ډېر نادان خلک د الله ~ د رحمت، بخښنې او سخاوت پر بنسټ تکیه کوي، پرته لدې چې د هغه د امرونو او منعیاتو پیروي وکړي، او دا هېروي چې هغه ~ په سزا کې سخت دی، او د هغه غضب به هیڅکله له مجرم (مشرک، ګناهګار) خلکو څخه نه لرې کېږي. نو هر هغه څوک چې د الله ~ پر رحمت تکیه کوي، په داسې حال کې چې ګناه کولو ته ټینګار لري، یو ژر ځانځړی ښکاري. معروف وایي: "له هغه ذات (الله) څخه رحمت غوښتل چې ته یې نه اطاعت کوې، یوازې حماقت دی." حسن ویلي: "ځینې خلک د الله د فضل په امید هېر شوي، تر دې چې دا نړۍ یې پرېښوده پرته له دې چې توبه وکړي. یو تن وویل: 'بېشکه زه د خپل رب په اړه ښه ګومان لرم۔' هغه یوازې دروغ وویل، ځکه که هغه د خپل رب په اړه ښه ګومان لرلای، نو خپل عملونه به یې بشپړ کړي وای." اسامه بن زید ~ روایت کوي چې هغه اورېدلي چې نبي ~ ویل: "په قیامت ورځ یو سړی راوړل کېږي او په اور کې غورځول کېږي، تر دې چې د هغه پوټکي راووځي، او هغه داسې ګرځي لکه څنګه چې خر د اسیاب په شاوخوا ګرځي. د اور والا به د هغه شاوخوا راټول شي او وبه وایي: 'ای فلانه! ستا څه شوي؟ ایا ته موږ ته د نیکو کارونو امر نه کاوه او له بدو کارونو نه منع نه کاوې؟' هغه به ځواب ورکړي: 'هو، زه تاسو ته د نیکو کارونو امر کاوم، خو پخپله یې نه کوم، او زه تاسو له بدو کارونو منع کاوم، خو پخپله یې کوم۔'" [بخاري، مسلم] هغه همدارنګه روایت کوي چې انس بن مالک ~ ویلي: "د الله رسول ﷺ وفرمایل: 'زما د شپې د معراج په سفر کې، ما داسې خلک وليدل چې د دوی شونډې د اور له قیچیو پرې کېدې. ما وپوښتل: 'دا څوک دي؟' ویې ویل: 'ستا د امت له واعظانو څخه؛ دوي خلکو ته نېکي امر کاوه، خو پخپله یې عمل نه کاوه۔'" [مسلم] انس ~ همدارنګه روایت کوي چې نبي ﷺ وویل: "هغه شپه چې زه جنت ته پورته کړل شوم، ما داسې خلک وليدل چې شونډې یې د اور له قیچیو پرې کېدې۔" ما د جبرائیل څخه وپوښتل چې دا څوک دي؟ هغه راته وویل: دا هغه واعظان دي د ستا د امت څخه چې هغه څه وایي چې نه کوي۔ هغه همدارنګه وویل: پیغمبر ﷺ ډېر وخت دا ویل: «کله چې زه آسمان ته یووړل شوم، نو زه د هغو خلکو په تېریدو شوم چې د مسو ناخونه یې درلودل، او خپلې مخونه او سینې یې خړوبولې. ما وپوښتل: دا خلک څوک دي، ای جبرائیله؟ هغه ځواب راکړ: دا هغه خلک دي چې غیبت کوي او د خلکو عزت خرابوي۔» انس ‌ﷺ همدارنګه وویل: د الله رسول ﷺ ډېر ځله دا ویل: «ای د زړونو اړوونکیه، زما زړه په خپل دین کې ثابت وساته۔» ما وویل: ای د الله رسوله، موږ په تا او هغه څه باور لرو چې تا سره راغلي، خو په دې سره هم تا زموږ په اړه ویره لري؟ نو هغه ﷺ وفرمایل: «هو. بې شکه زړونه د الله د دوو ګوتو ترمنځ دي او هغه یې څنګه چې غواړي اړوي۔» انس ‌ﷺ همدارنګه روایت کوي چې پیغمبر ﷺ جبرئیل ‌ﷺ ته وویل: «ولې زه هیڅکله میکائیل نه ګورم چې خندي؟» هغه ځواب ورکړ: «هغه له هغه وخته نه دی خندلی چې اور دوزخ پیدا شوی دی۔» په صحیح مسلم کې انس ‌ﷺ وویل: د الله رسول ﷺ وفرمایل: «یو سړی د دوزخیانو څخه چې په دنیا کې یې ښه او ډېر ژوند تیر کړی و، په قیامت کې یوازې یو ځل په اور کې ډوب کېږي، بیا ورته ویل کېږي: ای د آدم زویه، ایا تا کومه راحت لیدلی دی؟ ایا تا کومه ښه نعمت رسیدلی دی؟ هغه به وایي: په الله قسم، نه ای زما رب۔ بیا هغه څوک راوړل کېږي چې په دنیا کې ترټولو سخت ژوند یې تیر کړی و، له جنتیانو څخه، او هغه یو ځل په جنت کې ډوب کېږي، بیا ورته ویل کېږي: ای د آدم زویه، ایا تا کومه سختي لیدلې ده؟ ایا تا ته کومه مصیبت رسیدلی دی؟ هغه به وایي: په الله قسم، نه ای زما رب، ما هیڅکله سختي نه ده لیدلې او نه مې مصیبت تجربه کړی دی۔» براء بن عازب ‌ﷺ وویل: موږ د الله رسول ﷺ سره د انصارو د یو سړي د جنازې په ملګرتیا ووتلو۔ کله چې موږ د هغه د قبر ته ورسیدو، نو هغه لا نه و کندل شوی. نو د الله رسول ﷺ کښېناست او موږ هم د هغه شاوخوا کښېناستو، داسې چې گویا زمونږ په سرونو باندې مرغان وو. هغه ﷺ په خپل لاس کې یوه لګۍ درلوده چې په هغې سره ځمکه کاږي. بیا یې خپل سر پورته کړ او وې فرمایل: «د قبر د عذاب څخه د الله په پناه غواړئ.» دا خبره هغه ﷺ دوه ځلې یا درې ځلې وفرمایله. د جابر روایت کې دا زیاتوالی دی: «مړی د هغو خلکو د جوتو غږ اوري کله چې د جنازې څخه واپس کیږي، او په هغه وخت کې له هغه څخه پوښتنه کیږي: ای فلانه! ستا رب څوک دی، ستا دین څه دی، او ستا پیغمبر څوک دی؟» د حناد روایت وایي: «دوه ملائکې به ورته راشي، هغه به ناست کوي او پوښتنه به ورڅخه کوي: ستا رب څوک دی؟ هغه به ځواب ورکړي: زما رب الله دی. له هغه څخه به پوښتنه کوي: ستا دین څه دی؟ هغه به ځواب ورکړي: زما دین اسلام دی. له هغه څخه به پوښتنه کوي: هغه سړی څوک و چې ستاسو په مینځ کې د پیغمبرۍ لپاره لیږل شوی و؟ هغه به ځواب ورکړي: هغه د الله رسول ﷺ دی. له هغه څخه به پوښتنه کوي: دا خبر دې چا درکړ؟ هغه به ځواب ورکړي: ما د الله کتاب ولوست، په هغه باور وکړ او ریښتینې مې بللې؛» او دا د الله ﷺ د هغه خبرې سره تاییدېږي: ﴿الله هغه کسان چې ایمان لري د ټینګ خبرې سره په دنیا او آخرت کې ثابت ساتي﴾. په متفق علیه روایت کې دي: «بیا له آسمان څخه یو اعلان کوونکی اعلان کوي: زما بنده ریښتیا وویل، نو د جنت څخه ورته بستر خپور کړئ، د جنت جامې ورته واغوندئ، او د جنت دروازه ورته پرانیزئ. نو د جنت څخه ورته هوا او خوشبویي راځي او د هغه لپاره قبر تر هغه ځایه پراخ کیږي چې سترګې ورته رسیږي.» هغه د کافر د مرګ یادونه هم وکړه او وې فرمایل: «د هغه روح بیرته بدن ته اچول کیږي، دوه ملائکې به ورته راشي، هغه به ناست کوي او پوښتنه به ورڅخه کوي: ستا رب څوک دی؟ هغه به ځواب ورکړي: آه، آه! زه نه پوهیږم. له هغه څخه به پوښتنه کوي: ستا دین څه دی؟ هغه به ځواب ورکړي: آه، آه! زه نه پوهیږم. له هغه څخه به پوښتنه کوي: هغه سړی څوک و چې ستاسو په مینځ کې لیږل شوی و؟ هغه به ځواب ورکړي: آه، آه! زه نه پوهیږم.» بیا یو منادي به له آسمان څخه آواز وکړي: "هغه دروغ ویلی دی، نو د دوزخ څخه ده ته بستر وغوړوئ، د دوزخ څخه ده ته جامې واغوندئ، او د دوزخ طرف ته ده لپاره یوه دروازه پرانیزئ." نو د دوزخ د تودوخې او د ناروغۍ راوړونکي باد څخه به یو څه ده ته ورسیږي، او د هغه قبر به دومره تنګ شي چې د هغه غاښونه (پښې) یو له بله سره ګډ شي. د جابر روایت کې دا اضافه ده: "بیا به ده باندې یو داسې کور، کوټ یا شخص مقرر شي چې کور ځانګړی، کوی او ګونګی وي، او په لاس کې یو داسې اوسپنیزه ډنډۍ (سلیج هامر) ولري چې که دې سره کوم غر وویشتل شي نو هغه به خاورې شي. هغه به ده باندې یو ضربه ورکړي، کوم چې به د ختیځ او لویدیځ تر منځ هرو شیانو ته اورېدل کیږي، پرته له انسانانو او جنانو څخه، او هغه به خاورې شي. بیا به د هغه روح بیرته ده ته راګرځول شي." ۲ الْبَراء رضي الله عنه روایت کوي: "موږ د الله د رسول ﷺ په ملګرتیا کې وو، هغه ﷺ یوه ډله خلک ولیدل او وې پوښتل: 'دوی د څه شي شاوخوا راټولیږي؟' ویې ویل: 'د یوه قبر شاوخوا چې دوی یې کیني.' پیغمبر ﷺ اندېښمن شو، نو هغه ﷺ په چټکۍ سره هغه قبر ته ورسید، او په خپلو زنګونونو کېناست. زه مخامخ ودریدم چې وګورم هغه ﷺ څه کوي. هغه ﷺ داسې وژړل چې ځمکه د هغه ﷺ د اوښکو څخه لوند شوه، بیا هغه ﷺ زموږ طرف ته راغی او وې فرمایل: 'ای ورونو، د داسې ورځې لپاره چمتو اوسئ.'" ۳ بُرَيْدَة رضي الله عنه وایي: "د الله رسول ﷺ یوه ورځ زموږ په لور راووت او درې ځله یې آواز وکړ: 'ای خلکو! ایا تاسو زما مثال او ستاسو مثال پوهیږئ؟' دوی وویل: 'الله او د هغه رسول ﷺ ښه پوهیږي.' هغه ﷺ وفرمایل: 'زما مثال او ستاسو مثال داسې دی لکه یوه قوم چې د خپل دښمن د یرغل څخه اندېښمن و، نو یو کس یې د لیدلو لپاره ولېږه، هغه دښمن ولید او بېرته راغی ترڅو خلکو ته خبرداری ورکړي، خو اندېښمن و چې دښمن به مخکې له دې چې هغه خپلو خلکو ته خبرداری ورکړي هغه ونیسي؛ نو هغه خپل جامې وښورولې او چېغې یې کړې: ای خلکو، ستاسو دښمن راځي! ای خلکو، ستاسو دښمن راځي!'" ۱ جابر بن عبدالله رضي الله عنه وایي: "د الله رسول ﷺ وفرمایل: 'هر نشه یي شی حرام دی. بېشکه الله، لوی او عظمت والا، هغو کسانو ته چې نشه یي شیان یې څښي، د 'طينة الخبال' د څښلو عهد کړی دی." وویل: «ای د الله رسوله، تینة الخبال څه شی دی؟» هغه وفرمایل: «دا د دوزخیانو خولۍ (عرق) دی» یا «د دوزخیانو پوږۍ (مایع) دی.» دوزخیانو خولۍ 2 ابوذر الغفاري ۴ وویل: «د الله رسول ﷺ وفرمایل: "زه هغه څه ګورم چې تاسو نه ګورئ، او هغه څه اوروم چې تاسو نه اورئ. اسمان غږ کوي، او د غږ کولو حق لري. د څلورو ګوتو په اندازه داسې ځای نشته چې پکې یو فرښته د الله په مخ ساجده نه وي. که تاسو هغه څه پوهیدئ چې زه پوهیږم، نو به تاسو لږ وخندئ، ډیر به ژړئ، او په خپلو بستر کې به د خپلو ښځو سره د خوند اخیستو فکر هم ونه کړئ. بلکه به تاسو غرونو ته ووځئ او د الله په لور په زاري دعا کوئ.»" ابوذر ۴ بیا وویل: «زه غوښتل چې یوه ونه وای چې خوړل کیږم.» حذیفه ~ وویل: «موږ د پیغمبر ﷺ سره د یوې جنازې په تشیع کې وو. کله چې قبر ته ورسیدو، هغه ﷺ د خپلو پښو په ناسته کښېناست او قبر ته یې په غور سره کتل؛ بیا یې وفرمایل: "مؤمن به یو فشار احساس کړي چې د هغه د خصیو رګونه به لرې کړي، پداسې حال کې چې کافر به په اور ډک شي."» جابر بن عبدالله ~ وویل: «موږ د پیغمبر ﷺ سره د سعد بن معاذ د جنازې لپاره ووتلو، کله چې هغه مړ شو. کله چې پیغمبر ﷺ د جنازې لمونځ وکړ او سعد په خپل قبر کې کېښودل شو، پیغمبر ﷺ تسبیح وویله (سبحان الله ووایه)، نو موږ ټولو هم تسبیح وویله؛ هغه ﷺ الله اکبر وویل، او موږ ټولو هم همدا وویل. بیا هغه ته وویل شو: "ای د الله رسوله، ولې تسبیح وایې؟" هغه ﷺ وفرمایل: "دا قبر د دې نیک بنده د الله لپاره تنګ کېده، نو ما تکبیر (الله اکبر) وویل تر دې چې الله ~ هغه ته آسانتیا ورکړه."» ابوسعید الخدري ~ وویل: «د الله رسول ﷺ وفرمایل: "کله چې جنازه (د خښولو لپاره) چمتو وي او خلک هغه په اوږو پورته کوي، نو که مړی نیک انسان وي وایي: 'ما ژر وړئ،' او که نیک نه وي وایي: 'افسوس پر ما! ته ما چیرې وړې؟' د هغه غږ له ټولو شیانو څخه اورېدل کېږي پرته له انسانانو، که دوی یې واوریدلای، نو بې هوښه به شول.» ابو امامه ~ روایت کوي: رسول الله ﷺ وفرمایل: "د قیامت په ورځ، لمر به خلکو ته دومره نږدې شي چې یوازې یو مایل واټن به پاتې وي، او تودوخه به دومره زیاته شي چې سرونه به وجوشي. خلک به د خپلو عملونو په اندازه په خولۍ کې ډوب وي؛ ځینې به تر زنګونو پورې، ځینې به تر ملا پورې وي، او ځینو به د خولۍ لګام وي." ابن عباس ~ روایت کوي چې نبي ﷺ وفرمایل: "زه څنګه خوشحاله کیدای شم، حال دا چې اسرافیل فرښته (هغه فرښته چې د قیامت په ورځ د صور د پوکولو مأمور دی) خپل خوله صور ته نیولې ده، او د صور د پوکولو د حکم انتظار ده؟" دا خبره د صحابه کرامو ته ډیره ګرانه تمامه شوه، نو نبي ﷺ دوی ته وفرمایل چې ووایي: (حَسْبُنَا اللهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ)، یعنې الله زموږ لپاره کافي دی او هغه ښه کارساز دی. ابن عمر ~ روایت کوي چې نبي ﷺ وفرمایل: "د دغو انځورونو جوړونکي به د قیامت په ورځ عذاب ورکړل شي. دوی ته به ویل کیږي: 'هغه څه ژوندي کړئ چې تاسو جوړ کړي دي (یعنې انځور مو کړي دي)." هم دی ~ روایت کوي چې نبي ﷺ وفرمایل: "کله چې له تاسو څخه څوک مړ شي، هغه ته د سهار او د ماښام په وخت خپل ځای ښودل کیږي؛ که هغه د جنت خلکو څخه وي، نو د جنت ځای ورته ښودل کیږي، او که د دوزخ خلکو څخه وي، نو د دوزخ ځای ورته ښودل کیږي." هم دی ~ روایت کوي چې نبي ﷺ وفرمایل: "کله چې د جنت خلک جنت ته ننوځي، او د اور خلک اور ته ننوځي، نو مرګ راوړل کیږي او د جنت او اور تر منځ ایښودل کیږي، بیا هغه ذبح کیږي، او یو اعلان کوونکی اعلان کوي: 'اے د جنت خلکو، نور مرګ نشته! اے د اور خلکو، نور مرګ نشته!' نو د جنت خلکو ته د هغو خوښیو سربیره نورې خوښۍ زیاتې شي، او د اور خلکو ته د هغو غمونو سربیره نور غمونه زیات شي." ۴ عبدالله بن عمرو ؓ سے روایت ہے کہ نبی ﷺ نے فرمایا: "جو شخص شراب پیتا ہے، اللہ چالیس دن تک اس کی نماز قبول نہیں کرتا، لیکن اگر وہ توبہ کر لے تو اللہ اسے معاف کر دیتا ہے۔ اگر وہ پھر یہ گناہ کرے تو اللہ چالیس دن تک اس کی نماز قبول نہیں کرتا، لیکن اگر وہ توبہ کر لے تو اللہ اسے معاف کر دیتا ہے۔ اگر وہ پھر (تیسری بار) یہ گناہ کرے تو اللہ چالیس دن تک اس کی نماز قبول نہیں کرتا، لیکن اگر وہ توبہ کر لے تو اللہ اسے معاف کر دیتا ہے۔ اور اگر وہ چوتھی بار یہ گناہ کرے تو اللہ چالیس دن تک اس کی نماز قبول نہیں کرتا، اور اگر وہ توبہ کرے تو اللہ اسے معاف نہیں کرتا، بلکہ اسے دوزخ والوں کے بہتے ہوئے پیپ کی نہر سے پلاتا ہے۔" ۵ ابو موسیٰ ؓ فرماتے ہیں: "رسول اللہ ﷺ نے فرمایا: قیامت کے دن لوگ تین مجلسوں میں جمع کیے جائیں گے: پہلی دو میں دلائل اور عذر پیش کیے جائیں گے، مگر تیسری میں ہر شخص کو اس کا نامۂ اعمال دیا جائے گا، پس کوئی اسے اپنے دائیں ہاتھ میں لے گا اور کوئی اپنے بائیں ہاتھ میں۔" ۶ ابن مسعود ؓ فرماتے ہیں: "رسول اللہ ﷺ نے فرمایا: چھوٹے گناہوں سے بچو، کیونکہ وہ انسان کے اندر جمع ہوتے رہتے ہیں یہاں تک کہ اسے ہلاک کر دیتے ہیں۔" ۷ ابو ہریرہ ؓ سے روایت ہے کہ رسول اللہ ﷺ نے فرمایا: "پھر آگ پر ایک پل بچھایا جائے گا۔ میں سب سے پہلے اس کو پار کروں گا۔ اس دن رسولوں کی دعا یہ ہوگی: 'اللّٰهُمَّ سَلِّمْ، سَلِّمْ (اے اللہ! بچا لے، بچا لے!)'۔ اس پل پر سعدان کے کانٹوں جیسے آنکڑے ہوں گے۔ یہ آنکڑے لوگوں کو ان کے اعمال کے مطابق پکڑیں گے۔ کچھ لوگ اپنے برے اعمال کی وجہ سے ہلاک ہو جائیں گے، اور کچھ ٹکڑے ٹکڑے کر دیے جائیں گے اور جہنم میں جا گریں گے، مگر بعد میں نجات پا جائیں گے، جب اللہ اپنے بندوں کے درمیان فیصلے مکمل کر لے گا اور جنہیں وہ چاہے گا آگ سے نکالنا چاہے گا، ان لوگوں میں سے جو لا إلہ إلا اللہ کی گواہی دیتے تھے۔" هغوی ته به امر وشي چې دوزخ څخه یې وباسي، او فرښتې به یې د سجدې د نښو په واسطه پیژني، ځکه الله تعالی اور ته اجازه نه ده ورکړې چې د آدم د اولادو د بدنونو د سجدې نښې وسوځوي. نو فرښتې به دوی له اوره وباسي، او په هغه وخت کې به دوي د سکرو په شان توروي شوي وي. بیا به د "ماء الحیات" په نوم اوبه پرې وتوي شي، او دوي به داسې وده وکړي لکه د سیلاب د غاړې څخه د نوې ګیاه ټوکی چې راوځي. ۱ ابوهریره رضي الله عنه روایت کوي چې ما د رسول الله ﷺ څخه اوریدلی دي چې فرمایل یې: "د قیامت په ورځ د لومړي فیصله به د هغه سړي په اړه وشي چې د الله په لار کې شهید شوی وي. هغه به راوستل شي، الله به هغه ته خپلې نعمتونه یاد کړي، او هغه به یې یاد کړي (او اقرار به وکړي چې دا نعمتونه یې په دنیا کې ترلاسه کړي وو). بیا به الله ورته وفرمایي: 'ته د دې نعمتونو د شکر لپاره څه وکړل؟' هغه به ووایي: 'ما ستا په لاره کې جنګ وکړ تردې چې شهید شوم.' الله به وفرمایي: 'ته دروغ وایې! ته جنګیدلې یې ترڅو ته ته "زړور" ووایل شې، او دا نوم دې ورکړ شو.' بیا به د هغه په اړه حکم وشي او هغه به په مخ ښکته راکش کړل شي او دوزخ ته به وغورځول شي. بیا به یو داسې سړی راوستل شي چې علم یې زده کړی او نورو ته یې ښوولی و او قرآن یې تلاوت کړی و. هغه به هم راوستل شي، الله به هغه ته خپلې نعمتونه یاد کړي او هغه به یې یاد کړي (او اقرار به وکړي چې په دنیا کې یې ګټه اخیستې وه). بیا به الله وپوښتي: 'ته د دې نعمتونو د شکر لپاره څه وکړل؟' هغه به ووایي: 'ما علم زده کړ، نورو ته مې ورښوده او ستا د رضا لپاره مې قرآن تلاوت کړ.' الله به وفرمایي: 'ته دروغ وایې! ته علم زده کړې ترڅو ته "عالم" ووایل شې، او قرآن دې تلاوت کړ ترڅو ووایل شي: "هغه قاری دی"، او داسې ووایل شول.' بیا به د هغه په اړه هم حکم وشي، او هغه به په مخ ښکته راکش کړل شي او اور ته به وغورځول شي. بیا یو سړی به راوستل شي چې الله ورته ډیر مال ورکړی و او هر ډول شتمنۍ یې ورسره ورکړې وې. هغه به راوستل شي، الله به ورباندې د خپلو نعمتونو یادونه وکړي او هغه به یې یادونه وکړي (او به اقرار کوي چې په خپل ژوند کې یې دا نعمتونه خوښ کړي وو). بیا به الله وپوښتي: «ته د دې نعمتونو په مقابل کې څه وکړل؟» هغه به ووایي: «ما هغه مال په هغه لاره کې لګاوه چې ته یې لګولو غوښتی.» الله به وفرمایي: «ته دروغ وایې.» ته دا کار د دې لپاره کولې چې ووایي شي: "دا سخي سړی دی"، او همداسې وویل شول. بیا به الله امر وکړي او هغه به په مخ ښکته کش شي او دوزخ ته به وغورځول شي.» ما شیخ الاسلام ابن تیمیه ته وآوریدل چې ویل: «لکه څنګه چې د خلکو غوره کسان انبیا دي، همداسې د دوی بدترین کسان هغه دي څوک چې ځان د انبیاوو پیروان بولي، حال دا چې نه وي. د انبیاوو وروسته غوره خلک عالمان، شهیدان، صادقان او مخلصان دي. پر خلاف د بدو خلکو هغه دي چې د انبیاوو د پیروانو په بڼه خلک غولوي، حال دا چې په حقیقت کې دوی داسې نه وي.» ابوهریره ؓ روایت کوي چې پیغمبر ﷺ وفرمایل: «هر هغه څوک چې ستاسو څخه په ناحقه توګه د خپل ورور څخه د هغه د مال یا عزت په اړه مطالبه کړي، باید هغه له ده سره حل کړي، مخکې له دې چې (مړ شي) داسې حال کې چې نه ده ورسره درهم وي او نه دینار (د ظلم د حل لپاره پیسې)، ترڅو (د قیامت په ورځ) که ده ښې عملونه درلودل، له هغه څخه واخیستل شي او هغه شخص ته ورکړل شي، او که ده د حل لپاره ښې عملونه پاتې نه وي، د هغه شخص بد عملونه ورسره زیات شي او دوزخ ته وغورځول شي.» ابوهریره ؓ څخه همدارنګه روایت دی چې پیغمبر ﷺ وفرمایل: «هر هغه څوک چې د بل څوک ځمکه په ناحقه غصب کړي، د قیامت په ورځ به یې غاړه د اوو ځمکو تر ژورۍ پورې د هغې ځمکې سره تړل شي.» ابوهریره ؓ څخه همدارنګه روایت دی چې د الله رسول ﷺ وفرمایل: «د آدم د اولاد هغه اور چې دوی بولي، د دوزخ د اور اویام برخه ده.» هغوی وویل: «ای د اللہ رسول، دا اور په حقیقت کې بس دی.» هغه ﷺ وفرمایل: «هغه اور له دې څخه اویا برابره ډیر تودوخه لري.» دې موضوع په اړه ډیرې روایتونه شتون لري، نو هیچا دې دوی ته سپک نه کتل پکار دي، چې ګناهونو کې ډوب شي او د خپل رب په هکله د ښه ګمان څخه ځان ونه ساتي! ابوالوفا بن عقیل وویل: «له هغه (اللہ ﷻ) څخه وویریږه او ځان دوکه مه کوه؛ ځکه چې د درې درهمو د غلا په سبب لاس پرې کیدای شي؛ د شرابو د یوې کوچنۍ څاڅکي په سبب کوړې وهل کیدای شي؛ او یوه ښځه د یوې پیشو په سبب له ځورونې دوزخ ته ننوتله.» معاذ ﷺ وویل: «د اللہ رسول ﷺ ما ته لس شیان حکم وکړل، او وې فرمایل: "۱. د اللہ سره هیڅ شی شریک مه کوه، که