مبنای این نوع طهارت، سخن خداوند متعال است: «و اگر جنب بودید، خود را پاک کنید»۵۸. بحث پیرامون احکام آن—پس از آموختن وجوب آن، کسانی که بر آنان واجب است، و تعیین چیزی که باید به کار رود، که آب خالص و بی‌آمیغ است—در سه فصل انجام می‌گیرد. فصل نخست مربوط به شناسایی اعمالی است که در این طهارت دخیل‌اند. فصل دوم مربوط به عواملی است که آن را معتبر می‌سازد. فصل سوم احکام باطل شدن این طهارت را در بر می‌گیرد. درباره‌ی کسی که این طهارت بر او واجب است: بر هر شخص مکلفی که نماز بر او واجب است، این طهارت واجب است و در این مورد اختلافی نیست. همچنین درباره‌ی وجوب آن اختلافی نیست و دلیل‌های آن همان دلیل‌های وضو است که پیش‌تر یادآور شدیم. و همین‌طور احکام مربوط به انواع آب که بحث آن پیش‌تر گذشت.

The basis for this kind of purification are the words of the Exalted, “And if ye are involved in a major hadath, purify yourself’.58 The discussion covering its rules—after having learned its obligation, on whom it is obligatory, and the ^entification of the thing to be used, which is unadulterated water—is undertaken in three chapters. The first chapter relates to the identification of acts involved in this purification. The second relates to the factors ^validating it. The third chapter covers the ahkdm of the invalidation of this Purification. 4’ About the person on whom it is obligatory, it is incumbent upon each Person who is under an obligation to pray, and there is no dispute about this. Similarly, there is no dispute about its obligation, and its evidences are the same as those for ablution, which we have mentioned. Likewise, the ahkam relating to the categories of water, whose discussion has preceded.

اختلف الفقهاء در این که آیا دست کشیدن بر تمام بدن (یعنی مالیدن پوست در حالی که آب بر آن جاری است) شرط این طهارت است، همان‌گونه که در طهارت اعضا هنگام وضو چنین است، یا این که جاری ساختن آب بر تمام بدن بدون دست کشیدن بر آن کافی است. جمهور فقها بر این باورند که جاری ساختن آب بر بدن کافی است. مالک، بیشتر شاگردان او، و المُزَنی از میان شاگردان الشافعی، معتقدند که اگر کسی که طهارت می‌گیرد حتی یک نقطه از بدنش را که بر آن دست نکشیده است فروگذارد، طهارتش ناقص می‌ماند.

The jurists disagreed over whether running the hand over the entire body (i.e. massaging the skin while water is running over it) is a condition for this purification, as is the case in the purification of limbs while performing ablution, or whether it is sufficient to let water flow over the entire body without running the hand over the body. The majority of the jurists maintained that letting water flow over the body is enough. Malik, most of his disciples, and al-MuzanT from among the disciples of al-ShafiT held that if the person undertaking purification misses a single spot of his body over which he does not pass his hand, his purification remains incomplete.

دلیل اختلاف، مشترک لفظی بودن واژه «غُسل» و تعارض ظاهری روایاتی است که درباره توصیف غسل پیامبر ﷺ آمده و غسل را به وضو تشبیه می‌کند. در روایات معتبری که درباره غسل پیامبر ﷺ آمده و از طریق عایشه و میمونه نقل شده، هیچ اشاره‌ای به مالیدن بدن نشده است؛ تنها سخن از جاری شدن آب بر بدن است. در روایت عایشه آمده است: «هرگاه رسول خدا ﷺ پس از همبستری غسل می‌کرد، ابتدا دست‌های خود را می‌شست. سپس آب را با دست راست بر دست چپ می‌ریخت و با آن شرمگاه خود را می‌شست. پس از آن، وضویی همانند وضوی نماز انجام می‌داد. آنگاه آب برمی‌داشت و انگشتان خود را تا ریشه موها فرو می‌برد و سه مشت آب بر سرش می‌ریخت. در پایان، آب را بر تمام بدنش جاری می‌کرد».

