ډیر ډیر مهرباني، ځکه چې بیا د دې ناروغۍ علاج ته راګرځو، که دا ناروغي دوام وکړي، نو د دنیا او آخرت دواړو کې زموږ استعداد ته زیان رسوي. باید وپوهیږو چې ګناهونه ګناه کوونکي ته زیان رسوي؛ د زړه ته د دې زیان داسې دی لکه د زهرو اغیز چې بدن ته رسیږي، د زیان د درجې له مخې. په حقیقت کې، ټول بدي او زیانونه چې انسان یې د دنیا او آخرت کې ویني، د انسان د ګناهونو او بدو عملونو له امله دي. کوم شی زموږ مور او پلار (آدم او حوا ~ي) د جنت له خوښۍ، نعمتونو او خوشحالۍ ځایه د درد، عذاب او بدبختۍ کور ته وویستل؟ د شیطان د جنت څخه د ویستل کیدو او د هغه د ظاهري او باطني شکل د بدلیدو سبب څه و؟ الله ~ هغه داسې ډیر بد شکل ته واړاوه او بد نیتونه یې ورسره ملګري کړل. الله ~ خپله رحمت له هغه واخیست او د خپلې لعنت لاندې یې ژوند ته مجبور کړ. الله ~ د شیطان ځای له جنت څخه دوزخ ته واړاوه، ځکه چې شیطان د هغه ~ نافرمانۍ وکړه او شرک ته مخه واړوله. هغه د الله ~ په نظر کې ټیټ شو، ځکه چې خپلو خواهشاتو پسې روان شو او د الله ~ د امر مخالفت یې وکړ، او په دې توګه د هغه ~ غضب یې ځان ته ور وګرځاوه. دا څوک و چې د نوح ~ ټول قوم یې داسې غرق کړ چې اوبه د غرونو تر سرو ورسیدې؟ دا څوک و چې د عاد قوم باندې یې باد راولیږه او هغوی، د هغوی کورونه او مال یې له منځه یووړ، تر دې چې د قیامت تر ورځې پورې نورو امتونو ته یې عبرت وګرځیدل؟ دا څوک و چې کافرانو ته یې د زړه چاودونکې وحشتناکه چیغه ولیږله او ټول یې هلاک کړل؟ دا څوک و چې د همجنسبازانو کلي یې آسمان ته پورته کړل، تر دې چې ملایکو د دوی د سپیو غږ واورېد، بیا یې ټول کلي وګرځول او په آسماني نښه شوو ډبرو یې ټول هلاک کړل، ترڅو دوی ته داسې عذاب ورکړي چې د هغوی نه وړاندې بل هیڅ امت نه و لیدلی؟ دا څوک و چې د شعیب ~ قوم ته یې د سیوري په شان داسې تورې ورېځې ولیږلې چې کله یې د دوی په سر کې ورسیدې، نو په دوی یې د اور ورېدنه وکړه؟ دا څوک و چې فرعون او د هغه قوم یې په سمندر کې غرق کړل او روحونه یې دوزخ ته ور ورسول؟ قارون (قورح) ، د هغه مال او کورنۍ کې چا ورانه کړه؟ د نوح ﷺ نه وروسته ټولې امتونه چا په مختلفو ډولونو عذاب سره تباه کړې؟ چا د بنی اسرائیلو په جانبو غلامان واستول، چې په سختو جګړو کې ښکېل وو، هغوي د دوی د کورونو تر تل پورې ننوتل، د دوی سړي یې ووژل، ښځې او ماشومان یې وتړل، د دوی ملکیت یې وسوځاوه او دوی مال یې لوټ کړ؟ چا بنی اسرائیلو ته د مختلفو عذابونو سره مخ کړل: د دوی کورونه ورانول، د دوی په سر ظالم واکمنان وټاکل، دوی ته یې بندران او خنزیران واړول، او په پای کې یې دا قسم وکړ: (تر قیامت پورې به د هغو کسانو په ليږلو کې دوام کوي چې د دوی سره به د سپکوونکي عذاب سره ځوروي)؟ 1

