این بخش شامل هشت فصل است. فصل اول دربارهٔ تعیین اوقات (نماز) است. فصل دوم دربارهٔ اذان و اقامت است. فصل سوم مربوط به تعیین جهت نماز (قبله) است. فصل چهارم مربوط به پوشاندن عورت و لباس نماز است. فصل پنجم به شرط پاکی از نجاسات در نماز می‌پردازد. فصل ششم دربارهٔ تعیین مکان‌هایی است که نماز در آن‌ها جایز است و مکان‌هایی که جایز نیست. فصل هفتم به شرایط صحت نماز می‌پردازد. فصل هشتم دربارهٔ نیت و مسئلهٔ شرط بودن آن در نماز است.

This part contains eight chapters. The first chapter is about the identification °f the timings. The second is about the call for prayer (adhan) and the call for commencement (iqdma). The third chapter relates to the identification of the direction in prayer (qibla). The fourth chapter relates to the covering of the Pnvate parts (satr al-^awra) and the dress for prayer. The fifth chapter covers the stipulation of purification from impurities in prayer. The sixth chapter is about the identification of places where prayer can be undertaken and those where it cannot. The seventh chapter deals with the conditions of the validity of prayer. The eighth chapter is about intention (niyya), and the question of its stipulation in prayer

این باب ابتدا به دو بخش تقسیم می‌شود. بخش نخست به تعیین اوقات نماز مربوط است. بخش دوم به بررسی اوقاتی می‌پردازد که نماز در آن‌ها ممنوع است.

This chapter is first divided into two sections. The first relates to the identification of the timings for prayer. The second examines the timings during which prayer is forbidden.

این بخش نیز به دو زیربخش تقسیم می‌شود. نخست به اوقات عادی نماز مربوط است که در آن‌ها نماز باید ادا شود (شامل وقت مهلت‌دار و نیز وقت مستحب). دوم به اوقات برای کسانی مربوط است که با ضرورت مواجه‌اند.

This section is also divided into two sub-divisions. The first relates to regular prayer timings within which a prayer has to be performed (extended as well as preferred). The second relates to timings for those facing a necessity.

اساس این موضوع، سخن خداوند متعال است: «إِنَّ الصَّلَاةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَابًا مَّوْقُوتًا» — «همانا نماز بر مؤمنان فرضی است که در اوقات معین انجام شود». فقهای مسلمان اتفاق نظر دارند که نمازهای پنجگانه واجب، پنج وقت معین دارند که ادای نماز در آن اوقات شرط صحت نماز است. (همچنین) اتفاق دارند که هر یک از این اوقات به بخش مختار و بخش ممتد تقسیم می‌شود. آنان در مورد حدود این بخش‌های مختار و ممتد اختلاف کرده‌اند. در این باره پنج مسئله وجود دارد.

The basis for this topic are the words of the Exalted, “Worship at fixed hours no __ hath been enjoined on the believers”. The Muslim jurists agreed that the five (obligatory) prayers have five determined periods, performance of prayer during which is a condition for the validity of the prayer. (They also agreed) that each of these periods is divided into preferred and extended parts. They disagreed about the limits of such preferred and extended parts. There are five issues in this.

اتفقوا، باستثناء اختلافٍ شاذٍّ منسوبٍ إلى ابن عباس، وخلافٍ مرويٍّ في وقت إقامة صلاة الجمعة، كما سيأتي ذكره، على أنّ أول وقت صلاة الظهر، الذي لا تجوز الصلاة قبله، هو زوال الشمس. واختلفوا في وقت الظهر على أمرين: في نهاية وقته الممتد، وفي الوقت الذي يكون فيه أفضل للصلاة.

They agreed, except for a deviant disagreement attributed to Ibn cAbbas and a reported dispute over the time of performing Friday congregational prayer (jumu^a), as will be mentioned, that the beginning of the timing for the midday (zuhr) prayer, before which praying not allowed, is the declining of the sun. They disagreed with respect to the zuhr period on two points, the end of its extended timing and the time that is preferable (for prayer).

مالک، الشافعی، ابوثور و داود گفته‌اند که پایان وقت ممتد آن زمانی است که سایهٔ هر چیز با طولش برابر شود. ابوحنیفه در یکی از روایت‌های خود از او گفته است که آن زمانی است که سایهٔ هر چیز دو برابر طولش شود، که آغاز وقت نماز بعدی است (W). بنا بر گزارشی دیگر از او، آخرین وقت نماز ظهر زمانی است که سایهٔ هر چیز با طولش برابر باشد، و نخستین وقت نماز عصر زمانی است که سایه دو برابر طول (هر چیز) شود، و فاصلهٔ میان آن دو، یعنی زمانی که سایه با طول برابر است تا زمانی که دو برابر آن است، برای نماز ظهر مناسب نیست. این نظر اخیر را دو شاگرد او، ابویوسف و محمد، تأیید کرده‌اند.