The reason for disagreement is the equivocality of the term *ghu$T\ and the conflict of the apparent meanings of the traditions related about the description of bathing with the analogy of bathing based upon ablution. In the established traditions relevant to the subject of the Prophet’s bath, and which are related through ‘A’isha and Maymuna, there is no mention of massaging the body; they only mention the flowing of water over it. In the tradition of ^isha, she says, “When the Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him) took a bath after sexual engagement, he would first wash his hands. He then poured water from his right hand over to the left hand with which he washed his genitals. Then he performed a minor ablution, like he did for his regular daily prayers. Thereafter, taking up water he would insert his fingers down to the roots of his hair and pour three handfuls of water over his head. Finally, he would let water flow over his entire body”.

روایت میمونه نیز شبیه این توصیف است، با این تفاوت که در اینجا او شستن پاهایش را تا پایان طهارت به تأخیر انداخت. در روایت ام سلمه نیز، هنگامی که از پیامبر (درود و برکات خدا بر او باد) پرسید «آیا هنگام غسل پس از نزدیکی باید گیسوانش را باز کند؟» پیامبر ﷺ فرمود: «کافی است که سه مشت آب بر سرت بریزی، سپس آب را بر تمام بدنت جاری کنی، و با همین پاک می‌شوی.» این روایت در مورد ساقط شدن الزام مالیدن بدن، نسبت به دیگر روایات، قانع‌کننده‌ترین روایت است، زیرا ممکن نیست کسی که طهارت خود را توصیف می‌کند، اگر مالیدن بدن در توصیف او از همه شرایط این غسل بود، آن را ذکر نکند. به همین دلیل، فقها اتفاق نظر دارند که توصیفات مذکور در روایات عایشه و میمونه، توصیف‌های کامل‌اند، اما آنچه در روایت ام سلمه آمده، ارکان واجب را در بر می‌گیرد و وضوی کوچک پیش از غسل بزرگ (شستن کل بدن) شرط آن نیست، جز یک نظر شاذ منسوب به شافعی، هرچند نظر او از ظاهر روایات، قوتی دارد. نظر جمهور از جهت تحلیل و استدلال قوت دارد، زیرا آشکار است که طهارت شرط صحت وضو است، و این وضو نیست که شرط صحت طهارت باشد. این مورد تعارض میان قیاس و ظاهر یک روایت است، و روش شافعی آن است که ظاهر روایت را بر قیاس مقدم می‌دارد.

آنان در این که آیا نیت از شرایط این طهارت (غسل) است یا نه، اختلاف داشتند، همان‌گونه که در مورد وضوی کوچک نیز اختلاف داشتند. مالک، الشافعی، احمد، ابو ثور، داوود و پیروان ایشان بر این عقیده بودند که نیت یکی از شرایط آن است. ابوحنیفه، پیروانش و الثوری بر این عقیده بودند که نیت لازم نیست، همان‌گونه که در مورد وضوی کوچک چنین است.

They disagreed on whether intention is included in the conditions of this purification (gAus/), just like their disagreement in the case of the minor ablution. Malik, al-Shafi T, Ahmad, Abu Thawr, Dawud, and his c disciples held that intention is one of its conditions. Abu HanTfa, his disciples, and al- Thawri held that intention is not required, as in the case of minor ablution.

دلیلِ اختلافِ نظر در مسئلهٔ نیت همان است که در مورد وضوی کوچک، که پیش‌تر گذشت.

The reason for disagreement on the question of intention is the same as that ln the case of the minor ablution, which has preceded.

آنان در مورد مضمضه و استنشاق در این بخش از طهارت اختلاف کردند، همانند اختلافشان در مورد وضوی کوچک، یعنی اینکه آیا این دو واجب هستند یا نه. گروهی از فقها بر این باور بودند که این دو در غسل واجب نیستند، در حالی که گروه دیگری آنها را واجب دانستند. از کسانی که قائل به نفی وجوب شدند می‌توان مالک و الشافعی را نام برد، و از کسانی که آن دو را واجب دانستند ابوحنیفه و شاگردانش.

They disagreed about madmada and istinshaq in this category of purification like their disagreement in the case of the minor ablution, that is whether they are obligatory. A group of jurists held that these are not obligatory in bathing, while another group considered them obligatory. Those who maintained a negation of obligation include Malik and al-ShaficT, while those who made it obligatory include Abu HanTfa and his disciples.

