هر انسان باید وې پوهیږي چې څه شی د هغه لپاره په دې ژوند کې ګټور دی او څه شی زیانمن. داسې علم لرونکی کس کولی شي خپلو خواهشاتو باندې واک ولري او دا علم د خپلې ګټې لپاره وکاروي. ګناهونه ګنهګار کس له داسې علم ترلاسه کولو څخه منع کوي، او هغه د خپلو کړنو قرباني جوړوي. کله چې انسان په ګناهکاره حالت کې راښکېل شي، نو د له هغه څخه د وتلو لاره په بشپړ ډول له پامه پټه شي. هغه د پریکړې په وړاندې حیران پاتې کیږي، تر دې چې په تاوان کې ډوب شي، ځکه چې د ګناهونو له امله د هغه زړه خراب شوی وي او د مقاومت ځواک یې دی ته د ژغورنې لپاره کار نه ورکوي. کله چې ګناهګار د کومې مصیبت سره مخ شي، نو د زړه، ژبې او اندامونو له امله دوکه کېږي، چې څه شی به دی له دې ستونزې وژغوري. د هغه زړه د الله ~ باندې په تسلیم او عاجزۍ سره د توکل لپاره نه جذبېږي؛ ژبه یې د خپل رب یادولو کې نه اطاعت کوي، او که دا ژبه د رب یادولو کې مرسته هم وکړي، نو د دې یاد اړیکه د زړه سره نه وي. دا ټول د ګناهونو د اغیزو له امله روح باندې رامنځته کیږي. موضوع هغه وخت نور هم سخته کیږي کله چې ګناهکار ته د مرګ په مهمو شیبو کې د ژبې دوکه پیښه شي. ځینې وخت هغه د ایمان کلمه (لا اله الا الله، محمد رسول الله) ویل ستونزمن ګڼي، لکه څنګه چې ځینو خلکو په بېلابېلو قضیو کې دا ولیدل: یوه مړیني ته ویل شول: ووایه: "لا اله الا الله،" خو هغه د شطرنج د لوبې حرکتونه یادول پیل کړل - کوم چې د هغه خوښ کار و - تر دې چې مړ شو. بل ته وویل شول: "لا اله الا الله" ووایه، خو هغه سندرې ویل پیل کړې، تر دې چې مړ شو. همدا خبره بل مړیني ته وویل شوه، خو هغه وویل: "هغه څه چې تاسو وایاست اوس به ماته ګټه ونه رسوي، ځکه ما ټول ډولونه ګناهونه کړي دي." نو هغه د ایمان کلمه ویلو پرته مړ شو. بل یو ځواب ورکړ: "دا به هېڅ توپیر ونه کړي، ځکه زه حتی د خپل ژوند کې د لمانځه یوه ورځ هم نه شم یادولی." نو هغه هم دا ویلو پرته مړ شو. بل مړینی ووایه: "زه غواړم دا ووایم، خو زما ژبه انکار کوي." ډېری داسې مثالونه شتون لري چې ځینې خلک د خپل ژوند په وروستیو شیبو کې نشي کولی کلمه شهادت ووایې، خو یوازې د هغو کارونو څو کلمې تکراروي چې لپاره یې خپل ژوند وقف کړی و. همدا وخت دی چې (الله هغه کسان چې ایمان یې راوړی دی، په ټینګ خبرې سره په دنیا او آخرت کې ټینګ ساتي، او الله ظالمانو ته لاره ورک کوي، او الله هغه څه کوي چې غواړي.)' دا څنګه ممکنه ده چې د یوه انسان پای بریالی وي، کله چې زړه یې، چې الله جوړ کړی دی، د هغه له یادولو غافل وي او پر خپلو خواهشاتو او هوسونو روان وي؟ الله ~ هغو ظالمانو ته خطاب کوي چې د هغه منع کړي کارونه پرېږدي او د هغه نافرماني ته ټینګ دریږي: (ایا تاسو ته زموږ له لوري تر قیامت پورې ژمنې شتون لري، چې ستاسو لپاره به هغه څه وي چې تاسو یې حکم کوئ؟ له دوی وپوښتئ چې کوم یو به په دې خبره ضامن وي!)2 ګناهونه زړه ړندوي ګناهونه یا زړه ړندوي یا د هغه بصیرت کمزوری کوي، نو زړه د خپلې سمې لارښوونې ټولې موجودې لارې له لاسه ورکوي. د انسان کمال د دوو چرخونو شاوخوا ګرځي: د حق او باطل توپیر کول، او د حق لاره تعقیبول. د خلکو د مقام توپیر، د الله په نظر، په دنیا او آخرت دواړو کې، د دې موضوع په اړه د دوی د توپیرونو پر بنسټ دی. دا هغه مسلې دي چې الله ~ د خپلو پیغمبرانو ستاینه کړې ده، کله چې وفرمایل: (زموږ بندګان ابراهیم، اسحاق او یعقوب ياد کړئ، چې ټول د ځواک خاوندان (د الله په عبادت کې) او د دین د پوهې خاوندان وو)3 یعنې د حق په تطبیق کې د ځواک خاوندان، او د دین په ښه پوهه کې د پوهې خاوندان. په دې ترتیب الله ~ دوی د حق په ادراک او پر هغه د عمل د ښېګڼې سره یادوي. خلک د دې موضوع په اړه څلورو کټګوریو ته ویشل شوي دي. د الله تعالیٰ پیغمبران د مخلوقاتو په لوړ ترین درجه کې پاتې دي. ~- دوهمه درجه یې په بشپړه توګه برعکسه ده؛ هغه کسان چې په خپل دین کې بصیرت نه لري، نه په عمل کې قوت لري؛ او دا درجه د خلکو اکثریت پکې شامل دي.

