اتفق فقهاء المسلمين على أن الماء الطاهر المطهِّر يُزيل النجاسات عن هذه الأشياء الثلاثة. واتفقوا كذلك على أن الأحجار تُزيل النجاسة عن المخرجين. واختلفوا في الإزالة بما سوى ذلك من المائعات والجوامد. فذهبت طائفة من الفقهاء إلى أن كل شيء طاهر يُزيل النجاسة، سواء كان مائعًا أو جامدًا، ومهما كان المحل المتنجس. وقد قال بهذا أبو حنيفة وأصحابه. وذهبت طائفة أخرى من الفقهاء إلى أن النجاسات لا تُزال بغير الماء، إلا الأحجار، وهذا متفق عليه. وقد قال بهذا مالك والشافعي.

The Muslim jurists agreed that clean purifying water removes impurities from those three objects. They also agreed that stones can remove impurities from the two outlets. They disagreed about removal (of impurities) with what is besides these from among fluids and solid substances. A group of jurists held that anything clean can remove impurities whether it is a fluid or a solid, and whatever the affected object. This was upheld by Abu HanTfa and his disciples. Another group of jurists said that impurities cannot be removed by things other than water, except for stones, which are agreed upon. This was upheld by Malik and al-Shafi T.

و آنان در مورد زدودن نجاسات با استخوان و سرگین در استنجا نیز اختلاف داشتند. گروهی از فقها این کار را منع کردند، اما استفاده از سایر چیزهایی را که پاککننده هستند جایز دانستند؛ هرچند مالک، چیزهای محترم و پایدار مانند نان را از این حکم مستثنا کرد. همین سخن درباره چیزهایی گفته شده که استفاده از آنها موجب اسراف می‌شود، مانند طلا و جواهر. گروهی پاکسازی را تنها به سنگ محدود کردند که نظر ظاهریان است، و گروهی دیگر آن را با استخوان جایز دانستند، اما با سرگین نه، هرچند آن را نزد ایشان ناپسند می‌شمردند. الجباری از همه اینها جدا شد و در استنجا مسح کردن با هر چیزی، چه پاک و چه ناپاک، را جایز شمرد. علت اختلاف ایشان درباره زدودن نجاسات با چیزهایی غیر از آب و برای غیر از مخرجین، این است که اختلاف دارند آیا هدف از زدودن نجاست با آب تنها از بین بردن ذات نجاست است، که در آن صورت چیزهای دیگری که ذات نجاست را از بین می‌برند همانند آب تلقی می‌شوند، یا اینکه آب دارای ویژگی اضافی‌ای است که در سایر چیزها یافت نمی‌شود. کسانی که در آب ویژگی اضافی‌ای نمی‌دیدند، پاکسازی با همه مایعات و جامدات پاک را معتبر دانستند. این معنا با اجماع بر زدودن نجاسات از مخرجین با چیزهایی غیر از آب تأیید می‌شود. همچنین با آنچه از امّ سلمه روایت شده، پشتوانه می‌یابد که به پیامبر ﷺ گفت: «من زنی هستم که دامن بلند دارم و از جاهای آلوده عبور می‌کنم». پیامبر خدا ﷺ به او فرمود: «[نجاست] به وسیله آنچه پس از آن می‌آید پاک می‌شود». افزون بر این، روایاتی مشابه در این موارد در سنن ابو داوود آمده است، مانند سخن پیامبر ﷺ که فرمود: «اگر یکی از شما در کفش خود بر پلیدی پا گذارد، خاک پاک‌کننده آن است»، و همچنین گزارش‌های مشابه دیگر.

c They also disagreed about the removal of impurities with bones and dung in the case of istinja\ A group of jurists prohibited this, but permitted their use Wlt h other things that can clean, though Malik exempted from these esteemed stable things like bread. The same is said about things the use of which would immoderate like gold and gems. One group restricted cleaning to stones ° % which is the opinion of the Zahirites, while another group permitted it n ^th bones, but not dung, though this was considered abominable by them. Al- jg . barT deviated from all this and permitted in istinja* wiping with all things a H c|ean and unclean The reason for their disagreement about the removal of impurities with things other than water and for objects other than the outlets is their dispute as to whether the purpose of removing impurities with water is only the destruction of the essence of the impurity, in which case other things destroying the essence would be deemed equivalent to water, or whether water has an additional attribute not found in other things. Those to whom no additional attribute was visible in water, upheld the validity of cleaning with all clean fluids and solids. This meaning was supported by the agreement over the removal of impurities from the outlets with things other than water. It is also supported by what is laid down in a tradition from Umm Salama who said to the Prophet (God’s peace and blessings be upon him), “I am a woman having a long trailing dress and I walk over filthy spots”. The Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him) said to her (Umm Salama), “It (the impurity) is cleansed by what follows”. In addition to this, there are traditions about similar cases recorded by Abu Dawud, like the words of the Prophet (God’s peace and blessings be upon him), “If one of you walks over filth in his sandals, the dust is their purifier”, as well as other similar reports.

