یک بحث جامع درباره اصول این موضوع در هفت فصل بیان شده است. فصل اول به تعیین طهارتی مربوط است که این طهارت جانشین آن است. فصل دوم درباره کسی است که این نوع طهارت برای او جایز است. فصل سوم درباره شرایط جواز این طهارت است. فصل چهارم درباره توصیف این طهارت است. فصل پنجم به چیزی مربوط است که این طهارت با آن انجام می‌شود. فصل ششم درباره اموری است که آن را باطل می‌کنند. فصل هفتم درباره اعمالی است که صحت و جواز آنها مشروط به این طهارت است.

A comprehensive discussion of the principles of this subject is covered in seven chapters. The first chapter relates to the identification of the purification for which this purification forms a substitute. The second chapter is about the person to whom this form of purification is permitted. The third chapter is about the conditions for the permissibility of this purification. Chapter four is about the description of this purification. Chapter five relates to the thing with which this purification is performed. The sixth chapter is about factors nullifying it. Chapter seven is about acts for the validity and permissibility of which this purification is a condition.

جمهور فقها اتفاق دارند که این طهارت جایگزین طهارت کوچک (صغری) یعنی وضو است، اما در مورد طهارت بزرگ (کبری) اختلاف کرده‌اند. از عمر و ابن مسعود روایت شده که آن‌ها آن را جایگزین طهارت بزرگ نمی‌دانستند. علی و دیگر صحابه معتقد بودند که تیمم جایگزین طهارت بزرگ است، و این دیدگاهی بود که به‌طور کلی مورد پذیرش فقها قرار گرفت.

The jurists agreed that this purification is a substitute for minor (sughra) Purification (i.e. wudi?), but they differed about major purification (kubra). It is related from TJmar and Ibn Mas ud that c they did not view it as a substitute for major purification. A1T and other Companions maintained that tayammum is a C substitute for major purification, which was the view adopted by jurists generally.

سبب اختلافشان، احتمال تفاوت در تفسیر آیه و این بود که احادیث مربوط به تیمّم برای کسی که جنابت (حدث اکبر) دارد، از نظر آنان صحیح ثابت نشده بود. در مورد تفاسیر مختلف آیه تیمّم، ممکن است مخاطب در سخن خداوند متعال، «و اگر آب نیافتید، پس به خاک پاکیزهٔ بلند روی آورید و صورت و دستهایتان را با آن مسح کنید»، تنها کسی باشد که حدث اصغر دارد، و نیز ممکن است که خطاب به هر دو گروه باشد. کسانی که معنای «لمس» در سخن خداوند متعال، «یا با زنان نزدیکی کرده باشید»، را نزدیکی جنسی می‌دانند، ضمیر به هر دو برمی‌گردد. اما کسانی که آن را به معنای لمس با دست می‌دانند، احتمال بیشتری می‌دهند که مخاطب، کسی باشد که حدث اصغر دارد. این به سبب آن است که ضمیرها معمولاً به آخرین چیزی برمی‌گردند که ذکر شده است. (آیه نمی‌تواند یک احتمال داشته باشد) مگر آنکه ترتیب جابجاشده‌ای در آیه فرض شود، به این صورت که خوانده شود: «ای کسانی که ایمان آورده‌اید! هرگاه برای نماز برخاستید، یا یکی از شما از مستراح آمد، یا با زنان نزدیکی کردید، صورت‌ها و دستهای خود را تا آرنج بشویید و سرهای خود را به‌آرامی مسح کنید و پاهای خود را تا برآمدگی قوزک بشویید. و اگر جنب بودید، خود را پاک کنید [غسل کنید]، و اگر بیمار یا در سفر بودید و آب نیافتید، پس به خاک پاک و بلند روی آورید و صورت‌ها و دستهایتان را با بخشی از آن مسح کنید». چنین خوانش فرضی جایز نیست، مگر بر پایهٔ دلیل، زیرا خوانش فرضی مجازی است و بهتر آن است که متن را بر مفهوم حقیقی‌اش بخوانیم نه آنکه آن را تأویل مجازی کنیم. ممکن است گفته شود که دلیلی وجود دارد که فرض جابجایی را ضروری می‌سازد؛ یعنی اینکه ترتیب کنونی آیه دلالت دارد که بیماری و سفر علت حدث‌اند. اما چنین نیست، اگر حرف ربط «یا» (أو) در اینجا به معنای «و» گرفته شود که در کاربرد عرب‌ها آمده است. این یکی از دلایلی بود که به اختلاف نظر در این مسئله انجامید.

