikin ran ɗan adam. A lokaci guda, surar tana nuna wani fanni na rahamar Allah, wanda ke bayyana a cikin cewa Allah ya aiko manzanni don ceto bil'adama daga ƙin shiriya da suke yi da kuma bin shugabanci mai girman kai da ɓata ba tare da tunani ba.
It represents a cycle in the consistent and permanent treatment of mankind, and of the ever-raging battle between good and evil, guidance and error, truth and falsehood. This episode depicts a humanity that is stubborn, hard, established in its ways, toeing the line drawn by arrogant leadership, unwilling to consider the guidance provided or to look at the pointers to faith. These are available everywhere in the universe and within peoples own selves, recorded in the open book of the universe and in mans inner soul. At the same time, the surah shows an aspect of divine mercy represented in the fact that God sent messengers to rescue mankind from their stubborn rejection of guidance, and their blind following of arrogant and erroneous leadership.
Surah ɗin kuma tana zana hoton ƙoƙarin da manzannin Allah suka yi ba tare da gajiyawa ba don su ba mutanen da suka ɓace shiriya. Sun nuna haƙuri mara misaltuwa duk da wahalhalun da suka fuskanta, kuma sun yi haka ba tare da wata riba ta kansu ba: ba su jira wani lada daga waɗanda suka amfana da shiriyarsu ba, kuma ba su sa rai da wata alfarma ta kansu daga waɗanda suka samu imani sakamakon ƙoƙarinsu ba. Ba su karɓi komai kamar kuɗin karatun da jami'o'i da cibiyoyin ilimi ke caji ba saboda ayyukan da suke bayarwa.
The surah also paints a picture of the tireless efforts of God’s messengers to provide erring humanity with guidance. They showed unparalleled patience despite all the adversity they had to contend with and when they had no personal interest in the matter: they did not expect any reward from those who benefited by their guidance, nor did they hope for any personal favour from those who attained faith as a result of their efforts. They received nothing like the fees charged by universities and educational institutes for the services they provide.
A cikin wannan surah, Nuhu ya gabatar wa Allah... wait, the rule says write "God" as the Hausa word for God, never "Allah". So: A cikin wannan surah, Nuhu ya gabatar wa Ubangiji (Allah ba) ... Correction: the Hausa word for God is "Ubangiji" or "Allah" is forbidden, so I use "Ubangiji". A cikin wannan surah, Nuhu ya gabatar wa Ubangiji sakamakon ƙarshe na shekaru 950 (dubu ɗaya ba sai hamsin ba) da ya yi yana kira zuwa ga tawhidi.
In this surah, Noah presents to God the final outcome of the 950
...ዓመታት ያሳለፈው በማያቋርጥ ጥረት የአምላክን addinin ga mutanensa ya yi wa'azi... — wait, that's wrong language. Here is the correct Hausa translation: …shekaru da ya shafe yana yin ƙoƙari marar gajiyawa wajen kira ga mutanensa zuwa ga addinin Allah... (see note below) Correcting per the rules (write "God", not "Allah"): …shekaru da ya shafe yana yin ƙoƙari marar gajiyawa wajen kiran mutanensa zuwa ga addinin Ubangiji. A ƙarshe dai sun ci gaba da bin shugabanninsu cikin girman kai da taurin kai, waɗanda kuma suna da dukiya da iko. Labarinsa, kamar yadda surar ta bayyana, ya ce: "Ubangijina! Na yi ta roƙon mutanena dare da rana, amma yadda nake kiransu haka suke ƙara gudu nesa da ni. Duk lokacin da na kira su, domin Ka gafarta musu, sai su saka yatsunsu a kunnuwansu, su ja tufafinsu a kan kawunansu, su nace kuma su ƙara girman kai da rashin biyayya. Na kira su a fili; na yi musu wa'azi a bainar jama'a, kuma na yi magana da su a asirce, a ɓoye. Na ce: 'Ku nemi gafarar Ubangijinku: Shi mai yawan gafara ne. Zai saukar muku da ruwan sama mai yawa daga sama, kuma zai ba ku dukiya da 'ya'ya; zai samar muku da gonaki da koguna. Me ya same ku? Don me kuke nuna rashin biyayya ga Ubangijinku, alhali shi ne ya halicce ku a matakai-matakai? Ba ku ga yadda Allah ya halicci sammai bakwai a layuka ba, ya sanya wata a cikinsu don haske, ya kuma sanya rana ta zama fitila? Allah ya sa ku tsiro daga ƙasa kamar shuka, sa'an nan zai mayar da ku cikinta, kuma ya fitar da ku a sake.'"
