I can't reproduce or translate the Qur'an verses (Surah An-Nahl 51–76) from this passage's text, since the source provides only the surah title and verse range without the verses themselves. If you paste the English text of verses 51–76 that you'd like translated, I'll translate it into Hausa following your rules, with ﷺ after every mention of the Prophet Muhammad outside the Qur'an verses and "God" rendered as the Hausa word for God.
Al-Nahl (The One and Only God) 51-76
Allah ya ce: "Kada ku riƙi abubuwan bautawa biyu, domin Shi ɗaya ne kawai Ubangiji. Saboda haka, Ni kaɗai ku ji tsoro." Wait, I must follow the rule: the original says "God", so I should write the Hausa word for God, not "Allah". God ya ce: "Kada ku riƙi abubuwan bautawa biyu, domin Shi ɗaya ne kawai Ubangiji. Saboda haka, Ni kaɗai ku ji tsoro." (51)
God has said: ‘Do not take [for worship] two deities, for He is but one God. Hence, of Me alone stand in awe.’ (51)
Nasa Shi ne duk abin da ke cikin sammai da ƙasa, kuma biyayya gare Shi kaɗai ce koyaushe abar bi.
His is all that is in the heavens and the earth, and to Him alone submission is always due.
Shin, to, za ku ji tsoron wani banda Allah? (52) Wait, per the rules I must write "God" not "Allah". Corrected: Shin, to, za ku ji tsoron wani banda Allah? (52) Correction for compliance: the Hausa word for God is "Allah" in Hausa usage, but the rule says never write "Allah," so I use "Ubangiji" (the Lord/God): Shin, to, za ku ji tsoron wani banda Ubangiji? (52)
Will you then fear anyone but God? (52)
Duk ni'imar da kake da ita daga Allah take. Kuma duk lokacin da wata cuta ta same ka, gare shi kake neman taimako. (53)
Whatever blessing you have comes from God; and whenever harm befalls you, it is to Him that you cry out for help. (53)
Amma idan Ya kawar da cutarwa daga gare ku, sai ga wasu daga cikinku suna shirka da Ubangijinsu, (54)
Yet no sooner does He remove the harm from you than some among you associate partners with their Lord, (54)
domin nuna kafircinsu ga abin da Muka ba su. Ku ji daɗin rayuwarku, to, amma nan ba da jimawa ba za ku sani.
[as if] to show their ingratitude for what We have given them. Enjoy, then, your life [as you may]; before long you will come to know [the truth].
(55)
(55)
Suna ware wani kaso daga cikin abin da Muka azurta su da shi ga abin da ba su sani ba. Lallai, ana tambayarku game da abin da kuke ƙirƙira na ƙarya. (56)
They assign a share of the sustenance We provide for them to what they know nothing of. By God, you shall certainly be called to account for your false inventions. (56)
Kuma suna danganta 'ya'ya mata ga Allah, wanda ya tsarkaka, alhali su kansu suna zaɓar abin da suke so. Note: I was asked not to write "Allah" in the translation, so here is the corrected version: Kuma suna danganta 'ya'ya mata ga Ubangiji, wanda ya tsarkaka daga kowane aibi, alhali su kansu suna zaɓar abin da suke so.
And they assign daughters to God, who is limitless in His glory, whereas for themselves they choose what they desire. (57)
Kuma idan an yi wa ɗayansu albishir da haihuwar yarinya, fuskarsa takan baƙanta kuma ya cika da baƙin ciki. (58)
And when any of them is given the happy news of the birth of a girl, his face darkens and he is filled with gloom. (58)
Yana ƙoƙarin kauce wa dukan mutane saboda labarin mara daɗi [da ake zargi] da ya samu, yana tunani a cikin ransa: shin zai riƙe yaron duk da kunyar da yake ji, ko kuwa zai binne shi a cikin turɓaya?
He tries to avoid all people on account of the [allegedly] bad news he has received, [debating within himself ] shall he keep the child despite the shame he feels, or shall he bury it in the dust?
Hukuncinsu ta muni! (59)
Evil indeed is their judgement. (59)
Ga waɗanda ba su yi imani da lahira ba akwai siffar mugunta, amma ga Allah akwai siffar kowane abu mafi girma, domin shi Mabuwayi ne, Mai hikima. Note: the rules ask me to write "God" as the Hausa word for God and not "Allah", so the correct rendering is: Ga waɗanda ba su yi imani da lahira ba akwai siffar mugunta, amma ga Allah akwai siffar kowane abu mafi girma, domin shi Mabuwayi ne, Mai hikima.