The reason for their disagreement kis the likelihood of different uiterpretations of the verse for and that the traditions about tayawmam for a person involved in jandba (the major hadath) did not prove to ke authentic in their view. With respect to the different interpretations of the v erse of tayammum, it is possible that the addressee in the words of the Exalted, “And ye find not water, then go to high clean soil and rub your faces and your hands (therewith)”,70 is just the person who has acquired a minor hadath y and it is also possible that it is addressed to both. Those for whom the term “touching”, in the words of the Exalted, “Or ye have touched women”, means copulation, the pronoun refers to both. Those for whom it means touching with the hand, it is more likely that the addressee is the person with a minor hadath. This is because the pronouns usually refer to the last mentioned thing. (The verse cannot have one possibility) unless a reading with a rearranged order in the verse is assumed, so that it is read as: “O ye who believe! When ye rise up for prayer, or one of you has come from the closet, or you have touched women, wash your faces, and your hands up to the elbows, and lightly rub your heads and [wash] your feet up to the ankles. And if ye are junub purify [bathe] yourself, and if ye are sick or on a journey, and ye find not water, then go to clean, high ground and rub your faces and your hands with some of it”. Such an assumed reading is not allowed, except on the basis of an evidence, because an assumed reading is figurative, and it is better to read the text in its actual connotation instead of interpreting it figuratively. It may be said that there is a reason that necessitates the assumption of rearrangement; namely that its present order implies that illness and journey are causes of hadath. Yet this is not the case, if the conjunction “or” (aw), is considered here in the meaning of “and” which is found in the usage of the Arabs. This is one of the reasons that led to a disagreement over the issue.

علمای فقه بالاتفاق بر این باورند که کسانی که مجاز به انجام این طهارت (تیمم) هستند دو گروهاند: بیمار و مسافر، در صورت نبودن آب. درباره چهار گروه دیگر اختلاف کرده‌اند: بیماری که می‌تواند آب پیدا کند اما از استفاده از آن می‌ترسد؛ مقیمی که آب ندارد؛ مسافر سالمی که می‌تواند آب پیدا کند اما ترس مانع رسیدن او به آب می‌شود؛ و کسی که به سبب سرمای شدید از استفاده از آب می‌ترسد. درباره مریضی که آب پیدا می‌کند اما از استفاده از آن می‌ترسد، اکثریت گفته‌اند که تیمم برای او جایز است. همچنین در مورد فرد سالمی که به سبب سرمای شدید آب، از مرگ یا بیماری سخت می‌ترسد، و کسی که از بیرون رفتن و رسیدن به آب می‌ترسد، جز این که بیشتر فقها نماز خواندن دوباره را بر او واجب می‌دانند، هنگامی که آب بیابد. ابن حزم بر این باور بود که بیماران و همچنین افراد سالمی که آب می‌یابند، تیمم برای آنان جایز نیست. مالک و الشافعی جواز تیمم را برای مقیم سالمی که آب ندارد تأیید کردند. ابوحنیفه گفت که تیمم برای مقیم سالم جایز نیست، حتی اگر آب نداشته باشد.

The jurists agreed unanimously that the persons permitted to undertake this purification are of two types: the sick and the traveller, when there is a lack of water. They disagreed about four other types: the sick person who can find water, but is afraid to use it; the resident who has no water; the healthy traveller who can find water, but fear prevents him from reaching it; and the Person who is afraid to use water due to extreme cold. About the marid (sick person) who can find water, but is afraid to use it, the majority said that tayammum is permitted to him; similarly, in the case of the healthy person who fears death or severe illness because of the extreme coldness of water, and the person who is afraid to go out and reach the water, except that most of the jurists consider it obligatory for him to repeat prayers when he finds water. CA^ maintained that sick as well as the healthy persons who find water are not permitted to perform tayammum. Malik and al-ShafiT upheld the permissibility of tayammum for the healthy resident who lacks water. Abu Hanifa said that tayammum is not permitted for the healthy resident, even if there is a lack of water.

اختلاف آنان در این چهار مسئله، ریشهٔ مباحث این باب است. دربارهٔ بیماری که از استفاده از آب می‌ترسد، اختلافشان بر این متمرکز است که آیا در آیهٔ شریفه، واژهٔ اضافی‌ای در تقدیر است یا نه؛ یعنی در سخن متعال: «وَإِن كُنتُم مَّرْضَىٰ أَوْ عَلَىٰ سَفَرٍ». کسانی که معتقدند در آیه چنین افزوده‌ای در تقدیر است و معنای آن چنین است: «و اگر بیمار باشید و نتوانید از آب استفاده کنید»، و ضمیر «شما» در سخن متعال: «فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً»، تنها به مسافر بازمی‌گردد، برای بیمار هراسان از استفاده از آب، تیمم را جایز دانسته‌اند. و کسانی که گفته‌اند ضمیر در «فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً» هم به بیمار و هم به مسافر بازمی‌گردد، و در آیه هیچ واژهٔ اضافی‌ای در تقدیر نیست، برای بیمار تیمم را جایز ندانسته‌اند، در صورتی که بتواند آب بیابد.

The reason for their disagreement over these four issues are the fundamentals of this chapter. About the marid, who is afraid to use water their disagreement centres on whether there is an implied additional word in the verse, that is in the words of the Exalted, “And if ye are sick or on a journey”. Those who held that there is such an implied addition and the text means, “And if ye are sick, not able to use water”, and that the pronoun “ye” in the words of the Exalted, “And ye find not water”, refers to the traveller alone, (they) permitted tayammum for the sick person who is afraid to use water. Those who said that the pronoun in “And ye find not water”, refers both to the marid as well t as the traveller, and that there is no implied addition in the verse, did not permit the marid to perform tayammum if he can find water.