څه هم پرې وژل شې او وسوځول شې. ۲. د خپلو مېړونو نافرماني مه کوه، که څه هم دوی تا ته امر وکړي چې خپل کورنۍ او مال پرېږدې. ۳. د فرض لمانځه په ساتلو کې قصداً غفلت مه کوه، ځکه څوک چې په قصد د فرض لمونځ پرېږدي، هغه د اللہ د ساتنې څخه ووځي. ۴. شراب مه څښه، ځکه دا تر ټولو بد بې حیایي ده. ۵. بدي څخه ډډه وکړه، ځکه په بدۍ سره د اللہ غضب نازلیږي. ۶. د جګړې له میدانه د تښتېدو څخه ځان وساته، که څه هم خلک هلاک شي. ۷. او کله چې خلک (په وبا یا ناورین کې) مړینه ورسره وکړي، پداسې حال کې چې ته د دوی څخه یې، ثابت قدم اوسه. ۸. خپلو اولادونو باندې د خپل وس له مخې لګښت وکړه. ۹. د دوی د روزنې لپاره د زور کارولو څخه ډډه مه کوه. ۱۰. په دوی کې د اللہ ویره پیدا کړه."» امام احمد وویل: «ابومعاویه روایت کړی چې الاعمش د سلمان بن میسره څخه روایت کوي، هغه د طارق بن شهاب څخه، چې نبي ﷺ وفرمایل: "یو سړی د یوې مېږې په سبب جنت ته داخل شو، او بل سړی د یوې مېږې په سبب دوزخ ته داخل شو." خلکو وپوښتل: "ولې، ای د اللہ رسوله؟" هغه ﷺ وفرمایل: "دوه سړي د یوې ډلې خلکو ته تیر شول چې د دوی یو بت درلود چې دوی یې عبادت کاوه، خو هیچا نشو تېرېدای پرته لدې چې د دوی بت ته یو څه وړاندې نه کړي. خلکو یو له دوی څخه وویل: زموږ بت ته یو څه وړاندې کړه." هغه سړي ځواب ورکړ: "زه هیڅ نه لرم چې وړاندې یې کړم." ده ته وویل شول: "یوه شی وړاندې کړه، حتی یوه مچ هم." نو هغه یوه مچ د دوی معبود ته وړاندې کړ، او دوی هغه ازاد کړ، خو هغه (وروسته) په دوزخ کې پای ته ورسید. دوی بل سړي ته وویل: "یوه شی وړاندې کړه." هغه ځواب ورکړ: "زه به هیڅکله هیڅ شی نه وړاندې کوم، پرته له الله ~ څخه." نو دوی د هغه غاړه وواهه (اعدام یې کړ)، او پایله یې هغه جنت ته ننوت. یوه بې پروا خبره چې یو انسان یې کوي، ممکن هغه دوزخ ته وغورځوي، د هغه واټن څخه اوږد واټن ته چې د ختیځ او لویدیځ ترمنځ دی. ځینې دوکه شوي خلک هم په دې تکیه کوي چې الله ~ دوی ته په دې دنیا کې نعمتونه ورکوي، او دا باور لري چې دا د دوی سره د هغه د مینې له امله دی، او دا چې په آخرت کې به هغه داسې نعمتونه ورکړي چې غوره وي. خو دا یوازې ځان دوکه کول دي. امام احمد وویل: یحیی بن غیلان روایت کړی چې: رشدین بن سعد، له حرملة بن عمران التجیبي څخه، هغه له عقبة بن مسلم څخه، هغه له عقبة بن عامر څخه روایت کوي، چې نبي ﷺ وفرمایل: "کله چې تاسو وویني چې الله ~ خپل بنده ته نعمتونه ورکوي، حتی که بنده ګناهونه هم کوي، نو دا یو داسې جال دی (ځان ته راکښلونکی)." بیا هغه ﷺ دا آیت تلاوت کړ: { نو کله چې دوی هغه نصیحت هیر کړ چې ورته یادونه شوې وه، موږ د هرې (ښې) شیې دروازې دوی ته خلاصې کړې، تر دې چې د هغو نعمتونو په خوښۍ کې چې ورکړل شوي وو، ناڅاپه موږ دوی ونیول (په عذاب کې)، او دوی په ژوره پښېمانۍ او خپګان کې هلاک شول }. یو پرهیزګار عالم یوځل وویل: "که تاسو وویني چې الله ~ تاسو ته نعمتونه ورکوي، پداسې حال کې چې تاسو لا هم ګناهونه کوئ، نو د هغه څخه محتاط اوسئ؛ دا یوازې یو لاره ده چې تاسو په تدریجي ډول د هغه عذاب ته راکاږي؛ ځکه هغه ~ فرمایلي دي: { که دا نه وای چې خلک به یوه ټولنه شي، موږ به د هغو کسانو لپاره چې د رحمان (الله) نه منونکي دي، د دوی د کورونو لپاره سپینو زرو چتونه، او هغه نردبانونه چې پرې به ختلي، او د دوی کورونو لپاره دروازې، او هغه تختونه چې پرې به یې تکیه کوله، او د سرو زرو سینګارونه برابر کړي وای. } مګر دا ټول په دې دنیا کې یوازې خوښي وې؛ او آخرت ستا د رب په وړاندې د پرهېزګار مؤمنانو لپاره دی۔ الله ﷻ هغو درې کسانو ته ملامت ويلي دي چې داسې فکر کوي، او فرمايي: (څه وخت چې انسان ته د خپل رب له خوا عزت او نعمتونه ورکول کېږي، نو وايي: "زما رب ما عزت کړی دی۔" خو کله چې هغه ته د ژوند د وسایلو تنګي ورکوي، وايي: "زما رب ما ذلیل کړی دی!" نه، [داسې نه ده]۔ 4 یعنې ټول هغه کسان چې زه يې په نعمتونو باندې ډکوم، زه يې عزت ورکړی نه دی، او ټول هغه کسان چې زه د ژوند د وسایلو په تنګي کې اچوم، زه يې ذلیل کړی نه دی۔ بلکې زه يو کس په نعمتونو ازمايم، او بل کس په ازمېښتونو سره عزت ورکوم۔ د الله ﷻ د رسول ﷺ فرمایلي دي: "بېشکه الله ﷻ دنیا هغو کسانو ته هم ورکوي چې هغه يې خوښوي او هغو ته هم چې نه يې خوښوي، خو ايمان يې يوازې هغو ته ورکوي چې هغه يې خوښوي۔"5

Many ignorant people rely on the Mercy, Forgiveness and Generosity of Allah ~' without following His Commands and Prohibitions, forgetting that He ~ is severe in punishment, and that His Wrath will never be withheld from criminal (polytheist, sinning) people. So whoever relies on the Mercy of Allah ~ ' while still insisting on committing sins is just stubborn. Ma'ruf has said: "Hoping for mercy from the One (Allah) Whom you do not obey is but foolishness." Al-Hasan said: "Some people have been distracted by the hope of Allah's Grace, until they left this world without having made any repentance. One of them said: 'Verily, I have a good opinion of My Lord.' He simply lied, because if he had had a good opinion of his Lord, he would have perfected his deeds." Usamah bin Zayd ~ reported that he heard the Prophet ~ say: "A man will be brought on the Day of Resurrection and thrown in the (Hell) Fire, so that his intestines will come out, and he will go around like a donkey goes around a millstone. The people of the (Hell) Fire will gather around him and say: 'O so-and-so! What is wrong with you? Didn't you use to order us to do good deeds and forbid us to do bad deeds?' He will reply: 'Yes, I used to order you to do good deeds, but I did not do them myself, and I used to forbid you to do bad deeds, yet I used to do them myself. "'1 He also reported that Anas bin Malik 4, said: "The Messenger of Allah ~ said: 'During my Nocturnal journey (the Night of Isra') I passed by