د محبت ډولونه ۲
Types of love 2
محبت یا تعلق یو نوم دی، چې ډیرې ډولونه لري او د درجې او تشریح له مخې توپیر لري. هغه ډول چې د الله ~ په اړه ډیر یادېږي، هغه دی چې یوازې د الله د مقام لپاره مناسب دی (نه د بل چا یا شی لپاره)، لکه عبادت او د هغه سره یوازې مینه او وقف. مینه کله په عمومي مانا کې هم یادېږي، لکه په دې آیتونو کې: ( الله به داسې خلک راولي چې هغه يې غواړي، او دوی به هغه سره مينه کوي. ) 1 ( او د خلکو ځينې داسې دي چې د الله پرته نور شريکان (د عبادت لپاره) نيسي. دوی هغوی سره داسې مينه کوي لکه د الله سره مينه چې کوي. ) 2 بدترين مينه، چې په اسلام کې په ټوله توګه منع ده، دا ده چې د الله پرته نورو ته هم د الله په شان مينه ولري؛ پر داسې حال چې ترټولو لويه مينه دا ده چې یوازې الله سره مينه وشي او هغه شیان چې هغه ~ يې خوښوي. دا د دنيا او آخرت د خوښۍ بنسټ دی، چې انسان د هر ډول عذاب څخه ژغوري. منع شوې مينه، چې د شرک یو ډول دی، د دنيا او آخرت د عذاب بنسټ دی. هغه کسان چې الله ~ سره مينه کوي او یوازې هغه عبادت کوي، د اور ته نه ځي، او که د ځينو ګناهونو له امله ورته ځي، هيڅوک به یې په کې نه پاتې کيږي. قرآن کريم د مينې په دې حکم او د هغې په مسؤوليتونو، او د بل ډول په منع کولو او د هغه په اړوند شرطونو باندې ولاړ دی. دا دواړه ډولونه په مثالونو او کيسو سره بيانوي، د هغو د پيروانو په تفصيل سره. همدارنګه دواړو ډولونو شرطونه په درې نړيو کې بيانوي: په دې دنيا کې حالت، په قبر کې حالت، او په آخرت کې حالت. د ټولو پيغمبرانو ~ د پيغام بنسټ دا دی چې الله ~ یوازې، بې شريکه عبادت وشي؛ داسې عبادت چې د مينې، تسليم کيدو، عاجزۍ، ستاينې او د هغه لوړوالي بيانولو کامل والی پکې وي، د اطاعت او ويرې سره چې لازمي شرطونه دي. انس بن مالک ~ روايت کوي چې پيغمبر ~ ﷺ وفرمايل: "په هغه ذات قسم چې زما جان د هغه په لاس کې دی، ستاسو هيڅوک بشپړ ايمان نه لري تر هغې چې زه د هغه له خپل زوی، پلار او ټولو خلکو څخه ورته ګران نه شم." عبدالله بن هشام ~ وایي: "موږ د نبي ﷺ سره وو، پداسې حال کې چې هغه د عمر بن الخطاب لاس نیولی و. عمر وویل: 'اې د الله رسوله! ته زما لپاره له ټولو شیانو څخه، پرته له خپل ځان نه، ډیر محبوب یې.' نبي ﷺ وفرمایل: 'نه، هغه ذات مې قسم چې زما نفس د هغه په لاس کې دی، ته به تر هغه وخته کامل ایمان ونه لرې، څو چې زه ستا لپاره له خپل ځان څخه هم ډیر محبوب نه شم.' بیا عمر ورته وویل: 'اوس خو، په الله قسم، ته زما لپاره له خپل ځان څخه هم ډیر محبوب یې.' نبي ﷺ وفرمایل: 'اوس، اې عمره (ته مؤمن شوی یې).'" "۴ که چیرې د نبي ﷺ سره د مینې او د دې حکم چې دا مینه باید د خپل اولاد، پلار او ټولو خلکو له مینې څخه مخکې وي، حال همدا وي، نو هغه مینه چې د هغه ذات حق دی چې محمد ﷺ یې د خپل رسول په توګه لیږلی دی، څومره لوړه باید وي؟"
