فقها در اذان اختلاف کرده‌اند و چهار توصیف مشهور از آن وجود دارد. نخستین توصیف، تکرار دوگانه‌ی تکبیر، چهار بار گفتن شهادت، و تکرار دوگانه‌ی بقیه‌ی (عبارات) را مقرر می‌کند. این نظر فقهای مدینه، مالک و دیگران است. پیروان متأخر مالک تَرجیع را ترجیح دادند که مستلزم تکرار دوگانه‌ی شهادت با صدای آهسته، و سپس تکرار دوگانه‌ی آن با صدای بلندتر است. دومین توصیف، اذان مکی است که الشافعی آن را تأیید کرد. این توصیف چهار بار گفتن تکبیر اول و دو «ترجیع» (یا: دو صَرفه)، و تکرار دوگانه‌ی بقیه‌ی اذان را لازم می‌داند. سومین توصیف، توصیف کوفیان است. در آن، چهار بار گفتن تکبیر اول و تکرار دوگانه‌ی بقیه‌ی اجزای اذان آمده است. این نظر ابوحنیفه بود. چهارمین توصیف، اذان بصریان است. این توصیف چهار بار گفتن تکبیر اول، سه بار گفتن شهادت، «حَیَّ عَلَی الصَّلاة» و «حَیَّ عَلَی الفَلاح» را لازم می‌داند. مؤذن از «أشهد أن لا إله إلا الله» آغاز می‌کند تا به «حَیَّ عَلَی الفَلاح» برسد، سپس آن‌ها را، یعنی آن چهار جمله را، یکی پس از دیگری بار دوم تکرار می‌کند و سپس بار سوم تکرار می‌کند. این نظر حسن بصری و ابن سیرین بود.98
The jurists disagreed about adhan giving four widely known descriptions. The first prescribes the dual pronouncement of takbir, four repetitions of the shahdda, and the dual pronouncement of the remaining (words). This is the opinion of the jurists of Medina, Malik and the others. The later followers of Malik preferred tarjF, which requires the dual pronouncement of the shahdda in a lower tone followed by its dual pronouncement in a louder voice. The second is the Meccan version of the adhan, which was upheld by al-Shafi T. It c requires four pronouncements of the first takbir and the two sAaAarfas, and the dual pronouncement of the remaining adhan. The third description is that of the Knfis. It involves four pronouncements of the first takbir and the dual pronouncement of the remaining parts of the adhan. This was Abu HanTfa’s opinion. The fourth description is that of the adhan of the Basrans. It requires four pronouncements of the first takbir, three pronouncements of shahdda., of Aflyja 'ala's-salah, and of hayya (-ald>l-faldh. The mifadhdhin begins with tstehadu an Id ilaha illdWdhu till he reaches hayya 'ala'l-faldh, he then repeats them a second time, I mean, the four sentences, one after the other and then repeats them a third time. This was the opinion of al-Hasan al-Basrl and of Ibn Sinn.98
دلیلِ تفاوتِ این چهار توصیف، تعارضِ روایات و رسیدنِ عملِ متفاوت به فقها است. فقهای مدینه بر پایه‌ی عملِ مستمری که در مدینه رایج بود، برای نظرشان استدلال می‌کنند. مکیان نیز همین‌گونه‌اند و بر پایه‌ی عملی که به ایشان رسیده استدلال می‌کنند؛ کوفیان و بصریان نیز چنین‌اند. هر گروه روایاتی دارد که نظرش را تأیید می‌کند.
The reason,for the difference between these four descriptions is the conflict of the traditions and the communication of a differing practice to the jurists The jurists of Medina argue for their opinion on the basis of the continuous practice prevailing in Medina. The same is the case with the Meccans, who argue on the basis of the practice reaching them, so also the KufTs and the Basrans. Each group has traditions that support their opinion.
