Al-Mu'minun (Muminai)
Al-Muminun (The Believers)
Gabatarwa
Prologue
Wannan sūrah, Mai Bada Gaskiya, ko al-Mu’minūn, sunanta yana nuna maudu’in da take magana a kai a fili. Tana farawa da bayanin halayen masu bada gaskiya, sannan ta yi bayani kan alamomin imani a cikin ran mutum da kuma a cikin duniya baki ɗaya. Daga nan ta ci gaba da gabatar da ainihin imani kamar yadda manzannin Allah suka koyar tun zamanin Nuhu har zuwa Muhammadﷺ, wanda shi ne na ƙarshe cikin annabawa da manzanni, (aminci ya tabbata a gare su duka). Har ila yau, tana tattauna kuskuren waɗanda suke musun imani, da ƙin yarda da adawarsu mai tsanani wadda ke tilasta manzannin Allah yin roƙo gare Shi don taimako. A wannan lokaci, Allah yakan azabtar da masu musu, ya kuma ceci masu bada gaskiya. Daga ƙarshe sūrah ɗin tana nuni ga cewa, bayan manzannin Allah sun rasu, mutane sukan shiga rigima a kan wannan gaskiyar da ba ta yarda da canji ba.
This sūrah, The Believers, or al-Mu’minūn, is defined by its name which makes its subject matter very clear. It begins with an outline of the believers’ qualities, and presents an exposition on the indicators of faith in both the human soul and the universe at large. It then moves on to present the essence of faith as expostulated by God’s messengers since the time of Noah up to Muhammad, the last of all prophets and messengers, (peace be upon them all). It also discusses the fallacies of those who deny faith, their objections and determined opposition that compel God’s messengers to appeal to Him for help. At this point, God punishes the rejecters and saves the believers. The sūrah then refers to the fact that, after God’s messengers have passed away, people fall into contention about this truth that admits no variation.
Wannan yana ba mu dama mu tattauna tare da yin Allah wadai da halin rashin adalci da masu bautar gumaka na Larabawa suka nuna wa manzon Allah na ƙarshe, Muhammad ﷺ. Surar ta ƙare da wani hoto na Ranar Alƙiyama inda muke ganin halin da waɗanda suka ƙi gaskiyar imani za su gamu da shi. Ana tsawata musu sosai saboda halinsu.
This provides an opportunity to discuss and denounce the unjustified attitude the Arab idolaters took to God’s last messenger, Muhammad (peace be upon him). The sūrah closes with a scene of the Day of Judgement in which we see the fate suffered by those who reject the truth of faith. They are strongly reproached for their attitude.
Wannan yanayi ya ƙare da wata magana da ke sake tabbatar da gaskiyar cikakkiyar tawhidin Allah, wato Ubangiji, da kuma addu'a neman rahamarSa da gafararSa.
This scene concludes with a statement re-emphasizing the truth of God’s absolute oneness and a prayer for His mercy and forgiveness.
Saboda haka, wannan sūrah tana da sunayen da take da su, watau "Al-Mu'minūn" (Muminai), ko kuma sūrar imani tare da dukkan al'amuransa, bangarorinsa da yanayinsa. Imani saboda haka shi ne babban jigon wannan sūrah.
As such, the sūrah is what its titles say, The Believers, or the sūrah of faith with all its issues, aspects and nature. Faith then provides its central theme.
Sūrah ɗin na iya rabuwa zuwa kashi huɗu. Na farko yana farawa da bayani cewa nasara tabbas ce ga masu imani: "Lallai masu imani sun ci nasara." (Aya ta 1) Yana bayar da cikakken bayani game da halayen waɗannan masu imani waɗanda tabbas za su sami nasara. Yana ambaton alamun da ke ƙarfafa da tabbatar da imani, waɗanda ake samu a cikin ɗan adam da kuma a faɗin duniya baki ɗaya. Wannan kashi yana ambaton matakai daban-daban na rayuwar ɗan adam tun farkon asalinta har zuwa ƙarshenta. Yana yin cikakken bayani sosai idan ya ambaci matakai daban-daban da tayi (ɗan tayi) ke bi, yayin da yake ba da takaitaccen bayani kawai game da sauran matakai. Sannan yana bin rayuwar ɗan adam har zuwa Ranar Tashin Alƙiyama, kafin ya koma kan alamun imani a cikin faffadan sararin duniya, yana ambaton halittar sammai, ruwan sama da ke sauka daga sama, da kuma fitowar tsirrai, shuke-shue da 'ya'yan itatuwa. Yana kuma ambaton dabbobin da aka sanya wa ɗan adam a hannu, jiragen ruwa da ke tafiya a teku, da kuma ikon ɗan adam na amfani da irin waɗannan jiragen ruwa da dabbobi wajen sufuri.
