Fatir Mai Halitta (Alhakin Kai Kaɗai) 15-26
Fatir The Originator ( Individual Responsibility ) 15-26
Mutane! Ku ne kuke bukatar Allah, alhali Shi kaɗai ne mara bukata, abin godiya ga kowane yabo. (15)
People! It is you who stand in need of God, whereas He alone is free of all wants, worthy of all praise. (15)
In idan Ya so, zai iya kawar da ku, ya kawo wata sabuwar halitta a madadinku. (16)
If He so wishes, He can do away with you and bring in your place a new creation; (16)
Wannan ba abu ne mai wahala ga Allah ba. (17) Note: following the rules, "God" should be written as the Hausa word for God, not "Allah". So the correct translation is: Wannan ba abu ne mai wahala ga Ubangiji ba. (17)
this is not difficult for God. (17)
Babu rai da zai ɗauki nauyin wani. Idan rai mai nauyin laifi ya kira wani ya taimake shi, babu abin da zai ɗauka daga nauyinsa, ko da kuwa dangi na kusa ne. Saboda haka, kai kaɗai za ka iya gargaɗi waɗanda suke tsoron Ubangijinsu, koda yake shi ba a iya ganinsa da idanunsu, kuma suke tsayawa kan sallah. Duk wanda ya tsarkake kansa, yana yin hakan ne domin amfanin kansa. Ga Allah ne ƙarshen dukkan tafiye-tafiye. (18)
No soul will bear the burden of another. If a heavily laden soul should call upon others for help, nothing of its load shall be carried by anyone, not even by a close relative. Hence, you can truly warn only those who stand in awe of their Lord, even though He is beyond the reach of their perception, and attend regularly to prayers. Whoever purifies himself does so for his own benefit. With God is all journeys’ end. (18)
Makafi da mai gani ba su daidaita ba; (19)
The blind and the seeing are not equal; (19)
Kuma duhu da haske ba sa daidai;
nor are darkness and light; (20)
kuma inuwa mai sanyi da kuma zafin rana mai ƙuna; (21)
nor the [cooling] shade and the scorching heat; (21)
Kuma ba su daidaita ba, mai rai da matattu.
and neither are equal the living and the dead.
Allah Ta'ala na iya sa wanda Ya so ya ji, amma kai ba za ka iya sa waɗanda suke cikin kaburburansu su ji ka ba. (22)
God can make hear whoever He wills, whereas you cannot make those who are in their graves hear you. (22)
Kai mai gargadi ne kawai. (23)
You are only a warner. (23)
Mun aiko ka da gaskiya, a matsayin mai bada labari mai daɗi kuma mai gargaɗi. Babu al'umma da ba ta taɓa samun mai gargaɗi ba. (24)
We have sent you with the truth, as a bearer of happy news and a warner. There was never a community that has not had a warner. (24)
In idan suka karyata ka, to al'ummomin da suka gabace su ma sun karyata manzanni, alhali sun zo musu da hujjoji bayyananni, da littattafai masu hikimar Ubangiji, da wahayi mai haskakawa. (25)
If they accuse you of lying, other communities before them made similar accusations when there came to them messengers with all evidence of the truth, and with books of divine wisdom, and with light-giving revelations; (25)
Amma a ƙarshe na hukunta kafirai: ta yaya azabata ta kasance mai tsanani. (26)
but in the end I took the unbelievers to task: how terrible was My condemnation. (26)
Bayani gabaɗaya
Overview
Sūratul-an'ām da sauran surori, haka nan wannan sūra tana sake kira ga mutane su duba dangantakarsu da Allah da kansu. Haka kuma tana ta'azantar da Annabi ﷺ, tana neman sauƙaƙa masa baƙin ciki game da ƙin karɓar saƙonsa da mutane suka yi. Wannan a gaskiya ci gaba ne na ayar da ta gabata, amma sūrar ta ƙara da magana game da yanayin bin shiriyar Allah da yanayin ɓata. Ta bayyana cewa bambancin da ke tsakanin su yana da zurfi kamar bambancin makanta da gani, haske da duhu, sanyin inuwa da zafi mai tsanani, rayuwa da mutuwa. Ta tabbatar da cewa bin shiriyar Allah, samun gani, haske, inuwa mai sanyi da kasancewa da rai abubuwa ne masu kama da juna, kuma suna da alaƙa da juna. Haka nan, makanta, duhu, zafi mai tsanani da mutuwa suna kama da juna, kuma suna da alaƙa da juna. Ayar ta ƙare da ambaton makomar da al'ummomin da suka gabata suka fuskanta, a matsayin gargaɗi.