Love or attachment is a name, of which there are many types differing in their degree and description. The type most mentioned, with regards to Allah ~ ' is the one which is only suitable for Allah's Status (and not to anyone or anything else), such as worship and devotion to Him, Alone. The term love can be mentioned in its general context, as in the Verses: ( Allah will bring people, whom He wills, and they will love Him. ) 1 (And of mankind are some who take (for worship) others besides Allah, as rivals. They love them (as much) as they love Allah. ) 2 The worst love, which is categorically prohibited in Islam, is to have an equal love for others besides Allah; while the greatest type of love is to love Allah, Alone, and to love whatever He ~ loves. This is the basis of happiness in this world and the Hereafter, which saves one from any punishment. The prohibited love, which is a type of polytheism, is the basis of torment in this world and the Hereafter. Those who love Allah ~ and worship Him, Alone, do not enter the Hell-Fire, and if they ever enter it because of some sins, none of them would stay in it. The Qur' an is centred on this commandment of love and its obligations, and on the prohibition of the other type and its requirements. It gives examples and stories of both types, with details of their devotees. It also gives the conditions of both types in the three worlds: the condition in this world, the condition in the grave, and the condition in the Hereafter. The basis of the Message of all the prophets ~1 is to worship Allah ~ ' Alone, without partners ; such a worship which comprises the perfection of love, submission, humiliation, praise and glorification to Him £ , along with obedience and fear as necessary prerequisites. Anas bin Malik ~ reported that the Prophet ~ said: "By Him in Whose Hand my soul is , none of you will not have complete faith, till I am dearer to him than his son, his father and all people." 3 Abdullah bin Hisham ~ said: "We were with the Prophet while he was holding the hand of 'Umar bin Al-Khattab. 'Umar said to Him: ' O Messenger of Allah! You are dearer to me than everything except my own self.' The Prophet ~ said: ' No, by Him in Whose Hand my soul is , you will not have complete faith, till I am dearer to you than your own self.' Then 'Umar said to him: 'However, now, by Allah, you are dearer to me than my own self.' The Prophet ~ said: ' Now, 0 ' Umar, (you are a believer). " '4 If this is the case for loving the Prophet ~ and the obligation to place his love before that for one's child, father and all people , then what about the love due to the One Who sent Muhammad ~ as His Messenger?