Let us return to the cure of this ailment, which if it continues, would damage our potential in both this world and the Hereafter. It should be known that sins harm the doer; its harm to the heart is like the effect of poison on the body, according to the degree of the damage done. In fact, all evil and harm that one faces, in this world and the Hereafter, are caused by one's sins and misdeeds. What ousted our parents (Adam and Eve ~I) from Paradise, the place of pleasure, blessings and delight, to the dwelling of pain, torment and misfortune? What was the cause for the Satan to be kicked out of heaven , and have his external and internal forms distorted? Allah ~ disfigured him to a most horrible shape, and made him possess the most evil intentions. He ~ withdrew His Mercy from him and made him live under His Curse. He ~ replaced Satan's dwelling from Paradise to Hell , because Satan disobeyed Him ~ and turned to polytheism. He was despised in the Sight of Allah ~ . because he followed his own desires and rejected the Command of Allah ~ ' and so earned His Anger. Who as it who made all the people of the Noah drown until water reached the top of mountains? Who was it who set the wind on the people of 'Ad and destroyed them, their dwellings and property, until they became an example for other nations until the Day of Resurrection? Who was it who sent the awful cry to tear the hearts of the disbelievers and destroy them all? Who was it who lifted the villages of the homosexuals up in the sky, until the Angels heard the barking of their dogs , and then turned them upside down and destroyed them all with marked stones from the heavens, to give them a punishment not seen by any other nation before? Who was it who sent upon the people of Shu'aib ~\ punishing clouds like shades, which, once above their heads, rained down a blazing fire upon them? Who made Pharaoh and his people drown in the sea, and took their spirits to Hell? Who destroyed Qarun (Korab), his property and family? Who destroyed all the nations after Noah with different forms of punishments? Who dispatched slaves, who were given to terrible warfare, to the Children of Israel, entering the very innermost parts of their homes, killing their men, abducting their women and children, burning their properties and plundering their wealth? Who afflicted the Children of Israel with several different punishments: the destruction of their homes, setting oppressive rulers to them, transforming them into monkeys and pigs, and lastly by vowing: (to keep on sending against them, till the Day of Resurrection, those who would afflict them with a humiliating torment) ? 1

