فقهاء در این که پاها از اعضایی هستند که وضو بر آنها واجب است اتفاق نظر داشتند، اما درباره‌ی شیوه‌ی طهارت لازم برای آنها اختلاف کردند. گروهی از فقها، که ایشان اکثریت هستند، گفتند که پاکی آنها با شستن حاصل می‌شود. گروه دیگری گفتند که وظیفه‌ی آنها در این مورد مسح کردن است. و گروه دیگری گفتند که پاکی آنها با هر یک از این دو شیوه حاصل می‌شود و این بستگی به انتخاب نمازگزار دارد.
The jurists agreed that the feet are limbs that are the object of ablution, but they differed about the method of purification required for them. A group of jurists, and these are the majority, said that their purity is attained by washing. Another group said that the obligation in their case is wiping. And yet another group said that their purity is achieved through either way; it depends upon the choice of the worshipper.
سبب اختلاف دو قرائت معروف آیه وضو است: یکی قرائت کسانی که کلمه «أرجُلَکُم» را با نصب (فتحه، پایان کلمه با حرف «د» مفتوح) و عطف بر اعضای شسته‌شده می‌خوانند، و دیگر قرائت کسانی که آن را با خفض (کسره، پایان کلمه با حرف «ی») و عطف بر اعضای مسح‌شده می‌خوانند. قرائت با نصب آشکارا بر شستن دلالت دارد، و قرائت با خفض به‌روشنی بر مسح دلالت می‌کند. کسانی که معتقد بودند وظیفه‌ی شرعی به یکی از این دو نوع طهارت، یعنی شستن یا مسح، اختصاص دارد، میان این دو قرائت یکی را ترجیح دادند و معنای قرائت دیگر را از راه تأویل به سود قرائتی که برای ایشان ارجح بود کنار گذاشتند. اما کسانی که بر این باور بودند که دلالت ظاهری هر دو قرائت برابر است و هیچ‌یک از آن دو قرینه‌ی قوی‌تری بر دیگری ندارد، آن را واجب مخیّر دانستند، همانند کفاره‌ی شکستن سوگند. این نظر طبری و داود بود. با این حال، جمهور علما راه‌های فراوانی برای تأویل قرائت با خفض دارند، و بهترین آنها این است که عطف در اینجا به لفظ ظاهری کلمه مربوط است، که در کاربرد زبان عربی نیز یافت می‌شود.
The reason for disagreement is based upon two well-known readings of the verse of wudu>, that is, the reading of those who read the word “feet” as the object of washing with a nasb (accusative; final vowel d) in conjunction with limbs washed, and those who read it with a khafd (final vowel i) in conjunction with parts wiped. The reading with a nasb clearly indicates washing, while reading it with a khafd evidently indicates wiping. Those who held that the obligation is specifically for one of these two types of purity, determined as washing or wiping, preferred one reading over the other, disposing of, by interpretation, the meaning of the other reading in favour of the reading that was preferable for them. Those who believed that the obvious implications of both readings were equal, and that one of these did not have a stronger indication than the other, rendered it as a wajib mukhayyar (obligation with a choice), like expiation for breaking an oath. This was the opinion of al-Tabari and Dawud. The majority, however, have numerous ways of interpreting away the reading with a khafd, and the best of these is that the conjunction here elates to the pronounced form of the word, which is found in Arab usage.
طرف دیگر، یعنی کسانی که مسح را واجب دانستهاند، «ارجلکم» را با نصب خوانده و آن را عطف بر محلِ کلمهٔ پیشین که با حرف جر مجرور شده و «رءوسکم» است، دانستهاند؛ زیرا محل آن نصب است چون مفعول فعل است. اکثریت این قرائت آنان را (که «ارجلَکم» منصوب است) بر پایهٔ روایاتی پذیرفتهاند که از پیامبر ﷺ نقل شده است، آنجا که دربارهٔ کسانی که پاهای خود را نمیشستند فرمود: «وای بر پاشنهها از آتش». گفتهاند این نشان میدهد که شستن پاها واجب است، زیرا واجب آن است که برای ترک آن کیفر تعیین شده باشد. اما در این استدلال هیچ اعتباری نیست؛ هشدار در اینجا دربارهٔ کسانی بوده که پاهای خود را میشستند ولی پاشنههایشان را نمیشستند.۳۸ بیتردید کسانی که شستن را واجب کردهاند، آن را برای تمام پاها واجب دانستهاند، و کسانی که مسح را واجب کردهاند، آن را نیز برای تمام پاها واجب دانستهاند، و همچنین کسانی که در این دو واجب، اختیار قائل شدهاند. این موضوع را میتوان با حدیثی که مسلم نیز آن را روایت کرده، تأیید کرد؛ در آن آمده است: «ما شروع به مسح پاهای خود کردیم، که [پیامبر] اعلام فرمود: "وای بر پاشنهها از آتش"». این حدیث، هرچند معمولاً برای نفی مسح به آن استناد میشده، در دلالت بر جواز مسح قویتر از دلالت بر منع آن است؛ زیرا هشدار برای کوتاهی در کامل انجام دادن بوده، نه برای نوع طهارت. در واقع، این حدیث دربارهٔ نوع طهارت ساکت است، و همین سکوت بر جواز آن دلالت دارد. جواز مسح همچنین از برخی صحابه و تابعین نقل شده، اما به صورت دلالت ضمنی.