Malik, al-ShafiT, Abu Thawr, and Dawud said that the end of its extended timing is when the shadow of a thing becomes equal to its length. Abu HanTfa said, in one narration from him, that it is when the shadow of a thing becomes twice its length, which is the beginning of the period of the next prayer (W). According to another report from him, the last timing for the noon prayer is when the shadow of a thing is equal to its length, while the first timing for the <asr prayer is when the shadow is twice the length (of a thing), and the period between those when the shadow is the same as the length and when it is twice as much is not suitable for the noon prayer. This (latter opinion) was upheld by his two disciples, Abu Yusuf and Muhammad.

اختلاف در این مسئله به سبب تعارض روایات است. از امامت جبرئیل روایت شده که «با پیامبر ﷺ نماز ظهر را در روز اول، هنگامی که خورشید میل کرد، و در روز دوم، هنگامی که سایهٔ هر چیز برابر طولش شد، خواند. سپس گفت: وقت نماز آن است که میان این دو [زمان] است». و از پیامبر ﷺ روایت شده که فرمود: «مدت ماندن شما در دنیا، نسبت به امتهایی که پیش از شما بودند، مانند فاصلهٔ میان نماز عصر تا غروب آفتاب است. اهل تورات، تورات داده شدند و تا نیمروز به آن عمل کردند، سپس از ادامهٔ آن ناتوان شدند. پس به آنان قیراط‌ قیراط [مزد] داده شد. سپس اهل انجیل، انجیل داده شدند و تا وقت عصر به آن عمل کردند، سپس ناتوان شدند. پس به آنان قیراط [مزد] داده شد. سپس ما قرآن داده شدیم و تا غروب آفتاب به آن عمل کردیم. پس به ما دو قیراط دو قیراط داده شد. اهل کتاب گفتند: پروردگارا، به این گروه دو قیراط دو قیراط دادی، و به ما یک قیراط یک قیراط دادی، در حالی که عمل ما بیشتر بود؟ خداوند متعال فرمود: آیا در پاداش دادن به شما ستمی کرده‌ام؟ گفتند: نه. فرمود: پس این فضل من است، به هر که بخواهم عطا می‌کنم».

علماء در دو مسئله درباره نماز عصر اختلاف کردند. مسئله نخست درباره پیوستگی آغاز وقت آن با پایان وقت نماز ظهر است و مسئله دوم درباره پایان خود نماز عصر. در مورد پیوستگی دو وقت، مالک، الشافعی، داوود و گروهی از فقها اتفاق نظر داشتند که آغاز وقت نماز عصر در واقع پایان وقت ظهر است و این هنگامی رخ می‌دهد که سایه هر چیز با قامت آن برابر شود. اما مالک بر این باور بود که بخش پایانی وقت ظهر و بخش آغازین وقت عصر، یعنی مدتی که به اندازه چهار رکعت (معمولی) کافی است، وقتی مشترک برای هر دو نماز است. به باور الشافعی، ابوثور و داوود، پایان وقت ظهر همان لحظه‌ای است که وقت عصر آغاز می‌شود و این لحظه‌ای تجزیه‌ناپذیر است. ابوحنیفه، چنان‌که گفتیم، بر این باور بود که آغاز وقت اول نماز عصر زمانی است که سایه هر چیز دو برابر قامت آن باشد، و دلیل اختلاف او با ایشان در این باره پیش‌تر بیان شد.

They disagreed about the <asr prayer on two points. The first is about the merging of its first timing with the end of the timing for the zuhr prayer. Second, about its own end. With respect to the merging of the timings, Malik, al-ShafiT, Dawud, and a group of jurists agreed that the beginning of the timing for <asr prayer is, in fact, the end of the period for zuhr, and this occurs when the shadow of a thing becomes equal to its height. Malik, on the other hand, maintained that the last portion of the period for zuhr and the first portion of the period for <asr—a stretch of time sufficient for four (ordinary) rak<as—is a common time for both prayers. According to al-ShafiT, Abu Thawr, and Dawud the end of the period for zuhr is the point of time at which the timing for casr begins, and is an indivisible moment. Abu HanTfa, as we have said, maintained that the first timing for <asr is that when the shadow o' a thing is twice its height, and the reason for his disagreement with them over this has preceded.

مخالفت مالک با الشافعی و با کسانی که در این مسئله همان نظر او را پذیرفته‌اند، بر تعارض حدیث جبرئیل با حدیث عبدالله بن عمر استوار است. در نمازی که جبرئیل امامت کرد، روایت شده که او در روز دوم نماز ظهر را با پیامبر ﷺ در همان وقتی خواند که روز اول نماز عصر را خوانده بود. حدیث عبدالله بن عمر این است که پیامبر ﷺ فرمود: «وقت ظهر تا زمانی ادامه دارد که وقت عصر آغاز نشده باشد». این حدیث را مسلم روایت کرده است. کسانی که حدیث جبرئیل را ترجیح دادند، وقت‌ها را در هم‌پیوسته دانستند، و کسانی که حدیث عبدالله را ترجیح دادند، وقت‌ها را در هم‌پیوسته ندانستند. در مورد حدیث جبرئیل، می‌توان آن را به گونه‌ای تفسیر کرد که با حدیث عبدالله سازگار باشد، زیرا محتمل است که راوی حدیث جبرئیل، به سبب نزدیکی وقت‌ها، آن واقعه را بیش از حد بیان کرده باشد. حدیث امامت جبرئیل را ترمذی صحیح دانسته است، و حدیث ابن عمر را مسلم روایت کرده است.

