Al-Mu'minun The Believers (Littafin Gaskiya) 53-98
Al-Muminun The Believers(A Book Stating The Truth) 53-98
Amma mutane sun raba kansu zuwa ƙungiyoyi, kowace ƙungiya tana farin ciki da abin da take da shi. (53)
But people have divided themselves into factions, each delighting in what they have. (53)
To haka, ka bar su a cikin jahilcinsu, har zuwa wani lokaci da aka ƙayyade. (54)
So, leave them alone, lost in ignorance, till a time appointed. (54)
Shin suna tsammanin cewa duk dukiya da 'ya'yan da Muke ba su da su (55)
Do they think that by all the wealth and offspring We provide for them (55)
Shin muna gaggawar kai musu duk wani alheri? Ko kaɗan! Amma ba su da fahimta. (56)
We hasten to them all that is good? By no means! But they are devoid of perception. (56)
Lalle ne, waɗanda suke tsoron Ubangijinsu, (57)
Truly, those who stand in reverent awe of their Lord, (57)
kuma waɗanda suke yin imani da ayoyin Ubangijinsu, (58)
and who believe in their Lord’s revelations, (58)
kuma waɗanda ba sa shirka wa Ubangijinsu da kowa, (59)
and who do not associate any partners with their Lord, (59)
waɗanda suke bayar da abin da suke bayarwa alhali zukatansu cike suke da tsoro, saboda sun san cewa lallai zuwa ga Ubangijinsu za su koma. (60)
and who give away whatever they have to give with their hearts filled with awe, knowing that to their Lord they shall certainly return: (60)
Waɗannan suna gasa da juna wajen aikata alheri, su ne kuma waɗanda suka fi kowa gaba a cikinsu.
these vie with one another in doing good works, and they are the ones who are foremost in them.
(61)
(61)
Ba ma ɗora wa kowane rai abin da ya fi ƙarfinsa ba. Muna da littafi wanda yake faɗar gaskiya.
We do not charge a soul with more than it can bear. We have a record that speaks the truth.
Babu wanda za a zalunta.
None shall be wronged. (62)
A'a, zukatansu sun makanta ga dukkan wannan. Sai dai baya ga haka, suna da ayyuka da za su ci gaba da aikatawa. (63)
Nay, their hearts are blind to all this. But apart from all that, they have deeds which they will continue to commit. (63)
Sa'annan idan Muka kama waɗanda suka yi rayuwar jin daɗi daga cikinsu da azaba, sai ga su suna kuka cikin roƙo mai makara. (64)
Then, when We shall have overwhelmed with suffering those of them that live in luxury, they cry out in belated supplication. (64)
[Amma za a ce musu:] Kada ku yi kuka a yau, domin daga gare Mu ba za ku sami wani taimako ba. (65)
[But they will he told:] Do not cry out this day, for from Us you shall receive no help. (65)
Sau da sau ana karanta mini ayoyina a kanku, amma duk lokacin sai ku juya baya a kan dugadugan ku. (66)
Time and again were My revelations recited to you, but every time you would turn about on your heels, (66)
kuna ta cikin girman kai, kuna ta hira marar ma'ana har zuwa tsakiyar dare. (67)
revelling in your arrogance, and talking senselessly far into the night. (67)
Shin, ba su taɓa ƙoƙarin fahimtar wannan magana [ta Allah] ba? Ko kuwa ya zo musu da abin da bai taɓa zuwa ga kakanninsu na dā ba?
Have they, then, never tried to understand this word [of God]? Or has there come to them something that never came to their forefathers of old? (68)
Ko kuwa ba su san Manzonsu ba, don haka suke musanta shi?
Or do they not recognize their Messenger, and so they deny him? (69)
Ko kuwa suna cewa akwai hauka a cikinsa? A'a, ya zo musu da gaskiya, amma yawancinsu suna ƙin gaskiyar.