امام احمد فرمایلي: «الولید بن مسلم روایت کوي چې صفوان بن عمرو د عبدالرحمن بن جبیر بن نفیر څخه نقل کوي، هغه د خپل پلار څخه روایت کوي، چې ویې ویل: "کله چې قبرس فتح شو، کورنۍ یو له بله جلا شوې (هغه څوک چې اسلام قبول کړی و او هغه څوک چې نه و قبول کړی)، او د جلا کیدو له امله په ژړا شوې. ما ابو الدرداء وليدل چې يوازې ژاړي، نو ورڅخه مې وپوښتل: "اې ابو الدرداء! په داسې ورځ چې الله ﷻ اسلام او د هغه خلک برلاسي کړي، تا ولې ژاړي؟" هغه وویل: "ای جبیر! بد حال دې شي! د الله په وړاندې خلک څومره بې ارزښته دي کله چې دوی د هغه د امر څخه انکار وکړ، پداسې حال کې چې یو وخت دوی یو خپلواک ملت وو. دوی د الله د امر څخه مخ واړاوه، نو دا د دوی انجام شو."» علي بن الجعد وویل: «شعبه موږ ته د عمرو بن مرة څخه روایت وکړ، هغه وویل: "ما له ابو البختري څخه واورېدل چې ویل: زه ته ویل شوی چې پیغمبر ﷺ فرمایلي دي: خلک به هلاک نه کیږي تر هغه چې خپل دلیل پیش نه کړي."» ام سلمه ؓ وویل: «ما د الله د رسول ﷺ څخه واورېدل چې فرمایل: کله چې گناهونه زما د امت په منځ کې خوره شي، الله ﷻ به خپل عذاب پر دوی نازل کړي.» ما وپوښتل: «اې د الله رسوله ﷺ! آیا په هغه وخت کې به دوی کې ځینې نیک خلک نه وي؟» هغه ﷺ وفرمایل: «هو، به وي.» ما وویل: «نو الله ﷻ له داسې خلکو سره څه کوي؟» هغه ﷺ وفرمایل: «هغوی به هم د نورو خلکو په شان عذاب وینې، بیا به د الله د رحمت څخه برخمن شي.» حسن ؓ روایت کوي چې پیغمبر ﷺ فرمایلي دي: «دا امت د الله ﷻ د ساتنې لاندې پاتې کیږي تر هغو چې د دې علماء د دې مشرانو ملاتړ ونه کړي، د دې نیک خلک د ظالمانو حال ونه سمبالوي، او د دې نیک کردار خلک د بدکارانو څخه سترګې ونه پټوي. که دوی دا وکړي، الله ﷻ به د دوی څخه خپل مرسته لیرې کړي او په دوی به ظالم حکومتونه مسلط کړي چې په سختو عذابونو به یې اخته کړي.» ثوبان ؓ روایت کوي چې پیغمبر ﷺ فرمایلي دي: «یو سړی د یوې نعمت څخه د یوې ګناه په سبب محروم کیږي.» 1 او ابن عباس رضی الله عنه روایت کوي چې پیغمبر ﷺ وفرمایل: "ژر به داسې وشي چې خلک یو بل ته د تاسو پر ضد د حملې لپاره راوبلي، لکه څنګه چې خلک د خوړلو په وخت کې یو بل ته بلنه ورکوي او یو بل ته د خپل دسترخوان د شریکولو لپاره رابولي." یوه کس وپوښتل: "آیا دا به زموږ د کمې شمېر له امله وي، په هغه وخت کې؟" هغه وفرمایل: "نه، په هغه وخت کې به تاسو ډیر یاست، مګر تاسو به د هغه اوړي او ټېټې شیانو په څېر یاست چې د سیلاب په واسطه بیول کېږي، او الله به ستاسو د دښمنانو له زړونو څخه ستاسو وېره لرې کړي او ستاسو په زړونو کې به 'وهن' (ناتوانی) واچوي." یوه کس وپوښتل: "یا د الله رسوله! وهن (ناتوانی) څه شی دی؟" هغه ﷺ وفرمایل: "د دنیا سره مینه او د مرګ څخه کرکه." 2 انس بن مالک رضی الله عنه روایت کوي چې پیغمبر ﷺ وفرمایل: "کله چې زه د معراج په شپه بېرته ځمکې ته راوستل شوم، نو زه د یو داسې قوم په اړخ کې تېر شوم چې د مسو ناوڼې یې