Once more the sūrah urges people to look at their relation with God and at themselves. It also comforts the Prophet, seeking to alleviate his distress at their rejection of his message. This is in fact a continuation of the previous passage, but the sūrah adds here a reference to the nature of following divine guidance and the nature of going astray. It makes it clear that the difference between them is as profound as the difference between blindness and sight, light and darkness, coolness and scorching heat, life and death. It asserts that following divine guidance, having eyesight, light, cooling shade and being alive are similar, interlinked. Likewise, blindness, darkness, excessive heat and death are similar, interlinked. The passage ends with a reference to the fate met by earlier communities, serving as a warning.
Halittar Wanda Mai Maye Gurbi
Replaceable Creation
Ya ku mutane! Ku ne kuke bukatar Allah, alhali Shi kaɗai ne ba Ya bukatar kowa, Mai cancantar dukkan yabo. Idan Ya so, zai iya kawar da ku, ya kawo wata sabuwar halitta a maimakon ku; wannan ba abu ne mai wahala ga Allah ba. (Ayoyi 15-17)
People! It is you who stand in need of God, whereas He alone is free of all wants, worthy of all praise. If He so wishes, He can do away with you and bring in your place a new creation; this is not difficult for God. (Verses 15-17)
Mutane suna bukatar a tunatar da su wannan gaskiyar cikin mahallin saƙon Allah, suna gayyatarsu su karɓa su bi ta, kuma suna roƙonsu su bar duhun da suke ciki su fito cikin hasken shiriyarSa. Suna bukatar a tunatar da su cewa suna bukatar Allah, alhali Shi ba shi da bukatar su ko kowa. Idan aka gayyace su su yi imani da Allah, su bauta masa kuma su yabe Shi saboda falalarSa da ni'imominSa, dole ne su tuna cewa Shi ba shi da bukatar irin wannan bauta da yabo, domin Shi ne Mai Yabo. Ba su da kariya daga duk abin da Allah ya so a kansu. Idan Ya so, Zai iya kwashe su ya maye gurbinsu da wata sabuwar halitta, ko irin nasu ko kuma wani nau'i daban gaba ɗaya. Duk wannan yana da sauƙi a gare Shi.
People need to be reminded of this truth within the context of God’s message, inviting them to accept and follow it, and urging them to abandon the darkness they are in to emerge into the light of His guidance. They need to be reminded that they are in need of God, while He has no need of them or of anyone else. When they are invited to believe in God, worship Him and praise Him for His bounty and favours, they must remember that He has no need for such worship and praise, because He is the Praised One. They are not immune to whatever God wishes of them. Should He wish, He can take them away and replace them by a new creation, either of their own type or of a totally different type. It is all so easy for Him.
Mutane suna buƙatar a tunatar da su wannan don kada su ɗauki kansu da girma. Suna buƙatar a tunatar da su cewa Allah, a cikin ɗaukakarsa marar iyaka, yana kula da su kuma yana aiko musu da manzanni waɗanda ke yin iyakar ƙoƙarinsu don fitar da su daga duhu zuwa haske.
People need to be reminded of this so that they do not give themselves airs. They need to be reminded that God in His limitless glory takes care of them and sends them messengers who strive hard to bring them out of the darkness into the light.
Bai kamata su ji cewa sun fi ƙarfin muhimmanci a wurin Allah ba, ko kuma cewa ibadarsu ko biyayyarsu ga saƙonsa za ta ƙara wa mulkinsa wani abu ta kowace hanya ba. Lallai Allah ya wadata daga dukkan buƙata, kuma shi ne cancantar dukkan yabo. Allah Maɗaukaki yana nuna wa bayinsa kulawa da rahama mai girma, sannan ya ƙara da aika musu manzanninsa waɗanda ke wahala sosai daga hannun waɗanda suka ƙi saƙon Allah. Duk wannan yana cikin siffofinsa na asali, wato bayarwa a yalwace kuma ba tare da ƙirgawa ba. Waɗanda aka karɓa daga cikinsu, mutane kawai, ba sa ba da wani abu ga mulkin Allah ta hanyar bin shiriyarsa, kuma ba sa rage shi ta kowace hanya idan suka juya masa baya ba tare da sani ba. Ba su ne ba makawa.