Or do they say that there is in him a touch of madness? Nay, he has brought them the truth; and the truth do most of them detest. (70)
Da a ce gaskiya ta bi son ransu, da sammai da ƙasa da duk abin da ke cikinsu sun lalace. A'a, Mun ba su abin da ya ɗaukaka su, amma daga wannan ɗaukakar suke juyawa. (71)
Had the truth been in accord with their desires, the heavens and the earth, together with all that lives in them, would surely have been in utter corruption. Nay, We have given them all that brings them glory. Yet from this their glory they turn away. (71)
Ko kana tambayarsu wani lada? Amma ladan Ubangijinka shi ne mafi alheri, domin shi ne mafi alherin mai azurtawa. (72)
Or do you ask of them any recompense? But the recompense given by your Lord is best, since He is the best of providers. (72)
Lalle ne, kana kiransu zuwa ga tafarki madaidaici.
Most certainly, you call them to a straight path.
(73)
(73)
Amma waɗanda ba sa yin imani da Lahira, lalle suna karkata daga hanya madaidaiciya. (74)
But those who will not believe in the life to come are bound to deviate from the right path. (74)
Ko da a ce Mun yi musu rahama, Muka kuma kawar musu da cutar da ke damunsu, tabbas za su ci gaba da girman kai da taurin kai, suna yawo cikin ruɗani a makance. (75)
Even were We to show them mercy and remove whatever distress might afflict them, they would still persist in their overweening arrogance, blindly stumbling to and fro. (75)
Lalle Mun kama su da azaba, amma ba su ƙasƙantar da kansu ga Ubangijinsu ba, kuma ba su yi roƙo cikin tawali'u ba. (76)
Indeed, We took them to task, but they neither humbled themselves before their Lord, nor do they submissively entreat [Him]. (76)
Sai dai idan Mun buɗe musu ƙofar azaba mai tsanani, to, za su shiga cikin takaici da ƙunci.
Yet when We open before them a gate of truly severe suffering, they will plunge in despair. (77)
Shi ne Wanda ya ba ku ji, da gani, da zukata. Kaɗan ne kuke gode wa.
It is He who has endowed you with hearing, and sight, and minds. How seldom are you grateful.
(78)
(78)
Kuma shi ne Wanda ya sanya ku ku yawaita a bayan ƙasa; kuma gare shi ne za a tara ku.
And He it is who caused you to multiply on earth; and to Him you shall be gathered. (79)
Shi ne Mai ba da rai, kuma Mai sa mutuwa; kuma gare Shi ne canjin dare da rana. Shin, to, ba za ku yi amfani da hankalinku ba? (80)
And He it is who grants life and causes death; and to Him is due the alternation of night and day. Will you not, then, use your reason? (80)
Amma suna cewa kamar yadda mutanen zamanin da suke faɗa. (81)
But they say like the people of old times used to say. (81)
Suna cewa: "Shin, bayan mun mutu, mun zama turɓaya da ƙasusuwa, za a tashe mu zuwa rayuwa?" (82)
They say: ‘What! After we have died and become dust and bones, shall we be raised to life? (82)
"Wannan an riga an yi mana alkawarinsa, mu da iyayenmu! Wannan ba komai ba ne sai tatsuniyoyin mutanen da suka gabata."
This we have been promised before, we and our forefathers! This is nothing but fables of the ancients.’ (83)
Ka ce: "Ga wa ne duniya da duk abin da ke cikinta, idan kun sani?" (84)
Say: ‘To whom belongs the earth and all that lives therein? [Tell me] if you know.’ (84)
Za su ce: "Ga Allah." Ka ce: "To ba za ku yi tunani ba?" (85)
They will reply: ‘To God.’ Say: ‘Will you not, then, reflect?’ (85)
Ka ce: "Wane ne Ubangijin sammai bakwai, kuma Ubangijin Al'arshi mai girma?" (86)
Say: ‘Who is the Lord of the seven heavens, and the Lord of the Supreme Throne?’ (86)
Za su amsa: "[Duk] na Allah ne." Ka ce:
They will reply: ‘[They all belong] to God.’ Say:
"Shin, to, ba za ku ji tsoronSa ba?" (87)
‘Will you not, then, fear Him?’ (87)
Ka ce: "Wane ne a hannunsa mulkin kowane abu yake, shi kuma yana ba da kariya ga kowa, amma babu wanda zai iya ba da kariya a kansa? Idan kun sani, ku faɗa mini." (88)
Say: ‘In whose hand rests the sovereignty of all things, protecting all, while against Him there is no protection? [Tell me] if you know.’ (88)
Za su amsa: "[Duk] na Allah ne." Ka ce:
They will reply: ‘[They all belong] to God.’ Say:
"Ta yaya, to, za ka kasance cikin ruɗi haka?" (89)
‘How, then, can you be so deluded?’ (89)
Mun aiko musu da gaskiya; amma lalle su, masu karya ne.