درلودې، چې په هغو سره به یې خپل مخونه او سینې څیرلې. ما وپوښتل: 'دا خلک څوک دي، یا جبرئیله؟' هغه وویل: 'دا هغه خلک دي چې د خلکو په اړه په بدنامولو سره غیبت کاوه او د خلکو خصوصي ژوند یې افشا کاوه.'" 3 ابوهریره رضی الله عنه روایت کوي چې د الله رسول ﷺ وفرمایل: "په وروستیو زمانو کې داسې سړي به راپیدا شي چې دین به یې د دنیاوي ګټو لپاره په دوکه کاروي، او خلکو ته به د عاجزۍ ښودلو لپاره د پسونو پوستکي اغوندي. ژبې به یې له ګوړو څخه خوږې وي، مګر زړونه به یې د لیوه ږو د زړونو په څېر وي. الله به وفرمایي: 'ایا دوي زما سره دوکه کوي، یا زما په مقابل کې جرئت کوي؟ زه په خپل ذات قسم خورم، چې زه به پر دغو خلکو داسې یوه ازموینه راولم چې د هغوی په منځ کې عاقل سړی هم حیران پاتې شي.'" 4 ابن ابي دنیا د جعفر بن محمد له لارې، هغه د خپل پلار څخه، هغه د خپل نیکه څخه روایت کوي، چې ویې ویل: "علي رضی الله عنه وفرمایل: 'داسې وخت به راشي چې د خلکو په منځ کې به د اسلام څخه یوازې نوم پاتې وي، او د قرآن څخه یوازې لیکنه پاتې وي. د دوی جوماتونه به ډک وي، مګر د سمې لارښوونې څخه به خالي وي.'" ټول سکالران بد خلک دي؛ یو فتنه به له هغوی څخه پیدا شي او بیرته به هم هغوی ته راګرځي." سماک بن حرب د عبدالرحمن بن عبدالله بن مسعود له لارې، هغه د خپل پلار څخه روایت کوي، چې هغه وویل: "کله چې په یوه هیواد کې زنا او سود خپریږي، نو الله ﷻ د هغې د هلاکت حکم کوي." الحسن په خپل یو لیک کې روایت کړي دي: "کله چې خلک پوهه ښکاره کوي، مګر پر هغې عمل (د هغې پر پلي کولو) ضایع کوي؛ او یو د بل سره د مینې اظهار کوي، پداسې حال کې چې زړونه یې یو د بل څخه کرکه کوي؛ او د خپلوۍ اړیکې پرې کوي؛ نو دوی به د الله لعنت ته ورسیږي، څوک چې به دوی کنګ او ړوند کړي (د خپل هدایت څخه)." عمر بن الخطاب ﷜ وویل: "زه د مهاجرو د یوې ډلې لسم سړی وم چې د پیغمبر ﷺ لیدو ته ولاړو. هغه ﷺ زموږ ته راغی او وې فرمایل: 'ای د مهاجرو ډلې، پنځه خصلتونه دي چې زه له الله څخه د پناه غوښتنې لپاره ورته ژاړم، ترڅو تاسو ورته ورسیږئ: (1) کله چې ناوړه جنسي اړیکې په خلکو کې ښکاره خپرې شي، نو دوی به داسې ناروغیو اخته شي چې د دوی له مخکې چا هیڅکله نه وې لیدلې. (2) کله چې خلک په کمولو سره (ترازو کې) دوکه کوي، نو دوی به په سختیو اخته شي او د خپل واکمن له خوا ظلم ورباندې کیږي. (3) کله چې خلک زکات ورکول ونه منی، که حیوانات نه وای، نو باران به ورڅخه منع شي. (4) کله چې خلک ژمنې ماتوي، الله به د دوی دښمن ورباندې مسلط کړي. (5) کله چې واکمن د الله له خوا نازل شوي قوانینو سره، په خپل کتاب کې، حکومت نه کوي، الله به په دوی کې بدبختي او مصیبت خپور کړي." عمرو بن مرة د سالم بن أبي الجعد له لارې، هغه د أبي عبیدة بن عبدالله بن مسعود څخه، هغه د خپل پلار څخه روایت کوي، چې هغه وویل: "د الله رسول ﷺ وفرمایل: 'لومړی عیب چې بني اسرائیلو کې خپور شو هغه دا و چې یو سړی د بل سړي