این‌که شروط این نوع پاک‌سازی چیست، به سه مسئله برمی‌گردد که همچون اصول‌اند. نخست، آیا نیت شرط این پاک‌سازی است؟ دوم، آیا جست‌وجوی آب، هنگامی که آب در دسترس نیست، شرط جواز این پاک‌سازی است؟ سوم، آیا فرارسیدن وقت (نماز) شرط صحت تیمم است؟

^The identification of the conditions of this type of purification relates to three issues, which are like principles. First, whether intention is a condition for this purification? Second, whether searching for water, when it is lacking, is a condition for the permissibility of this purification? Third, whether the advent of the time (of prayer) is a condition for the validity of tayammum.

اکثر علما بر این باورند که نیت شرط تیمم است، زیرا تیمم عبادتی تعبدی و غیرمعقول المعنی است. زفر از این نظر عدول کرده و گفته است که نیت از شروط آن نیست و نیازی به نیت نیست. این قول از الأوزاعی و الحسن بن حیّ نیز نقل شده، اما ادعای آن ضعیف است.

The majority maintain that intention is a condition for tayammum, because it is a ritual non-rational worship. Zufar deviated saying that intention is not one of its conditions, and there is no need for intention. This is also related from al- AwzaT and al-Hasan ibn Hayy, but the claim is weak.

مالک، رضی اللہ عنہ، طلبِ آب (یعنی پیش از تیمّم یہ تحقیق کرنا کہ پانی میسر ہے یا نہیں) کو شرط قرار دیتے تھے، جیسا کہ الشافعی بھی۔ ابوحنیفہ نے یہ شرط عائد نہیں کی۔ ان کے اس اختلاف کی وجہ یہ ہے کہ آیا وہ شخص جو تلاش کیے بغیر پانی نہیں پاتا اسے "پانی سے محروم" کہا جا سکتا ہے، یا پانی سے محروم وہ ہے جس نے تلاش کی ہو مگر پانی نہ ملا ہو؟ حق یہ ہے کہ وہ شخص جسے پانی کی عدم موجودگی کا یقین ہو، خواہ پہلے کی (ناکام) تلاش کی وجہ سے ہو یا اس کے بغیر، وہی پانی سے محروم ہے۔ البتہ وہ شخص جو محض اپنی خواہش پر عمل کرے، وہ پانی سے محروم نہیں ہو سکتا۔ اسی وجہ سے مذہب میں وہ قول جو ایک ہی مقام پر بار بار تلاش کو لازم ٹھہراتا ہے کمزور سمجھا جاتا ہے، جبکہ وہ قول جو پانی کی عدم موجودگی کے بارے میں کسی قطعی اطلاع نہ ہونے کی صورت میں ابتدائی تلاش کو شرط قرار دیتا ہے، قوی سمجھا جاتا ہے۔

Malik, may Allah be pleased with him, stipulated the seeking of water (to ascertain non-availability prior to shifting to tayammum), as did al~Shafi(i. Abu HanTfa did not lay down this condition. The reason for their disagreement over this is whether the person who does not find water without seeking it can be termed as one who lacks water, or whether the person lacking water is one who has sought it but could not find it? The truth is that the person convinced about a lack of water, either due to a prior (unsuccessful) search or without it, 1S one who lacks water. The person acting merely on his whim, however, carmot be one who lacks water. It is for this reason that the opinion in the school requiring repeated search in the same location is deemed weak, whereas the opinion stipulating initial search, when there is no convincing information about lack of water is deemed strong.

برخی از فقها این شرط را لازم دانسته‌اند، که نظر الشافعی و مالک است، و برخی دیگر آن را شرط ندانسته‌اند، که نظر ابوحنیفه، اهل ظاهر، و ابن شعبان از شاگردان مالک است.

Some of the jurists stipulated this, which is the opinion of ai-Shaf?T and Malik, while others did not, which is the opinion of Abu HanTfa, the Zahirites, an d Ibn Shahan from among the disciples of Malik.