some people who were having their lips cut by, scissors of fire. I asked: 'Who are they?' they said: 'Lecturers from your Ummah'; they used to enjoin righteousness on people but forgot to practise it themselves. " 2 Anas 4, also reported that the Prophet ~ said: "On the night when I was taken up to Heaven I passed by people whose lips were being cut by scissors of fire. I asked Gabriel who they were and he told me they were those preachers among my people, who said what they did not do"3 He ~ also said: "The Prophet ~ often used to say: 'When I was taken up to heaven I passed by people who had nails of copper and, were scratching their faces and their breasts. I asked: 'Who are these people, 0 Gabriel?' He replied: 'They are those who were given to back biting and who aspersed people's honour. "'4 Anas ~ also said: "The Messenger of Allah :i used to say quite frequently: 'O Turner of the heart, keep me steadfast in your religion.' I said: 'Messenger of Allah, we do affirm faith in you and in that which you have been sent with, yet despite this, you entertain fear about us.' Whereupon he :i said: 'Yes. Verily the hearts are between two of the Fingers of Allah and He turns them as He likes. "'5 Anas ~ also reported that the Prophet ~ said to Jibreel ~I: "Why do I never see Michael laughing? He replied: 'He has never laughed since the Hell-Fire was created. "'6 In Sahih Muslim, Anas ~ said: "The Messenger of Allah ~ said: 'One (person) from amongst the denizens of Hell, who had led a life of ease and plenty amongst the people of the world, would be made to dip into fire only once on the Day of Resurrection and then it would be said to him: 'O, son of Adam, did you find any comfort, did you happen to get any material blessing? ' He would reply: ' By Allah, no, my Lord. And then that person from amongst the persons of the world be brought who had led the most miserable life (in the world) from amongst the inmates of Paradise and he would be made to dip once in Paradise and it would be said to him: 'O, son of Adam, did you face any hardship? Or had any distress fallen to your lot?' And he would say: 'By Allah, no, O my Lord, never did I face any hardship or experience any distress. "' 1 Al-Bara' bin 'Azib ~ said: "We went out with the Messenger of Allah ~ accompanying the bier of a man of the Ansar. When we reached his grave, it was not yet dug. So the Messenger of Allah ::i sat down and we also sat down around him as if there were birds over our heads. He ~ had in his hand a stick with which he was scratching the ground. He then raised his head and said: 'Seek refuge in Allah from the punishment in the grave.' He ~ said it twice or thrice. The version of Jabir has the addition: "The dead man hears the thumping of their sandals as the people who attend his funeral go back, and at that moment he is asked: 'O so and so! Who is your Lord, what is your religion , and who is your Prophet?"' Hannad's version says: "Two angels will come to him, make him sit up and ask him: 'Who is your Lord?' He would reply: 'My Lord is Allah.' They will ask him: 'What is your religion?' He would reply: 'My religion is Islam.' They will ask him: ' What is your opinion about the man who was sent on a mission among you?' He would reply: 'He is the Messenger of Allah ~ ·. They will ask: 'Who made you aware of this?' He would reply: ' I read Allah's Book, believed in it, and considered it true; " ' which is verified by Allah's ~ words: ( Allah establishes those who believe with the word that stands firm in this world and the next) . The agreed version reads: "Then a crier will call from Heaven: 'My servant has spoken the truth, so spread a bed for him from Paradise, clothe him from Paradise, and open a door for him into Paradise. So some of its air and perfume will come to him, and a space will be made for him as far as the eye can see."' He also mentioned the death of an infidel, saying: "His spirit would be restored to his body, two angels would come to him, make him sit up and ask him: 'Who is your Lord?' He would reply: 'Alas, alas! I do not know.' They will ask him : 'What is your religion?' He would reply: 'Alas, alas! I do not know.' They will ask: 'Who was the man who was sent on a mission among you?' He would reply: 'Alas, alas! I do not know.' Then a crier would call from Heaven: 'He has lied, so spread a bed for him from Hell, clothe him from Hell, and open for him a door into Hell.' Then some of its heat and pestilential wind will come to him, and his grave would become compressed, so that his ribs would be crushed together." Jabir's version adds: "One who is blind and dumb would then be placed in charge of him, having a sledge-hammer such that if a mountain were struck with it, it would become dust. He would give him a blow with it, which would be heard by everything between the east and the west except by men and Jinn, and he would become dust. Then his spirit would be restored to him. " 2 Al-Bara' ~ also reported: "As we were in the company of the Messenger of Allah ~' he saw a group of people, and asked: 'Around what are they gathering?' they said: 