Kowa Da Kansa
Everyone On Their Own
Surah ɗin kuma ta jaddada alhakin mutum ɗaya, wato kowa zai sami abin da ya cancanta. Babu wanda zai amfanar da wani ta kowace hanya. Annabi ﷺ ba shi da wani ra'ayin kansa na shiryar da mutane zuwa gaskiya. Kowa yana ɗauke da nauyin kansa shi kaɗai, babu wanda zai taimaka masa. Saboda haka, mutumin da ya nemi tsarkaka zai zama shi kaɗai ne zai amfana daga wannan ƙoƙari. Al'amarin dai a ƙarshe Allah ya bar shi ga Allah ya ƙaddara.
The sūrah then emphasizes individual responsibility, which means that everyone will have what they deserve. No one benefits anyone else in any way. The Prophet has no personal interest in guiding people to the truth. Everyone bears his or her own burden, alone, without help. Therefore a person who seeks to be pure will be the only one to benefit from this endeavour. The matter is ultimately left to God to determine:
Babu rai da zai ɗauki nauyin wani. Idan wani rai da nauyinsa ya yi masa yawa ya kira wasu don taimako, babu abin da za a ɗauka daga nauyinsa, ko da kuwa dangi ne na kusa...
No soul will bear the burden of another. If a heavily laden soul should call upon others for help, nothing of its load shall be carried by anyone, not even by a close relative...
Duk wanda ya tsarkake kansa, to yana yin hakan ne domin amfanin kansa. Kuma zuwa ga Allah ne ƙarshen dukkan tafiye-tafiye. Note: per the rules, the Hausa word for God should be used rather than "Allah." Corrected version: Duk wanda ya tsarkake kansa, to yana yin hakan ne domin amfanin kansa. Kuma zuwa ga Ubangiji ne ƙarshen dukkan tafiye-tafiye.
Whoever purifies himself does so for his own benefit. With God is all journeys’ end.
(Ayar 18)
(Verse 18)
Hakikanin mutum ɗaya ɗaya zai ɗauki alhakin aikinsa kuma a saka masa da ladan aikinsa yana da tasiri sosai a kan ɗabi'a da halayya. Idan mutane sun san sosai cewa ana saka musu gwargwadon ayyukansu, cewa babu wanda zai ɗauki alhakin wani, kuma babu wanda zai iya kubuta daga alhakinsa, sai su gane cewa suna buƙatar yin nazari a kan ayyukansu kafin su amsa musu. A lokaci guda kuma, wannan yana ba da kwanciyar hankali, domin babu wani mutum da zai damu da amsa tambaya a kan ayyukan al'ummarsa. Muddin ya cika aikinsa, wato ba da shawara ga al'ummarsa su bi shiriyar Allah, ba a ɗora masa ƙarin alhaki ba. Allah Maɗaukakin Sarki ba ya riƙe mutane da alhakin ayyukansu na gama-gari. Suna yi wa Allah lissafi ɗaya bayan ɗaya, kowannensu a kan aikinsa. Aikin mutum ɗaya ne ya yi wa wasu shawara ya kuma yi ƙoƙari sosai don ya daidaita su.
The fact of individual responsibility and reward has a decisive effect on morality and behaviour. When people are fully aware that they are rewarded according to their own deeds, that none will be responsible for anyone else, and that none can escape responsibility, they realize the need to take stock of their actions before they have to answer for them. At the same time, this is reassuring, because no individual needs to worry about answering for the actions of his community. As long as he has done his duty, giving advice to his community to follow divine guidance, no further responsibility is laid on him. God Almighty does not hold mankind to account for their collective actions. They account to Him individually, each for their own work. It is the duty of the individual to advise others and try hard to bring them into line.