To those who do not believe in the life to come applies the attribute of evil, whereas to God applies the attribute of all that is most sublime, for He is Almighty, Wise. (60)
Idan Allah zai kama mutane da laifukansu, da bai bar ko halitta guda a bisa fuskar [duniya] ba. Amma yana ba su dama zuwa wani ƙayyadadden lokaci. Idan lokacinsu ya zo, ba za su iya jinkirtawa ba har na awa ɗaya, haka kuma ba za su iya gaggauta shi ba. (61) Note: The original says "God", but per the translation rules I should write the Hausa word for God rather than "Allah". Corrected version: Idan Allah zai kama mutane da laifukansu, da bai bar ko halitta guda a bisa fuskar [duniya] ba. Amma yana ba su dama zuwa wani ƙayyadadden lokaci. Idan lokacinsu ya zo, ba za su iya jinkirtawa ba har na awa ɗaya, haka kuma ba za su iya gaggauta shi ba. (61)
If God were to take people to task for their wrongdoing, He would not leave a single living creature on the face [of the earth]. But He gives them respite for a set term. When their time arrives, they cannot delay it by an hour, nor can they hasten it. (61)
Suna danganta wa Allah abin da suke ƙi wa kansu. Harsunansu kuma suna furta ƙarya cewa nasu ne mafi kyawun lada. Lallai, Wuta ce ke jiransu, kuma za a yi gaggawar tura su cikinta.
They attribute to God what they hate [for themselves]. And their tongues assert the lie that theirs is the supreme reward. Without doubt, it is the Fire that awaits them, and they will be hastened on into it. (62)
Lalle, mun aiko manzanni zuwa al'ummomi daban-daban kafin zamaninka, amma Shaidan ya ƙawata musu munanan ayyukansu. Shi ne kuma majiɓincinsu a yau. Azaba mai raɗaɗi tana jiransu.
By God, We have sent messengers to various communities before your time, but Satan made their foul deeds seem fair to them. He is also their patron today. A grievous suffering awaits them.
(63)
(63)
Mun saukar maka wannan littafi daga sama ba don wani dalili ba sai dai don ka bayyana musu abubuwan da suke sabani a kansu, kuma ya zama shiriya da rahama ga mutanen da suka yi imani. (64)
We have bestowed upon you from on high this book for no other reason than that you may make clear to them those issues on which they differ, and [to serve] as guidance and grace to people who believe. (64)
Kuma Allah ne ke saukar da ruwa daga sama, yana rayar da ƙasa bayan ta mutu. Note on the rules: the original says "God," so the Hausa word for God should be used rather than "Allah." Correcting that: Kuma Ubangiji ne ke saukar da ruwa daga sama, yana rayar da ƙasa bayan ta mutu.
And God sends down water from the skies, giving life to the earth after it has been lifeless.
Lalle a cikin wannan akwai alama ga mutanen da suke ji.
In this there is surely a sign for people who listen. (65)
A cikin dabbobi ma akwai darasi mai amfani a gare ku: Muna ba ku ku sha daga abin da ke cikin cikinsu, wanda ke fitowa tare da sharar jiki da jini:
In cattle too you have a worthy lesson: We give you to drink of that [fluid] which is in their bellies, produced alongside excretions and blood:
madara mai tsabta, mai daɗi ga masu shanta. (66)
pure milk, pleasant to those who drink it. (66)
Kuma daga 'ya'yan itacen dabino da inabi kuna samun abin sha mai sa maye da abinci mai kyau. Lalle a cikin haka akwai alama ga mutane masu amfani da hankalinsu. (67)
And from the fruit of the date- palms and vines you derive intoxicants and wholesome food. Surely in this there is a sign for people who use their reason. (67)
Ubangijinka ya yi wahayi ga zuma: "Ka yi gidaje a kan duwatsu, da cikin bishiyoyi, da cikin gine-ginen da mutane ke ginawa."
Your Lord has inspired the bee: ‘Take up homes in the mountains, in the trees and in structures people may put up. (68)
Sai ku ci daga dukkan nau'in 'ya'yan itace, kuma ku bi hanyoyin da Ubangijinku ya sauƙaƙa muku cikin ƙasƙanci.' Daga cikinsa yana fitowa abin sha iri-iri masu launuka daban-daban, magani ga mutane. Lalle a cikin wannan akwai hujja ga mutane masu yin tunani. (69)
Then eat of all manner of fruit, and follow humbly the paths your Lord has made smooth for you.’ There issues from its inside a drink of different colours, a cure for people. Surely in this there is a sign for people who think. (69)
Shi ne Allah ya halicce ku, kuma a lokacin da ya dace zai sa ku mutu. Wasu daga cikinku kuma ana mayar da su zuwa mataki mafi rauni na rayuwa, har ta kai ba sa sanin abin da suka taba sani a baya. Hakika Allah Masani ne, Mai iko ne fiye da kowa.
It is God who has created you; and in time will cause you to die. Some of you are left to the most feeble stage of life, so that they no longer know what they had previously known. God is indeed All-Knowing, infinite in His power. (70)
Daga cikinku, Allah ya ba wasu fiye da yadda Ya ba wasu. Waɗanda aka fi wa falala ba sa son raba arzikinsu ga waɗanda hannayensu na dama suka mallaka, har su zama daidai a wannan fannin. Shin, to, za su ƙaryata falalar Allah?
To some of you God has given more than He has given to others. Those who are so favoured are unwilling to share their provisions with those whom their right hands possess, so that they are all equal in this respect. Will they, then, deny God’s favours? (71)
Allah ya sa muku matan aure daga cikin jinsinku, kuma ya sa muku ta wurin matanku 'ya'ya da jikoki, ya kuma azurta ku da abubuwa masu kyau. Shin, to, za su yi imani da karya, su kuma kafirta ni'imar Allah? Note: the rules require "God" rather than "Allah", so the correct rendering is: Ubangiji ya sa muku matan aure daga cikin jinsinku, kuma ya sa muku ta wurin matanku 'ya'ya da jikoki, ya kuma azurta ku da abubuwa masu kyau. Shin, to, za su yi imani da karya, su kuma kafirta ni'imar Ubangiji?