سبب اختلافهم هو أن الظاهر من آية الوضوء هل يقتضي أن الوضوء والتيمم لا يجوزان إلا عند وقت الصلاة، كما في قوله تعالى: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلَاةِ...»۷۳ ولهذا أوجبوا الوضوء والتيمم عند القيام إلى الصلاة، الذي يقع عند دخول وقتها. ويترتب على ذلك أن حكم الوضوء والتيمم هنا كحكم الصلاة، أي كما أن الوقت شرط لصحة الصلاة، كذلك الوقت شرط لصحة الوضوء والتيمم. لكن الشرع استثنى الوضوء من ذلك. فهل يبقى التيمم على الأصل، أم أن هذا ليس مقتضى ظاهر الآية وقوله تعالى: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلَاةِ...»، بمعنى: «إذا عزمتم على الدخول في الصلاة»؟ وكذلك، حتى لو لم نفترض في الآية معنى مضمراً، فإن غاية ما يُفهم منها أن وجوب الوضوء والتيمم يتعلق بوقت وجوب الصلاة، لا أن أداء الوضوء قبل وقت الصلاة باطل، إلا إذا كان الحكم مبنياً على قياس أداء الصلاة قبل وقتها. وفي هذه الحالة يكون الأولى أن يقال إن سبب الخلاف فيه هو قياس التيمم على الصلاة، لكنه قياس ضعيف، لأن قياسه على الوضوء أَولى. وهذه مسألة ضعيفة، فتأملها؛ أي أن الذين يشترطون دخول وقت الصلاة لصحتها، ويجعلونها عبادة مرتبطة بالوقت.

The reason for their disagreement is whether the apparent meaning of the Verse of ablution implies that tayammum and wudu> are not permitted, except when it is time for prayer, as in the words of the Exalted, “O ye who believe! When ye rise up for prayer .. .”73 Thus, they made wudu> and tayammum obligatory at the time of rising up for prayer, which occurs when it is time for prayer. It follows from this that the hukm of wudt? and tayammum here is the same as the hukm for salah, that is just as time is. a condition for the validity of prayer so, similarly, time is a condition for the validity of wudi? and tayammum. The shar* however has made an exemption in the case of ablution. Does tayammum then retain the original rule, or is this not an apparent implication of the verse and the words of the Exalted, “O ye who believe! When ye rise up for prayer ... mean, “When ye resolve to undertake prayers?” Further, even if there is no assumption of an implied meaning in the verse, the only implication would be that the obligation of ablution and tayammum becomes due at the time of obligation of prayer, not that performance of wudfi and before the time of prayer is invalid, unless the rule is based upon the analogy of observing prayer before its time. In such a case, it would be preferable to say that the reason for disagreement in this is the analogy of tayammum upon prayer, but it is weak because its analogy upon wudi? would be better. This is a weak issue, so think over it, that is those who stipulate the advent of the time of prayer for its validity and render it a form of worship bound by time.

به توصیف این نوع طهارت، سه مسئله مربوط است، {که اصول این باب هستند.

to the description of this form of purification, it relates to three issues, {which are the principles of this chapter.

فقها در مورد حدّ دستهایی که خداوند در سخن خود به مسح کردن آنها فرمان داده، چهار نظر داشتند. آنجا که می‌فرماید: «و اگر آب نیافتید، پس بر خاکِ پاک تیمّم کنید و صورت و دستهای خود را با آن مسح کنید»۷۵. نخست آنکه حدّ مقرر برای این، همان حدّ وضو است که تا آرنج‌هاست. این نظر در مذهب مشهور است و فقهای شهرستان‌ها نیز بر آن پایبندند. دوم آنکه واجب تنها مسح کفِ دست است؛ این نظر را اهل ظاهر و اهل حدیث می‌پذیرند. سوم آنکه مسح تا آرنج مستحب است، اما واجب مسح کفهای دست است؛ این نظر از مالک نقل شده است. چهارم آنکه واجب تا شانه امتداد دارد؛ این نظری انحرافی است و از زهری و محمد بن مسلمه نقل شده است.

The jurists had four different opinions about the extent of the hands that Allah {has commanded people to rub in His words, “And ye find not water, then go clean, high ground and rub your faces and your hands with some of it”.75 First, that the prescribed limit for this is the same as the limit in wudu> itself, which is up to the elbows. This is the widely known opinion in the school, and is upheld by the jurists of the provinces. Second, the obligation is to rub the palm of the hand only and this is maintained by the Ahl abZahir and the fraditionists. Third, that it is recommended up to the elbows, but the obligation is (to rub) the palms of the hands. This is related from Malik. The fourth opinion is that the obligation extends up to the shoulder. This is a deviant opinion and has been related from al-ZuhrT and Muhammad ibn Masalma.

دلیل اختلاف ایشان ریشه در چندمعنایی بودن واژه «یدّ» در زبان عرب دارد. این واژه در زبان عرب در سه معنا به کار می‌رود: تنها دست، که کاربرد اصلی آن است؛ دست و ساعد؛ و دست، ساعد و بازو. دلیل دوم از تعارض روایات مربوط ناشی می‌شود. روایت مشهور عمار، در مسیرهای گوناگون و معتبرش، می‌گوید: «تو را همین بس بود که با دستت (بر زمین) بزنی، سپس آن‌ها را بتکانی، و (با آن‌ها) صورت و دست‌هایت را مسح کنی». در برخی نقل‌ها آمده است که پیامبر ﷺ فرمود: «و دست‌هایت را تا آرنج‌ها مسح کنی». همچنین از ابن عمر روایت شده که پیامبر ﷺ فرمود: «تیمم دو ضربه است: ضربه‌ای برای صورت، و ضربه‌ای دیگر برای دست‌ها تا آرنج‌ها». این مطلب از طریق ابن عباس و دیگر راویان نیز نقل شده است.