سره ولیدل او وې ویل: 'ای فلانه، له الله څخه ویره وکړه او هغه کار پرېږده چې ته یې کوې، ځکه دا ستا لپاره روا نه دی. مګر بیا هغه بل ورځ هغه سره وموند او دا خبره هغه ته مانع نه شوه چې له هغه سره وخوري، وڅښي او کښېني.'" داسې وشول چې الله د دوی زړونه یو له بل سره ګډ کړل. بیا هغه د دې آیت تلاوت وکړ: «په هغو کسانو باندې چې د بني اسرائیلو څخه کافر شول، د داود او د مریم د زوی عیسیٰ په ژبه لعنت وشو، ځکه چې دوی نافرماني وکړه او له حده تیریدل.» بیا وفرمایل: «نه، د الله په قسم، تاسو باید نیکۍ ته امر وکړئ او بدۍ څخه منع کړئ؛ د ظالم ظلم منع کړئ، هغه د حق په لوري واړوئ، او هغه د حق پر مخ بند کړئ.» ابن ابي الدنيا د ابراهيم بن عمرو السنعاني څخه روایت کړی، هغه وایي: «الله یوشع بن نون ته وحی وکړه: زه ستاسو څلوېښت زره غوره خلک او شپیته زره بد خلک هلاکوم.» هغه وویل: «ای رب، دا بد خلک دي، خو ولې ښه خلک هلاکوې؟» الله وفرمایل: «ځکه دوی هېڅکله په هغو کسانو باندې غوسه نه شوه چې زما نافرماني یې کوله، بلکې دوی له هغوی سره ټولنه (خوړل او څښل) کوله.» ابو عمر بن عبدالبر د ابو عمران څخه روایت کړی، هغه وایي: «الله دوو ملایکو ته په یو کلي کې وليږل، د دې حکم سره چې ټول کلی هلاک کړي. ملایکو په یوه جومات کې یو سړی لمونځ کوونکی وموند، نو ویې ویل: ای رب، دلته ستا بنده فلان لمونځ کوي. الله وفرمایل: ټول کلی د هغه سره هلاک کړئ، ځکه د هغه مخ هېڅکله زما د پاره په غوسه نه دی شوی.» الحمیدي د سفیان څخه، هغه د عیینه څخه روایت کړی، هغه وایي: «سفیان بن سعید د معمر څخه روایت کړی چې یو ملایک ته د یو کلي د هلاکولو حکم وشو. هغه وویل: ای رب، هلته فلان عبادت کوونکی دی. الله ملایک ته وحی وکړه: له هغه څخه پیل وکړه، ځکه د هغه مخ هېڅکله زما د پاره په غوسه نه دی شوی.» ابن ابي الدنيا د وهب بن منبه څخه روایت کړی، هغه وایي: «کله چې حضرت داود علیه السلام ګناه وکړه، ویې ویل: ای رب، ما وبخښه. الله وفرمایل: ما تا وبخښلې، خو رسوایي یې د بني اسرائیلو پر غاړه اچوم.» هغه ځواب ورکړ: «ای رب، دا څنګه ممکن دی حال دا چې ته عادل قاضي یې چې هیچا ته ظلم نه کوي؟ ما ګناه وکړه، خو ته نورو ته رسوايي ورکوې؟» نو الله هغه ته وحی وکړه: «کله چې ته ګناه کوله، دوی ستا د عمل خلاف په هماغه وخت کې هیڅ اعتراض نه کاوه.» ابن ابي دنیا روایت کړی چې انس بن مالک ~ وویل: «زه د یوه بل سړي سره د عایشې ~ په لیدو لاړم» او هغه سړي ترې وپوښتل: «ای د مؤمنانو مور، موږ ته د زلزلې په اړه ووایه؟» هغې وفرمایل: «کله چې دوی زنا، شرابو څښلو، او د موسیقۍ د اوزارو کارولو ته اجازه ورکړي، الله ~ ځمکې ته امر کوي: "د دوی سره وخوځېږه، ترڅو دوی له خپلو کارونو لاس واخلي او توبه وباسي." که نه نو هغه به یې پر دوی هلاک کړي.» سړي وپوښتل: «ای د مؤمنانو مور، آیا دا د دوی لپاره عذاب دی؟» هغې وفرمایل: «بلکې دا د مؤمنانو لپاره نصیحت او رحمت دی، خو د کافرانو لپاره عذاب او