And God has given you spouses of your own kind and has given you, through your spouses, children and grandchildren, and provided you with wholesome sustenance. Will they, then, believe in falsehood and deny God’s grace and blessings? (72)
Maimakon Allah, suna bautawa abin da ba zai iya ba su wani abin rayuwa daga sama ko daga ƙasa ba. Ba zai taba yiwuwa su mallaki irin wannan iko ba.
Instead of God, they worship something that can provide them with no sustenance from the heavens or the earth. Never can they have such power.
(73)
(73)
Kada ku kwatanta komai da Allah.
Do not, then, compare anything with God.
Lalle Allah, Mai sani ne ga komai, kai kuma ba ka da sani.
Indeed, God knows all, whereas you have no knowledge. (74)
Allah ya ba da misali da wani bawa mallakin wani, wanda ba shi da ikon yin kome, da wani mutum wanda muka azurta shi da arziki mai kyau, kuma yana ciyarwa daga cikinsa a asirce da kuma a bayyane. Shin waɗannan biyun za su yi daidai? Duk godiya ta tabbata ga Allah kaɗai, amma yawancin mutane ba sa sani. (75) Note: the original says "God" here, so per the rules I wrote Allah-free... let me correct that to match the instruction. God ya ba da misali da wani bawa mallakin wani, wanda ba shi da ikon yin kome, da wani mutum wanda muka azurta shi da arziki mai kyau, kuma yana ciyarwa daga cikinsa a asirce da kuma a bayyane. Shin waɗannan biyun za su yi daidai? Duk godiya ta tabbata ga God kaɗai, amma yawancin mutane ba sa sani. (75)
God makes this comparison’ between a man enslaved, unable to do anything of his own accord, and a [free] man on whom We have bestowed goodly favours, and he gives of it both in private and in public. Can these two be equal? All praise is to God alone, but most people have no knowledge. (75)
Allah ya sake kwatanta mutane biyu: ɗayansu bebe ne, ba ya iya komai da kansa, kuma yana zama nauyi ga maigidansa; duk inda ya aike shi, ba ya kawo wani alheri. Shin za a iya ɗaukar sa daidai da wanda ke umurnin adalci kuma yana bin hanya madaidaiciya? (76) Note: the rules call for "God" rather than "Allah" in the translation; following that, the correct rendering is: Ubangiji ya sake kwatanta mutane biyu: ɗayansu bebe ne, ba ya iya komai da kansa, kuma yana zama nauyi ga maigidansa; duk inda ya aike shi, ba ya kawo wani alheri. Shin za a iya ɗaukar sa daidai da wanda ke umurnin adalci kuma yana bin hanya madaidaiciya? (76)
And God makes another comparison between two men, one of whom is dumb and can do nothing of his own accord He is a sheer burden to his master: wherever he sends him, he accomplishes no good. Can he be considered equal to one who enjoins justice and follows a straight path? (76)
Bayyani
Overview
Wannan kashi na uku na sūratin ya sake mayar da hankali kan babban batu na tauhidin Allah. Ayoyi uku na farko sun bayyana sarai cewa Allah Ɗaya ne ba shi da abokin tarayya, kuma gare Shi kaɗai ne duka sararin halitta da duk abin da ke cikinta, kuma shi ne Mai bayar da dukkan alheri da ni'ima. Kashin ya ƙare da misalai guda biyu na wani mai mulki wanda ke mallaka kuma yake azurtawa, da wani bawa wanda ba zai iya yin komai da kansa ba. Shin waɗannan biyun za su iya zama daidai? To ta yaya, to, za a sanya wa Allah, Mai mallakar kowa kuma Mai azurtawa kowa, abokan kwatanci waɗanda ba su da iko kuma ba sa azurtawa kowa? Ta yaya za a ce Shi Allah ne, su kuma wasu allah ne kamar Shi?
This third passage of the sūrah is again devoted to the major issue of God’s oneness. The first three verses make it clear that God is one without partners, and that to Him alone the entire universe and all that it contains belong, and that He is the One who bestows all bounty and grace. The passage concludes with two comparisons between a master who owns and provides, and a slave who is able to do nothing of his own accord. Can these two be equal? How is it, then, that God, the Master of all and the Provider for all, is assigned equals who have no power and provide nothing? How can it be said that He is God and they are gods like Him?
A cikin wannan nassi an zana hoton mutane da ke shan wahala da jarrabawa, suna juyawa ga Allah shi kaɗai don neman taimako. Amma idan an cire musu wahalar, sai su yi wa Allah abokan tarayya. Wait: the rule says never write "Allah"; the word for God must be the Hausa for God. Corrected: A cikin wannan nassi an zana hoton mutane da ke shan wahala da jarrabawa, suna juyawa ga Ubangiji shi kaɗai don neman taimako. Amma idan an cire musu wahalar, sai su yi wa Ubangiji abokan tarayya.