Nay, We have revealed to them the truth; and yet, they are certainly lying. (90)
Babu lokacin da Allah ya riƙi wani ɗa, kuma babu wani abin bautawa tare da Shi.
Never did God take to Himself any offspring, nor has there ever been any deity alongside Him.
In da akwai wasu alloli a sama da ƙasa, da kowane allah zai tafi da abin halittarsa, kuma da sun yi ƙoƙarin nuna isa a kan juna. Tsarki ya tabbata ga Allah... Correction per rules: write "God" as Hausa word for God, not "Allah": In da akwai wasu alloli tare da shi, da kowane allah zai tafi da abin halittarsa, kuma da sun yi ƙoƙarin nuna isa a kan juna. Tsarki ya tabbata ga Ubangiji, daga duk abin da suke siffanta shi da shi.
[Had there been any] each deity would surely have taken away his own creation, and they would surely have tried to establish superiority over one another. Limitless in His glory is God, far above all that which they attribute to Him.
(91)
(91)
Yana sane da duk abin da ya wuce iyakar fahimtar ɗan adam, da kuma duk abin da ake iya gani.
He knows all that is beyond the reach of human perception, and all that can be witnessed.
Tsarkaka ya tabbata gare Shi, Ya fi abin da suke haɗawa da Shi na abokan tarayya. (92)
Sublimely exalted is He above anything they associate as a partner with Him. (92)
"Ya Ubangijina! Idan ya kasance nufinka ka nuna mini abin da ake gargadinsu da shi, (93)
Say: ‘My Lord! If it be Your will to show me that which they are warned against, (93)
"Ya Ubangijina, kada ka sa ni na zama ɗaya daga cikin mutanen azzalumai." (94)
then, my Lord, do not let me be one of those wrongdoing folk.’ (94)
Lalle ne, Mu na iya nuna maka abin da Muke yi musu alkawari. (95)
We are most certainly able to show you that which We promise them. (95)
Ka kori mugunta da abin da yake mafi kyau. Mu ne mafi sani game da abin da suke faɗa. (96)
Repel evil with that which is best. We are fully aware of all that they say. (96)
Kuma ka ce: "Ya Ubangijina! Ina neman tsari gare Ka daga kutsawar shaidanu. (97)
And say: ‘My Lord! I seek refuge with You from the promptings of the evil ones; (97)
kuma ina neman mafaka gare Ka, ya Ubangijina, daga kasancewarsu kusa da ni.’(98)
and I seek refuge with You, my Lord, lest they come near me.’(98)
Bayani gabaɗaya
Overview
Wannan kashi na uku ya fara ne da bayyana halin da mutane suka kai bayan zamanin da suka shaida manzannin Allah. Wannan shi ne halin da Manzon Allah na ƙarshe ya same su a ciki. Suna cikin rikici game da gaskiya guda ɗaya da dukan manzannin Allah suka yi wa'azi da ita.
This third passage begins by showing the state mankind reached after the generations which witnessed God’s messengers. This is the state God’s last Messenger found them in. They were in dispute over the single truth preached by all God’s messengers.
Sūrah ta nuna mutanen da ba su damu da gaskiyar da Manzo na ƙarshe ya gabatar musu ba. Cikin jahilcinsu, ba su san komai ba game da sakamakon da za su fuskanta. Akasin haka, masu bi suna bauta wa God shi kaɗai, suna aikata ayyuka nagari, kuma suna tsoron abin da ke gaban su. Suna cikin tsoro saboda tabbacin cewa za a mayar da su wurin God. Yanayin biyu sun bambanta sosai: mumini yana cikin faɗakarwa, yana taka-tsantsan kuma yana kula da gargaɗi, yayin da kafiri yana cikin zurfin jahilci, bai san abin da ke gaba ba.
The sūrah shows people oblivious of the truth the final Messenger put before their eyes. In their ignorance, they were totally unaware of the consequences they were bound to face. By contrast, believers worship God alone, do good deeds and remain apprehensive of what lies before them. They are in awe over the fact that they will inevitably be returned to God. The two situations are in perfect contrast: a believer is alert, cautious and heeding the warnings, while an unbeliever is deep in ignorance, unaware of what lies ahead.