د هر پریکړې او هر عمل شاته مينه ولاړه ده
Love stands behind every determination and action
هره عمل د ټولو کارونو بنسټ او مؤثر علت مينه ده. کارونه درې ډوله دي: خپلامنه عمل، طبیعي عمل، او مجبور عمل. د طبیعي عمل بنسټ د ثابت توازن حالت دی، ځکه بدن یوازې هغه وخت حرکت کوي چې له خپل طبیعي توازن څخه وویستل شي، او کله چې عمل پای ته ورسیږي، بیرته همدې حالت ته راګرځي. خپلامنه عمل، چې د اراده پر ځواک تکیه کوي، د نورو ډولونو بنسټ دی، ځکه دا د اراده او مینې سره اړیکه لري. د دې تصور تر ټولو ښه مثال هغه کارونه دي چې په آسمانونو او ځمکه کې ترسره کیږي، لکه د کهکشانونو، ستورو، بادونو، ورېځو، باران، نباتاتو او د مورنۍ د رحم د جنینونو حرکتونه؛ دا ټول د هغو ټاکل شویو ملايکو لخوا ترسره کیږي چې د الله ﷻ د امر اطاعت کوي، لکه د هغه د نعمتونو ویشل (د هغه د امر له مخې). دا په قرآن کریم او سنت کې ياد شوي، او د ملايکو پر منلو کې راځي، چې د ایمان له ارکانو څخه یو دی. په حقیقت کې، الله ﷻ د مورنیو رحمونو لپاره ملايک ټاکلي دي (چې د هر نوي زېږېدونکي ماشوم ساتنه وکړي)، د باران لپاره ملايک، د نباتاتو لپاره ملايک، د بادونو لپاره ملايک، د ستورو لپاره ملايک، د غرونو لپاره ملايک، او د ورېځو لپاره ملايک چې باران یو ځانګړي ځای ته وړي. الله ﷻ هر انسان لپاره هم څلور ملايک ټاکلي دي: دوه لیکونکي، یو د ښي اړخ او بل د کیڼ اړخ، چې ټول خبري او عملونه ثبتوي، او دوه ساتونکي، یو د مخې او بل د شا. هغه ﷻ د مړینې په وخت د انسان روح اخیستو لپاره هم ملايک ټاکلي دي، چې د جنت یا دوزخ کې د هغه نوی ځای چمتو کړي؛ ملايک چې د قبر کې د مړي پوښتنه او ازموینه کوي، چیرې چې هغه یا برکت مومي یا عذاب؛ ملايک چې کله له قبر څخه پاڅي، هغه د حشر ځای ته بیایي؛ او ملايک چې دوزخ کې د عذاب یا جنت کې د برکت لپاره ټاکل شوي دي. ملايک د الله ﷻ لښکر دي، او د "ملك" کلمه يوازې د پیغام رسوونکي معنی لري، چې د الله ﷻ امر ترسره کوي. بدون اینکه هیچ اختیاری در این کار داشته باشند. ټوله معامله د الله ﷻ سره ده، یوازې. فرښتې یوازې د ربانی حکمونو تطبیق کوي. الله ﷻ د هغوی په اړه خبر ورکوونکی وفرمایل: ﴿وَمَا نَتَنَزَّلُ إِلَّا بِأَمْرِ رَبِّكَ ۖ لَهُ مَا بَيْنَ أَيْدِينَا وَمَا خَلْفَنَا وَمَا بَيْنَ ذَٰلِكَ ۚ وَمَا كَانَ رَبُّكَ نَسِيًّا﴾ [مريم: 64] (او موږ (فرښتې) نازلیږو مګر د ستا د رب په حکم سره، ای محمده ﷺ! هغه خدای ته دی چې څه زموږ په مخ کې دي او څه زموږ په شا کې دي او څه چې په دې دواړو کې دي، او ستا رب هېڅکله هېرېدونکی نه دی). الله ﷻ فرمایلي: ﴿وَكَم مِّن مَّلَكٍ فِي السَّمَاوَاتِ لَا تُغْنِي شَفَاعَتُهُمْ شَيْئًا إِلَّا مِن بَعْدِ أَن يَأْذَنَ اللَّهُ لِمَن يَشَاءُ وَيَرْضَىٰ﴾ [النجم: 