'Around a grave which they dig.' The Prophet ~ felt anxious, so he rushed until he ~ reached that grave, and rested on his knees. I stood facing to see what he ~ was going to do. He ~ cried until the ground was wet with his tears, then he ~ came to us and said: 'Dear brothers, prepare for a day like this."'3 Buraydah ~ said: "The Messenger of Allah~ came out to us one day and called, three times: 'O people! Do you know my example and your example?' They said: 'Allah and His Messenger know best.' He~ said: 'My example and your example is like that of a people who were worried about an invasion from their enemy, so they dispatched someone to look around, and he observed the enemy, he returned to warn them, but was anxious that the enemy might catch up with him before he could warn his people; so he waved his clothing, yelling: 0 people, Your enemy is coming! 0 people, your enemy is coming! "'1 Jabir bin Abdullah ~ said: "The Messenger of Allah ~ said: 'Every intoxicant is forbidden. Verily Allah, the Exalted and Majestic, made a covenant to those who drank intoxicants to make them drink Tinat al-Khabal." They said: 'Messenger of Allah, what is Tinat al-Khabal?' He said: 'It is the sweat of the denizens of Hell' or 'the discharge of the denizens of Hell. "'2 Abu Dharr Al-Ghafari 4, said: "The Messenger of Allah ~ said: 'I see what you do no see. I hear what you do not hear. The sky has moaned, and it has right to do so. There is no place, the size of four fingers, except that there is an Angel prostrating to Allah on it. Had you known what I know, you would have laughed less and wept much, and you would not even think of satisfying your desire with your women on your beds. Rather, you would climb to the mountains and pray fervently to Allah~." Abu Dharr 4, then said: "I wish I were a tree, being bitten." Hudhayfah ~ said: "We were attending a funeral with the Prophet ~ - When we reached the grave, he ~ sat on his legs, and kept staring at the grave; then he ~ said: 'The believer will feel a pressure which will remove the veins of his testicles, whereas the disbeliever will be filled with fire." Jabir bin Abdullah ~ said: "We went out with the Prophet ~ for the funeral of Sa'd bin Mu'adh, when he died. When the Prophet~ performed the funeral prayer, and Sa'd was placed in his grave, the Prophet ~ made tasbeeh (Saying Subhanallah!), so we all made tasbeeh; he ~ said Allahu Akbar, and we all said the same. Then it was said to him: 'Why do you made tasbeeh, 0 Messenger of Allah?' he ~ replied: 'The grave was getting narrow for this pious Servant of Allah, so I said takbeer (Allahu Akbar) until Allah ~ relieved him. "3 Abu Sa'id Al-Khudri ~ said: "The Messenger of Allah ~ said: 'When the bier is ready (for its burial) and the people lift it onto their shoulders, then if the deceased is a righteous person he says: 'Take me ahead,' but if he is not a righteous one then he says: 'Woe to it (me)! Where are you taking it (me)?' And his voice is audible to everything except human beings; for if they heard it they would fall down, unconscious. " 4 Abu Umamah ~ said: "The Messenger of Allah~ said: "On the Day of Resurrection, the sun would draw so close to the people that there would be left only a distance of one mile, and its heat would increase so much that heads would be boiling. The people would be submerged in perspiration according to their deeds, some up to their knees, some up to the waists and some would have a bridle of perspiration."5 Ibn 'Abbas ~ reported that the Prophet ::i said: "How can I feel happy when Angel Israfil (the angel appointed to blow the Trumpet on the Day of Judgment) has put his lips to the Trumpet, waiting to hear the order to blow the trumpet? This very much distressed his companions, so he told them to seek comfort by reciting: (Sufficient for us is Allah and an excellent Guardian is He)"1 lbn 'Umar ~ reported that the Prophet ::i said: "The painters of these pictures will be punished on the Day of Resurrection. It will be said to them: 'Put life in what you have created (i.e. painted). "'2 He ~ also reported that the Prophet ::i said: "When anyone of you dies, he would be shown his destination, both in the morning and in the evening, so if he belongs to the people of Paradise, he would be shown his place in Paradise, and if he is from the people of Hell, he would be shown his place in Hell."3 He ~ also reported that the Prophet ~ said: "When the people of Paradise have entered Paradise, and the people of the Fire have entered the Fire, death would be brought and would be placed between the Fire and Paradise, and then it would be slaughtered, and a caller would call out: 'O people of Paradise, no more death! 