Malik’s disagreement with al-Shafi T, and with those who adopted the c same opinion as his on this issue, is based on the conflict of the tradition about Jibril with the tradition of cAbd Allah ibn TJmar. In the prayer led by Jibril, it is stated that he prayed zuhr with the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) on the second day at the time at which he had prayed W on the first day. The tradition of cAbd Allah ibn TJmar is that the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) said, “The timing of zuhr continues as long as the timing of ^asr has not begun”. This has been recorded by Muslim. Those who preferred the tradition about Jibril, deemed the timing as merged, while those who preferred the tradition of cAbd Allah, did not consider the timings as merged. In the case of the tradition about Jibril, it is possible to interpret it in such a way that would agree with the tradition of cAbd Allah, for it is likely that the narrator (of the tradition about Jibril) overemphasized the fact due to the proximity of the timings. The tradition about the imama of Jibril has been declared sahih by al-TirmidhT, while Ibn TJmar’s tradition has been recorded by Muslim.

در مورد نماز مغرب اختلاف کردند که آیا مانند سایر نمازها وقت موسّع دارد یا نه؟ گروهی از فقها بر این باورند که نماز مغرب وقت محدودی دارد که قابل تمدید نیست. این مشهورترین روایت از مالک و الشافعی است. گروه دیگری از فقها معتقدند که این نماز وقت موسّعی دارد، از غروب آفتاب تا ناپدید شدن شفق. این دیدگاه ابوحنیفه، احمد، ابوثور و داوود بود، و این دیدگاه از مالک و الشافعی نیز نقل شده است.

They disagreed about the evening prayer [maghrib), whether it has an extended time like all other prayers? A group of jurists held that it has a limited time that is not extendible. This is the best known report from Malik and al- Shafi‘L Another group of jurists held that it has an extended time between sunset and the disappearance of the evening twilight (shafaq). This was the opinion of Abu HanTfa, Ahmad, Abu Thawr, and Dawud, and this opinion has also been related from Malik and al-Shafi‘T.

دلیل اختلاف آنان در این مسئله، تعارض روایت امامت جبریل با روایت عبدالله بن عمر است. روایت امامت جبریل بیان می‌کند که او نماز مغرب را در هر دو روز در یک وقت واحد (هنگام غروب آفتاب) گزارد، در حالی که روایت عبدالله می‌گوید: «وقت نماز مغرب تا زمان غیبت شفق است». کسانی که روایت امامت جبریل را ترجیح دادند، برای آن وقتی واحد و محدود تعیین کردند، و کسانی که روایت عبدالله را ترجیح دادند، برای آن وقتی گسترده تعیین کردند. روایت عبدالله را مسلم نقل کرده است، در حالی که روایت امامت جبریل را هیچ یک از دو شیخ (البخاری و مسلم) نقل نکرده‌اند؛ یعنی روایت ابن عباس که می‌گوید: او در ده نماز، که اوقات نماز را توضیح می‌داد، پیامبر ﷺ را امامت کرد و سپس گفت: «وقت، میان این دو است». آنچه در روایت عبدالله درباره این موضوع آمده، در روایت بریده اسلمی که مسلم نقل کرده نیز یافت می‌شود، و این روایت منبع اصلی این بحث است. فقها گفته‌اند که روایت بریده ترجیح دارد، زیرا روایتی متأخر و مربوط به دوران مدینه است و در پاسخ به پرسشی درباره اوقات نماز بیان شده، در حالی که روایت جبریل مربوط به تشریع اولیه وجوب (نماز) در مکه است.

The reason for their disagreement over this arises from the conflict of the tradition of the imdma of Jibril with the tradition of ‘Abd Allah ibn ‘Umar. The tradition about the imdma of Jibril states that he offered the maghrib prayer at the same time (at sunset) on both days, while the tradition of ‘Abd Allah says, “It is time for the maghrib prayer till the disappearance of shafaq*. Those who preferred the tradition* about the imdma of Jibril determined a single (limited) time for it, while those who preferred ‘Abd Allah’s tradition determined an extended time for it. The tradition of ‘Abd Allah has been recorded by Muslim, while the tradition of the imdma of Jibril has not been recorded by either of the two shaykhs (al-BukharT and Muslim), that is, the tradition of Ibn ‘Abbas, which says that he led the prayer for the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) in ten prayers that explained the prayer timings and then said, “The time is between these two”. What is stated in ‘Abd Allah’s tradition about this is also found in the tradition of Burayda al-Aslami that has been recorded by Muslim, and is the fundamental source for this topic. They (the jurists) said that the tradition of Burayda is preferable as it is a later tradition belonging to the era of Medina and was in response to a question about the timings of prayer, while the tradition of Jibril belongs to the initial stipulation of the duty (of prayer) at Mecca.

آنان در دو مسئله درباره نماز عشاء اختلاف کردند. نخست درباره آغاز وقت آن، و دوم درباره پایان آن. درباره آغاز وقتش، مالک، الشافعی و گروهی از فقها بر این باور بودند که آغاز آن با ناپدید شدن شفق سرخ است، ولی ابوحنیفه می‌گفت که آغاز آن ناپدید شدن شفق سفیدی است که پس از سرخی می‌آید.