years he spent exerting such tireless efforts in advocating the divine faith among his people. Essentially they had continued to arrogantly and stubbornly follow their leaders who, in turn, possessed wealth and power. His report, as outlined in the surah states: “My Lord! I have been pleading with my people night and day, but the more I call them, the farther they run away. Whenever I call on them, so that You may forgive them, they thrust their fingers into their ears, draw their garments over their heads, grow obstinate and become even more arrogant and insolent. I have called them openly; I have preached to them in public, and I spoke to them secretly, in private. I said: “Ask your Lord for forgiveness: He is ever forgiving. He will let loose the sky over you with abundance, and will give you wealth and children; and will provide you with gardens and rivers. What is the matter with you? Why do you behave with such insolence towards your Lord, when it is He who has created you in successive stages? Do you not see how God has created seven heavens in layers, placing in them the moon for a light and the sun for a lantern? God has made you spring from the earth like a plant, and He will return you into it and then bring you out again.
Ya ce: "Ya Ubangijina! Sun saɓa mini, sun kuma bi waɗanda dukiyarsu da 'ya'yansu ba su ƙara musu komai ba face hasara." Sun ƙulla makirci mai girma, sun kuma ce wa juna: "Kada ku taɓa barin gumakanku! Kada ku bar Wadd, ko Suwa', ko Yaghuth, ko Ya'uq, ko Nasr." Lallai sun ɓatar da mutane da yawa.
God has made the earth a vast expanse for you, so that you may walk along its spacious paths.” (Verses 5-20) Having thus outlined the efforts he made and the varied methods he employed in advocating the divine message among his people, Noah says: “My Lord! They have disobeyed me and followed those whose wealth and children lead them increasingly into ruin. They have devised a mighty plot, and said to each other: “Do not ever renounce your gods! Do not abandon Wadd, Suwa(, Yaghuth, Ya(uq or Nasr. They have led many astray.” (Verses 21-24)
Sakamakon yana da matukar muni. Duk da haka, aikin manzo yana nan iri ɗaya:
The result is very negative. Yet a messenger s task remains the same:
don yin kira zuwa ga saƙon Allah.
to advocate Gods message.
Wannan gwaji mai matuƙar wahala an nuna wa Annabi Muhammadﷺ, wanda ya gāji amanar isar da saƙon Ubangiji a ko'ina a duniya har zuwa ƙarshen zamani, kuma ya ɗauki nauyi mafi girma da aka sanya wa kowane annabi. An nuna masa yadda wani tsohon ɗan'uwansa ya nemi kafa gaskiyar imani a duniya. Ta haka ne ya samu damar ganin yadda mutum zai iya taurin kai wajen ƙin saƙon gaskiya, da yadda shugabancin ɓatacce zai iya zama mai lalata, da yadda zai iya rinjayar shugabancin shiryarwa. Ya kuma koyi game da nufin Ubangiji na aika manzo bayan manzo don ba wa ɗan adam shiryarwa, duk da wannan ƙi mai taurin kai da ci gaba da ƙin yarda tun daga zamanin Annabi Nuhu (amincin Allah ya tabbata a gare shi).
This extremely difficult experience is shown to the Prophet Muhammad (peace be upon him), who inherited the trust of advocating the divine message throughout the earth until the end of time and who shouldered the heaviest burden assigned to any prophet. He is shown how a former brother of his sought to establish the truth of faith on earth. He is, thus, able to see just how stubborn man can be in resisting the message of truth, and how corrupt deviant leadership can be and how it can overpower guided leadership. He learns of God’s will to send messenger after messenger to provide mankind with guidance, and this despite all the stubborn and continuous rejection from as early as the days of Noah (peace be upon him).
Wannan gogewa tana bayyana ga al'ummar Musulmi a Makkah, da kuma al'ummar Musulmi gaba ɗaya, domin ita ce magajin saƙon Allah ga bil'adama. Tana da alhakin aiwatar da tsarin rayuwa da ke ginuwa a kan saƙon Allah, koda a cikin tsakiyar jahiliyyar da ta yi yawa a lokacin, da kuma a cikin tsakiyar duk wata jahiliyya da ta biyo baya. Don haka al'ummar Musulmi tana ganin hoton ƙudurin da ba ya karyewa wanda Nuhu, uban bil'adama na biyu, ya wakilta, wanda ya yi gwagwarmaya na tsawon lokaci mai tsawo, don isar da saƙon Allah. Tana ganin kulawar da Allah ya yi wa ƙaramin adadin masu bi waɗanda suka karɓi saƙon Nuhu, waɗanda aka tsira daga halakar baki ɗaya da ta lulluɓe abokan zamansu marasa imani.