Nassoshin suna magana da su ta hanyoyi daban-daban: a wasu lokuta suna yin Allah-wadai da halayensu, a wasu kuma suna tattauna shakkunsu tare da ba da amsoshi bayyanannu a kansu. Nassoshin kuma suna magana kan yanayinsu na ciki, suna nuna abin da ke ƙarfafa mutane su yi imani, ko a cikin kansu ko a cikin duniya baki ɗaya. Haka kuma suna ɗaukar wasu abubuwan da suke ɗauka a matsayin tabbatattu, suna amfani da su a matsayin hujja a kansu.
The passage addresses them in different ways, at times denouncing their attitude, and at others discussing their doubts and providing clear answers to them. The passage also addresses their finer nature, pointing out what encourages people to believe, whether it be within themselves or in the universe at large. It also picks up some of what they take for granted, using these as argument against them.
Yayin da surar ke kammaluwa, tana barin su ga makomarsu da babu makawa. Tana gaya wa Annabi Muhammadﷺ cewa ya ci gaba da ƙoƙarinsa, yana bayyana saƙonsa. Kada ya damu saboda ƙin karɓar da suke yi cikin taurin kai. Ya kore mugayen ayyukansu da kyawawa, ya kuma nemi tsari wajen Allah daga Shaiɗan wanda ke yunƙuri matuƙa don ya jagoranci mutane a kan hanyar ɓata.
Gasa Ayyukan Alheri
Competing In Good Works
Amma mutane sun raba kansu zuwa ƙungiyoyi, kowace ƙungiya tana farin ciki da abin da take da shi.
But people have divided themselves into factions, each delighting in what they have.
To haka, ka bar su a cikin jahilcinsu, har zuwa wani lokaci da aka ƙayyade. Shin suna tsammani cewa duk dukiya da 'ya'ya da Muke ba su, Muna hanzarta musu da alheri ne? A'a! Amma ba su da fahimta.
So, leave them alone, lost in ignorance, till a time appointed. Do they think that by all the wealth and offspring We provide for them We hasten to them all that is good? By no means! But they are devoid of perception. (Verses 53-56)
Duk manzannin (aminci ya tabbata a gare su baki ɗaya) sun kasance cikin al'umma guda ɗaya, suna yada saƙo guda ɗaya, bauta guda ɗaya, kuma suna bin hanya guda ɗaya. Amma bayan manzannin sun tafi, mutane sun rabu zuwa ƙungiyoyi daban-daban waɗanda ba su iya yarjejeniya kan wace hanya za a bi ba.
All messengers (peace be upon them all) belonged to a single nation, preaching the same message, worship and pursuing the same direction. But when the messengers had gone, mankind splintered into different groups which could not agree on what line to follow.
Al-Qur'ani ya kwatanta irin wannan rarrabuwa da mutane masu rikici, suna rabuwa zuwa ƙungiyoyi, suna jayayya kuma suna ware juna. Hoton da aka zana a nan cike yake da ƙoƙari da motsi. A ƙarshe kowace ƙungiya ba ta rage mata sai wani ɓangare na gaba ɗaya, tana murna da ikonta na riƙe wannan kawai. Saboda haka, babu wata ƙungiya da take tunanin wani abu banda abin da ake zaton tana da shi. Kowace tana tafiya hanyarta daban, tana rufe dukkan ƙofofi, don kada hasken rana ko iska mai daɗi ta shiga. Duk suna zaune a cikin keɓaɓɓun ɗakunansu, suna shagaltuwa da abin da suke da shi, ba su san komai ba game da sauran abubuwa.
The Qur’ān portrays such divergence as people in conflict, splitting into factions, quarrelling and pulling apart from each other. The picture drawn here is full of effort and movement. In the end each faction is left with only a portion of the whole, delighting at their ability to hold on to this. Hence, no faction thinks of anything other than what it supposedly possesses. Each goes its separate way, shutting up all inlets so that no ray of light or fresh breath of air comes through. All live in their isolated quarters, busy with what they have, ignorant of everything else.