0 people of the Fire, no more death!' So, the people of Paradise would have happiness added to their previous happiness, and the people of the Fire would have sorrow added to their previous sorrow."4 Abdullah bin Amr ~ also reported that the Prophet ~ said: "If anyone drinks wine Allah would not accept his prayers for forty days , but if he repents Allah would forgive him . If he repeats the offence Allah would not accept his prayers for forty days, but if he repents Allah would forgive him. Should he further repeat the offence Allah would not accept his prayers for forty days, but if he repents Allah would forgive him. If he repeats it a fourth time Allah would not accept his prayers for forty days, and if he repents Allah would not forgive him, but would let him drink from the river of the fluid flowing from the inhabitants of Hell."5 Abu Musa ~ said: "The Messenger of Allah ~ said: "Mankind will be assembled on the Day of Resurrection in three expositions: the first two will be of arguments and excuses, but in the third, everyone will be handed their book, so some will take it with their right hand, and some will take it with their left hand.""6 Ibn Mas'ud ~ said: "The Messenger of Allah ~ said: "Beware of minor sins, for they gather within a man until they destroy him.""7 Abu Hurayrah ~ reported that the Messenger of Allah :i said: "Then a bridge will be laid over the (Hell) Fire. I will be the first to cross it. And the invocation of the Apostles on that Day, will be 'Allahumma Sallim, Sallim (0 Allah, save, save (us)!)' and over that bridge there will be hooks similar to the thorns of As- Sa'dan (a thorny tree). These hooks will snatch the people according to their deeds. Some people will be ruined because of their evil deeds, and some will be cut into pieces and fall down into Hell, but will be saved afterwards, when Allah has finished the judgments among His Servants, and intends to remove from the Fire whoever He wishes to remove, of those who used to testify that none had the right to be worshipped but Allah. We will order the angels to remove them and the angels will know them by the prostration marks (on their foreheads); for Allah has prevented the Fire from consuming the traces of prostration on the bodies of Adam's sons. So they will remove them, and by then they would have been burnt (as coal), and then water, called Ma' al-Hayat (water of life) would be poured on them, and they would spring up like a seedlings springing from the bank of a (rainwater) stream." 1 Abu Hurayrah ~ also reported that he heard the Messenger of Allah ~ say: "The first man (whose case) would be decided on the Day of Judgment, would be a man who died as a martyr. He would be brought (before the Judgment Seat). Allah would make him recount His Blessings (i.e. the Blessings which He had bestowed upon him) and he would recount them (and admit having enjoyed them during his life). (Then) Allah will say: 'What did you do (to requite these Blessings)?' He would say: 'I fought for Thee until I died as a martyr.' Allah will say: 'You have told a lie! You fought so that you might be called a "brave warrior". And you were called so.' (Then) orders would be passed against him and he would be dragged, face downward, and cast into Hell. Then there would be brought forward a man who acquired knowledge and imparted it (to others) and recited the Qur'an. He will be brought, Allah will make him recount His Blessings and he would recount them (and admit having enjoyed them during his lifetime). Then Allah will ask: 'What did you do (to requite these Blessings)?' He would say: 'I acquired knowledge and disseminated it and recited the Qur'an, seeking Thy Pleasure.' Allah will say: 'You have told a lie! You acquired knowledge so that you might be called "a scholar", and you recited the Qur' an so that it might be said: "He is a Qari" and such has been said.' Then orders will be passed against him and he would be dragged, face downward, and cast into the Fire. Then there would be brought a man whom Allah had made abundantly rich and had granted every kind of wealth. He would be brought, Allah will make him recount His Blessings and he will recount them and (admit having enjoyed them during his lifetime). Allah will (then) ask: 'What have you done (to requite these Blessings)?' He will say: 'I spent money in every cause in which Thou wished that it should be spent.' Allah will say: 'You are lying.' You did (so) that it might be said about (you): "He is a generous fellow", and so it was said. Then will Allah pass orders and he would be dragged, face downward, and thrown into Hell."2 I heard Shaikh Al-Islam, Ibn Taymiyah, saying: "Just as the best of people are the Prophets, the worst of them are those who pretend to be their followers, yet are not. The best people after the Prophets are the scholars, the martyrs, the truthful and sincere. Whereas the most evil people are those who deceive people by pretending to be the followers of the Prophets, while in fact, they are not." Abu Hurayah ~ reported that the Prophet :i said: "Whoever among you has unjustly demanded from his brother, in respect to his property or honour, should settle it with him, before he is taken (he dies) while having no dirham or dinar (no money to settle the injustice), so that (on the Day of Resurrection) if he had any good deeds, they would be taken from him and given to the other person, but if he had no good deeds left to settle the matter, the bad deeds of that person would be added to his, and he would be cast into the Hell-Fire." 1 Abu Hurayrah 4, also reported that the Prophet ii said: "Whoever usurps the land of somebody unjustly, his neck would be chained down with it down to the seven earths ( on the Day of Resurrection) ." 