آنان که در آب صفتی زائد قائل بودند، چنین پاککردنی را جز در مورد استثنایی، یعنی در مورد محل خروج (با سنگ)، ممنوع میدانستند. هنگامی که حنفیان از شافعیان توضیحی برای چنین صفت زائدی در آب خواستند، شافعیان به این استدلال متوسل شدند که آن یک عمل عبادی است، زیرا نتوانستند دلیلی عقلی برای آن ارائه کنند. حتی اعتراف کردند که آب به شیوهای که از نظر عقل قانعکننده باشد، نجاست را از بین نمیبرد، و زدودن نجاست به شناختی شرعی واگذار شده است. میان آنان گفتوگوها و مناظرات طولانیای درباره این پرسش درگرفت که آیا زدودن نجاست با آب یک عبادت است یا علتی عقلی دارد که به عنوان سابقهای برجای مانده است. شافعیان ناگزیر شدند برای آب فضیلتی شرعی ویژه قائل شوند که در سایر چیزها یافت نمیشود، در رفع احکام نجاست، هرچند در زدودن عین نجاست (از آلودگیها) با سایر چیزها همانند است.

Those who perceived an additional attribute in water, prohibited such cleaning except for the exempted case, which is that of the outlets (with stones). When the Hanafites demanded from the Shaficites an explanation of such an additional attribute for water, the latter resorted to the argument that it is an act of worship, for they were not able to provide a rational reason for it. They even conceded that water does not do away with impurity in a rationally satisfying way, and the removal is assigned a legal recognition. There were extended discourses and polemics between them over the question of whether the removal of impurity with water is an act of worship or has a rational cause coming down as a precedent. The Shaficites were' constrained to establish a (special) legal virtue for water, which is not found in other things, in meeting the ahkdm of uncleanliness, though it is similar to other things in the (actual) removal of the substance (of pollutions).

المقصد (يقصد الشافعية) هو استيفاء مقتضى الحكم الذي يخصّ الماء بالتأثير في إزالة عين النجاسات، إذ قد تكون النجاسة قد زالت أحيانًا، ومع ذلك يبقى الحكم قائمًا. ومع ذلك فقد أخرجوا المقصد عن هذا الأصل، مع أنهم كانوا قد وافقوا الحنفية من قبل على أن التطهير من الخبث ليس طهارة شرعية، أي أنه لا يحتاج إلى نية. ولو أنهم حاولوا أن يتميّزوا عنهم بالقول إنهم يدركون في الماء صفة تذيب النجاسة والتلوث وتستخرجهما من الثياب والأبدان، وهي صفة لا توجد في غيره من الأشياء، ولهذا يعتمد الناس على الماء في تطهير أبدانهم وثيابهم، لكان ذلك قولًا أحسن، أما غيره فبعيد عن الإقناع. ولعلّه يلزم أن يُعتقد أن الشارع اعتمد الماء في الغسل في كل موضع لهذه الصفة الذاتية فيه. ولو قالوا ذلك لأدخلوا في الفقه السائد ما يتسق مع معناه. أما أن يلجأ الفقيه إلى القول بأن الشيء عبادة، حين يضيّق عليه منهجه في المناظرة مع الخصم، فهذا أمر فتأمّل فيه، فإن ذلك ظاهر من صنيعهم في أكثر المسائل.

The purpose (the ShafWtes added) is to meet the (requirements of the) hukm that singles out water as effective in the removal of the substance of impurities, as sometimes the impurity is already removed, but the hukm subsists. They thus relegated the purpose, although they had previously agreed with the Hanafites that purification from uncleanliness is not a legal purification, that is shaft and did not therefore require intention (niyya). If they had tried to distinguish themselves from them (the Hanafites) by saying that they did perceive in water a quality of dissolving impurity and contamination and of extracting them from clothes and bodies, a quality not found in other things—for which reason people rely on water for cleansing their bodies and clothes—it would have been a better statement, while others are far from convincing. Perhaps it would be necessary to believe that the jfezr4 (law) has relied on water for washing in each instance because of this inherent quality. If they had said so, they would have introduced into the prevailing fiqh something consistent with its meaning. The jurist resorts to saying that it (a certain thing) is an act of worship when his method imposes constraints upon him in arguing with the contender. Ponder over this, for it is evident from their treatment (of issues) on most occasions.

دلیل اختلاف آنان درباره (استفاده از) فضولات حیوانات (در پاکیزگی) بر اختلافشان درباره معنای نهی‌ای مبتنی است که از پیامبر ﷺ درباره آن نقل شده است، یعنی نهی پیامبر ﷺ که استنجا* با استخوان یا سرگین انجام نشود. کسانی که این نهی را دلیل بر بی‌اعتباری خود عمل می‌دانستند، آن را جایز نمی‌شمردند، در حالی که کسانی که چنین نمی‌دیدند، از آن رو که پلیدی معنایی عقلی دارد، آن را به معنای ناپسندی تفسیر کردند، اما آن را باطل‌کننده خود استنجا ندانستند. کسانی که میان استخوان و سرگین تفاوت گذاشتند، از آن رو چنین کردند که سرگین را پلید می‌دانستند.

The reason for their disagreement about (the use of) animal droppings (in cleaning) is based on their dispute about the meaning of the proscription reported from the Prophet about it, that is, the prohibition by the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) that istinja* is not to be performed with bones or dung. Those for whom the proscription indicated the invalidity of the thing itself did not permit it while those who did not view it as such, as uncleanliness has a rational meaning, interpreted this to mean abomination, but did not consider it as invalidating istinj# itself. Those who made a distinction between bones and dung, did so because they considered dung as unclean.