لعنت دی.» انس ~ وویل: «د رسول الله ﷺ له وفات وروسته، زه داسې حدیث نه یم اوریدلی چې دا حدیث په ما باندې ډېر خوشاله کړی وي.» ابن ابي دنیا د پيغمبر ﷺ یوه مرسل حدیث روایت کړی: «د پیغمبر ﷺ په ژوندي والي کې ځمکه وخوځیده، نو هغه ﷺ خپل لاس پر ځمکه کیښود او وې فرمایل: "ودریږه، ځکه چې ستا وخت لا نه دی راغلی." بیا هغه ﷺ خپلو صحابه کرامو ته مخ واړاوه او وې فرمایل: "ستاسو رب غواړي چې هغه خوښ کړئ، نو د هغه رضا ولټوئ."» د عمر بن خطاب ~ د خلافت په وخت کې ځمکه وخوځیده، نو هغه وویل: «ای خلکو، دا زلزله به نه وای راغلې مګر د هغه کار له امله چې تاسو په دین کې نوې کړی دی! په هغه ذات قسم چې زما روح د هغه په لاس کې دی، که دا زلزله بیرته راشي، زه به په دې ځمکه کې ستاسو په مینځ کې ژوند ونه کړم.» عمر بن عبدالعزیز د خپل واکمنۍ په وخت کې ټولو ولایتونو ته ولیکل: «دا زلزله د الله ~ له لوري خپلو بندګانو ته یوه توبیخ ده. ما ټولو ولایتونو ته لیکلي چې په فلانې ورځ، په فلانې میاشت کې صدقه ورکړئ، ځکه الله ~ فرمایلي دي: (بېشکه هغه څوک بریالی شو چې ځان یې پاک کړ، او د خپل رب نوم یې یاد کړ او لمونځ یې وکړ).»

تاسو باید هغه څه ووایاست چې آدم وویل: (ای زموږ رب، موږ په خپلو ځانونو ظلم وکړ. که ته موږ ونه بخښې او په موږ رحم ونه کړې، نو موږ به خامخا له زیانمنانو څخه شو.)2 او باید هغه څه ووایاست چې یونس ~ (یونس علیه السلام) وویل: (لا إله إلا أنت، سبحانک! بې شکه زه له ظالمانو څخه وم.)3 امام احمد وویل: «اسود بن عامر له ابوبکر څخه، هغه له اعمش څخه، هغه له عطاء بن ابي رباح څخه، هغه له ابن عمر څخه روایت کوي، چې وې: ما د رسول الله ﷺ څخه واورېد چې ویل: "کله چې تاسو د عینه معامله (چې علماؤ د سود بلې معاملې په توګه تفسیر کړې ده) وکړئ، د غوایانو لکۍ ونیسئ، په کرنې راضي شئ، او جهاد پریږدئ، الله به تاسو باندې ذلت راولي، او تر هغو به یې نه لرې کوي تر څو چې تاسو خپل (اصلي) دین ته بیرته راوګرځئ."»4 الاوزاعي له یحیی بن ابي کثیر څخه، هغه له ابو سلمه څخه، هغه له ابو هریره ~ څخه روایت کوي، چې وې: رسول الله ﷺ وفرمایل: "که یو ګناه په پټه وشي، نو یوازې خپل کونکي ته زیان رسوي، مګر کله چې په ښکاره وشي او نه منع شي، نو ټولو ته زیان رسوي." امام احمد له عمر بن الخطاب ~ څخه روایت کوي، چې وې: "ښارونه د ویجاړۍ په حال کې دي کله چې آباد وي." له هغه څخه وپوښتل شو: "څنګه به ویجاړ شي کله چې اوس هم آباد وي؟" هغه وفرمایل: "کله چې د هغې ظالمان د هغې نیکانو څخه ډیر شي، او د هغې کلي د منافقانو لخوا واکمن شي." الاوزاعي له حسان بن عطیه څخه روایت کوي، چې نبي ﷺ وفرمایل: "زما د امت بد خلک به د هغې نیکانو باندې واکمن شي، تر دې چې مومن به ځان پټ کړي، لکه څنګه چې اوس منافق زموږ په منځ کې ځان پټوي." ابن ابي الدنيا له ابن عباس ~ څخه روایت کوي، چې نبي ﷺ وفرمایل: "داسې وخت به راشي چې د مومن زړه به داسې وویلي شي لکه څنګه چې مالګه په