Everyone needs to know what benefits and what harms him/her in this life. A person with such knowledge could control his/her own desires, and uses this for his/her own benefit. Sins prevent a sinner from acqumng such knowledge, making him/her a victim of his/her own actions. When one falls into a sinful situation, one is completely blinded as to a way out of it. One remains undecided, until one is overwhelmed, because one's heart is rotten with sins, as one's faculties of resistance do not function to save one. When a sinner is afflicted by a misfortune, he/she becomes deceived, by his/her heart, tongue and limbs, as to what could save him/her from this trouble. His heart is not attracted towards relying on Allah ~' in a state of submission and humility; his tongue does not obey him, in remembering his Lord, and if it helps him remembering his Lord, his remembrance has no connection with his heart. This is all due to the effects of sins upon the soul. The matter is even more serious when a sinner's tongue deceives him/her in the crucial moments before death. Sometimes, he finds it difficult to utter the Testimony of Faith (the declaration: la ilaha ilia Allah, Muhammad Rasul Allah), as has been witnessed by some people in different cases: It was said to a dying person: Say: "la ilaha ilia Allah," but instead he started mentioning the moves of a chess game - which was his favourite activity - until he died. It was said to another: Say "la ilaha ilia Allah," but he began singing, until he died. The same thing was said to another dying man, but he replied: "What you say will not benefit me now, for I have committed all types of sins." So he died without saying the declaration of faith. Another one replied: "This would make no difference, as I cannot even recall me performing a single act of Salah in my life." Thus, he also died without saying it. Another dying person replied: "I want to utter it, but my tongue refuses." There are many examples of such situations when some people, in their last dying moments, were unable to utter the declaration of faith, yet could repeat only certain words from the activity for which they devoted their lives. It is only in these moments that (Allah will keep firm those who believe, with the word that stands firm in this world and in the Hereafter. And Allah will cause to go astray those who are wrongdoers, and Allah does what He wills.)' How could one's end be successful when one's heart, which was made by Allah, remains heedless of His remembrance, and instead follows its own lusts and desires? Allah ~ addresses those wrongdoers, who disregard His Prohibitions and insist on disobeying Him: ( Or have you oaths from Us, reaching to the Day of Resurrection, that yours will be what you judge? Ask them, which of them will stand surely for that!)2 Sins blind the heart Sins either blind the heart or weaken its insight, and therefore, the heart misses all the available paths for its right guidance. Human perfection revolves around two cycles: discerning truth from falsehood, and following the path of truth . The disproportion of people's status, in Allah's Sight, both in this world and the Hereafter, is based on their differences regarding this issue. These are the issues which Allah ~ praised in His Prophets, when He ~ said: (Remember Our Servants, Ibrahim (Abraham), Ishaq (Isaac), and Ya'qub (Jacob), all owners of strength (in worshipping us) and also of religious understanding)3 i.e. owners of strength in implementing the truth, and owners of good understanding of the religion. Thus Allah ~ described them with the excellence of their perception of and acting upon the truth. People are divided into four categories, with regard to this issue. The Prophets of Allah remain in the top category, among the Creation of Allah ~- The second category is totally the opposite; those who have no insight with regards to their religion, nor strength in execution; this category contains the majority of people.