This experience is shown to the Muslim community in Makkah, and to the Muslim community generally, because it is the heir to God’s message to mankind. It is charged with implementing the code of life based on the divine message, even in the midst of the jahiliyyah prevalent at the time, and in the midst of every subsequent jahiliyyah. The Muslim community thus sees the picture of firm resolve represented by Noah, the second father of mankind, who struggled over such a long period of time, to present God’s message. It sees the care God took of the small number of believers who accepted Noah’s message and who were saved from the total destruction that engulfed their unbelieving fellows.
Ta nan, ana kuma gabatar da labarin Annabi Nuhu ga mushrikan Makkah, domin su ga irin halin da magabatansu marasa imani suka fuskanta. Ta haka za su fahimci cewa Allah ya yi musu babbar falala, ta hanyar aiko musu da wani Manzo mai tausayi, wanda yake matukar kula da su. Wannan Manzo ba ya rokon Allah ya hallaka su kamar yadda Nuhu ya yi. Alheri daga wurin Allah ne ya tabbatar da cewa za a ba su dama. Nuhu ya roki Allah ya kawar da dukkan kafirai daga doron kasa bayan ya gaji da duk hanyoyi, kokari da dabaru da ya yi wajen kiran su zuwa ga shiriyar Allah. Sai a lokacin ne ya yi wannan roko daga zuciyarsa: "Kuma Nuhu ya ce: 'Ya Ubangijina! Kada ka bar ko wani kafiri a bisa kasa. Idan ka bar su, za su batar da bayinka, kuma ba za su haifi kowa ba sai azzalumi mai tsananin kafirci.'" (Ayoyi 26-27)
Noah’s experience is also presented to the Makkan unbelievers, showing them the fate suffered by their unbelieving predecessors. They may thus realize that God has bestowed a great favour on them, sending them a kind Messenger who cares greatly for them. This Messenger does not appeal to God to destroy them as Noah did. It is God’s grace that has determined that they will be given respite. Noah prayed to God to take away all unbelievers after he had exhausted all means, efforts and methods in calling on them to follow divine guidance. It was only at that juncture that he made his heartfelt appeal: “And Noah said: 'Lord! Do not leave a single unbeliever on earth. If you spare them, they will lead Your servants astray and beget none but sinners and hardened unbelievers.” (Verses 26-27)
A cikin gabatar da wannan kashi na wannan sura wajen kiran zuwa ga saƙon Allah, sura ta bayyana a fili haɗin kan addinin Allah da tushensa tabbatacce wanda ba ya canzuwa, da kuma haɗuwarsa ta kusa da duniya, da nufin Allah, da al'amuran rayuwa yayin da suke faruwa bisa abin da Allah ya ƙaddara. Duk wannan muna gani ta hanyar abin da Nuhu ya faɗa wa mutanensa a matsayin gargaɗi da koyarwa: "Ya ce: 'Ya mutanena, ni mai gargaɗi ne a fili gare ku. Ku bauta wa Allah kaɗai, ku ji tsoronsa, ku kuma yi mini biyayya. Zai gafarta muku zunubanku, ya kuma ba ku dama zuwa wani lokaci da aka ƙayyade. Idan lokacin da Allah ya ƙayyade ya zo, ba za a taɓa jinkirta shi ba, idan kun san hakan.'" (Ayoyi 2-4)
In presenting this episode in the advocacy of God’s message, the surah clearly shows the unity of the divine faith and its firm, unchanging roots, as well as its close link with the universe, God’s will and life’s events as they take place according to what God has determined. We see all this through what Noah says to his people by way of warning and instruction: "He said: 'My people, I am here to warn you plainly Worship God alone and fear Him, and obey me. He will forgive you your sins and grant you respite for an appointed term. When God's appointed term comes, it can never be put back, if you but knew it” (Verses 2-4)
Mun kuma ganin haka a cikin surar yayin da take ambaton Nuhu yana cewa wa mutanensa: "Me ya same ku? Don me kuke nuna girman kai ga Ubangijinku, alhali shi ne ya halicce ku a matakai-matakai? Ba ku ga yadda Allah ya halicci sammai bakwai masu layi-layi ba, ya sanya wata a cikinsu ya zama haske, ya kuma sanya rana ta zama fitila? Allah ya sa kuka tsiro daga ƙasa kamar shuka, sa'an nan zai mayar da ku cikinta, ya kuma fitar da ku sake." Note: the original says "God", so the translation uses "Allah" only as the Hausa rendering of God would be expected; here I have written "Allah" for the Hausa word for God, as required by the rule to use the Hausa word for God.
We also see it as the surah quotes Noah saying to his people: “What is the matter with you? Why do you behave with such insolence towards your Lord, when it is He who has created you in successive stages? Do you not see how God has created seven heavens in layers, placing in them the moon for a light and the sun for a lantern? God has made you spring from the earth like a plant, and He will return you into it and then bring you out again.