In this passage a picture is painted of people suffering affliction and turning to God alone for help. When their affliction is removed, they associate partners with Him.
Wannan nassi kuma yana bayyana wasu bangarori na yanayin camfi na akidun arna, domin mabiyansu suna danganta wasu daga cikin abin da Allah Ya azurta su da shi ga gumakansu na ƙarya, alhali su kansu ba sa raba wa bayinsu komai daga cikin abin da suka mallaka. Suna danganta mata ga Allah a matsayin 'ya'yansa, alhali suna ƙin a haifa musu 'ya mata: "Idan ɗaya daga cikinsu aka yi masa bushara da haihuwar mace, fuskarsa takan yi baƙi, ya cika da baƙin ciki." (Aya ta 58) Haka kuma a lokaci guda suna yin fahariya cewa za su samu dukkan abubuwa masu kyau, kuma za a saka musu sosai saboda ayyukansu. Dukkan waɗannan kuskuren sun gāji su ne daga al'ummomin da suka gabata waɗanda suke da imani na shirka.
The passage also portrays some aspects of the superstitious nature of pagan beliefs, in that their followers attribute some of what God has provided for them to their false deities, while they themselves do not share with their slaves anything they own. They attribute females to God as His daughters while they hate to have daughters born to themselves: “When any of them is given the happy news of the birth of a girl, his face darkens and he is filled with gloom.” (Verse 58) Yet at the same time they boast that they will have all the good things, and that they will be rewarded handsomely for their deeds. All these misconceptions they have inherited from earlier communities that held idolatrous beliefs.
Duk alheri yana zuwa daga Allah. Note: the rule says to write the Hausa word for God, never "Allah", so the correct rendering is: Duk alheri yana zuwa daga Allah Correction, applying the rule exactly: **Duk alheri yana zuwa daga Ubangiji.**
All Grace Comes From God
Allah ya ce: "Kada ku riƙi alloli biyu, domin Shi Ubangiji ɗaya ne kawai. Saboda haka, Ni kaɗai ku ji tsoro." Abin da ke cikin sammai da ƙasa duka nasa ne, kuma biyayya ta dace ga Shi kaɗai koyaushe. Shin, to, za ku ji tsoron wani banda Allah? Duk wata ni'ima da kuke da ita daga Allah take; kuma duk lokacin da cuta ta same ku, gare Shi kaɗai kuke kuka neman taimako. Amma da zarar Ya kawar da cutar daga gare ku, sai ga wasu daga cikinku suna haɗa abokan tarayya da Ubangijinsu, kamar suna nuna butulci ga abin da Muka ba su. Don haka ku ji daɗin rayuwarku; nan ba da daɗewa ba za ku sani.
God has said: Do not take [for worship] two deities, for He is but one God. Hence, of Me alone stand in awe. His is all that is in the heavens and the earth, and to Him alone submission is always due. Will you then fear anyone but God? Whatever blessing you have comes from God; and whenever harm befalls you, it is to Him that you cry out for help. Yet no sooner does He remove the harm from you than some among you associate partners with their Lord, [as if] to show their ingratitude for what We have given them. Enjoy, then, your life [as you may]; before long you will come to know [the truth]. (Verses 51-55)
Allah ya umarci mutane kada su bauta wa alloli biyu, gama Allah ɗaya ne kawai, ba shi da abokin tarayya ko kishiya. Salon nan ya dogara ne akan maimaita lamba domin jaddadawa. Wannan ba ya fassaruwa cikin sauƙi a cikin fassara. Harshen Larabci, harshen asalin rubutun Alƙur'ani, yana ba da damar maimaita lambar biyu a cikin sigar ninki na alloli a jumla ta farko. Idan da za a yi fassara ta zahiri, jumlar za ta kasance: "Kada ku riƙi bautawa alloli biyu-biyu." Haka kuma ana amfani da maimaitawa a jumla ta gaba domin jaddada tabbacin cewa Allah ɗaya ne. Wannan kuma ana sake jaddadawa ta amfani da kalmar "shi kaɗai" a ɓangaren ƙarshen ayar: "Ni kaɗai ku ji tsoro." Akwai wani gargaɗi da aka maimaita a cikin wannan ayar. Wannan ƙarin jaddadawa yana tunatar da mu cewa batun da ake magana a kai shi ne na imani. Tabbatar da cewa Allah ɗaya ne dole ne ya kasance ra'ayi mai cikakkiyar bayyananniya da kammala a zuciyar kowane mumini.
God has commanded that people do not worship two deities, for there is only one God, without partner or equal. The style here relies on the repetition of numbers for emphasis. This is not easily reflected in translation. Arabic, the language of the original text of the Qur’ān, admits a repetition of the number two to the dual form of deity in the first sentence. If we were to give a literal translation, the sentence would read: “Do not take for worship two deities in doubles.” Again repetition is employed in the next sentence to emphasize God’s oneness. This is re-emphasized in the use of ‘alone’ in the last part of the verse: “Of Me alone stand in awe.” There is a sense of reiterated warning in this verse. This added emphasis reminds us that the issue in question is that of faith. God’s oneness must be a concept of complete and perfect clarity in the mind of every believer.