اوبو کې حل کیږي." له هغه څخه وپوښتل شو: "د دې علت څه دی، ای د الله رسوله؟" هغه ځواب ورکړ: «د هغو بد کارونو (ناروا شیانو) له امله چې هغه ویني، خو بدلون نه راولي.» امام احمد د جریر په روایت سره روایت کړي چې نبي ﷺ فرمایلي: «هر هغه قوم چې په منځ کې یې ګناه کېږي، حال دا چې دوی ډیر او له ګناه کونکو څخه ځواکمن وي، خو هغوی ته د ګناه له کولو څخه د منع کولو هڅه ونه کړي، الله ټولو ته عذاب ورکوي.»⁵ اسامه بن زید ~ وویل: ما د الله رسول ﷺ ته اوریدلي چې فرمایل: «په قیامت ورځ یو سړی راوستل کېږي او اور ته اچول کېږي. د هغه نس به اور ته ووځي او داسې به ګرځي لکه څنګه چې خر د اسیاب په شاوخوا ګرځي. نو د دوزخیانو به هغه شاوخوا راټول شي او وبه یې پوښتي: ای فلانه، ستا څه حال دی؟ ایا ته موږ ته د نیکۍ امر نه کاوه او له بدۍ نه نه منعه کوله؟ هغه به ووایي: هو، زه نیکۍ ته امر کوم، خو پخپله یې نه کوم؛ او زه له بدۍ نه منعه کوم، خو پخپله یې کوم.»¹ عبدالله بن عمر ~ روایت کوي چې نبي ﷺ فرمایلي: «یوې ښځې ته د یوې پیشو له امله عذاب ورکړل شو چې هغه یې تر مرګه بندي کړې وه، نو هغه د اور دوزخ ته ننوته. هغې پیشو ته نه خواړه ورکړل او نه اوبه، او نه یې پریښوده چې د ځمکې حشرات وخوري.»² له همدې نظره علماوو ویلي دي چې ګناهونه شرک ته رسوي، لکه څنګه چې ښکلول جنسي اړیکو ته رسوي، سندرې ویل زنا ته رسوي، د نامحرم ښځې ته ناروا کتل مینې ته رسوي، او ناروغي مرګ ته رسوي. امام احمد ویلي: الولید روایت کوي: ما الاوزاعي ته اوریدلي چې وایي: ما بلال بن سعد ته اوریدلي چې وایي: «د ګناه کوچنیتوب یا بې ارزښتۍ ته مه ګورئ، بلکې هغه ذات ته وګورئ چې تاسو یې نافرماني کړې ده.» الله ~ موسی ~¹ ته وحي وکړه: «ای موسی، په مخلوق کې لومړی هغه څوک مړ شو چې ابلیس و، ځکه چې ما ته یې نافرماني وکړه؛ زه هغه څوک په مړو کې شمېرم چې ما ته نافرماني کوي.» الفضيل بن عیاض وویل: "تاسو یو ګناه چې څومره کم وګڼئ، هغه د الله په نظر کې هومره لوی وي، او تاسو چې هغه څومره لوی وګڼئ، هغه د الله په نظر کې هومره کوچنی کیږي." ابو صالح د ابو هریره ~ په روایت سره روایت کوي چې نبي ﷺ وفرمایل: "کله چې مؤمن ګناه وکړي، د هغه په زړه کې یو تور نکته ایښودل کیږي، خو که هغه توبه وباسي او بخښنه وغواړي، زړه یې پاک کیږي؛ خو که هغه نور هم وکړي، نو دا نکته زیاتیږي تر دې چې د هغه په زړه باندې غالبه شي. دا همغه 'زنګ' دی چې الله ~ ذکر کړی دی، ویلي یې دي: { نه، بلکې د دوی په زړونو باندې د هغو ګناهونو او بدو عملونو پرده ده چې دوی کوي }". امام احمد د وهب په روایت سره روایت کوي، هغه وویل: "رب ~ په یو وحي کې بني اسرائیلو ته وفرمایل: 'کله چې زه اطاعت کیږم، زه راضي کیږم. کله چې زه راضي وم، زه خپل برکت ورکوم او هغه پای نه لري. کله چې زه نافرماني کیږم، زه غضبناکه کیږم. او کله چې زه (خپل بنده ته) غضبناک وم، زه هغه ته لعنت وایم، او زما لعنت د هغه د اووم اولاد تر رسیدو پورې رسیږي." ابو نعیم د سالم بن ابي الجعد له لارې، د ابي الدرداء څخه روایت کوي، هغه وویل: "انسان باید خبردار وي چې د مؤمنانو زړونه هغه ته له هغه ځای څخه لعنت ونه وایي چې هغه نه پوهیږي." بیا هغه وپوښتل: "ایا تاسو دلیل پیژنئ؟" ما ځواب ورکړ:

"نه." هغه ځواب ورکړ: "یو سړی ګناهونه پټ ترسره کوي، نو الله ﷺ د هغه سړي لپاره د مؤمنانو په زړونو کې داسې کرکه اچوي، له هغه لوري چې هغه یې احساس نشي کولی." عبدالله بن احمد په "الزهد" کتاب کې روایت کړي چې محمد بن سیرین د یوه زوړ قرض له امله دومره اندیښمن شو، نو وې ویل: "زه پوهیږم چې دا اندیښنه د هغه ګناه له امله ده چې ما څلوېښت کاله مخکې کړې وه." دلته د ګناهونو په اړه یو مهم اصل راځي، چې خلک یې تل کمزوری بولي: ځکه چې خلک د ګناه اغیز سمدستي نه ویني، نو ممکن دا اغیز ځنډ شي، خلک یې هیروي او فکر کوي چې دوی په حقیقت کې غلط نه دي، او له همدې امله د ځان د بدلولو اړتیا نه ویني. سبحان الله! دا غلط فکر ډیرو خلکو ته ډیر عذاب رسولی دی؛ دوی یې له ډیرو نعمتونو محروم کړي او بدبختۍ یې ورباندې راوستې ده. دا غلطفهمي حتی د ځینو عالمانو په منځ کې هم موندل کیدای شي، چې د نادانو خلکو خبره نه ده! امام احمد د ابو درداء رضي الله عنه له لارې روایت کړی، چې هغه وویل: "د الله عبادت داسې وکړه لکه چې ته هغه ویني، او پوه شه چې یو لږ مال چې تا ته بې‌نیازي ورکوي، له هغه ډیر ښه دی چې تا ویجاړ کړي. تا باید پوه شې چې تقوا هیڅکله نه زوالیږي، او ګناهونه هیڅکله نه هیریږي."

'No.' He replied: 'A man continues to commit sins, privately, so Allah ~ sets hatred towards that man, in the hearts of believers, from (a direction) where he could not sense." Abdullah bin Ahmad reported, in the book, Az-Zuhd, that Muhammd bin Sirin felt so apprehensive because of an old debt, so he said: "I know that the cause of this anxiety is a sin which I had committed forty years ago." Here we have an important concept regarding sins, which people continue to underestimate: as they do not see the effect of a sin, immediately. Its effect could be delayed, and so people would forget it, and believe that they are not really in the wrong, and therefore do not need to change themselves. Subhanallah! This misconception has caused so much torment to many people; it deprived them of many blessings, and caused them misfortunes. This misunderstanding may be found among some scholars, let alone ignorant people! Imam Ahmad reported, on the authority of Abi Darda ~·, who said: " Worship Allah as if you could see Him , and know that a little (wealth) which makes you rich is better than much which destroys you. You should know that piety never decays , and that sins are never forgotten ."