They disagreed about the second evening prayer (<ish&) on two points. First, about the beginning of its timing and second, about its end. About the beginning of its timing, Malik, al-ShaficT, and a group of jurists held that it is the disappearance of -the red evening twilight, while Abu HanTfa said that it is the disappearance of the white twilight that comes after the redness.

دلیل اختلاف آنان در این مسئله، مشترک لفظی بودن واژه «شفق» در زبان عربی است. همان‌طور که «فجر» (سپیده‌دم) دو نوع است، «شفق» نیز دو نوع است: سرخ و سفید. ناپدید شدن شفق سفید لزوماً به این معناست که آنچه پس از آن می‌آید، آغاز شب است.۹۲ میان آنان اختلافی نیست که این مطلب از حدیث بریده و از حدیثی درباره امامت جبرئیل برای پیامبر ﷺ ثابت است، که جبرئیل نماز عشاء را در روز اول، هنگام ناپدید شدن شفق خواند.

The reason for their disagreement over this issue stems from the equivocality of the term “shafaq” in the Arabic language. Just as fajr (morning), is of two kinds, so is shafaqz red and white. The disappearance of the white shafaq necessarily implies that what follows is the beginning of the night.92 There is no disagreement among them that it is established from the tradition ofBurayda and the tradition about the imdma of Jibril that he offered the night prayer on the first day at the disappearance of the shafaq.

اکثریت، نظر خود را بر پایهٔ روایت ثابتشدهٔ «که پیامبر خدا ﷺ پس از غروب ماه در شب سوم، نماز عشاء را میخواند» ترجیح دادند، در حالی که ابوحنیفه، نظر خود را بر پایهٔ آنچه دربارهٔ تأخیر نماز عشاء ثابت شده و توصیه به تأخیر آن در سخن پیامبر ﷺ آمده است، ترجیح داد: «اگر از مشقت بر امتم نمیترسیدم، این نماز را تا نیمهٔ شب به تأخیر میانداختم».

The majority preferred their opinion on the basis of the established report “that the Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him) used to offer ^isha* after the disappearance of the moon on the third night”, while Abu HanTfa preferred his opinion on the basis of what is established about delaying ^isha^ and the recommendation for delaying it in the words of the Prophet (God’s peace and blessings be upon him), “If I had not feared hardship for my umma, I would have delayed this prayer up to midnight”.

در پایان آخرین وقت نماز عشاء اختلاف کرده‌اند و سه نظر دارند. نخست اینکه آن تا یک‌سوم اول شب است. دوم اینکه تا نیمه‌شب است. سوم اینکه تا طلوع آفتاب است. نظر نخست، یعنی اینکه تا یک‌سوم اول شب است، از سوی الشافعی و ابوحنیفه پذیرفته شده و نظر مشهور مالک نیز همین است. از مالک روایت دومی نیز نقل شده که بر آن است که وقت تا نیمه‌شب است. نظر سوم از آنِ داوود است. سبب اختلاف در این مسئله، تعارض روایات است. در حدیث امامت جبرئیل آمده که او در روز دوم، در پایان یک‌سوم اول شب، با پیامبر ﷺ نماز گزارد. در حدیث انس آمده که می‌گوید: «پیامبر ﷺ نماز عشاء را تا نیمه‌شب به تأخیر انداخت». این روایت را البخاری ثبت کرده است. همچنین در حدیث ابوسعید خدری و حدیث ابوهریره از پیامبر ﷺ روایت شده که فرمود: «اگر از مشقت بر امتم نمی‌ترسیدم، نماز عشاء را تا نیمه‌شب به تأخیر می‌انداختم». در حدیث ابن قتاده نیز چنین برمی‌آید که خوابیدن (پیش از نماز) مهم نیست، بلکه آنچه مهم است این است که نماز آن‌قدر به تأخیر افتد که وقت نماز بعدی فرا رسد.

آنان اتفاق نظر دارند که اولین وقت نماز صبح، فجر صادق (ظهور سپیدهٔ صبح) است و تا طلوع آفتاب ادامه دارد، جز آنچه از ابن القاسم و برخی از شاگردان الشافعی روایت شده که آخرین وقت آن زمانی است که روشنایی وجود دارد (یعنی سپیده‌دم). آنان درباره وقت مستحب آن اختلاف کرده‌اند. کوفیان، ابوحنیفه، شاگردانش، الثوری و بیشتر فقیهان عراق بر این باورند که بهترین وقت آن زمانی است که روشنایی پدید آمده (آغاز سپیده‌دم)، در حالی که مالک، الشافعی، شاگردانش، احمد بن حنبل، ابو ثور و داوود معتقدند که تاریکی پیش از روشنایی، وقت مستحب آن است.

They agreed that the first timing for the morning prayer is true dawn (the appearance of the morning twilight) and it ends at sunrise, except what is related from Ibn al-Qasim and some of the disciples of al-ShaficT that the latest timing is when there is light (i.e. daybreak). They disagreed about its preferred timing. The Kufts, Abu Hanifa, his disciples, al-ThawrT, and most of the jurists of Iraq maintain that the best time for it is when there is light (the beginning of daybreak), while Malik, akShaficT, his disciples, Ahmad ibn Hanbal, Abu Thawr, and Dawud maintained that darkness preceding light is the preferred time for it.