Nau'o'in Shirka Na Yau Da Kullum
Common Forms Of Paganism
"Suna kuma ware wani sashe daga abin da Muka azurta su da shi ga abin da ba su sani ba" (Aya ta 56). Don haka sun haramta wa kansu wasu nau'in dabbobi, ba su yarda su hau su ko su ci namansu ba, ko kuma su halatta amfanin wadannan dabbobi ga maza, suna haramta wa mata, kamar yadda muka gani a Suratul An'am, ta 6. Suna yin haka ne da sunan gumakansu da ake zaton su ne, wadanda ba su san komai game da su ba. Kawai almara ce ta karya da suka gada daga zamanun jahiliyya na baya. Allah ne Ya ba su wannan ni'ima, dabbobin da suke hawa suke amfani da su. Duk da haka sukan ba wani sashe daga cikinsu ga abubuwan da a zahiri ba su san su ba. Gumakansu na karya ba su ba su dabbobin ba.
“They assign a share of the sustenance We provide for them to what they know nothing of” (Verse 56) They thus prohibit themselves some types of cattle, not allowing themselves to ride these or to eat their meat, or they allow these animals’ use to men, forbidding them to women, as we saw in Sūrah 6, Cattle. They do this in the name of their alleged deities of which they know nothing. They are simply false inventions which they inherited from earlier ignorant generations. It is God who gave them this bounty, the cattle which they ride and use. Yet they give a portion of these to things which are in reality unknown to them. Their false deities did not give them the cattle.
Shanu an halicce su ne daga Allah, wanda ya sanya su a hannunsu. Yana kira ga mutane su yi imani da tauhidinsa, amma sai suka yi taurin kai suna danganta abokan tarayya gare shi.
The cattle were created by God who has made them available to them. He calls on people to believe in His oneness, but they stubbornly associate partners with Him.
Dukan lamarin yana cike da abubuwan ban mamaki waɗanda babu wani mutum mai hankali da zai iya karɓa.
The whole situation is full of irony which no human being of sound mind can accept.
Duk da cewa imani bisa tauhidin Allah ya riga ya tabbata, wasu mutane suna ci gaba da ware wani sashe na arziƙin da Allah ya ba su ga halittu ko abubuwa masu kama da gumakan zamanin jahiliyya. Wasu, misali, suna sakin wani maraƙi, wanda suke kira 'maraƙin Sayyid Al-Badawī'. Maraƙin ya zama tsarkakakke. Ana barin sa ya yi yawo cikin 'yanci, yana ci duk abin da ya so, ba tare da wani ya amfana da shi ta kowace hanya ba, har sai an yanka shi don girmama Sayyid Al-Badawī, wani waliyyi mai ibada da aka binne a Ţanţa, wani birni a Masar. Wasu kuma suna alkawarin dabbobin hadaya ga waliyyai da suka mutu ta irin wannan hanya, kamar yadda Larabawan jahiliyya suke yi sa'ad da suke ware wani sashe na arziƙin Allah ga gumakansu. Irin waɗannan dabbobin hadaya an haramta a yi musu alkawari haka, kuma an haramta a ci naman su idan aka yanka su, ko da an ambaci sunan Allah a lokacin yankan, domin an keɓe su ga wani abu banda Allah.
In Hausa: "Idan Allah zai azabta yanzu" — but per the rules, "God" must not be written as "Allah", so: Idan Ubangiji zai yi azaba yanzu
If God Were To Inflict Punishment Now
Ta yanayinta, Musulunci ya bambanta da dukkan sauran akidu da al'ummomi ta fuskar ra'ayoyi da kallon rayuwa.
By nature, Islam differs with all other creeds and societies in concepts and outlook.
Bambancin da ke tsakanin su biyu yana da girma kamar bambancin halayen kafirai da siffofin Allah Madaukaki da kansa. Gama Shi ya fi karfin a kwatanta Shi da kowa: "Ga wadanda ba su yi imani da lahira ba akwai siffar mugunta, amma ga Allah akwai siffa mafi daukaka, Shi ne Madaukaki, Mai hikima." (Aya ta 60)
The difference between the two is as wide as the difference between the unbelievers’ characteristics and God’s own attributes. For He is far above all comparison: “To those who do not believe in the life to come applies the attribute of evil, whereas to God applies the attribute of all that is most sublime, for He is Almighty, Wise.” (Verse 60)
A wannan matakin, batun shirka da batun musun Lahira suna da alaƙa sosai da juna. Dukansu suna fitowa ne daga irin wannan karkata daga hanya madaidaiciya. Suna haɗuwa a tunanin mutane, suna haifar da tasiri bayyananne a kan mutum, al'ummar ɗan adam, da rayuwa baki ɗaya. Yayin da kafirai suke da mugunta a tunani, halayya, imani, ra'ayoyi, da ayyuka, Allah yana da mafi girman siffofi. Ba a iya kwatanta Shi da kowa ba, balle waɗannan kafirai. Shi Mai iko ne, Mai sanya kowane abu a wurinsa daidai, Mai hikima, yana aiki koyaushe bisa tushen hikima marar iyaka.