Bayan an zana wannan hoto, surar ta yi magana da Manzon Allah (ﷺ)... Wait, per the rules: the original says "God's Messenger", which refers to the Prophet Muhammad, so ﷺ goes after it. And "God" must be written as the Hausa word for God, not "Allah". Also the Qur'an verse text is between { and } only if present; here the verse is quoted in quotation marks, not curly braces, so the honorific applies. Translation: Bayan an zana wannan hoto, surar ta yi magana da Manzon Allah ﷺ cewa: "Saboda haka, ka bar su, suna cikin jahilcinsu, har zuwa wani lokaci da aka ƙayyade." (Aya ta 54) Bari su ɗauki lokacinsu, suna shagaltar da al'amuransu, har lokacinsu da aka ƙayyade ya zo babu makawa, yana bayyana makomarsu.
Ba za su yi tunani ba?
Will They Not Reflect?
Musulunci yana tabbatar da cewa zukatan mabiyansa koyaushe suna cikin faɗakarwa. Wannan faɗakarwa tana samuwa ne ta hanyar imani tun daga lokacin da ya sauka a cikin zuciyar mutum. Ba ya kalubalantar ikon ɗan adam, kuma ba ya da wuya ga mutum ya ci gaba da shi. Al'amari ne na hankali da ke ƙaruwa ta dangantakar mumini da Allah da kuma lura da shi a kowane hali, yana kiyayewa daga zunubi. Yana cikin ikon mutane gaba ɗaya idan hasken imani ya haskaka zukatansu: "Ba ma ɗora wa rai wani abu fiye da ikonsa ba. Muna da littafi da ke faɗin gaskiya. Ba za a zalunci kowa ba." (Aya ta 62)
Islam ensures that its followers’ hearts are always alert. This is an alertness generated by faith right from the moment it settles in a person’s heart. It neither defies human power, nor is too hard for man to sustain. It is a question of sensitivity enhanced by a believer’s bond with God and his watchfulness in all situations, guarding against sin. It is perfectly within people’s power when the light of faith shines in their hearts: “We do not charge a soul with more than it can bear. We have a record that speaks the truth. None shall be wronged.” (Verse 62)
Allah ya kafa wajibai ga mutane kamar yadda Ya san abubuwan da suke so da ƙarfinsu. Note: the rules say to write the Hausa word for God, never "Allah". Corrected: Allah ya kafa wajibai ga mutane kamar yadda Ya san abubuwan da suke so da ƙarfinsu. Correction, following the rules exactly: Ubangiji ya kafa wajibai ga mutane kamar yadda Ya san abubuwan da suke so da ƙarfinsu.
God has established people’s duties as He knows their inclinations and abilities.
Zai hukunta su bisa abin da suke aikatawa a cikin iyawarsu. Ba ya ɗora musu abin da ba za su iya ɗauka ba, kuma ba ya yin watsi da wani ƙaramin abu da suke yi. Dukkan ayyukansu ana rubuta su a cikin "littafi mai faɗar gaskiya," yana nuna shi a cikin cikakken darajarsa. Ba sai an faɗa ba, Allah yana da cikakken lissafi wajen hisabi.
He will hold them to account on the basis of what they do within their ability. He neither charges them with what they cannot bear, nor dismisses any little thing they do. All their deeds are documented in a ‘record that speaks the truth,’ highlighting it in its full value. Needless to say, God is precise in His reckoning.
Amma mutane sukan yi watsi da gaskiya saboda zukatansu ba su taɓu da haskenta mai ba da rai ba. Saboda haka, suna ci gaba da shagala da ƙananan damuwa, sun ɓace a cikin ruɗani na har abada. Ba sa farkawa sai idan sun fuskanci halaka babu makawa, suna kallon azabar da ke jiransu, suna jure tsawatarwa mai ƙasƙanci da ƙarfi.
People, however, tend to overlook the truth because their hearts are not touched by its invigorating light. Hence, they remain preoccupied with petty concerns, lost in a perpetual maze. They are only awakened when faced with inevitable doom, looking at the suffering that awaits them and enduring a humiliatingly and strong reproach:
Layin Da Gaskiya Ke Bi
The Line The Truth Follows
Bayan an nuna wa kāfirai wannan yanayin tsawatarwa a lahira, sūratu ta mayar da su zuwa wannan duniya, tana tambayar su game da halinsu: me ke hana su karɓar abin da Manzon Allah, wanda suka sani a matsayin mutum mai amana, ke gaya musu? Wane shakku ne suke da shi da zai hana su bin shiryarwar Ubangiji? Don me suke juya baya gare ta, suna izgili da ita alhali kuma gaskiya ce ta tabbata?