دلیلِ اختلافِ ایشان ریشه در اختلاف‌شان در شیوهٔ جمع‌کردنِ ظاهرِ روایات در این مسئله دارد. از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم ﷺ) از طریق رافع بن خدیج روایت شده که فرمود: «نماز صبح را هنگام روشن‌شدن هوا بخوانید؛ هرچه بیشتر چنین کنید، پاداشش بزرگ‌تر است». با این حال، از پیامبر ﷺ روایت شده که وقتی درباره بهترین اعمال پرسیده شد، فرمود: «نماز در اولین وقتِ مقررِ آن». افزون بر این، دربارهٔ پیامبر ﷺ ثابت شده که «پس از خواندن نماز صبح، زنان با پوشیدن چادرهای پشمین خود بازمی‌گشتند و به سبب تاریکی شناخته نمی‌شدند». ظاهرِ این روایت آن است که این کار عادتِ معمولِ ایشان بود.

The reason for their disagreement*stems from their dispute over the method of reconciling the apparent meanings of the traditions on this issue. It is reported from the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) through Rafic ibii Khadq that he said, “Perform the morning prayer at the time of the daybreak. The more frequently you do so the greater reward there is for it”. Yet, the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) is reported to have said, when asked about the best acts, “Prayer at its first appointed timing”. Moreover, it is established about the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) “that after he offered the morning prayer, women used to depart wrapped in their woolen garments, and could not be recognized due to the darkness”. The apparent meaning of this tradition is that this was his usual practice.

آنان که معتقد بودند حدیث رافع خاص است (فَخُصَّ)، در حالی که سخن پیامبر ﷺ «در اولین وقت مقرّرش» عام است، بر این باور بودند که حدیث خاص، عام را تخصیص می‌زند، طبق قاعده‌ی مشهور که خاص، عام را محدود می‌کند. بدین ترتیب، نماز صبح را از دلالت عام بیرون دانستند و حدیث عایشه را گزارشی از عمل گاه‌به‌گاه، و نه عمل معمول و همیشگی، به حساب آوردند که جواز را می‌رساند. از این‌رو گفتند: «نماز را در روشنایی خواندن بهتر است از نماز در تاریکی». اما کسانی که حدیث عام را ترجیح دادند، زیرا صریح و روشن است و با حدیث عایشه نیز سازگار است، در حالی که حدیث رافع قابل تأویل است (چرا که می‌توان آن را تأکیدی بر فرارسیدن فجر دانست)، و بدین ترتیب نه میان آن و حدیث عایشه تعارضی هست و نه با عموم گزارش‌های این موضوع، گفتند که وقت برتر، بخش آغازین وقت است.

فقهای مناطق، چنان‌که گفتیم، اوقات خاص نماز را برای ضرورت و عذر تأیید کرده‌اند، در حالی که ظاهریان آن‌ها را انکار کرده‌اند. دلیل اختلاف ایشان پیش‌تر ذکر شد. کسانی که آن‌ها را تأیید کرده‌اند، در سه نکته اختلاف داشتند. نخست، این‌که این اوقات بر کدام نمازها قابل اطلاق است؟ دوم، حدود این اوقات چیست؟ سوم، چه کسانی دارای عذری هستند که به‌خاطر آن نسبت به این اوقات و حکم آن‌ها، یعنی نسبت به وجوب نماز و سقوط آن، معافیت داده شده است؟

The jurists of the regions, as we have said have confirmed the special prayer timings for necessity and excuse, while the Zahirites have denied them. The reason for their disagreement has already been mentioned. Those who confirmed them disagreed over three points. First, what are the prayers to which these timings are applicable? Second, what are the limits of these timings? Third, who are the persons with an excuse for whom an exemption has been made with respect to these timings and their dhkam y that is, with respect to the obligation of prayer and its waiver.

مالک و الشافعی این را پذیرفتند که این وقتِ ویژه برای چهار نماز قابل اجراست: وقتی مشترک میان ظهر و عشاء، و وقتی مشترک میان مغرب و عشاء. آن‌ها در جنبهٔ مشترکِ آن‌ها اختلاف کردند، همان‌گونه که در ادامه خواهد آمد. ابوحنیفه با آن‌ها مخالفت کرد و گفت که این وقت تنها برای عصر است و هیچ وقتِ مشترکی میان آن‌ها در این‌جا وجود ندارد.

Malik and al-Shafi T agreed c that this special timing is applicable to four prayers: a timing common between zuhr and W, and a timing common between maghrib and <ishd?. They differed about their common aspect, as will be coming up in what follows. Abu HanTfa opposed them saying that this timing is for <asr alone, and there is no timing here that is common between them.

