Irin wannan gaskiya ce da ba ta da kokwanto wadda Muhammad ﷺ ya kira mutane su yi imani da ita. To wace hujja ce suke da ita ga bautarsu da al'adunsu na abin da ake kira gumaka? Ta yaya za su tabbatar da bautar al-Lat, al-'Uzza da Manat? Ta yaya za su tabbatar da zargin nan nasu maras tabbas cewa waɗannan mala'iku ne, kuma mala'ikun 'ya'yan Allah ne, ko kuma cewa za su iya yi wa mutane shiga tsakani wajen Allah? Shin suna da wani abu da zai goyi bayan waɗannan da'awoyi?
Such is the irrefutable truth in which Muhammad (peace be upon him) called them to believe. What basis, then, do they have for their worship and superstitions of alleged deities? How can they justify their worship of al-Lat, al-'Uzza and Manat? How can they prove their dubious claims that these were angels, and that the angels were Gods daughters, or that they can intercede with God on people’s behalf? Do they have anything to support these claims?
Shin kun yi la'akari da al-Lat da al-'Uzza, da Manat, ta uku, wacce take ta daban?
Have you considered al-Lat and al- (Uzzd, and Manat, the third other?
Shin namiji zai kasance gare Shi, ita kuma mace? To wannan rabon zai zama rashin adalci. Waɗannan ba komai ba ne face sunaye da ku da kakanninku kuka ƙirƙira, waɗanda Allah bai ba da wata hujja a kansu ba. Ba sa bin komai sai zato da son zuciyar rayukansu, alhali shiriya daga Ubangijinsu ta riga ta zo musu. Shin mutum zai sami duk abin da yake so, alhali rayuwar lahira da wannan rayuwa duka na Allah ne kaɗai? Mala'iku a sammai suna da yawa, amma cetonsu ba zai amfana komai ba sai bayan Allah ya ba da izini ga wanda Ya ga dama kuma wanda Ya yarda da shi. Waɗanda ba sa imani da rayuwar lahira suna ba mala'iku sunayen mata. Alhali ba su da wani ilimi game da haka. Ba sa bin komai sai zato, zato kuwa ba zai taɓa maye gurbin gaskiya ba.
Are you to have the male and He the female? That would then be an unfair division. These are nothing but names which you have invented - you and your forefathers -for which God has given no authority. They [who disbelieve] follow nothing but surmise and the whims of their own souls, even though right guidance from their Lord has now come to them. Is man to have all that he may wish for, when both the life to come and this present life belong to God alone? Numerous are the angels in the heavens, yet their intercession will avail nothing until God has given leave to whomever He wills and with whom He is pleased. Those who do not believe in the life to come give the angels female names. Yet of this they have no knowledge. They follow nothing but surmise, but surmise can never take the place of truth. (Verses 19-28)
Al-Lat wani dutse fari da aka sassaƙa, an lulluɓe shi a cikin wani gini da labule, kuma akwai masu hidima da ke yi masa aiki. Kewaye da ginin akwai wani fili wanda kabilar Thaqlf da ke zaune a Ta'if, tare da kabilu na yankin da ke kewaye, suke girmamawa. An ɗauke su a matsayin waɗanda aka girmama sosai a cikin kabilun Larabawa, duk da haka ba su fi Quraysh ba, saboda suna da shi a garinsu. Ba sai an faɗa ba, Quraysh suna da girma fiye da haka, domin suna da Ka'aba, wadda Ibrahim ya gina, a garinsu.
Al-Lat was a carved white rock, enclosed within a building covered with curtains, and with attendants serving it. Surrounding the building was a courtyard that the tribe of Thaqlf living in Ta’if, as well as tribes in the surrounding area, venerated. They were considered exceptionally honoured among Arab tribes, not however surpassing the Quraysh, for having it in their hometown. Needless to say, the Quraysh had the greater honour of having the Ka'bah, built by Abraham, in their city.
An tsammanin cewa sunan al-Lat an dauke shi a matsayin sigar mace ta sunan Allah a harshen Larabci.