Having shown the unbelievers this scene of reproach in the hereafter, the sūrah takes them back to this world, questioning them about their attitude: what stops them from accepting what they are told by God’s Messenger, whom they know to be a man of trust? What doubts do they have to prevent them from following divine guidance? Why do they turn away from it, ridiculing it when it represents the absolute truth?
Shin, ba su taɓa yin tunani a kan wannan magana [ta Allah ba]? Ko kuwa ya zo musu da abin da bai zo wa iyayensu na farko ba? Ko kuwa ba su san Manzonsu ba, shi ya sa suke musantawa? Ko kuwa suna cewa akwai ɗan hauka a cikinsa? A'a, ya kawo musu gaskiya, kuma yawancinsu gaskiya suke ƙi.
Have they, then, never tried to understand this word [of God] Or has there come to them something that never came to their forefathers of old? Or do they not recognize their Messenger, and so they deny him? Or do they say that there is in him a touch of madness? Nay, he has brought them the truth; and the truth do most of them detest.
Da ma gaskiya ta bi son ransu, to sama da ƙasa da duk abin da ke cikinsu, da sun lalace. A'a, Mun kawo musu tunatarwarsu, amma daga tunatarwarsu suke juyawa. Ko kana neman musu wani lada? To ladan Ubangijinka shi ne mafi alheri, domin Shi ne mafi alherin mai azurtawa. Lallai kai kana kira zuwa ga hanya madaidaiciya. Amma waɗanda ba su yarda da Lahira ba, lallai suna karkata daga hanya madaidaiciya.
Had the truth been in accord with their desires, the heavens and the earth, together with all that lives in them, would surely have been in utter corruption. Nay, We have given them all that brings them glory. Yet from this their glory they turn away. Or do you ask of them any recompense? But the recompense given by your Lord is best, since He is the best of providers. Most certainly, you call them to a straight path. But those who will not believe in the life to come are bound to deviate from the right path.
Ba a ba mu rubutun ayoyin ba. Don Allah a aiko da rubutun aya 68-74 domin a fassara shi zuwa Hausa.
(Verses 68-74)
Saƙon da Muhammadﷺ, Manzon Allah, ya yi wa’azi da shi ba wanda zai iya ƙin karɓarsa idan ya duba shi da kyau, yana amfani da hankalinsa. Misali ne na kyau, kamala, daidaito da jan hankali. Ya dace da yanayin ɗan Adam, yana magana da hankalin mutane da zukatansu, yana zayyana hanya don ɗaukaka rayuwar ɗan Adam, kuma yana kafa kyakkyawan tsarin mulki da za a bi da kuma cikakkiyar dokar adalci. Haka nan ya ƙunshi abin da ke biyan bukatun yanayin ɗan Adam da abin da ke taimakawa ci gabansa da cigaban sa. "Shin, ba su taɓa yunƙurin fahimtar wannan magana [ta Allah] ba?" (Aya ta 68) Wannan ne, don haka, sirrin halayensu.
Alamomi Masu Ƙarfafawa
Inspiring Signs
Waɗannan kafirai mutane ne da suka ɓace hanya, kuma ba sa amfana da jarrabawoyin da ake yi musu, ko jarrabawar yalwa da wadatar arziki ko kuma jarrabawar wahala da tsanani. Saboda haka, idan an jarrabe su da alheri, "suna zaton cewa duk dukiya da 'ya'ya da Muke ba su, Muna hanzarta zuwa gare su da dukan alheri ne?" (Ayoyi 55-56) Ko da an jarrabe su da wahala da tsanani, zukatansu ba sa laushi, kuma lamirinsu ba ya farkawa. Ba sa komawa ga Allah, suna roƙonsa ya kawar musu da wahalarsu. Suna ci gaba da zama a cikin wannan hali har ranar Alƙiyama, inda za a fuskance su da azaba mafi girma. A lokacin ne za su yi matuƙar baƙin ciki da rashin sanin inda za su sa kansu.