سبب اختلاف، تعارض ظاهر حدیث ام سلمہ با احادیثی است که دربارهٔ توصیف وضوی پیامبر ﷺ پیش از غسل روایت شده است، زیرا احادیثی که دربارهٔ توصیف وضوی ایشان پیش از غسل نقل شده، از مضمضه و استنشاق سخن می‌گوید، در حالی که حدیث ام سلمہ نه مضمضه را ذکر می‌کند و نه استنشاق را. کسانی که احادیث عائشه و میمونہ را توضیحی برای بخش‌های مجمل حدیث ام سلمہ و نیز تبیینی برای سخن خداوند متعال، «وَإِن كُنتُم جُنُبًا فَاطَّهَّرُوا»، دانستند، مضمضه و استنشاق را واجب شمردند، و کسانی که آن‌ها را متعارض دانستند، میان آن‌ها را چنان جمع کردند که دلالت احادیث عائشه و میمونہ را بر استحباب، و دلالت حدیث ام سلمہ را بر وجوب حمل کنند.

The reason for disagreement is the conflict of the apparent meaning of the tradition of Umm Salama with the traditions that were transmitted about the description of the Prophet’s performance of minor ablution prior to his purification (bathing), because the traditions transmitted about the description of his minor ablution prior to his purification mention madmada and istinshaq, while the tradition of Umm Salama mentions neither madmada nor istinshdq. Those who considered the traditions of cA*isha and Maymuna as elaborations of the unexplained parts of the tradition of Umm Salama, and also as an explanation of the words of the Exalted, “And if ye are involved in a major hadath, purify yourselves”,59 made rinsing of the mouth, and snuffing of water into the nostrils obligatory, while those who considered ‘ them as conflicting reconciled them so as to construe the implication of the traditions of cA*isha and Maymuna for a recommendation, and the implication of the tradition of Umm Salama as an obligation.

از همین رو، در حکم باز گذاشتن موها (تخلیل)، تا آب به ریشه‌های آن‌ها بر سر برسد، اختلاف کرده‌اند که آیا این کار برای این نوع از طهارت واجب است یا نه. مالک آن را مستحب می‌داند، در حالی که دیگران آن را واجب می‌شمارند. کسانی که تخلیل را واجب دانسته‌اند، نظر خود را با حدیثی از پیامبر ﷺ مستند کرده‌اند که فرمود: «زیر هر موی، جنابت است؛ پس پوست را پاکیزه کنید و موها را تر کنید».

Because of this, they disagreed about the hukm of letting the hair loose, so as to let water reach its roots on the head (lakhlil), whether it is obligatory for this category of purification. Malik deems it recommended, while others view it as obligatory. Those who made takhlil obligatory supported their opinion with the report from the Prophet, “Under each hair is janaba (major hadath), so beautify the skin and let the hair get wet”.

آنان در این که آیا شرط این نوع طهارت، انجام پیوسته و به ترتیب بودن است یا نه، اختلاف داشتند، همان‌گونه که در مورد وضوی کوچک نیز اختلاف داشتند. دلیل اختلاف این است که آیا افعال پیامبر ﷺ را باید واجب دانست یا مستحب. از پیامبر ﷺ نقل نشده است که جز به شکل مرتب و به ترتیب، وضو گرفته باشد. گروهی از فقها بر این باورند که ترتیب در این نوع طهارت (غسل) نسبت به وضوی کوچک، در مورد سر و بقیه بدن، مهم‌تر است، به دلیل سخن پیامبر ﷺ در حدیث ام سلمه: «برای تو کافی است که سه مشت آب بر سرت بریزی، سپس آب را بر بدنت جاری کنی». حرف عطف «ثم» (سپس) بنا بر گفته لغت‌شناسان، بی‌هیچ اختلافی، دلالت بر ترتیب دارد.

They disagreed on whether a condition for this category of purification is continuous and sequential performance, as was their disagreement in the case of the minor ablution. The reason for disagreement is whether the acts of the Prophet are to be construed as obligatory or recommended. It has not been transmitted from the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) that he ever performed ablution, except in an ordered and sequential manner. A group of jurists held that sequence in this category of purification (ghusl) is more pertinent than it is in the minor ablution with respect to the head and the rest of the body, because of the words of the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) in the tradition of Umm Salama, “It is enough for you to splash over your head three handfuls of water, and then let water flow over your body”. The conjunction particle “thumma” (then) implies sequence, without dispute, according to lexicologists.