It is thought that the name al-Lat was considered as being the feminine form of God’s Arabic name, Allah.
Al-'Uzza bishiya ce da aka gina wani gini kewaye da ita, aka kuma ɗaga labule a kanta. Tana a Nakhlah, tsakanin Makkah da Ta'if. Musamman ma kabilar Quraishawa suna girmama al-'Uzza. Bayan yaƙin Uhud, shugaban Quraishawa ya tsaya yana alfahari, yana cewa, "Mu muna da al-'Uzza, amma ku ba ku da al-'Uzza," sai Annabi ﷺ ya umarci sahabbansa su amsa da cewa: "Allah ne majiɓincinmu, amma ku ba ku da majiɓinci da zai kare ku." An yi tunanin cewa sunan al-'Uzza shi ne sigar mace ta sunan Allah, al-'Aziz, ma'ana Mai ƙarfi da ikon yi.
Al-'Uzza was a tree around which a building was built and with curtains raised. It was at Nakhlah, between Makkah and Ta’if. The Quraysh in particular used to venerate al-‘Uzza. After the Battle of Uhud, the Quraysh leader stood boasting, ‘We have al-‘Uzza, but you have no (Uzza’, but the Prophet instructed his Companions to reply by saying: “God is our protecting Master, but you have no master to protect you.” It is thought that the name al-(Uzza was the feminine form of God’s name, al-Aziz, meaning the Almighty.
Ana ajiye Manat a wani wuri da ake kira al-Mushallal a Qadid, tsakanin Makkah da Madinah. Kabilun Khuza'ah, al-Aws da al-Khazraj suna girmama shi a zamanin jahiliyya, kuma suna fara aikin hajjinsu daga wurin.
Manat was stationed at a place called al-Mushallal in Qadid, between Makkah and Madlnah. The tribes of Khuza'ah, al-Aws and al-Khazraj used to venerate it in their pre-Islamic days, and used to start their pilgrimage from there.
Akwai wasu gumaka da dama da kabilu daban-daban ke bautawa, amma waɗannan uku su ne manyan gumaka. Ana tunanin cewa waɗannan gumaka alamu ne da ke wakiltar mala'iku, waɗanda Larabawa ke ɗauka mata ne, kuma suna ikirarin cewa 'ya'yan Allah ne. Saboda haka ne aka fara bautawa su. Abin da ke faruwa irin waɗannan lokuta shi ne asalin ra'ayin yakan ɓace, sai alamar ta zama, ga yawancin mutane, abin da ake bautawa. Ƙalilan ne kawai na mutane masu ilimi ke ci gaba da tunawa da asalin labarin.
There were many other idols venerated by different tribes, but these three were the major ones. It is thought that these idols were symbols representing angels whom the Arabs considered to be female and who they also claimed to be God’s daughters. Hence, why they were originally worshipped. What happens in such cases is that the original idea is lost and the symbol becomes, for the majority of people, the thing to be worshipped. Only a handful of knowledgeable people continue to remember the original legend.
Allah ya ambaci waɗannan abubuwa uku da ake bautawa, yana nuna a cikin tambayar da Ya yi cewa bautar irin waɗannan abubuwa abu ne na musamman: "Shin, kun lura da al-Lāt da al-ʿUzzā, da Manāt, na uku, wata."? (Ayoyi 19-20) Irin wannan keɓantawar a fili take a cikin farawar tambayar da cewa, "Shin, kun lura?", da kuma kwatanta Manāt da "na uku, wata".
God mentions these three worshipped objects, implying in the very question He asks that to worship such things is indeed singular: “Have you considered al-Ldt and al- (Uzzd, and Manat, the third other?” (Verses 19-20) Such singularity is clearly highlighted in His starting the question with, ‘ have you considered, and in describing Manat as 'the third other.
Bayan wannan tambaya, Yana ƙara da cewa, da'awarsu cewa Shi yana da 'ya'ya mata alhali su suna da 'ya'ya maza ta fi zama abin mamaki: "Shin ku kuna da namiji, shi kuma yana da mace? Wannan rabon zai zama rashin adalci" (Ayoyi 21-22).