H The reason for their disagreement stems from the equivocality of the term yadd’’' in the language of the Arabs. This is so as the term “yadd’, in the language of the Arabs is used in three meanings: the hand only, which Provides the primary use; the hand and the forearm; the hand, forearm, and upper arm. The second reason arises from the conflict of relevant traditions, be widely known tradition of Ammar, in its various established channels, c f ■ Sa ys, “It would have been enough for you to stroke with your hand, then shake !* off them, and rub your face (with them) and your hands”. In some versions Is stated that the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) said, nd that you rub your hands up to the elbows”. It is also related from Ibn u 0131 ^t the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) said, consists of two strokes: a stroke for the face, and another for the n us, up to the elbows”. This is also related through Ibn Abbas and other c barrators.

فقہاء نے تیمم کے لیے زمین پر ہاتھ مارنے کی تعداد میں اختلاف کیا ہے۔ ان میں سے کچھ نے کہا کہ ایک بار ہے، جبکہ دوسروں نے کہا کہ دو بار ہے۔ جنہوں نے کہا کہ دو بار ہے ان میں وہ لوگ بھی شامل ہیں جنہوں نے کہا کہ ایک ضرب چہرے کے لیے اور ایک ہاتھوں کے لیے ہے۔ یہی اکثریت ہے۔ جب میں "اکثریت" کہتا ہوں تو اس میں تین بڑے فقہاء شامل ہیں، یعنی مالک، الشافعیؒ اور ابوحنیفہؒ۔ ان میں سے کچھ نے کہا کہ ان میں سے ہر ایک کے لیے دو ضربیں ہیں، یعنی ہاتھوں کے لیے دو ضربیں اور چہرے کے لیے دو ضربیں۔

The jurists disagreed about the number of times the earth is to be struck for the purpose of tayammum. Some of them said it is once, while others said that it is twice. Those who said that it is twice include some who said that one stroke is for. the face and one for the hands. These are the majority. When I say “majority”, then the three (leading) jurists are counted among them, that is, Malik, al-Shafi T, and Abu HanTfa. Some c of them said that there are two strokes for each of them, that is two strokes for the hands and two strokes for the face.

دلیل اختلاف آنان این است که آیه درباره این موضوع جزئیاتی ارائه نمی‌دهد و روایات با یکدیگر تعارض دارند، در حالی که قیاس وضو بر تیمم در همه موارد آن مورد اتفاق نیست. آنچه روایت ثابت از عمّار در این باره بیان کرده، یک ضربه برای صورت و دست‌هاست، اما روایاتی وجود دارد که در آن‌ها دو ضربه لازم شمرده شده است. جمهور این روایات را بر اساس قیاس تیمم بر وضو ترجیح داده‌اند.

The reason for their disagreement is that the verse gives no details about this, and the traditions are in conflict, while the analogy of wudi? tayammum in all its instances is not agreed upon. What is stated by the established tradition of ‘Ammar about this is one stroke both for the face and the hands, but there are traditions in which it is required twice. The majority preferred these traditions on the basis of analogy of ablution for tayammum.

الشافعی با مالک، ابوحنیفه و دیگران درباره‌ی وجوب رسیدن خاک به اعضایی که موضوع تیمم‌اند اختلاف داشت. ابوحنیفه این را واجب نمی‌دانست، مالک هم همین‌گونه بود، اما الشافعی آن را واجب می‌دانست.

Al-Shafi T* disagreed with Malik, Abu HanTfa, and others about <- the obligation of the earth reaching the limbs that are the object of tayammum. Abu HanTfa did not' consider this as obligatory, nor did Malik, but al-Shafi T upheld it as c obligatory.

سبب اختلافشان، اشتراک لفظ «مِن» در کلام خداوند متعال است: «و صورت‌ها و دست‌هایتان را با بخشی از آن مسح کنید» (وَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ مِنْهُ)۷۶. این به آن دلیل است که حرف «مِن» گاهی برای نشان دادن بخشی به کار می‌رود و گاهی برای تمایز قائل شدن میان اقسام. کسانی که گفتند در اینجا برای نشان دادن بخشی به کار رفته، انتقال خاک به اعضای تیمم را واجب دانستند. کسانی که معتقد بودند برای بیان تمایز میان اقسام است، گفتند انتقال آن واجب نیست. الشافعی، بر پایه قیاس تیمم بر وضو، تفسیر دلالت بر بخش را ترجیح داد، اما این نظر با حدیث عمار که پیش‌تر گذشت مخالف است، زیرا در آن عبارت «سپس آن را بتکاند» آمده است، و همچنین با اینکه پیامبر ﷺ در کنار دیوار تیمم کرد.