The other party, and they are those who made wiping obligatory, interpreted the nasb reading as being a conjunction related to the position of the immediately preceding word introduced by the genitive particle, which is Kke the direct object of the verb. The majority preferred this reading of theirs (*n the accusative case) on the basis of reports established from the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) when he said about people who did not wash their feet, “Woe to the heels in the fire”? They said that this indicates that washing of the feet is an obligation, as an obligation is that to which punishment is linked for non-observance. There is, however, no legal force in this; the warning was issued here about the people who chose to wash their feet but not their heels.38 There is no doubt that those who made washing obligatory, made it so for the feet in their entirety, while those who made wiping obligatory, did so for the feet in their entirety, as did those who granted a choice in the two obligations. This may also be supported by what is related in a tradition, also recorded by Muslim, where it is said that “We began wiping our feet, when he [the Prophet] proclaimed, ‘Woe to the heels in the fire’ ”, This tradition, though it has been the practice to argue through it for the denial of wiping, is stronger in the indication of its permissibility rather than its prohibition, as the warning was issued for the neglect of completion and not for the type of tahara\ in fact, it is silent as to the type, which indicates their permissibility. The permissibility of wiping is also related from some of the Companions and the Tabi un, but by way of implication.
شستن برای پاها مناسبتر از مسح است، همان‌گونه که مسح برای سر مناسبتر از شستن است؛ زیرا آلودگی پاها معمولاً جز با شستن زدوده نمی‌شود، در حالی که آلودگی سر معمولاً با مسح زدوده می‌شود. مصالح عقلی احتمالاً نمی‌توانند علتی برای اعمال عبادی واجب باشند، و از این رو شریعت هر دو معنا را در آنها به رسمیت شناخته است: معنایی که مصلحتی را تأمین می‌کند و معنای تعبدی که اطاعت را می‌طلبد. من از مصلحی آن چیزی را اراده می‌کنم که به حواس مربوط است، و از تعبدی آن چیزی را اراده می‌کنم که به تزکیه نفس مربوط می‌شود.
c Washing is more suitable for the feet than is wiping, just as wiping is more suitable for the head than is washing, as the dirt on the feet is usually not eliminated except by washing, while the dirt on the head is usually removed by wiping. Rational interests (masdlih) are probably not applicable as causes for obligatory acts of worship, and the law has, therefore, recognized both meanings in them: a meaning securing an interest and an ^ibddi (ritual) meaning requiring obedience. 1 mean by maslahi that which relates to the senses, and I mean by ^ibddi that which pertains to the purification of the self (nafs).
همچنین، آن فقیهانی که مسح را جایز دانستند، درباره‌ی اینکه آیا قوزک‌ها در مسح یا در شستن داخل‌اند، اختلاف کردهاند. این اختلاف از مشترک‌بودن حرف جرّ «إلى» (تا، تا به) ناشی می‌شود، یعنی در سخن خداوند متعال: «تا به قوزک‌ها». بحث درباره‌ی مشترک‌بودن این واژه پیش‌تر در بحث سخن خداوند متعال «تا به آرنجها» گذشت. در آنجا اشتراک از دو جهت بود: به سبب واژه‌ی «ید» و واژه‌ی «مرافق»، ولی اینجا اشتراک تنها به سبب خود واژه‌ی «إلى» است.
Likewise, those jurists, who permitted wiping, differed about whether ankles are to be included in wiping or washing. The disagreement stems from the equivocality of the preposition Hid (up to), that is, in the words of the Exalted, “up to the ankles”. The discussion of the equivocality found in -this word has preceded in the discussion of the words of the Exalted, “up to the elbows”. The equivocality there was from two aspects, because of the word yadd and the word 47a while here it is due to the equivocality of the word Hid alone.
آنان در معنای واژه «کعب» اختلاف کردند، به دلیل مشترک لفظی بودن کلمه «کعب» و اختلاف اهل لغت در معنای آن. گفته شده که آن دو استخوانِ برآمده در محل گرهِ بندهای کفش است، و گفته شده که آن دو استخوانِ برجسته در دو طرفِ (پایینِ) ساق است. تا آنجا که من می‌دانم، درباره شمولِ آن دو در شستشو، نزد کسانی که معتقدند همان استخوان‌های گرهِ بند هستند، اختلافی نیست، زیرا آنها در واقع بخشی از پا هستند. به همین دلیل، گروهی گفتهاند: اگر حدِ پایان از همان جنسِ بخشِ تعریف‌شده باشد، در دامنه‌ی آن داخل است؛ یعنی آنچه با واژه‌های «تا» معرفی می‌شود. اما اگر از همان جنسِ اصطلاحِ تعریف‌شده نباشد، شامل آن نمی‌شود، مانند سخنِ خداوندِ متعال: «سپس روزه را تا [تا] شب کامل کنید».
They disagreed about the connotation of the term ka'b, because of the equivocality of the word ka<b and the disagreement of language experts about its connotation. It is said that they are the two bones at the knot of the straps of the sandals, while it is also said that they are the two protruding bones on the sides of the (lower) calf. There is no dispute, as far as I know, about then’ inclusion in washing, according to those who maintain that they are the bones at the knot of the straps, for they are indeed parts of the foot. It is for this reason that one group has said that if the defining limit is of the same category as the defined part, it is included in its ambit, that is, the thing introduced by the words “up to”. If, however, it does not fall under the same category as the defined term, it is not covered by it, as in the words of the Exalted, “Then strictly observe the fast till [up to] nightfall”.