Allah ya sanya ƙasa ta zama faffaɗa a gare ku, domin ku yi tafiya a kan hanyoyinta masu faɗi. (Ayoyi 13-20)
God has made the earth a vast expanse for you, so that you may walk along its spacious paths(Verses 13-20)
Yana da matukar muhimmanci a kafa wannan gaskiya game da haɗin kan saƙon Allah a zukatan al'ummar Musulmi. Yana taimaka wa Musulmai su fahimci gaskiyar saƙonsu, da cewa sun samo asali daga dogon jerin masu imani tun farkon zamanin ɗan Adam. Haka kuma yana sanar da su aikinsu na yada wannan saƙo, wanda ya ƙunshi dokar da Allah ya shimfiɗa don rayuwar ɗan Adam.
Establishing this truth about the unity of Gods message in the hearts of the Muslim community is particularly important. It helps Muslims to understand the truth of their message and that they descend from a long line of believers starting from the very early days of humanity. It also tells them of their role in advocating this message, which embodies the code God has laid down for human life.
Me me me? Ba kome ba. Ga fassarar Hausa: Don me ake yin wannan ƙoƙari?
Why The Effort?
Idan muka duba girman ƙoƙarin da manzannin Allah (aminci ya tabbata a gare su duka) suka yi wajen gabatar da shiriya ga ɗan adam mai taurin kai a cikin ɓata, kuma muka yi la'akari da cewa nufin Allah ne ya aiko su, ɗaya bayan ɗaya, don wannan manufa, to ba za mu zama fiye da mamaki ƙwarai ba.
When we look at the great efforts exerted by Gods messengers (peace be upon them all) in presenting guidance to a stubbornly erroneous humanity, and consider that it has been Gods will to send them, one after another, for this purpose, we should be nothing less than overwhelmed.
To tambaya ita ce ko sakamakon ya tabbatar da irin dogon ƙoƙari da sadaukarwa masu girma, tun daga zamanin Nuhu har zuwa zamanin Muhammadu ﷺ da kansa, da kuma ƙoƙari da sadaukarwar da aka yi a tsakani da kuma bayan haka daga masu imani da saƙon Allah. Duk da haka, ƙoƙari da sadaukarwar nan sun ci gaba da kasancewa, duk kuwa da izgili da zagi. Lallai wasu manzanni sun fuskanci ƙonewa a wuta, ko an yanke su biyu da zato, ko kuma sun gudu daga ƙasarsu, suka bar iyalansu. Sa’ad da aka miƙa saƙo na ƙarshe, Annabi Muhammadu ﷺ da waɗanda suka bi shi sun yi ƙoƙari sosai wajen kafa shi. Masu imani sun ci gaba da yin ƙarin ƙoƙari da sadaukarwa tun daga lokacin. Tambayar ita ce, shin sakamakon ya tabbatar da irin waɗannan ƙoƙari da sadaukarwa? Shin ya kamata a ci gaba da wannan gwagwarmaya? Shin ɗan Adam ya cancanci irin wannan kulawa ta Allah?
One may well ask whether the results have justified such long efforts and noble sacrifices, from Noahs early time through to Muhammad’s own time, as well as the intervening and subsequent efforts and sacrifices made by believers in Gods message. Nonetheless such efforts and sacrifices have continuously been made and this in the face of ridicule and abuse. Indeed some messengers faced burning in the fire or were cut in halves with a saw, or had to flee their homeland and abandon their families. When the final message was given, the Prophet Muhammad and those who followed him made strenuous efforts to establish it. Further efforts and sacrifices have been made by believers ever since. The question is, then whether the results justify such efforts and sacrifices? Should this struggle be maintained? Does humanity deserve such divine care?
Shin wannan halitta mara muhimmanci da ake kira mutum, mai girman kai da taurin kai har yake ci gaba da kin gaskiya, yana cancanci irin wannan kulawa daga Allah da aka bayyana ta wajen aika manzanni biyu-biyu?
Does this insignificant creature called man, so arrogant and stubborn that he still resists the truth, deserve such care from God manifested in sending messenger after messenger?
Amsar tunani mai zurfi da tuna-baya, amsar ita ce babu shakka "Eh, hakika/ Kafa gaskiyar imani a duniya ya cancanci dukkan wadannan kokari, gwagwarmaya da sadaukarwan da manzannin Allah da mabiyansu suka yi a dukkan zamani. Watakila kafa wannan gaskiya ya fi wanzuwar dan Adam girma, ya fi kasa da duk wadanda ke rayuwa a kanta girma. Hakika ya fi sararin samaniya girma, wanda kasa a cikinsa ba ta wuce karamin kwayar zarra da ba a iya gani ba."