آنان در این موضوع با یکدیگر اختلاف داشتند و سرچشمهٔ این اختلاف، بحث درباره جواز جمع میان دو نماز (جمع) در سفر در وقت یکی از آن دو نماز است؛ این موضوع بعداً بررسی خواهد شد. کسانی که به متن وارد دربارهٔ نماز عصر عمل کردند، یعنی به سخن پذیرفتهشدهٔ پیامبر ﷺ که فرمود: «هر کس بتواند یک رکعت از نماز عصر را پیش از غروب آفتاب ادا کند، نماز (را در وقت) ادا کرده است»، این را به معنای یک امتیاز و تخفیف دانستند و بهسبب سخن پیامبر ﷺ که فرمود: «وقت نمازی به پایان نمیرسد مگر با آمدن وقت نماز بعدی»، آن را بهعنوان وقت مشترک در جمع جایز ندانستند. آنان برای اثبات اینکه این وقت تنها ویژهٔ نماز عصر است، دلایل دیگری نیز آوردند که در بخش جمع بیان خواهیم کرد. اما کسانی که در سفر وقت مشترک در جمع را جایز دانستند، آن را برای کسانی که با ضرورتی روبرو هستند، بر اساس قیاس، جایز شمردند؛ زیرا حال مسافر نیز حال ضرورت و عذر است. بر همین اساس، وقتی مشترک میان ظهر و عصر، و وقتی دیگر میان مغرب و عشاء تعیین کردند.

The reason for their disagreement over this is based on their dispute about the permissibility of combining of two prayers (jam*) during a journey at a time fixed for one prayer. This will be discussed later. Those who acted upon the text laid down for the 'asr prayer, that is, the established saying of the Prophet (God’s peace and blessings be upon him), “He who is able to observe a rak'a of the W prayer prior to sunset has been able to perform W (in time)”, understood this to imply a concession, and did not permit it as a common timing for combination, because of the words of the Prophet (God’s peace and blessings be upon him), “The timing of a prayer does not pass till the coming of the timing for the next”. They also used other arguments—^that we shall mention under the topic of combination—to maintain that this timing was only for the 'asr prayer. Those who permitted a common timing i n combination during a journey, permitted it for those facing a necessity on its analogy, as the case of the traveller too is that of necessity and excuse. On this basis they determined a time common between zuhr and 'asr, and another common between maghrib and <ish&.

مالک و الشافعیؒ در آخرین وقت مشترک میان دو نماز اختلاف داشتند. مالک گفت که این وقت از زوال آفتاب آغاز می‌شود؛ برای ظهر و عصر، به اندازه چهار رکعت برای مقیم و دو رکعت برای مسافر، تا زمانی که از روز به اندازه چهار رکعت برای مقیم و دو رکعت برای مسافر باقی بماند. بنابراین، او وقت مخصوص ظهر را زمان چهار رکعت برای مقیم و دو رکعت برای مسافر پس از زوال آفتاب تعیین کرد. و وقت مخصوص عصر را زمان چهار رکعت برای مقیم و دو رکعت برای مسافر پیش از غروب آفتاب قرار داد. از این رو، کسی که تنها به بخش مخصوص وقت نماز دست یابد، اگر پیش از این وقت نماز بر او واجب نبوده باشد، مکلف به نمازی است که مخصوص این وقت است. و کسی که وقتی بیشتر از این داشته باشد، باید هر دو نماز را با هم بخواند. او آخرین وقت دریافت نماز عصر را (نه «قَد»، بلکه «أَدَاء» به معنای ادا) به اندازه یک رکعت پیش از غروب آفتاب تعیین کرد. او برای نماز مغرب و عشاء نیز وقت مشترک مشابهی تعیین کرد، با این تفاوت که در یک مورد وقت مخصوص مغرب را به اندازه سه رکعت پیش از طلوع فجر دانست و در مورد دیگر آن را برای آخرین نماز کافی دانست، همان‌گونه که برای عصر چنین کرد، و گفت که آن زمانی به اندازه چهار رکعت است، که با قیاس سازگار است. افزون بر این، او آخرین وقت این نماز (یعنی عشاء) را زمان لازم برای یک رکعت پیش از طلوع فجر دانست.

Malik and al-Shafi T disagreed over c • the last common timing for two prayers. Malik said that it continues from the declining of the sun, for zuhr and W, to an extent of four rak'as for a resident and two rak'as for the traveller till a time sufficient for four rak'as for the resident and two rakfas for the traveller is left of the daytime. Thus, he determined the time specific to zuhr as the time for four rak'as in the case of the resident, and two rak'as for the traveller after the declining of the sun. He determined the time specific to W as the time for four rak'as for the resident and two rak'as for the traveller prior to sunset. It follows that a person who catches only the specific portion of a the time of prayer is obliged for the prayer that is specific to this time, if prayer was not binding upon him prior to this time.93 A person who has more time than this is to perform both prayers together. He fixed the last time for capturing the 'a$r prayer ('add? not qad&), as that of one rak'a prior to sunset. He determined similar common timings for maghrib and 'ishd prayers, except that on one occasion he made the time specific to maghrib to be an amount of time enough for three rak'as prior to the break of the dawn, and at another occasion he deemed it enough for the last prayer, as he did for W, saying that it is a time enough for four rak'asy which agrees with analogy. Moreover, he deemed the last timing for this (as W<f) to be the time required for one rak'a prior to the break of the dawn.