These unbelievers are people who have lost their way and no longer benefit from the tests to which they are exposed, be they tests of plenty and affluence or those of hardship. Hence, when they are tested with favour “they think that by all the wealth and offspring We provide for them We hasten to them all that is good?” (Verses 55-56) Even if they are tested with difficulty and hardship, their hearts are not softened, nor are their consciences awakened. They do not turn back to God, appealing to Him to remove their hardship. They remain in such a condition until, on the Day of Judgement, they are visited with an even greater suffering. Then they will be truly desperate and bewildered.
Ko da a ce Mun yi musu rahama, Mun kuma kawar musu da duk wata wahala da ke same su, tabbas za su ci gaba da girman kai na wuce gona da iri, suna ta yawo ba da gangan ba, suna tangal-tangal.
Even were We to show them mercy and remove whatever distress might afflict them, they would still persist in their overweening arrogance, blindly stumbling to and fro.
Lalle ne, Mun kama su da azaba, amma ba su ƙasƙanta kansu ga Ubangijinsu ba, kuma ba sa yin rokon ƙasƙanci. Har idan Mun buɗe musu ƙofar azaba mai tsanani, sai ga su, cikin yanke ƙauna, sun shiga cikin baƙin ciki.
Indeed, We took them to task, but they neither humbled themselves before their Lord, nor do they submissively entreat [Him]. Yet when We open before them a gate of truly severe suffering, they will plunge in despair. (Verses 75-77)
Waɗannan halaye ne na yau da kullum a tsakanin irin waɗannan mutane. Zukatansu suna da tauri, sun manta da aikin da ke kansu ga Allah, kuma suna musun Lahira. Masu bautar gumaka waɗanda suka yi adawa da Annabi ﷺ lokacin da yake isar da saƙonsa suna cikin irin wannan nau'in mutane.
These are common features among such people. They are hard hearted, oblivious of their duties to God, and they deny the hereafter. The idolaters who opposed the Prophet when he delivered his message were of the same type.
Tambayoyi Masu Amsa Guda Ɗaya
Questions With One Answer
Sūrar yanzu ta dakatar da muhawararta da kafirai, ta kuma ba da labarin abin da suke da'awa game da tashin kiyama da hisabi a rayuwar lahira. Wannan tattaunawa tana biye da dogon jerin alamu da nuni da ke tabbatar da tauhidin Allah da kuma cewa shi ne kaɗai Mahalicci mai bayar da rai da kuma karɓe shi.
The sūrah now stops its argument with the unbelievers, and reports their claims about resurrection and reckoning in the life to come. This discussion follows a long list of signs and pointers confirming God’s oneness and His being the only Creator who causes life and death.
Amma suna cewa, kamar yadda mutanen dā suka kasance suna faɗa. Suna cewa: ‘Shin, bayan mun mutu, mun zama turɓaya da ƙasusuwa, za a tashe mu da rai? Wannan abu ne da aka yi mana alkawarinsa tun dā, mu da iyayenmu! Wannan ba komai ba ne face tatsuniyoyin mutanen dā.’ (Ayoyi 81-83)
But they say like the people of old times used to say. They say: ‘What! After we have died and become dust and bones, shall we be raised to life? This we have been promised before, we and our forefathers! This is nothing but fables of the ancients.’ (Verses 81- 83)
Maganganunsu suna da ban mamaki sosai bayan wannan surar ta zayyana alamomi da dama da ke shaida tsarin Allah mai zurfi da kuma manufarsa tabbatacciya ta halittar mutum. Shi ne ya ba mutum ji, gani da hankali, domin ya zama mai alhakin ayyukansa. Saboda haka zai sami lada mai yawa saboda kyawawan ayyukansa, ko kuma azaba saboda munanan ayyukansa. Hisabi da sakamako na gaskiya suna cikakke a rayuwa ta gaba. Abin da muke gani a wannan rayuwa shi ne cewa sakamako, ko mai kyau ko mara kyau, ba ya faruwa a duniya. Waɗannan suna jiran har sai lokacinsu ya zo a rayuwa ta gaba.
Their claims sound exceptionally singular after the sūrah has enumerated many of the signs that testify to God’s elaborate planning and His definite purpose of creation. It is He who has granted man his hearing, eyesight and mind, so that he is responsible for his deeds. He will thus earn a generous reward for his good actions or punishment for his bad ones. True reckoning and reward occur in full in the life to come. What we see in this life is that reward, whether good or bad, does not take place on earth. These are left until they fall due in the life to come.
