قرآن، سنت او د صحابه و کرامو او علماؤ اجماع د دې وړو او لويو ګناهونو د ټاکلو معیار ټاکلی دی. الله ~ فرمایلي دي: («که تاسو هغه لويې ګناهې چې تاسو ته منع شوي دي ډډه کوئ، نو مونږ به ستاسو وړې ګناهې له تاسو څخه ليرې کړو، او تاسو به په يو عزت والا ځای (يعني جنت) کې داخل کړو») او («هغه کسان چې لويې ګناهې او فواحش (ناوړه جنسي اړيکې) پرېږدي، پرته له وړو غلطيو څخه. بې شکه ستا رب د پراخه بښنې خاوند دی»). پیغمبر ﷺ فرمایلي دي: «پنځه وخته لمونځونه، او له يوې جمعې څخه تر بلې جمعې پورې دا د هغو ګناهونو کفاره ده چې په دې منځ کې کېږي، که لويې ګناهې ونه کړل شي». دا کفاره کوونکي عملونه درې درجې لري: لومړی، دوي يوازې د وړو ګناهونو کفاره کوي، ځکه چې دوي ضعیف دي او د عملونو اخلاص هم کمزوری دی (يعني په ټول زړه سره نه ترسره کېږي، د ځينې سستۍ له امله)، نو دوي د ضعیف درملو په شان دي چې د ناروغۍ د مقاومت لپاره ډېر اغیزمن نه دي. دوهم، دوي وړې ګناهې مخنيوي کوي، مګر د لويو ګناهونو د مخنيوي درجې ته نه رسېږي. دريم، دوي د وړو ګناهونو د کفارې لپاره په کافي اندازه قوي دي او د ځينو لويو ګناهونو د کفارې ځواک هم لري. پیغمبر ﷺ فرمایلي دي: «ايا زه تاسو ته د لويو ګناهونو تر ټولو لويه ونه ښيم؟» هغوي وويل: «هو، ای د الله رسوله!» هغه ﷺ وفرمایل: «د الله سره په عبادت کې شريک ټاکل، د مور او پلار نافرماني کول، او د دروغ شاهي ورکول.» پیغمبر ﷺ فرمایلي دي: «له اوو هلاکوونکو لويو ګناهونو ځان وساتئ.» هغوي (خلکو) وپوښتل: «ای د الله رسوله! هغه کومې دي؟» هغه ﷺ وفرمایل: «د الله سره شريک ټاکل، جادو کول، هغه ژوند وژل چې الله حرام کړی دی، پرته له حق څخه (د اسلامي قانون له مخې)، سود خوړل، د يتيم مال خوړل، د جګړې په وخت کې له دښمن څخه شاته کېدل او له ميدان څخه تښتېدل، او پاکدامنو ښځو تورول چې هيڅ څه نه فکروي پرته له پاکدامنۍ څخه او دوي ښې مؤمنې دي.» 5 عبدالله بن مسعود رضی الله عنه فرمایی: ما د پیغمبر ﷺ څخه وپوښتل: "د الله تعالی په نزد کوم ګناه ترټولو لوی ده؟" هغه ﷺ وفرمایل: "دا چې ته د الله سره شریک ټاکې، حال دا چې هغه یوازې تا پیدا کړی دی." ما وویل: "بېشکه دا یو لوی ګناه ده." بیا وپوښتل: "وروسته کوم ګناه ده؟" هغه ﷺ وفرمایل: "دا چې خپل ماشوم وژنې، د دې ویرې څخه چې ستا سره به د خوړو ډوډۍ شریکه کړي." ما وپوښتل: "وروسته کوم ګناه ده؟" هغه ﷺ وفرمایل: "دا چې د خپل ګاونډي له ښځې سره زنا وکړې." ۱ نو الله ﷻ دا آیت نازل کړ: { ... او هغه کسان چې له الله سره بل معبود نه بولي، او هغه نفس نه وژني چې الله حرام کړی دی، مګر په حق سره، او زنا نه کوي ... }