الشافعی برای این اوقات مشترک یک حد واحد تعیین کرد؛ یعنی مدتی که به اندازه یک رکعت پیش از غروب آفتاب باشد، و این برای ظهر و عصر با هم است؛ و مدتی که به اندازه یک رکعت پیش از طلوع فجر باشد، در مورد مغرب و عشاء با هم. از او همچنین نقل شده که گفته است: این مدتی است به اندازه گفتن تکبیر، یعنی کسی که بتواند پیش از غروب آفتاب تکبیر بگوید، مکلف است که نماز ظهر و عصر آن روز را بخواند.

اتفق الفقهاء على أن هذه الأوقات، أي أوقات الضرورة، تتعلق بأربعة أصناف من الناس: المرأة الحائض التي تدخل في وقت الطهر أو التي تبدأ الحيض قبل أن تصلي؛ والمسافر الذي يتذكر الصلاة في هذه الأوقات وهو في الحضر، أو المقيم الذي يتذكرها وهو في السفر؛ والصبي الذي يبلغ في هذه الأوقات؛ والكافر الذي يسلم. واختلفوا في المغمى عليه. فقال مالك والشافعيّ إن حكمه حكم الحائض، ويتعلق به هذه الأوقات، لأنه لا يجب عليه قضاء الصلاة التي فاتته بسبب الإغماء. أما أبو حنيفة فيرى أنه يجب عليه قضاء الصلاة التي فاتته إذا كان عدد الصلوات الفائتة أقل من خمس. وعليه، فإذا أفاق من إغمائه صلى متى أفاق. وفي رأي غيرهم، إن أفاق في أوقات الضرورة وجبت عليه الصلاة التي أفاق في وقتها، وإن لم يفق في مثل هذا الوقت لم تجب عليه الصلاة. وسيأتي تفصيل حكم المغمى عليه فيما بعد. واتفقوا على أنه إذا طهرت المرأة في وقت صلاة، وجبت عليها هذه الصلاة وحدها. وقال مالك: إن طهرت وبقي من الوقت ما يسع أربع ركعات قبل غروب الشمس، وجبت عليها صلاة العصر وحدها، فإن بقي ما يسع خمس ركعات وجبت عليها الصلاتان، الظهر والعصر. وقال الشافعيّ في رأيه الأول: إن بقي من الوقت ما يسع ركعة واحدة وجبت عليها الصلاتان معاً كما قلنا، وفي رأيه الثاني تصلي ولو بقي من الوقت ما يسع تكبيرة الإحرام. وكذلك الحكم في المسافر عند مالك، إذا نسي الصلاة فصار مقيماً في هذه الأوقات، أو المقيم فصار مسافراً. همچنین، در مورد کافری که در این اوقات به اسلام می‌گراید، این نماز بر او واجب است. حکم کودک نیز مشابه همین است.

The jurists agreed that these timings, that is, the timings of necessity, pertain to four types of people: a menstruating woman entering the period of purity or who begins menstruating before she has prayed; the traveller who remembers prayer in these timings at a time when he is in a settlement, or a settler who remembers it when he is travelling; a minor who attains puberty during these timings; and a disbeliever who accepts Islam. They disagreed about the person who has fainted. Malik and al-ShaficT said that his hukm is like that of a menstruating woman and is entitled to these timings, for he is not obliged to make up (by way of qadtf) for the prayer that he misses because of fainting. According to Abu HanTfa, however, he is obliged to make up for the prayer he has missed when the number of (lapsed) prayers is less than five. Thus, in his view, if he recovers from his fainting spell, he prays whenever he recovers. In the opinion of the others, if he recovers during the timings of necessity, he is obliged for the prayer within -whose timing he, recovers, but if he does not recover during such a time, the prayer is not binding upon him. The case of the person fainting will be treated in greater detail later. They agreed that if the woman becomes pure within a, prayer timing, this prayer alone is obligatory upon her. According to Malik, if she becomes pUre and enough time for four rak^as is left prior to sunset, then she is obliged fOr c asr alone, but if the time left is enough for five rak^as y she is under an obligation for both prayers, zuhr and W. In al-ShafiTs view, if the time for a single rak^a remains, she is obliged to observe both prayers together, as we have said, and according to his second opinion, she is to pray even when the time left is enough for a takbir. The same is the case of the traveller, in Malik’s view, who has forgotten to pray and becomes a resident within these timings or is a settler who is now travelling. Similarly, in the case of a disbeliever, who converts to Islam during these timings, that is, this prayer is obligatory upon him. The case of the minor is also similar.

اختلف الفقهاء في الأوقات التي تُكره فيها الصلاة. أولاً، في عددها، وثانياً، في أنواع الصلوات التي يشملها النهي. Wait: I must translate into Persian, not Arabic. Corrected: اختلاف کردند فقها درباره‌ی اوقاتی که در آن‌ها نماز ممنوع است. نخست، درباره‌ی شمار آن‌ها، و دوم، درباره‌ی انواع نمازهایی که این نهی شامل آن‌ها می‌شود.

The jurists disagreed about the times during which prayer (salah) is forbidden. First, about their number, and second, about the types of prayers affected by the proscription.