Allah na ba da rai, kuma Shi ne ke sa mutuwa. Saboda haka, tashin kiyama ba shi da wahala ko kaɗan. Ana busa rai cikin halittu a kowane lokaci, kuma shi kaɗai ne Allah ya san inda yake fitowa.
God grants life and causes death. Hence, resurrection is by no means difficult. Life is breathed into beings at every moment, and it is only God who knows where it originates.
Ainihin Ma'anar Allah
The True Concept Of God
Bayan an ƙaryata dukkan da'awar masu bautar gumaka game da Allah, cewa Ya riƙi ɗa ko abokan tarayya, sūratu ta bayyana a fili ainihin tushen tauhidin Allah kamar yadda Manzonsa, Annabi Muhammad ﷺ, ya yi bayaninsa.
Having refuted all the idolaters’ claims about God, taking to Himself a son or partners, the sūrah states in all clarity the true principle of God’s oneness as explained by His Messenger, the Prophet Muhammad (peace be upon him):
Na zo musu da gaskiya; amma tabbas suna karya. Allah bai taba daukar wani da ba, kuma babu wani abin bautawa tare da shi. Wait, I must follow the rules: write the Hausa word for God, never "Allah". Corrected: Na zo musu da gaskiya; amma tabbas suna karya. Ubangiji bai taba daukar wani da ba, kuma babu wani abin bautawa tare da Shi.
Nay, We have revealed to them the truth; and yet, they are certainly lying. Never did God take to Himself any offspring, nor has there ever been any deity alongside Him.
Da ace akwai wasu alloli tare da Shi, lallai kowane abin bauta zai janye abin halittarsa, kuma lallai za su yi ƙoƙarin mamaye juna. Tsarki ya tabbata ga Allah... Wait, I must follow the rule: write "God" as the Hausa word for God, not "Allah". Here is the correct translation: Da ace akwai wasu alloli tare da Shi, lallai kowane abin bauta zai janye abin halittarsa, kuma lallai za su yi ƙoƙarin nuna isa a kan juna. Tsarki ya tabbata ga Ubangiji, Mai girma, daga abin da suke siffanta Shi da shi. Shi ne Masani game da abin da ba a iya gani ba da abin da ake gani. Ɗaukaka ta tabbata a gare Shi, daga abin da suke haɗa Shi da shi.
Had there been any, each deity would surely have taken away his own creation, and they would surely have tried to establish superiority over one another. Limitless in His glory is God, far above all that which they attribute to Him. He knows all that is beyond the reach of human perception, and all that can be witnessed. Sublimely exalted is He above anything they associate as partner with Him. (Verses 90-92)
Lura da wannan magana, yadda take amfani da hanyoyi da salo daban-daban. Da farko, an rufe duk wata muhawara da masu bautar gumaka, sannan an tabbatar da cewa suna karya sosai: "A'a, Mun saukar musu da gaskiya; kuma lallai suna karya ne." (Aya ta 90) Sai kuma wasu daga cikin cikakkun bayanai na karyarsu: "Allah bai taba ɗaukar wani ɗa ba, kuma babu wani abin bauta tare da Shi." (Aya ta 91) Sannan an gabatar da hujja mai karfi wacce ke sa dukkan da'awarsu ta zama karya, kuma ta nuna rashin hankalin imanin arna da ke tushen hada abokan tarayya da Allah: "Da an sami wasu abubuwan bauta, lallai kowane abin bauta zai janye halittarsa." (Aya ta 91) Kowane abin bauta zai nuna 'yancin kansa kuma ya tafiyar da al'amuran halittunsa bisa dokarsa. Don haka, kowane bangare na duniya, da kowace kungiyar halittu, zai kasance yana da tushe da dokoki daban-daban. Ba za a sami doka guda daya da za ta shafi dukkansu ba. Saboda haka, wadannan abubuwan bauta "lallai za su yi kokarin nuna fifiko a kan juna." (Aya ta 91) Irin wannan fifiko na iya fitowa ta hanyar wata doka mafi inganci da ke aiki a wani sashe na duniya. Duk da haka, duniya baki daya ba za ta iya aiki yadda ya kamata ba sai an mata biyayya ga doka guda daya da ke shafar dukkan sassanta da dukkan halittun da ke cikinta.