The reason for their disagreement is the equivocality found in the word W in the words of the Exalted, “And rub your faces and your hands with some of it (wwta)”.76 This is so as the word min is sometimes used to indicate a part, while at other times it is used to make a distinction between the categories. Those who held that it has been used here to indicate a part, made the transfer of the earth to the limbs of tayammum obligatory. Those who maintained that it indicates a distinction among categories said that transferring it is not obligatory. Al-ShafiT preferred the interpretation implying a part on the basis of the analogy of ablution for tayammum, but this is opposed by the tradition of cAmmar that has preceded, for it contains the words, “then shake it off’, and also the Prophet’s performing tayammum at the wall.

اختلاف فقها درباره‌ی وجوب ترتیب (میان افعال) در تیمم، و نیز درباره‌ی وجوب موالات (یعنی نباید فاصله‌ای میان مسح صورت و مسح دست‌ها باشد)، دقیقاً همان اختلافی است که ایشان در وضو دارند، و علل اختلاف در آنجا همان علل اینجاست؛ از این رو تکرار آن‌ها بیهوده است.

The disagreement of the jurists about the obligation of a sequential order (of acts) in tayammum, as well as over the obligation of immediate performance (i.e. there should be no interval separating the rubbing of the face and the rubbing of the hands), is exactly the same as their disagreement about it in ablution, and the causes for disagreement there are the causes here; thus there is no point in reiterating them.

این مسئله یک موضوع واحد است. آنان درباره صحت تیمم با خاک پاک و قابل کشت اتفاق نظر داشتند، اما در مورد کفایت آن با غیر خاک از اجزای تشکیل‌دهندهٔ زمین، مانند سنگ‌ها، اختلاف کردند. الشافعیؒ بر این عقیده بود که تیمم جز با خاک خالص جایز نیست. مالک و یارانش گفته‌اند که تیمم، بنابر نظر مشهور، با هر چیزی که بر روی سطح زمین با همهٔ اجزایش یافت می‌شود، مانند سنگریزه، شن و خاک، جایز است. ابوحنیفه بر این سخن افزود (که جایز است) با همهٔ انواع مواد جامد که زمین تولید می‌کند، مانند آهک، زرنیخ، گچ، گل رس و مرمر. برخی از ایشان، و اینان اکثریت‌اند، شرط کرده‌اند که خاک باید بر روی سطح زمین باشد. احمد بن حنبل گفته است که تیمم با غبار جامه یا پشم نیز جایز است.

This involves a single issue. They agreed about its validity with clean cultivable soil, but disagreed about its performance with what is besides soil from among the constituent parts found on land, like stones. Al-ShaficT held l hat tayammum is not permitted except with pure earth. Malik and his disciples tald that tayammum is permitted, according to the widely known opinion, with whatever is found upon the surface of land with all its constituents, like Pebbles, sand, and earth. Abu HanTfa added to this saying (that it is permitted) w, *h ail kinds of solid matter produced by the earth, like lime, arsenic, Eypsum, clay, and marble. Some of them, and these are the majority, stipulated that the soil must be on the surface of the earth. Ahmad ibn Hanbal said that tayammum may be performed with dust from a garment or from wool.

اختلاف آنان بر دو عامل استوار است. نخست، مشترک لفظی بودن واژه «صعید» در زبان عرب؛ زیرا گاهی بر خاک پاک اطلاق می‌شود و گاهی بر همه آنچه بر روی زمین است، تا جایی که تفسیر مشتقات این واژه «صعد» موجب شد که مالک و شاگردانش، در یکی از روایات، تیمم با علف و برف را جایز بدانند؛ آنان گفتند که این‌ها نیز در کاربرد نخستین این واژه، یعنی قرار داشتن بر روی زمین، «صعید» نامیده می‌شوند، اما این استدلال ضعیف است.

The reason for their disagreement is based upon two factors. First, the equivocality of the term sa<id in the language of the Arabs, as it is sometimes applied to clean earth, and at other times to all the constituents on the surface of land, so much so that the interpretation of the derivatives of this term sah'd led Malik and his disciples to permit it, in one of the narrations, with grass and snow; they said that these are also called saVd in the primary use of the term, that is being upon the surface of the earth, but this argument is weak.

دومین دلیل، استعمال مطلق واژه «أرض» در برخی روایات مشهور این حدیث و مقیّد بودن آن در روایات دیگر است. این همان سخن پیامبر (درود و سلام خدا بر او) است که فرمود: «زمین برای من مسجد و وسیلهٔ پاکی قرار داده شده است». در برخی روایات این عبارت به همین صورت، یعنی «زمین برای من مسجد و وسیلهٔ پاکی قرار داده شده است» نقل شده، و در روایت دیگری آمده است: «زمین برای من مسجد و خاکِ آن وسیلهٔ پاکی قرار داده شده است». اهل بحث فقهی در این که آیا لفظ مقیّد باید بر مطلق حمل شود یا برعکس، اختلاف کرده‌اند. به نظر مشهورتر ایشان، لفظ مطلق بر مقیّد حمل می‌شود، اما این نظر محل مناقشه است. ابن حزم بر آن است که لفظ مقیّد بر مطلق حمل می‌شود، زیرا لفظ مطلق معنای افزون‌تری دارد. کسانی که لفظ مطلق را بر مقیّد حمل کرده و واژهٔ «أرض» را به معنای سطح پاک خاک دانسته‌اند، تیمم را جز با خاک روا نداشته‌اند. و کسانی که لفظ مقیّد را بر مطلق حمل کرده و واژهٔ «صعید» را به معنای هر آنچه بر روی زمین یافت می‌شود، از جمله اجزای آن، تفسیر کرده‌اند، تیمم با ریگ و سنگریزه را روا دانسته‌اند.