2 Abu Hurayrah 4, also reported that the Messenger of Allah ii said: "The fire of the children of Adam which they kindle is a seventieth part of the Fire of Hell." They said: "Messenger of Allah, this fire is certainly enough." He ii said: "That Fire is sixty-nine times greater."3 There are many traditions about this subject, so no one should disregard them, indulging in sins, and remam attached to his good opinion of his Lord! Abu Al-Wafa' bin 'Uqayl said: "Fear Him (Allah ii) and do not deceive yourself; for a hand may be cut for stealing three dirhams only; flogging can be applied for drinking a small drop of wine; and a woman entered the Hell-Fire because of her mistreatment of a cat." Mu' adh 4, said: "The Messenger of Allah ;i instructed me to do ten things, saying: '1. Do not associate anything with Allah, even if you are killed and burnt on that account. 2. Don't be disobedient to your parents, even if they command you to abandon your family and your property. 3. Do not deliberately neglect to observe a prescribed prayer, for he who neglects the prescribed prayer deliberately will fall away from the Protection of Allah. 4. Do not drink wine, for it is the worst obscenity. 5. Shun evil, for with evil there descends the Wrath of Allah. 6. Beware of running away from the battle-field, even if the people perish. 7. And when death overtakes people (in a plague or disaster) while you are one amongst them, show steadfastness. 8. Spend on your children, according to your means. 9. Do not refrain from using pressure in order to train them. 10. Inculcate in them the fear ofAllah"4 Imam Ahmad said: "Abu Mu'awiyah reported that Al- A'mash narrated from Salman bin Maysarah, from Tariq bin Shihab, that the Prophet ;i said : "A man entered Paradise because of a fly, and another man entered the Hell-Fire because of a fly" The people asked: "Why, 0 Messenger of Allah?" he :i replied: "Two men passed by a group of people who had an idol they used to worship, however no one could pass through unless they offered something to their idol. The people said to one of them: Offer something to our idol. The man replied: 'I have nothing to offer.' They told him: 'Offer something, even a fly.' So he offered a fly to their god, and they let him go free , but he (later) was to end up in the Hell-Fire. They told the other: 'Offer something.' He replied : 'I would never offer anything except to Allah £.' So they struck his neck ( executing him) , and ( consequently) he entered Paradise." A careless word uttered by a person could lead him/her to fall into the Hell-Fire, for a longer distance than that between the East and West. Some deceived people also rely on the fact that Allah ~ bestows His Blessings upon them in this world, believing that it is due to His Love for them, and that in the Hereafter, He ~ will grant even better blessings . But this is nothing but self-deception. Imam Ahmad said: " Y ahya bin Ghaylan reported that: Rushdayn bin Sa'd narrated , from Harmalah bin 'Imran at- Tajeeby, from 'Aqabah bin Muslim, from 'Aqabah bin 'Amir, that the Prophet ~ said: "When you see that Allah ~ is granting His Blessings to His Servant, even if the Servant were committing sins, then it is an allurement" then he :i recited: ( So, when they forgot (the warning) with which they had been reminded, We opened for them the gates of every (pleasant) thing, until in the midst of their enjoyment in that which they were given, all of a sudden, We took them (in punishment), and they were plunged into destruction, with deep regret and sorrow) 1."2 A pious scholar once said: "If you see that Allah ~ bestows His Blessings upon you , while you are still committing sins, then be cautious of Him; it is just a way to draw you gradually to His Punishment; for He ~ said: ( Were it not that mankind would have become of one community, We would have provided for those who disbelieve in the Most Gracious (Allah), silver roofs for their houses, and eievators whereby they ascend; and for their houses, doors, and thrones on which they could recline; and adornments of gold. Yet all this would have been nothing but enjoyment in this world; but the Hereafter with your Lord is for the pious believers) Allah~ has rebuked those 3 who think in this way, saying: ( As for man, when his Lord tries him by giving him honour and bounties, then he says: "My Lord has honoured me." But when He tries him by straitening his means of life, he says: "My Lord has humiliated me! Nay) 4 i.e. not all those I bestow My Blessings are people I have honoured, and not all those I have straitened their means of life I have humiliated. Rather, I try one with My Blessings, and I honour the other with trials. The Prophet ~ said: "Verily, Allah ~ gives the world to those whom He ~ loves and those whom He does not love, but He ~ only give Iman (good faith) to those whom He ~ loves."5