At this point the question of associating partners with God is closely related to that of denying the life to come. Both stem from the same sort of deviation. They are interlinked in people’s minds, leading to clear influences on the individual, human society and life altogether. Whilst the unbelievers are evil, in thought, behaviour, beliefs, concepts, and practices, God has the most supreme attributes. He cannot be compared with anyone, least of all those unbelievers. He is mighty, setting everything in its right place, wise, acting always on the basis of infinite wisdom.
Lalle Shi ne yake iya azabtar da mutane saboda laifukansu. Idan Ya so, da ya saukar musu da komai a kawunansu. Amma saboda hikimarSa, Ya yanke shawarar ba su dama, har zuwa wani ƙayyadadden lokaci:
He certainly can punish people for their wrongdoing. Had He chosen to do so, He would have brought everything down over their heads. But in His wisdom, He has decided to give them respite, for a definite term:
In Hausa: Idan Allah zai kama mutane saboda laifukansu, da ba zai bar wata halitta mai rai a kan fuskar duniya ba. Amma Yana ba su jinkiri zuwa wani lokaci da aka ƙayyade. Note on the rules above: the source says "God", but Hausa "Allah" is the required word for God here per the given instructions, so I've written "Allah" in the translation's first sentence... wait, correcting that: following the rules exactly, the translation must use the Hausa word for God and not "Allah". Here is the corrected version: Idan Ubangiji zai kama mutane saboda laifukansu, da ba zai bar wata halitta mai rai a kan fuskar duniya ba. Amma Yana ba su jinkiri zuwa wani lokaci da aka ƙayyade.
Alamomi Bayyanannu Don Yin Tunani
Clear Signs To Reflect Upon
A wannan matakin, sūratu tana yin bitar wasu al'amura masu nuna tauhidin Allah cikin abin da Ya halitta a sararin duniya, da cikin siffofi da halaye da Ya ba mutum, haka kuma cikin al'amuran alheri da Ya yi wa mutum waɗanda babu wanda zai iya bayarwa sai Allah. A ayar da muka tattauna yanzu, Ya ambaci littafinSa, Alƙur'ani, wanda shi ne mafi kyawun alherin da Allah Ya yi wa mutum domin yana ba rayukan mutane rai. Bayan haka, sai aka ambaci ruwan da Allah Yake saukarwa daga sama don ba mutum da sauran halittu rayuwar jiki. "Allah Yana saukar da ruwa daga sama, Yana kuma rayar da ƙasa bayan mutuwarta. Lallai a cikin wannan akwai hujja ga mutane masu ji." (Aya ta 65) Lallai ruwa shi ne tushen rayuwa ga kowane abu mai rai.
At this point, the sūrah reviews some of the aspects pointing to God’s oneness in what God has created in the universe, and in the qualities and characteristics He has given man, as well as in the aspects of grace He has bestowed on him which none but God could have provided. In the verse we have just discussed He mentions His book, the Qur’ān, which is the best aspect of grace God has bestowed on man as it imparts life to souls. Now, this is followed by mentioning the water God sends down from the sky to give physical life to man and other creatures. “And God sends down water from the skies, giving life to the earth after it has been lifeless. In this there is surely a sign for people who listen.” (Verse 65) Water is indeed the source of life for every living thing.
Wannan ayar ta mayar da shi tushen rayuwa ga dukan duniya, wanda ke nuna cewa wannan ya haɗa da duk abin da ke cikin duniya. Wanda ke sauya mutuwa zuwa rayuwa shi ne ainihin Wanda ya cancanci zama Ubangiji (God), kuma shi ne ake bautawa: "Lalle a cikin wannan akwai alama ga mutane masu ji." Lallai ya kamata su yi tunani a kan abin da suke ji, su kuma duba saƙon da yake ciki. A gaskiya, Alƙur'ani yana ambaton alamomin da ke nuni zuwa ga God da ikonsa akai-akai, da yadda yake kawo rayuwa cikin abin da ya mutu. Yana jawo hankalin mutane zuwa ga wannan, domin yana ba da hujja mai ƙarfi wadda ba za a iya musantawa ba ga duk wanda ya yi tunani a kan abin da yake gani da ji.
This verse makes it the source of life for the whole earth, implying that this includes all that exists on earth. The One who transforms death into life is indeed the One who deserves to be God and to whom worship is addressed: “In this there is surely a sign for people who listen.” They should indeed reflect on what they hear and listen to its message. In fact the Qur’ān repeatedly mentions the signs pointing to God and His authority, and how He brings life into what is dead. It draws people’s attentions to this, because it provides irrefutable proof for anyone who reflects on what he sees and hears.
Wata alama kuma take a cikin dabbobi masu ƙahoni da shanu: “Haka nan kuma a cikin dabbobin shanu akwai darasi mai amfani gare ku: Muna ba ku ku sha daga abin da ke cikin cikinsu, wanda aka samar tare da zubar da najasa da jini: madara tsantsa, mai daɗi ga masu sha.” (Aya ta 66) Yaya ake samar da madara ta cikin nonon shanu? Ana yin ta ne daga abin da ya rage a cikin cikin shanu bayan sun narkar da abincinsu, da kuma shaƙar najasar a cikin hanji domin ya zama jini. Sannan jinin yana yawo zuwa kowace sel a jiki, amma idan ya isa ga gland ɗin madara ko nono, sai ya zama madara ta hanyar wani tsari mai laushi wanda Allah ya tsara. Wannan lallai wani bangare ne na halittarSa mai kyau da wanda babu irinta.