دربارهٔ اموری که این نوع طهارت را باطل میکنند، فقها اتفاق نظر دارند که تیمم با اموری باطل میشود که طهارت اصلی، یعنی وضو یا غسل را باطل میکنند. در دو مسئله اختلاف کردهاند: نخست، آیا قصد ادای نمازی واجب غیر از نماز واجبی که با تیمم قصد شده بود، تیمم را باطل میکند؟ دوم، آیا وجود آب تیمم را باطل میکند؟

About the factors nullifying this form of purification, the jurists agreed that tayammum is invalidated by things that invalidate the original purification, which is ablution or bathing. They disagreed in this over two issues. First, does the intention of offering an obligatory prayer other than the obligatory saldh that was intended with the tayammum invalidate it? Second, whether the existence of water invalidates it?

مالک معتقد بود که نیت نمازی دوم، طهارت برای نماز اول را باطل می‌کند. دیدگاه‌های دیگران با این نظر مخالف است. مبنای این اختلاف بر دو امر استوار است. نخست، آیا در سخن خداوند متعال «ای کسانی که ایمان آورده‌اید! هرگاه برای نماز برخاستید…» متنی مقدّر وجود دارد، یعنی «هرگاه از خواب برخاستید» یا «هرگاه در حالت ناپاکی برخاستید»؟ کسانی که معتقد بودند متن مقدّری در کار نیست، گفته‌اند ظاهر آیه دلالت بر وضو یا تیمم برای هر نماز دارد، اما سنّت معنای آن را برای وضو محدود کرده است، پس تیمم همچنان بر حکم اصلی باقی می‌ماند. با این حال، نمی‌توان بر پایه این استدلال از مالک دفاع کرد، زیرا مالک معتقد است که آیه متن مقدّر دارد، بر اساس آنچه او از زید بن اسلم در کتاب *الموطأ* نقل کرده است.

Malik maintained that the intention of a second prayer invalidates purification for the first prayer. The views of others are opposed to this. The basis for this disagreement revolves around two things. First, whether in the words of the Exalted, “O ye who believe! When ye rise up for prayer .. ”, there is an implied text, that is, when ye arise from sleep, or when ye arise in an unclean state? Those who maintained that there is no implied text said that the apparent meaning of the verse indicates wudi? or tayammum for each prayer, but the sunna has restricted the meaning for wudu>, so tayammum retains the original rule. It cannot, however, be argued for Malik on the basis of this (argument), because Malik maintains that the verse contains an implied text, according to what he has related from Zayd ibn Aslam in his al-Muwattd*.

دومین دلیل بر تکرار امر با فرا رسیدن وقت هر نماز استوار است. این همان چیزی است که از اصول مالک برمی‌آید؛ یعنی این استدلال می‌تواند به نفع او اقامه شود، و بحث این مسئله پیش‌تر گذشت. کسانی که امر را تکرارشونده نمی‌دانند و در آیه متنی محذوف فرض کرده‌اند، به این باور نبودند که قصد خواندن نماز دوم، تیمم را باطل می‌کند.

The second reason is based on the recurrence of the command with the advent of time for each prayer. This is what follows from Malik’s principles, that is, this argument may be adduced on his behalf, and the discussion of this issue has preceded. Those for whom the command does not recur, and they assumed an implied text in the verse, did not uphold that the intention to perform a second salah invalidates tayammum.

اکثریت بر این عقیده‌اند که وجود آب این طهارت را باطل می‌کند. اما گروهی از فقها بر این باورند که بطلان آن تنها با پیدایش حدث حاصل می‌شود. مبنای این اختلاف این است که آیا وجود آب، طهارتی را که با خاک حاصل شده و هم‌اکنون برقرار است، از میان می‌برد، یا اینکه آغاز طهارت با خاک را نفی می‌کند؟ کسانی که معتقدند (وجود آب) تنها آغاز طهارت با خاک را نفی می‌کند، گفته‌اند که این طهارت تنها با پیدایش حدث باطل می‌شود. و کسانی که معتقدند (دسترسی به آب) طهارت برقرار را باطل می‌کند، گفته‌اند که با وجود آب باطل می‌شود. تعریف عامل باطل‌کننده (یعنی آب) این است که از میان برندهٔ طهارت برقرار است.

The majority held that the existence of water invalidates this purification. A Stoup of jurists, however, maintained that its invalidation results only from the occurrence of a hadath. The basis of this disagreement is whether the existence of water removes the prevailing purification that was achieved with earth or whether it negates the initiation of purification with it (earth)? Those who Maintained that it negates only the commencement of purification with earth (water being available) said that it is invalidated only by the occurrence of a hadath. Those who maintained that it (availability of water) invalidates the Prevailing purity said that it is invalidated. The definition of the invalidating factor (water) is the eliminator of the prevailing purity.