The sūrah may be divided into four parts. The first begins with a statement that success is assured for the believers: “Truly, successful shall be the believers.” (Verse 1) It provides a detailed account, of the qualities of those believers who are certain to be successful. Referring to signs that encourage and endorse faith, which are found both in human beings and in the universe at large, this part mentions the different stages of human life from its early beginnings to its final end. It elaborates much when it mentions the different stages an embryo goes through while providing only a brief outline of other stages. It then follows human life up to the Day of Resurrection before moving on to signs of faith in the wide universe, referring to the creation of the heavens, rain falling from the sky, bringing forth vegetation, plants and fruits. It also mentions animals that are placed at the disposal of human beings, ships traversing the seas and man’s ability to use such ships and animals for transport.
Kashi na biyu ya kai mu daga alamomin da ke nuna gaskiyar imani zuwa tattaunawa game da gaskiyar imani kamar yadda dukkan manzannin Allah suka koyar, ba tare da togiya ba: "Ya mutanena, ku bauta wa Allah shi kaɗai: domin ba ku da wani abin bauta sai shi." (Aya ta 23) Wannan magana ce Nuhu ya yi, da kuma kowane manzo da ya biyo bayansa, har zuwa Muhammadu ﷺ, manzon Allah na ƙarshe. Kafirai koyaushe suna yin irin wannan ƙorafi: "Wannan mutum ba kome ba ne face mutum kamar ku," da kuma "Da Allah yana so, da ya saukar da mala'iku." (Aya ta 24) Wani ƙorafin kuma yana komawa ga alkawarin da manzannin Allah suka yi: "Shin yana alkawarta muku cewa, bayan kun mutu kun zama turɓaya da ƙasusuwa, za a fito da ku zuwa rai?" (Aya ta 35) Sakamakon haka koyaushe shi ne manzanni sun roƙi Allah taimako. Shi kuwa ya amsa roƙonsu ya hallaka kafirai. Wannan kashi ya ƙare da magana ga dukkan manzanni: "Ku ci daga abin da yake tsarkakakke, kuma ku aikata aiki nagari: lalle ni masani ne ga dukkan abin da kuke aikatawa."
The second part takes us from the indicators pointing out the reality of faith to a discussion of the truth of faith as advocated by all God’s messengers, without exception: “My people, worship God alone: for you have no deity other than Him.” (Verse 23) This is a statement made by Noah, and by every messenger that followed him, up to Muhammad, God’s final Messenger. The unbelievers always made the same objections: “This man is but a mortal like yourselves,” and “had God willed, He would have surely sent down angels.” (Verse 24) Another objection refers to the promise made by God’s messengers: “Does he promise you that, after you have died and become dust and bones, you shall be brought forth to life?” (Verse 35) The result was always that messengers appealed to God for support. He answered their appeals and destroyed the unbelievers. This part concludes with an address to all messengers: “Eat of that which is wholesome, and do good deeds: I certainly have full knowledge of all that you do.
Wannan al'ummarku al'umma ɗaya ce, ni kuma ne Ubangijinku kaɗai. Saboda haka, ku ji tsoro na kaɗai.” (Ayoyi 51-52)
This community of yours is one single community, and I am your only Lord. Therefore, fear Me alone.” (Verses 51-52)
Kashi na uku yana magana ne a kan cewa bayan manzannin Allah sun tafi, mutane sun rabu kuma suka shiga jayayya a kan wannan gaskiya mai muhimmanci: "Mutane sun raba kansu zuwa ƙungiyoyi, kowace ƙungiya tana farin ciki da abin da take da shi." (Aya ta 53) Haka kuma yana magana ne a kan yadda mutane ba su san cewa Allah yana jarraba su da ni'imomin da Yake ba su ba. Dukiyar da suke more wa tana ruɗar da su. Mumini kuwa, a gefe guda, yana tsoron Allah, yana bautar Shi kaɗai, kuma ba ya sanya abokan tarayya tare da Shi. A lokaci guda kuma yana cikin faɗakarwa sosai, da tsoro a zukatansu: "Zukatansu sun cika da tsoro, suna sane da cewa lallai ga Ubangijinsu za su koma." (Aya ta 60) A wannan matsayi, an kwatanta waɗanda suka manta da gaskiyar imani suna shiga cikin azabar Allah. Suna kira neman taimako, amma ana tsawata musu sosai: "Ana karanta ayoyina a gare ku, amma duk lokacin kuna juyawa a kan dugaduganku, kuna alfahari da girman kai, kuna maganganun banza har cikin dare." (Ayoyi 66-67) Sūratu ta yi Allah-wadai da halinsu ga Manzon Allah ﷺ, wanda suka sani sosai cewa mai gaskiya ne kuma amintacce. Yanzu da ya zo musu da saƙon gaskiya, ba neman lada, yaya za su ƙi shi da gaskiyar da yake kira zuwa gare ta? Duk da cewa sun yarda cewa na Allah ne duk abin da ke cikin sammai da ƙasa, kuma duk suna ƙarƙashin ikonSa, domin Shi kaɗai ne Ubangijinsu, sun ƙi ra'ayin tashin matattu kansa. Sun ƙara nisa cikin ƙarya, suna iƙirarin cewa Allah yana da ɗa kuma suna sanya abokan tarayya tare da Shi. "Tsarki ya tabbata a gare Shi, Ya fi abin da suke haɗawa da Shi na abokan tarayya." (Aya ta 92)