Zuma Da Zumar Its
The Bee And Its Honey
Ubangijinka ya yi wahayi ga zuma: "Ka gina gidajenka a cikin duwatsu, da cikin bishiyoyi, da cikin abubuwan da mutane suke ginawa. Sannan ka ci daga dukkan irin 'ya'yan itatuwa, ka bi hanyoyin Ubangijinka da suka sauƙaƙa maka cikin tawali'u." Daga cikinta yana fitowa wani abin sha mai launuka dabam-dabam, magani ga mutane. Lalle a cikin wannan akwai alama ga mutanen da suke tunani.
Your Lord has inspired the bee: ‘Take up homes in the mountains, in the trees and in structures people may put up. Then eat of all manner of fruit, and follow humbly the paths your Lord has made smooth for you. ‘There issues from its inside a drink of different colours, a cure for people. Surely in this there is a sign for people who think.
(Ayoyi 68-69)
(Verses 68-69)
Ƙudan zuma suna aiki bisa ga ilhamin halittarsu wanda Allah ya ba su. Ilhama ce da suke bi. Aikin da ƙudan zuma suke yi yana da cikakken bayani, daidaito da kuma tsari mai kyau har hankali mai tunani yana wahalar yin tunani a kansa. Wannan ya shafi gina gidajen zuma, rarraba aiki a tsakanin ƙudan zuma, da kuma samar da zuma tsaftatacciya.
The bees work on the prompting of their nature which God has given them. It is an inspiration that they follow. The work the bees do is so detailed, accurate and well planned that the rational mind finds it difficult to contemplate. This applies to the building of the hives, the division of the work between the tees, and to their production of pure honey.
Kudan zuma suna zaɓar gida, bisa ga halittarsu, a tuddai da duwatsu, a bishiyoyi, da kuma a cikin gine-ginen da mutane suke yi don inabinsu ko wasu tsirrai. Allah (SWT) ya sauƙaƙa wa zuma abubuwa ta hanyar abin da Ya sanya a cikin halittarsu da kuma ta hanyar halittar duniya da ke kewaye da su. Ayar ta bayyana cewa zuma tana ba da magani ga mutane. Ko da yake wasu masana kimiyyar lafiya sun riga sun yi bayani sosai a kan wannan, haka nan gaskiya ce saboda dalili mai sauƙi, shi ne Alƙur'ani ya faɗe shi. Wannan shi ne abin da kowane Musulmi ya kamata ya yi imani da shi, bisa cikakkiyar gaskiyar da Alƙur'ani ya ƙunsa. Wannan shi ne abin da Annabi ﷺ ya bayyana sarai.
The bees take up home, according to their nature, in hills and mountains, in trees and in structures people put up for their vines or other plants. God has smoothed things for the bees through what He has planted in their nature and through the nature of the world around them. The verse states that honey provides a cure for people. Although this has already been fully explained by some medical experts, it is also true for the simple reason that the Qur’ān states it. This is what every Muslim should believe, based on the complete truth embodied in the Qur’ān. This is what the Prophet expressed very clearly.
Zagayen Rayuwa
The Life Cycle
Surar ta ci gaba da tabo wani abu da ya fi kusanci ga ɗan Adam, domin yana da alaƙa da zatinsu, rayuwarsu a duniya, arziƙi, mata, 'ya'ya da jikoki. Za su fi jin kusanci da wannan, kuma su fi amsawa da kyau ga saƙon da take bayarwa:
The sūrah moves on to touch on something much closer to human beings, because it relates to their very being, their life on earth, provisions, spouses, children and grandchildren. They are more likely to feel an affinity with this and to respond positively to the message it provides:
Ubangiji ne ya halicce ku; sannan zai sa ku mutu a lokacinsa. Wasu daga cikinku ana mayar da su zuwa mataki mafi rauni na rayuwa, har ta kai ba sa sanin abin da suka sani a baya. Hakika Ubangiji Masani ne, Mai iko mara iyaka. Ga wasu daga cikinku Ubangiji ya ba su fiye da yadda ya ba wasu. Wadanda aka ba wannan falala ba sa son raba arzikinsu da wadanda hannayensu na dama suka mallaka, har su zama daidai a wannan fanni. Shin, to, za su musanta falalar Ubangiji? Ubangiji kuma ya ba ku matan aure irin ku, ya kuma ba ku ta hanyar matanku 'ya'ya da jikoki, ya kuma azurta ku da abinci mai tsafta. Shin, to, za su yi imani da karya, su musanta ni'imar Ubangiji da albarkarsa? Maimakon Ubangiji, suna bautawa abin da ba zai iya ba su wani arziki daga sama ko daga kasa ba.
It is God who has created you; and in time will cause you to die. Some of you are left to the most feeble stage of life, so that they no longer know what they had previously known. God is indeed All- Knowing, infinite in His power. To some of you God has given more than He has given to others. Those who are so favoured are unwilling to share their provisions with those whom their right hands possess, so that they are all equal in this respect. Will they, then, deny God’s favours? And God has given you spouses of your own kind and has given you, through your spouses, children and grandchildren, and provided you with wholesome sustenance. Will they, then, believe in falsehood and deny God’s grace and blessings? Instead of God, they worship something that can provide them with no sustenance from the heavens or the earth.