اکثریت علما بر اساس حدیثی مشهور و پذیرفته‌شده استدلال کرده‌اند که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود: «زمین برای من مسجد و وسیله پاکیزگی قرار داده شده است، تا زمانی که آب نیابم.» از این سخن می‌توان چنین فهمید که به محض یافتن آب، این پاکیزگی پایان یافته و از میان می‌رود، و نیز می‌توان چنین برداشت کرد که هنگام یافتن آب، انجام این نوع پاکیزگی جایز نیست. قوی‌ترین دلیل اکثریت، حدیث ابوسعید خدری است که می‌گوید پیامبر ﷺ فرمود: «هرگاه آب یافتی، آن را به پوستت برسان.» اکثریت، امر در این‌جا را به معنای اجرای فوری گرفته‌اند، هرچند این نیز به همان احتمال پیشین می‌انجامد؛ پس در آن بیندیش. پذیرش شافعی این بود که وجود آب، این پاکیزگی را از میان می‌برد. از همین‌جا او گفت که تیمم حدث را برطرف نمی‌کند؛ یعنی پاکی‌ای را پدید نمی‌آورد که ناپاکی را از میان ببرد، بلکه فقط نماز را با وجود ناپاکی جایز می‌سازد. این سخن بی‌پایه است، زیرا خداوند آن را «طهور» (پاکیزگی) نامیده است. برخی از شاگردان مالک این دیدگاه را پذیرفته و گفته‌اند که تیمم حدث را برطرف نمی‌کند، زیرا اگر چنین می‌کرد، تنها حدث می‌توانست آن را باطل کند. پاسخ این است که در مورد این پاکیزگی، خود وجود آب نوعی حدث ویژه همین پاکیزگی است، بنا بر این دیدگاه که وجود آب آن را از میان می‌برد.

The majority argued for their opinion on the basis of an established tradition, which is the saying of the Prophet (God’s peace and blessings be u P°n him), “The earth has been made a mosque for me, and a means of Purity, aS long as water is not found”. It is possible to understand from this that as soon as water is found this purification is terminated and removed, while it is also possible to understand it as implying that when water is found n is not valid to undertake this form of purification. The strongest support for the majority comes from the tradition of Abu SaTd al-Khudri, which states that the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) said, “When you have found water let it touch your skin”. The command here is interpreted by the majority to indicate immediate compliance, though it also leads to the preceding possibility, so think over it. Al-ShafiTs acceptance, that the existence of water eliminates this purification, led him to say that tajamrcam does not, in fact, remove the hadath, that is, it does not generate purification removing the impurity, it merely has the effect of permitting prayer with the existence of the impurity. This is without foundation, as Allah has called it purification. Some of the disciples of Malik upheld this opinion saying that tayammum does not remove hadath, for had it done so, only a hadath would have invalidated it. The answer is that in the case of this purification the existence of water itself is a sort of hadath specific to it, according to the opinion that the existence of water eliminates it.

اتفق جمهور العلماء على أن الأعمال التي تتوقف صحتها أو جوازها على هذه الطهارة هي الأعمال التي يشترط لها الوضوء، كالصلاة ومس المصحف وغير ذلك. واختلفوا في جواز أكثر من صلاة فرض (واجبة) بتيمم واحد. وهو مشهور في مذهب مالك أنه لا يجوز أداء صلاتي فرض بتيمم واحد أبدًا. وكان له رأي مختلف في صلاتين فائتتين. ومن المعلوم أن تيمّمًا واحدًا يكفي إذا كانت إحدى الصلاتين فرضًا والأخرى نافلة، وذلك إن بدأ بالفرض أولًا، أما إن بدأ بالنافلة فلا يجوز له أن يصلي بهما بتيمم واحد. وذهب أبو حنيفة إلى أنه يجوز أداء صلاتي فرض بتيمم واحد.

The majority agreed that acts whose validity or permissibility depends upon this form of purification are those for which ablution (wudi?) is a condition, like prayer, Touching the mushaf, and so on. They disagreed on whether more than one (obligatory) prayer is permissible with it (i.e. with one tayammum)? It is widely known in the Malik’s school that two mandatory prayers are never permitted with it. His opinion differed about two lapsed prayers. It is well- known that one tayammum is enough if one of the two prayers is mandatory and the other is supererogatory, if he prays the mandatory first, but if commences with the supererogatory, he cannot observe them with one tayammum. Abu Hamfa held that it is permitted to observe two mandatory prayers with a single tayammum.

اساس این اختلاف این است که آیا تیمّم برای هر نماز لازم است؛ آیا به سبب ظاهر آیه، یا به سبب لزوم تکرار امر، یا به سبب هر دو.

The basis for this disagreement is whether tayammum is required for each prayer, either due to the apparent meaning of the verse, or due to the obligation of the recurrence of the command, or due to both.