The Qur'an, Sunnah and consensus of Companions and Scholars have determined what constitutes a major or minor sin. Allah ~ said: (If you avoid the great sins which you are forbidden to do, We shall expiate from you Your small sins, and admit you to a noble entrance (i.e. Paradise))' and (Those who avoid great sins and fawahish (illegal sexual intercourse), except the small faults. Verily, your Lord is of Vast Forgiveness.)2 The Prophet :_;i said: "The Five (daily) prayers, and from one Friday Prayer to (the next) Friday Prayer is an expiation ( of the sins committed in between them), if major sins are not committed. "3 These expiating deeds have three degrees: First, they are confined to expiating small sins, because of their weakness and the weakness in the sincerity of the deeds (i.e. not implemented with utmost devotion because of some slackness in the performance), and so they act like weak medicine, which is not very effective in resisting the ailment. Second, they resist small sins, and are not able to reach the level of resisting great sins. Third, they are powerful enough to expiate small sins and still possess some power to expiate some great sins . The Prophet ~ · said: "Shall I not inform you of the biggest of the great sins?" They said: "Yes, 0 Messenger of Allah" He ~ said: "To join partners in worship with Allah; to be undutiful to one's parents, to give a forged statement and a false witness."4 The Prophet ~ said: "A void the seven great destructive sins." They (the people) asked: "O Messenger of Allah! What are they?" He :i said: "Joining partners in worship with Allah; practicing sorcery; killing a life which Allah has forbidden, except for a just cause (according to Islamic law); eating up usury (Riha), eating up the property of an orphan; turning one's back to the enemy and fleeing from the battlefield, at a time of fighting; and accusing chaste women, who never even think of anything except chastity and are good believers."5 Abdullah bin Mas'ud ~ said: "I asked the Prophet ~ : ' What is the greatest sin in the Sight of Allah?' He ~ replied: 'That you set up a rival unto Allah, though He Alone created you.' I said: 'That is indeed a great sin.' Then asked: 'What is next?' He ~ said: 'To kill your son, lest he should share your food with you.' I asked: 'What is next?' He ~ said: 'To commit illegal sexual intercourse with the wife of your neighbour' 1 so Allah ~ sent down: ( •.. and those who invoke not with Allah any other god, nor kill such life as Allah has made sacred except for a just cause, nor 2

د لوی ګناهونو په شمېر کې عالمانو اختلاف کړی دی: عبدالله بن مسعود ~ فرمایلي دي: "څلور دي." عبدالله بن عمر ~ فرمایلي دي: "اوه دي." عبدالله بن عمرو بن العاص فرمایلي دي: "نهه دي." نور وویل: "یوولس دي، یا حتی اویا..." ابوطالب المکي وویل: "ما د صحابه وو اقوال راټول کړي او ومومل چې ګناهونه دا دي: د زړه څلور: د الله پرته نورو عبادت کول (شرک)؛ په ګناه باندې ټینګ دریدل؛ د الله د رحمت څخه نا امیدي؛ د الله د تدبیر (عذاب) څخه د خوندي والي احساس. د ژبې څلور: ناروا شاهدي ورکول؛ پاکدامنې مؤمنې ښځې تورول؛ تباه کوونکې نذرونه کول؛ جادو کول. د معدې درې: شراب څښل (الکولي مشروبات)؛ د یتیم مال خوړل؛ سود خوړل. د شرمګاه دوه: زنا کول؛ همجنسي عمل کول. د لاسونو دوه: ناحقه وژل؛ د بل چا مال غلا کول. د پښې یو: له جګړې ډګر څخه تښتېدل. د ټول بدن یو: د مور او پلار نافرماني کول." هغه عالمان چې لوی ګناهونه یې ویشلي نه دي، ویلي دي: "لوی ګناهونه هغه دي چې الله ~ په قرآن کې منع کړي دي؛ کوچني ګناهونه هغه دي چې پیغمبر ~ منع کړي دي." نورو ویلي دي: "هر هغه عمل چې په دنیا یا آخرت کې د سزا وړ ګڼل شوی وي، لوی ګناه ده، او هغه چې د عدالت د قانون له مخې ټاکلې سزا ونلري، د بېلګې په توګه کوچنی ګناه ګڼل کېږي." نورو ویلي دي: "هر هغه عمل چې د کوونکي باندې د الله او د هغه د رسول لعنت راولي، لوی ګناه ده." همدارنګه ویل شوي دي: "لوی ګناه هغه ټول څه دي چې د سورة النساء له پیل څخه تر دې آیت پورې یادېږي: (که تاسو هغه لوی ګناهونه ډډه کړئ چې له تاسو منع شوي یئ، نو مو کوچني ګناهونه له تاسو څخه بخښو)."