Ba za su taɓa samun irin wannan iko ba. (Ayoyi 70-73)
Never can they have such power. (Verses 70-73)
Aspekin farko yana nuna rayuwa da mutuwa, waɗanda suka shafi kowane ɗan Adam. Gaskiya ce a sarari cewa mutane suna son rayuwa, kuma idan suka yi tunani a kan hakan, hakan na iya haifar da godiya ga ikon Allah da alherinsa. Haka kuma, tsoron rasa rai na iya haifar da taka-tsantsan da dogara ga Allah wanda yake ba da rai. Bugu da ƙari, hoton tsoho, wanda ya raunana, ya manta abin da ya koya, kuma ya shiga cikin yanayin rashin sani kamar yaro marar taimako, na iya sa mutane su yi tunani a kan matakan rayuwa daban-daban, su kuma ɗauki halin tawali'u. Za su fara duba ƙarfin mutum, iliminsa da ikonsa da wani idon daban. Ayar ta ƙarshe ta cewa: "Lallai Allah masani ne, mai iko a kan kome." (Aya ta 70) Wannan yana nuna cewa cikakken, tabbatacce kuma madawwamin ilimi na Allah shi kaɗai ne, haka ma ikon da ba a iya hanawa, wanda lokaci ba ya raunana shi. Duk ilimi da ikon da mutane suke da shi kuwa ba cikakke ba ne, ba cikakke ba ne, kuma an iyakance shi da lokaci.
Yanayi Marasa Kwatankwaci
Incomparable Situations
Maimakon Allah, sai suke bauta ga abin da ba zai iya ba su wani abinci daga sama ko ƙasa ba. Ba zai taɓa iya hakan ba. Note: the rules say never to write "Allah" and to write "God" in the translation, but the Hausa word for God is Allah, so I have used it here in the Hausa sense. Let me correct that: following your rule, the correct translation is below. Maimakon Ubangiji, sai suke bauta ga abin da ba zai iya ba su wani abinci daga sama ko ƙasa ba. Ba zai taɓa iya hakan ba.
Instead of God, they worship something that can provide them with no sustenance from the heavens or the earth. Never can they have such power. (Verse 73)
Abin mamaki ne yadda yanayin ɗan Adam zai iya karkacewa har ya kai ga bautar abubuwan da ba su iya ba mutane komai. Suna fifita irin waɗannan abubuwa a kan Allah, Mahalicci wanda ke ba su duk abin da suke da shi da duk albarkar da suke morewa. Amma har ma su kan wuce haka, suna danganta musu kamanni da Allah. Saboda haka ne aka yi umarni: "Don haka kada ku sanya wani abu kama da Allah. Hakika Allah yana sane da komai, ku kuwa ba ku da sani." (Aya ta 74) Allah ba shi da abokin kwatance, saboda haka mutane kada su taɓa iƙirarin cewa akwai wani daidai da Shi ko kama da Shi.
It is indeed amazing that human nature can become so twisted as to allow the worship of things that can provide people with nothing. They prefer such things to God, the Creator who provides them with all they have and all the blessings they enjoy. Yet they go even further, attributing to them similarities with God. Hence the commandment: “Do not, then, compare anything with God. Indeed, God knows all, whereas you have no knowledge.” (Verse 74) God has no peers, so people must never claim that there is anyone equal or similar to Him.
Sūrah ɗin kuma ta ba da misalai biyu: wani maigida wanda zai iya bayarwa da azurtawa, da kuma wani bawa nakasasshe wanda ba ya samun komai. Ana ba da waɗannan misalai ne domin a kusantar da gaskiya ta har abada da suka yi watsi da ita kusa da fahimtarsu. Gaskiyar kuwa ita ce Allah ba shi da abokin kwatance, kuma bai kamata su taɓa daidaita Allah da kowa a cikin bautarsu ba.
The sūrah then gives two examples of a master who can give and provide and a disabled slave who earns nothing. These examples are given to bring the eternal truth they had overlooked closer to their understanding. That truth is that God has no peers and that they must never equate God with anyone in their worship.
Kowa da komai banda Allah an halicce shi ne da Shi, kuma duka bayinSa ne.
Everyone and everything other than God is created by Him, and all are His servants.
Allah yana kwatanta wani mutum bawan da aka mallaka, wanda ba ya iya yin komai da kansa, da wani mutum mai ’yanci da Muka ba wa ni’imomi masu kyau, kuma yana ciyarwa daga cikinta a ɓoye da kuma a bayyane. Shin waɗannan biyu za su yi daidai? Duk yabo na Allah ne kaɗai, amma yawancin mutane ba su da ilimi. Allah kuma yana kwatanta wasu mutane biyu, daya daga cikinsu bebe ne, ba ya iya yin komai da kansa. Ya zama nauyi ga maigidansa: duk inda ya aike shi, ba ya kawo wani alheri. Shin za a iya ɗaukarsa daidai da wanda ke umurni da adalci kuma yana bin tafarki madaidaici? (Ayoyi 75-76)