Wannan yana nuna cewa waɗannan abubuwan da ake bautawa suna da alaƙa da labarin cewa mala'iku mata ne, waɗanda Allah ya haifa. Allah ya fi ɗaukaka sama da irin waɗannan ƙarairayi!
Wannan ya tabbatar da abin da muka faɗa game da Larabawan nan: suna ƙyamar a haife su mata, amma ba su jin kunya wajen mayar da mala'iku, waɗanda ba su san komai a kansu ba, mata, da kuma zargin cewa su 'ya'yan Allah ne. Allah yana tambayar su a nan bisa ga ra'ayoyinsu da kansu, yana izgili da waɗannan ra'ayoyi da duk wanda ya riƙe su: "Shin ku kuna da namiji, shi kuma yana da mace?" Irin wannan rabon da kuke yi tsakanin kanku da Allah rashin adalci ne mafi girma!
Dukan wannan yana kan ruɗi ne. Ba shi da tushe a cikin ilimin ɗan adam ko a zahirin gaskiya. Ba za a iya kawo wata shaida ko hujja da za ta goyi bayan irin waɗannan da'awa ba: "Waɗannan sunaye ne kawai da kuka ƙirƙira — ku da iyayenku — waɗanda Allah bai ba da wata hujja ba a kansu."
After this initial question, He then adds that their other claim that He had daughters while they had sons was even more singular: “Are you to have the male and He the female? That would then be an unfair division” (Verses 21-22) This suggests that these worshipped objects related to the legend that the angels were females, begotten by God - far more exalted is God above all such false claims. This confirms what we have said about those Arabs: they hated that they should beget females, but were not ashamed to make the angels, about whom they knew nothing, females and to allege that they were God’s offspring. God questions them here on the basis of their own concepts, ridiculing these and whoever upholds them: “Are you to have the male and He the female?” Such a division you make between yourselves and God is most unfair! The whole thing is based on illusion. It has no basis in human knowledge or in reality. No evidence or argument can be given in support of such claims: “ These are nothing but names which you have invented-you and your forefathers -for which God has given no authority.
Suna bin dogara ga zato da son zuciyar rayukansu kawai, duk da cewa shiriya daga Ubangijinsu ta riga ta zo musu.11 (Ayah ta 23) Waɗannan sunaye, al-Lat, al-'Uzza, Manat, da duk sauran irinsu, waɗanda ake kira abubuwan bauta, mala'iku, 'ya'yan Allah mata, ƙarya ne, kuma ba za a iya tabbatar da su ba. Ubangiji bai ba ku wata hujja da za ta goyi bayan irin waɗannan iƙirari ba. Abin da Ubangiji bai amince da shi ba, tabbas ƙarya ne kuma ba za a iya tabbatar da shi ba. Ba shi da wani nauyi.
They [who disbelieve] follow nothing but surmise and the whims of their own souls, even though right guidance from their Lord has now come to them.11 (Verse 23) These names, al-Lat, al-(Uzza, Manat, and all others like them, which are called deities, angels, female and Gods daughters, are false and cannot be substantiated. God has given you no evidence in support of such claims. What God does not sanction is certainly false and insupportable. It carries no weight.
Wannan kira zuwa ga kafirai ya ƙare a tsakiyar aya. Surah ta juya daga gare su kamar ba su ma nan ba. Hakika, tana magana a kansu a cikin mutum na uku: "Ba sa bin kome sai zato da son zukatansu]1 (Aya ta 23)
Ba su da hujja, hakika, ko tabbaci. Suna gina imaninsu a kan zato, suna kuma komawa ga son zukatansu don neman dalili. Imani kuwa, ba zai iya dogara ga zato ko son zuciya ba.