26] (او په آسمانونو کې ډېر فرښتې دي چې شفاعت یې هېڅ نه کوي، مګر وروسته له هغه چې الله د چا لپاره چې غواړي او راضي وي اجازه ورکړي). الله ﷻ د خپلو هغو فرښتو په نامه قسمونه یاد کړي چې د هغه حکمونه عملي کوي، ویلي یې دي: ﴿وَالصَّافَّاتِ صَفًّا * فَالزَّاجِرَاتِ زَجْرًا * فَالتَّالِيَاتِ ذِكْرًا﴾ [الصافات: 1-3] (په هغو فرښتو قسم چې په صفونو کې ولاړې دي، په هغو چې ډزي وهي (د تلو په حکم) ډزولو سره، په هغو چې تلاوت او ذکر کوي). ﴿وَالْمُرْسَلَاتِ عُرْفًا * فَالْعَاصِفَاتِ عَصْفًا * وَالنَّاشِرَاتِ نَشْرًا * فَالْفَارِقَاتِ فَرْقًا * فَالْمُلْقِيَاتِ ذِكْرًا﴾ [المرسلات: 1-5] (په هغو (بادونو یا فرښتو یا رسولانو) قسم چې یو پر بل پسې لېږل کېږي، په هغو بادونو چې سختې توپانې کوي، په هغو بادونو چې وریځې خوروي او باران خوروي، په هغو (آیتونو) چې حق له باطل څخه جلا کوي، په هغو فرښتو چې د رسولانو وحي رسوي، ترڅو د عذر لارې بندې کړي یا ویروي). ﴿وَالنَّازِعَاتِ غَرْقًا * وَالنَّاشِطَاتِ نَشْطًا * وَالسَّابِحَاتِ سَبْحًا * فَالسَّابِقَاتِ سَبْقًا * فَالْمُدَبِّرَاتِ أَمْرًا﴾ [النازعات: 1-5] (په هغو فرښتو قسم چې د کافرانو او بدکارانو روحونه په سختۍ سره ایستل کېږي، په هغو چې د مؤمنانو روحونه په نرمۍ سره ایستل کېږي، په هغو چې په فضا کې ګرځي (فرښتې یا سیارې په خپل مدار کې)، په هغو چې د خپل رب د حکمونو د تطبیق لپاره سیالي کوي، په هغو چې د خپل رب حکمونه تنظیموي). دا ټول حرکتونه او کړنې د فرښتو د الله ﷻ عبادت دي. دا د الله سره د دوی مینه ده چې دوی یې په خوښۍ د هغه حکمونه تطبیقوي؛ او دا همدا مینه ده چې اسمانونه او ځمکه د خپل رب تسبیح وایي: ﴿تُسَبِّحُ لَهُ السَّمَاوَاتُ السَّبْعُ وَالْأَرْضُ وَمَن فِيهِنَّ ۚ وَإِن مِّن شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَلَٰكِن لَّا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ ۗ إِنَّهُ كَانَ حَلِيمًا غَفُورًا﴾ [الإسراء: 44] (اوه آسمانونه او ځمکه او هغه څه چې په دې کې دي د هغه تسبیح وایي؛ او هیڅ شی نشته مګر د هغه د حمد سره تسبیح وایي، مګر تاسو د دوی تسبیح نه پوهېږئ. بېشکه هغه ډېر برد باره دی، ډېر بخښونکی دی). ۴ نو ځکه هر ژوندی یا حرکت کوونکی شی ته یوه اراده، مینه او عمل ورکړل شوی دی، او په دې کائنات کې ټول موجود اجزاء به کار نه وو ورکړی، که چیرې د دوی حرکتونه او مینه یوازې د دوی د پیدا کوونکي لپاره نه وای، ځکه چې د دوی شتون پخپله هم یوازې د هغه د بې شریکه تخلیق له امله دی۔ همدا وجه ده چې الله ~ فرمایلي دي: (که په دواړو کې (یعنې آسمانونو او ځمکې کې) له الله پرته نور معبودان وای، نو یقیناً دواړه به خراب شوي وای۔)[۱] که په دې نړۍ کې دوه معبودان وای، نو د نړۍ نظام به درز درز شوی وای، ځکه هر معبود به هڅه کوله چې بل ته غالب شي یا یې له منځه یوسي، ترڅو یوازینی حقیقي معبود وګڼل شي، او ځکه شریک کول د معبود د کمال کمزورتیا ده۔ هیڅ معبود به د کمزورتیا څخه خوښ نه وي؛ نو که یو بل ته تاوان ورسوي، نو یوازې هغه معبود پاتې کیږي، او مغلوب شوی به نور معبود نه ویل کیږي۔ خو که هیڅ یو بل ته غالب نه شي، نو دواړه به نقص لري، او باید د دوی پورته یو زورور معبود وای، ورنه هر یو به هغه څه چې پیدا کړي وي واخلي او د بل د مغلوبولو لپاره یې وکاروي۔ دا حالت به د آسمانونو او ځمکې ټول موجودات تباه کړي، لکه هغه تاوان چې په یو هیواد کې پاتې کیږي چیرې چې دوه پاچایان د تخت لپاره جګړه کوي! له همدې امله، د آسمانونو او ځمکې سمون، او هغه کامل نظام چې د ټولو مخلوقاتو شتون تنظیموي، ښکاره دلیل دی چې له الله ~ پرته بل معبود نشته، هغه یوازې دی، هیڅ شریک نلري؛ ټول واکمني او ستاینه یوازې د هغه لپاره ده؛ هغه ژوند ورکوي او مرګ راولي؛ او هغه په هر شي باندې قادر دی۔ الله ~ فرمایلي دي: (الله هیڅ زوی نه دی زېږولی، او د هغه سره هیڅ معبود نشته۔ که داسې وای، نو هر معبود به هغه څه جلا کړي وای چې پیدا یې کړي وای، او ځینې به یې نور مغلوبول غوښتل! الله د هغه ټولو شیانو څخه پاک دی چې دوی ورته منسوبوي!) 1 (یا دوی د ځمکې څخه داسې معبودان نیولي دي چې مړي ژوندي کوي؟ که په آسمانونو او ځمکه کې د الله پرته نور معبودان وای، نو یقیناً دواړه به ويجاړ شوي وای. پاک دی الله، د عرش خاوند، دوی د هغه څه څخه چې شریکوي هغه لوړ دی! هغه د هغه څه په اړه نه پوښتل کیږي چې کوي، او دوی پوښتل کیږي.) 2 (ووایه: که د هغه سره نور معبودان هم وای لکه څنګه چې دوی ادعا کوي، نو یقیناً به دوی د عرش خاوند ته د لاره لټولې وای.)3
1 سورۃ المائدہ، آیت 54۔ 2 سورۃ البقرہ، آیت 165۔ 3 اسے البخاری نے "کتاب الأیمان" میں، باب 8 میں روایت کیا ہے، مسلم نے "کتاب الأیمان" میں، حدیث 69 کے تحت، النسائی نے "کتاب الأیمان" میں، باب 19 میں، اور احمد نے اپنی مسند میں (3/177، 207، 275) روایت کیا ہے۔ 4 اسے البخاری نے روایت کیا ہے۔ 1 سورۃ مریم، آیت 64۔ 2 سورۃ النجم، آیت 26۔ 1 سورۃ الصافات، آیات 1-3۔ 2 سورۃ المرسلات، آیات 1-6۔ 3 سورۃ النازعات، آیات 1-5۔ 4 سورۃ الإسراء، آیت 44۔ 1 سورۃ الأنبیاء، آیت 22۔ 1 سورۃ المؤمنون، آیات 91۔ 2 سورۃ الأنبیاء، آیات 21-23۔ 3 سورۃ الإسراء، آیت 42۔
1 Surat Al-Ma'idah, Verse 54 . 2 Surat Al-Baqarah, Verse 165. 3 Recorded by Al-Bukhari in the " Book of Oaths", chapter 8, Mu slim in th e "Book of Oaths", Hadith 69, An-Nassai in the " Book of Oaths" , chapter 19 , Ahmad in his Mu snad(3! 177, 207, 275). 4 Recorded by Al-Bukhari . I Surat Maryam, Verse 64. 2 Surat An-N ajm, Verse 26. I Surat As-Saffat, Verses 1-3 2 Surat Al-Mursalat, Verse 1-6. 3 Surat An-Nazi'at, Verses 1-5 . 4 Surat Al-Isra ', Verse 44. 1 Surat Al-Anbiya ', Verse 22. I Surat Al-Mu'minun, Verses 91. 2 Surat Al-Anbiya ', Verses 21-23 . 3 Surat Al-Isra', Verse 42.