ان کی جماعت شرم اور رسوائی کے ذریعے اپنے پیروکاروں کو اپنی طرف مائل کرتی ہے۔ تیسری قسم میں وہ لوگ آتے ہیں جو حق کی بصیرت اور اس کا فہم رکھتے ہیں، مگر کمزور ہیں اور اس حق کی تعلیمات پر عمل کرنے سے قاصر ہیں۔ یہ کمزور مومن کا حال ہے، جبکہ طاقتور مومن اللہ کے نزدیک زیادہ محبوب ہے۔ چوتھی قسم میں وہ لوگ آتے ہیں جو طاقت اور عزم رکھتے ہیں، مگر دین کا فہم نہیں رکھتے، اور رحمان (اللہ ~) کے دوستوں اور شیطان کے دوستوں کے درمیان درست فرق کرنے میں ناکام رہتے ہیں۔ ان تمام قسموں میں سے دین میں امامت (قیادت) کے لائق صرف پہلی قسم ہے۔ اللہ ~ نے فرمایا: ﴿وَجَعَلْنَا مِنْهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنَا لَمَّا صَبَرُوا وَكَانُوا بِآيَاتِنَا يُوقِنُونَ﴾۔ اللہ نے زمانے کی قسم کھائی ہے، اس دنیا میں خسارہ پانے والوں اور کامیاب ہونے والوں کے زمانے کی، کہ جو لوگ ایمان اور نیک اعمال سے خالی ہیں وہ خسارے میں ہیں۔ اس نے فرمایا: ﴿وَالْعَصْرِ، إِنَّ الْإِنْسَانَ لَفِي خُسْرٍ، إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ﴾۔ اللہ ~ نے مزید فرمایا: ﴿وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ﴾ (یعنی ایک دوسرے کو حق کی نصیحت کریں، یعنی ہر قسم کے نیک اعمال کا حکم دیں جنہیں اللہ نے واجب کیا ہے اور ہر قسم کے گناہ اور برے اعمال سے باز رہنے کی تلقین کریں جنہیں اللہ نے حرام ٹھہرایا ہے، اور ایک دوسرے کو صبر کی وصیت کریں، ان تکلیفوں، نقصانات اور زخموں پر جو اللہ کی راہ میں پیش آئیں)۔ یہ معلوم ہے کہ گناہ دل کی بصیرت کو اندھا کر دیتے ہیں، اسے حق کو اس کی اصل صورت میں دیکھنے سے روکتے ہیں، اور اس کے عزم کو کمزور کر دیتے ہیں۔ اس کا ادراک اتنا بگڑ جاتا ہے کہ وہ حق کو باطل اور باطل کو حق سمجھنے لگتا ہے۔ اللہ ~ نے فرمایا: ﴿وَمَن يَعْشُ عَن ذِكْرِ الرَّحْمَٰنِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطَانًا فَهُوَ لَهُ قَرِينٌ، وَإِنَّهُمْ لَيَصُدُّونَهُمْ عَنِ السَّبِيلِ وَيَحْسَبُونَ أَنَّهُم مُّهْتَدُونَ﴾۔ تر دې چې هغه (شیطان) زموږ په لور راشي، وایي: «کاش زما او ستا ترمنځ د دواړو ختیځونو واټن وای» - دا خو ډیر بد ملګری دی.3

Their company attracts its followers by means of shame and di sgrace. The third category contains those with insight and an understanding of the truth, yet are weak and unable to execute the teachings of that truth. This is the case of the weak believer; while the strong believer is more beloved to Allah ~ - The fourth category contains those with power and determination, yet lacking understanding of the religion, and failing to distinguish properly between the supporters of Ar- Rahman (Allah ~ ), and the supporters of Shaytan (Satan). Of all these categories, none is suitable to be assigned the Imamah (leadership) in religion, except the first category. Allah ~ said: ( We made from among them leaders, giving guidance under Our Command, when they were patient and used to believe with certainty in Our Signs) 1 Allah has sworn by time; the time of the losers and the winners in this life ; that those without iman (faith) and good deeds are among the losers; He ~ said: (By Al-' Asr (the time). Verily, man is in loss, except those who believe (in Islamic Monotheism) and do righteous deeds) . Allah ~ also added: ( Recommend one another to the truth (i.e. order one another to perform all kinds of good deeds, which Allah has ordained, and abstain from all kinds of sins and evil deeds, which Allah has forbidden), and recommend one another to patience (for the suffering, harm, and injury which one may encounter in Allah's Cause).)2 It is known that sins blind the heart's insight, preventing it from perceiving the truth as it is, and weaken its determination. Its perception becomes so corrupt that it evaluates truth as falsehood and falsehood as truth. Allah ~ said: (Whosoever turns away, blindly, from the remembrance of the Most Gracious (Allah), We appoint for him Satan to be a companion to him. And verily, they (devils) hinder them from the Path of Allah, yet they think that are guided aright! Till when he (such a one) comes to Us, he says (to his devil companion): "Would that between me and you were the distance of the two easts" - the worst type of companion indeed)3