commit illegal sexual intercourse) " The scholars have differed over the number of the great sins: Abdullah bin Mas'ud ~ stated: "There are four." Abdullah bin Umar ~ stated: "There are seven." Abdullah bin Amru bin Al- ' As stated: "There are nine." Others have said: "There are eleven, or even seventy . .. " Abu Talib Al-Makki said: "I have gathered the statements of the Companions and found that the sins are: Four of the heart: Worshipping others besides Allah ~ (polytheism); insisting on committing a sin; despair of the Mercy of Allah; feeling safe from the Plan of Allah (Punishment). Four of the tongue: g1vmg false witness; accusing chaste believing women; making calamitous vows; practicing sorcery. Three of the stomach: Drinking wine (alcoholic drinks); consuming an orphan's property; consuming usury. Two of the private parts: committing adultery; committing homosexual acts. Two of the hands: killing unlawfully; stealing another's property. One of the feet: running away from the battlefield. One of all the body: being undutiful to one's parents." Those scholars who did not categorize great sins have said: "Great sins are everything forbidden by Allah ~ in the Qur' an; while small sins are those forbidden by the Prophet ~ -" Others have said: "Any act which is ordained to be punished in this world or in the Hereafter is a great sin, and that which is not followed by a punishment defined in the Law of Equality, for example, is regarded as a small sin." Others have also said: "Whatever act, resulting in Allah and His Messenger cursing its performer, is a great sin." It was also said: "A great sin is everything mentioned from the beginning of Surat an-Nisa' until the Verse: (If you avoid the great sins which you are forbidden to do, We shall expiate from you your (small) sins) " 3

هغه کسان چې ګناهونه یې په وړو او لویو ویشلي نه دي، ویلي دي: "ټولې ګناهونه - د دې په پام کې نیولو سره چې د الله ~ په وړاندې په ډاډ سره سرغړونه کیږي او د هغه د حکمونو رد کیږي - لوی ګناهونه دي." دوی خپله خبره په دې حقیقت باندې دلیلوي چې الله ~ د خپلو بندګانو د ګناهونو له امله نه زیانمنیږي، که دا ګناهونه وړه وي یا لویه؛ ټول د هغه د نافرمانۍ عملونه دي، او هغه ~ په دوی نه اغیزمنیږي. دوی ویلي دي چې انسان باید د ګناه د وړوالي یا لویوالي ته په خپل ځان کې ونه ګوري، بلکې د هغه رب د ارزښت او د هغه د لویوالي ته پام وکړي چې نافرماني یې کړې ده.

Those who did not divide sins into small and great ones have said: "All sins - considering the fact of boldly disobeying Allah and rejecting His Commands - are great sins." They justify their statement with the fact that Allah ~ is not harmed by the sins of His servants, whether they are small or great; they are all acts of disobedience to Hirn, and He ~ is not affected by them. They have said that a person should not look at the smallness or the greatness of the sin, in himself, but should consider the Worthiness and the Greatness of his Lord, whom he has disobeyed.