This address to the unbelievers ends in the middle of the verse. The surah turns away from them as if they were not even there. Indeed, it speaks of them in the third person: “ They follow nothing but surmise and the whims of their own souls]1 (Verse 23) They lack argument, fact and certainty. They base their beliefs on surmise, and turn to their whims for evidence. Faith, however, cannot be based on either surmise or whim.
Imani na gaskiya dole ne ya ginu ne a kan yakini da hujja bayyananniya, ba tare da dogaro da son rai ko sha'awa ba. Kafirai ba su da wata uzuri da za su tabbatar da bin son ransu da zato: "Alhali kuwa shiriya daga Ubangijinsu ta riga ta zo musu." (Ayah ta 23) Idan abin da ke yanke hukunci shi ne son zuciyar mutum da sha'awarsa, babu abin da zai zama daidai, kuma babu shiriya da za ta amfana. Matsalar ba rashin gaskiya ko hujjar da ke goyon bayanta ba ce; matsalar ita ce sha'awa mai ƙarfi da ke son wasu abubuwa, tana neman hujja ga abin da take so. Wannan ita ce mafi munin halin da mutum zai iya samun kansa a ciki, domin a lokacin babu shiriya da take amfani, kuma babu hujja da take yin tasiri.
True faith must be based on certainty and irrefutable evidence, without reference to whim or desire. The unbelievers had no excuse to justify their following whim and surmise: “Even though right guidance from their Lord has now come to them.11 (Verse 23) When the deciding factor is ones own whim and desire, nothing can be right, and no guidance is of any use. The problem is not the absence of truth or evidence supporting it; the problem is a powerful desire that wants certain things, seeking justification for what it wants. This is the worst situation man can find himself in, because then no guidance is of any benefit and no proof is convincing.
Saboda haka surar ta tambaya da ƙin yarda: "Shin mutum zai sami duk abin da yake so?" (Aya ta 24). Shin duk abin da mutum yake buri zai tabbata, ya zama gaskiya?
Hence the surah disapprovingly asks: “Is man to have all that he may wish for]11 (Verse 24) Will everything man wishes come true, have reality?
Abubuwa ba haka suke ba. Gaskiya da hakika sun bambanta da buri da fatan zuciya, wanda ba zai iya canza gaskiyar abubuwa ba. Gaskiyar magana ita ce mutum yana kuskure idan ya bi son zuciyarsa. Shi yana da rauni sosai da ba zai iya canza yanayin abubuwa ba.
Things are not like that. Truth and reality are different from wishful thinking, which cannot change facts. The fact is that man errs when he follows his own desires. He is too weak to change the nature of things.
Duk abin da ke cikin wannan rayuwa da kuma ta lahira mallakar Allah ne — shi ne yake aiwatar da duk abin da ya so a duniyoyin biyu: "Lallai ga Allah ne rayuwar lahira da ta duniya."11 (Aya ta 25)
Note: the rules asked that "God" be written as the Hausa word for God rather than "Allah", so the English term "God" in the original was rendered as "Allah" above in error. The corrected translation is:
Duk abin da ke cikin wannan rayuwa da kuma ta lahira mallakar Ubangiji ne — shi ne yake aiwatar da duk abin da ya so a duniyoyin biyu: "Lallai ga Ubangiji ne rayuwar lahira da ta duniya."11 (Aya ta 25)
Everything in this life and the next belongs to God who accomplishes whatever He wills in both worlds: “Both the life to come and this present life belong to God alone.11 (Verse 25)
Mun lura a nan cewa an ambaci rayuwar lahira tun farko, kafin rayuwar duniya, saboda a kiyaye waƙafi da sautin ƙarshen aya. Duk da haka, wannan yana ba da ma'ana da aka nufa, wato cewa rayuwar lahira ta fi muhimmanci. Wannan ya zama ruwan dare a cikin Alƙur'ani, inda ma'ana ta dace da sautin da waƙafi, ba tare da ɗaya daga cikin bangarorin biyu ya rinjayi ɗayan ba. Haka yake ga dukkan abubuwan da Allah Ya halitta a cikin halittu, inda kyau yake tare da cika aikin da aka halicce su don shi.