The third part speaks about the fact that after God’s messengers had gone, people were divided and fell into contention over this essential truth: “People have divided themselves into factions, each delighting in what they have.” (Verse 53) It further speaks about people being oblivious of the fact that God tests them with the blessings He bestows on them. They are deluded by the riches they enjoy. The believers, on the other hand, remain God-fearing, worship Him alone and associate no partners with Him. At the same time they remain fully alert, with awe in their hearts: “Their hearts lard filled with awe, knowing that to their Lord they shall certainly return.” (Verse 60) At this point, an image is portrayed showing those who were oblivious of the truth of faith being overwhelmed by God’s punishment. They cry out for help, but they are strongly reproached: “Time and again were My revelations recited to you, but every time you would turn about on your heels, revelling in your arrogance, and talking senselessly far into the night.” (Verses 66-67) The sūrah denounces their attitude towards God’s Messenger whom they knew well to be honest and truthful. Now that he has come to them with the message of the truth, asking for no wages, how can they reject him and the truth he advocates? Although they acknowledge that to God belongs all that is in the heavens and the earth, which are all under His control as He is their only Lord, they reject the very concept of resurrection. They go further in their falsehood, claiming that God has a son and associating partners with Him. “Sublimely exalted is He above anything they associate as partner with Him.” (Verse 92)
Ɓangaren ƙarshe ya juya daga gare su da maganganunsu don ya yi magana da Annabi, yana umurtar shi ya kawar da mugunta da abin da ya fi kyau, kuma ya nemi tsari ga Allah daga sharrin shaidanu. Kada ya yi fushi ko ya baƙanta masa rai saboda abin da suke faɗa. Haka kuma, a nan akwai wani hoto na Ranar Alƙiyama yana bayyana azaba, wahala da wulaƙancin da ke jiran su a can. Surar ta ƙare da bayanin cewa Allah koyaushe yana da girma sama da duk abin da suke faɗa game da Shi: "Tsarki ya tabbata ga Allah, Sarki Mai gaskiya. Babu wani abin bautawa face Shi, Ubangijin Al'arshi mai girma." (Aya ta 116) Haka kuma tana tabbatar da cewa kafirai ba za su taɓa samun nasara ba, yayin da nasarar muminai aka tabbatar da ita a farkon surar:
The final part turns away from them and their claims in order to address the Prophet, telling him to repel evil with what is better, and to seek refuge with God from the evil of satans. He must not be angered or grieved by what they say. In addition, we have here a scene of the Day of Judgement describing the punishment, suffering and humiliation that await them there. The sūrah concludes by stating that God always remains exalted above all that they say about Him: “Sublimely exalted is God, the Ultimate Sovereign, the Ultimate Truth. There is no deity other than Him, the Lord of the Glorious Throne.” (Verse 116) It also asserts that the unbelievers will never be successful, whereas the believers’ success is confirmed at the beginning of the sūrah:
"Duk wanda ya kira wani abin bauta tare da Allah – wani abin bauta wanda ba shi da wata hujja a kansa – to za a yi masa hisabi a wurin Ubangijinsa. Lallai kafirai ba za su taba samun nasara ba." (Aya ta 117) Sannan kuma, an ba da umarni a nemi jin kai da gafarar Allah: "Ka ce: Ya Ubangijina! Ka yi gafara, ka yi rahama. Kai ne mafi alherin masu yin rahama." (Aya ta 118)
“He that invokes besides God any other deity – a deity for whose existence he has no evidence – shall be brought to account before his Lord. Most certainly, the unbelievers shall never be successful.” (Verse 117) Again, an instruction is given to seek God’s mercy and forgiveness: “Say: My Lord! Forgive and have mercy. You are the best of those who show mercy.” (Verse 118)
Sūrah ɗin tana da yanayin bayani da magana ta gaskiya, haɗe da hujja mai natsuwa, da hankali tsantsa da wahayi. Jigonta shi ne imani, kuma imani ne ya ba ta yanayinta na musamman. A farkon sūrah ɗin muna ganin masu imani "waɗanda suke ƙasƙantar da kansu a cikin sallarsu," kuma a tsakiyarta an siffanta su da waɗannan kalmomi: "Suna bayar da abin da suke bayarwa da zukatansu cike da tsoro, sanin cewa ga Ubangijinsu tabbas za su koma." (Aya ta 60) Misali na wahayin sūrah ɗin kuwa shi ne: "Shi ne wanda ya ba ku ji, da gani, da hankula: kaɗan ne ku ke godiya." (Aya ta 78) Haka ma dukan sūrah ɗin tana nuna wani laushi na imani.
The sūrah spreads an air of explanation and factual statement, mixed with calm argument, pure logic and inspiration. Its subject matter is faith, and faith gives it its special ambience. At the beginning we see the believers “who humble themselves in their prayer,” and in the middle they are described in the following terms: “They give away whatever they have to give with their hearts filled with awe, knowing that to their Lord they shall certainly return.” (Verse 60) For an example of the inspiration of the sūrah we may take: “It is He who has endowed you with hearing, and sight, and minds: how seldom are you grateful.” (Verse 78). Indeed the entire sūrah reflects a gentle air of faith.