تکبیرِ دوگانه در آغاز، بنا بر دیدگاه فقهای حجاز، از ابومَحذوره و عبدالله بن زید انصاری با سندهای صحیح روایت شده است، همچنان که تکبیرِ چهارگانه نیز از هر دو با سندهای دیگر روایت شده است. امام شافعی گفته است: این‌ها افزوده‌هایی است که پذیرفتنشان واجب است، زیرا با نقلِ عملِ مردم مکه پشتیبانی می‌شوند. اما آنچه پیروان متأخر مالک ترجیح داده‌اند، از ابوقُدامه روایت شده است، هرچند ابوعُمر گفته است که ابوقُدامه نزد محدثان راوی ضعیفی به شمار می‌آید. و اما کوفیان بر حدیث ابن ابی لیلی تکیه دارند که می‌گوید: «عبدالله بن زید در خواب مردی را دید که در شکافِ دیواری ایستاده و دو جامهٔ سبز بر تن دارد؛ او اذان را دوبار دوبار گفت و سپس اقامه را دوبار دوبار گفت. او این خواب را به رسول خدا ﷺ خبر داد.»
The dual pronouncement of takblr in the beginning, in accordance with the view of the jurists of Hijaz, is related through authentic chains from Abu Mahdhura and cAbd Allah ibn Zayd al-Ansaff, as is its fourfold pronouncement related from both of them through different chains. Ah Shafi T said that c these are additions that it is obligatory to accept, as they are supported by the communication of the practice at Mecca. With respect to tarjfi that was preferred by the later followers of Malik, it is related through Abu Qudama, although Abu TJmar said that Abu Qudama is considered a weak narrator by them (the traditionists). As for the Kufis, they rely on the tradition of Ibn AbT Layla, which says “that cAbd Allah ibn Zayd saw a man in a dream who stood in the gap of a wall wearing two green garments; he made the call for prayer repeating twice, and then made the tqama, repeating twice. He informed the Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him)
...درباره آن، پس از آن بلال برخاست و اذان را دو بار دو بار تکرار کرد، سپس اقامه را دو بار [هر جمله] تکرار کرد». روایتی که البخاری نقل کرده تنها از طریق انس است که می‌گوید: «به بلال دستور داده شد که اذان را دو بار دو بار بگوید و اقامه را به صورت یک‌بار یک‌بار بگوید، جز جمله "قد قامت الصلاة" که باید دو بار گفته شود». روایتی که مسلم از طریق ابو محذوره ثبت کرده، با توصیف اذان اهل حجاز مطابقت دارد.
about it, after which Bilal stood up and made the call repeating twice, and then made the iqama repeating twice”. The tradition reported by al-BukharT is from the report by Anas only, which says, “Bilal was commanded to proclaim the adhan repeating tw ice r and to make i&aama in single pronouncements, except the sentence ‘prayer is about to comftience’, which is to be repeated twice”. The version recorded by Muslim through Abu Mahdhura is in accordance with the description of the adhan of Hijaz.
به سبب وجود همین اختلاف درباره صورت‌های اذان بود که احمد بن حنبل و داوود بر این عقیده بودند که این توصیف‌های گوناگون به‌عنوان امری اختیاری تشریع شده‌اند، نه به‌صورت تکلیفی که پیروی از یکی از آن‌ها الزامی باشد، و مردم در این امر اختیار دارند.
It was due to the existence of This conflict about the versions of the adhan that Ahmad ibn Hanbal and Dawud maintained that these differing descriptions have been prescribed by way of choice and not as an obligation to follow one of them, and that people have a choice in this matter.
در مورد گفتن عبارت «الصلاة خير من النوم» (نماز بهتر از خواب است) توسط مؤذن در اذان صبح، اختلاف کردند که آیا باید گفته شود یا نه. اکثریت معتقد بودند که باید گفته شود، در حالی که دیگران بر این باور بودند که گفتن آن جایز نیست، زیرا این عبارت جزئی از اذانی نیست که به عنوان سنت به جا آورده شود. الشافعی این نظر را تأیید کرده است. دلیل اختلاف آنان، بحث بر سر این است که آیا این عبارت در زمان پیامبر ﷺ گفته می‌شد، یا اینکه در دوران خلافت عمر افزوده شده است.
They disagreed about the pronouncement by the mu*adhdhin for the morning prayer, “prayer is better than sleep”, whether it is to be pronounced or not. The majority maintained that it is to be pronounced, while others held that it is not to be pronounced as it is not a part of the adhan practiced as a sunna. This was upheld by al-ShaficT. The reason for their disagreement is their dispute whether it was pronounced in the days of the Prophet (God’s peace and blessings be upon him), or whether it was added during the reign of Umar.