We note here that the life to come is mentioned first, ahead of the present life, in order to maintain the rhyme. However, this gives an intended connotation, signifying that the life to come is more important. This is normal in the Quran, where the meaning fits well with the beat and the rhyme, allowing neither aspect to overshadow the other. This applies to everything of Gods making throughout the universe, where beauty is maintained in harmony with the fulfilment of the function.
Tun da duk abin da ke cikin wannan duniya da lahira mallakin Allah ne, babu wata hujja ga zato na kafirai cewa gumakansu na ƙarya za su iya yi musu ceto wajen Allah. Suna cewa:
Since everything belongs to God in both this world and the life to come, there can be no basis for the unbelievers conjectures that their false deities can intercede with God on their behalf. They used to say:
"Ba mu bauta musu don komai ba sai don su kusantar da mu ga Allah" (39: 3). Irin wannan zato ba shi da tushe. Babu wani daga cikin mala'iku a sama da zai iya yin ceto a wurin Allah sai idan Allah ya ba shi izini: "Mala'iku a sammai da yawa ne, amma ceton su ba zai amfana komai ba sai bayan Allah ya ba wanda Ya ga dama izini, kuma Ya yarda da shi." (Aya ta 26)
“ We worship them for no reason other than that they would bring us nearer to God” (39: 3) Such conjecture is baseless. None of the angels in heaven can intercede with God except when God grants them permission to do so: “Numerous are the angels in the heavens, yet their intercession will avail nothing until God has given leave to whomever He wills and with whom He is pleased." (Verse 26)
Da yake an riga an tabbatar a ayoyin da suka gabata cewa da'awarsu ƙarya ce, yanzu zancensu ya rushe. Dukan ruɗu da shakka sun kau daga imani. Komai da ke duniya nan da lahira na Allah ne. Son zuciya da sha'awa ba za su canza gaskiya ba. Ceto ta hanyar shiga tsakani ba za a karɓa ba sai da izinin Allah.
Having been proved in the previous verses to be false, their claims now fall apart. All fallacy and doubt is now removed from faith. Everything in this world and the following one belongs to God. Whims and desires cannot change reality. Intercession can only be accepted by God’s leave.
Hukuncin ƙarshe na Shi kaɗai ne.
The final judgement is His alone.
A ƙarshen wannan sashe, an yi wata tattaunawa ta ƙarshe game da ra'ayoyin ƙarya na kafirai game da mala'iku, don nuna cewa ba su da tushe: "Waɗanda ba su yi imani da Lahira ba, suna sanya wa mala'iku sunayen mata. Amma ba su da wani ilimi a kan haka. Ba sa bin kome sai zato, kuma zato ba zai taɓa maye gurbin gaskiya ba" (Ayoyi 27-28).
Wannan magana ta ƙarshe a ƙarshe tana nuni a fakaice ga alaƙar da ke tsakanin al-Lat, al-'Uzza da Manat, da labarin da ke mayar da mala'iku mata, kuma yana ƙara da cewa suna na Allah ne. Dukan wannan labari ba shi da tushe kwata-kwata. Kafirai ba su da wata hanya ta sanin wani abu na gaskiya game da yanayin mala'iku.
At the end of this section, a final discussion is given of the unbelievers’ false concepts about the angels, showing them to be baseless: “ Those who do not believe in the life to come give the angels female names. Yet of this they have no knowledge. They follow nothing but surmise, but surmise can never take the place of truth" (Verses 27-28) This final comment implicitly refers to the link between al-Lat, al-'Uzza and Manat and the legend that makes angels female and that further alleges that they belong to God. This whole legend lacks all foundation. The unbelievers had no means whatsoever to learn anything true about the nature of the angels.
Dangane da cewa mala'iku 'ya'yan Allah ne, wannan karya ce, wadda ke tattare cikin zato marar tushe nasu, kuma zato ba zai taba maye gurbin gaskiya ba.
As for the angels being God’s offspring, this is a fallacy, ingrained in their false surmise, which can never be a substitute for the truth.