فقهاء بر این امر اتفاق نظر دارند که سه بازهٔ زمانی وجود دارد که در آنها نماز مکروه (ممنوع) است: هنگام طلوع آفتاب، هنگام غروب آفتاب، و فاصلهٔ میان لحظهٔ فراغت نمازگزار از نماز صبح (صبح) و طلوع آفتاب. آنان دربارهٔ دو وقت دیگر اختلاف دارند: هنگام زوال آفتاب (میل کردن خورشید) و زمان پس از ادای نماز W (تا غروب آفتاب).

The jurists agreed that there are three time-segments in which prayer is proscribed: the time of sunrise, the time of sunset, and the interval between the moment the worshipper has finished the dawn (subh) prayer and sunrise. They disagreed about two timings: the time of the declining of the sun and the time after performing W prayer (up to sunset).

مالک و شاگردانش معتقد بودند که اوقات مکروه چهار است: وقت طلوع آفتاب، وقت غروب آفتاب، زمان از نماز صبح تا طلوع آفتاب، و زمان از نماز عصر تا غروب آفتاب. ایشان نماز را در هنگام زوال آفتاب جایز می‌دانستند. الشافعی معتقد بود که هر پنج بازهٔ زمانی مکروه‌اند، به‌جز وقت زوال آفتاب در روز جمعه، و در این وقت نماز را جایز دانست. گروهی از فقها این (کراهت) را از زمان پس از

Malik and his disciples maintained that the proscribed times are four: the times of sunrise, sunset, the time after the dawn prayer up to sunrise, and the time after ‘asr up to sunset. They permitted prayer at the declining of the sun. Al-Shafi T maintained c that all these five time-segments are proscribed, except the time of the declining of the sun on Friday, and he permitted prayer during this time. A group of jurists exempted from this (proscription) the time after W.

دلیل اختلاف در این مسئله یکی از دو عامل است: نخست، تعارض یک حدیث با حدیث دیگر، و دوم، تعارض یک حدیث با عمل، نزد کسانی که عمل را به عنوان دلیل می‌پذیرند؛ یعنی عمل اهل مدینه، چنان‌که این اصل نزد مالک بن انس است. هنگامی که حکم منع وضع شده بود و هیچ مخالفتی به گفتار یا کردار دیده نمی‌شد، فقیهان بر آن اتفاق کردند، اما هنگامی که منشأ اختلافی یافت شد، تعارض پیش آمد. اختلاف آنان در زمان زوال خورشید از تعارض یک حدیث با عمل ناشی می‌شود. این امر به این دلیل است که از طریق حدیث عقبة بن عامر الجُهَنی ثابت شده که او گفت: «سه وقت بود که رسول خدا ﷺ ما را از نماز گزاردن و دفن مردگانمان بازمی‌داشت: هنگامی که خورشید طلوع می‌کند تا آن‌گاه که کاملاً بالا آمده باشد، و هنگامی که خورشید در میانه‌آسمان است تا آن‌گاه که زوال یابد، و هنگامی که خورشید غروب می‌کند تا آن‌گاه که کاملاً غروب کند». این حدیث را مسلم روایت کرده است. حدیث ابو عبدالله صنابحی که مالک در موطأ خود روایت کرده همین معنا را می‌رساند، اما سلسلهٔ سند آن ناقص است.

The reason for disagreement over this is one factor out of two. First, the conflict of a tradition with a tradition, and second the conflict of a tradition with practice, in the view of those who acknowledge practice, that is, the practice of the people of Medina, as is the principle of Malik ibn Anas. When the proscription had been laid down and there was no opposition through words or acts, the jurists agreed upon it, but when a source of disagreement was found conflict occurred. Their disagreement over the time of the declining of the sun arises from the conflict of a tradition with practice. This is so as it has been established through the tradition of TJqba ibn cAmir al-Juham that he said, “There were three times in which the Messenger of Allah used to prohibit us from praying and burying our dead: when the sun begins to rise till it is fully risen, when the sun is at its height till it begins to decline, and when the sun begins to set till it sets completely”. It has been recorded by Muslim. The tradition of Abu <Abd Allah al-Sanabhi, which has been recorded by Malik in his al-Muwatta?, conveys the same meaning, but its chain of transmission is incomplete.

فقها در مورد نمازهایی که در این اوقات ممنوع اختلاف کرده‌اند. ابوحنیفه و شاگردانش معتقد بودند که در این اوقات هیچ نمازی جایز نیست؛ نه نماز واجب مقرر، نه نماز سنت، و نه نمازهای نافله، به استثنای نماز عصر همان روز. آنان همچنین گفتند که اگر کسی نماز وتر را فراموش کرده باشد، ادای قضای آن در هنگام غروب آفتاب جایز است.

The jurists disagreed about the prayers that are not permitted during these prohibited periods. Abu Harnfa and his disciples maintained that prayers are not permitted in these periods at all, neither prescribed obligation, nor a sunna prayer, nor the supererogatory prayers, except the <-asr prayer of the day. They further said that delayed performance (qadff) of the W prayer is permitted at sunset if a person has forgotten it.

مالک و الشافعی متفق بودند که نماز واجب با تأخیر (قضا) در این اوقات ممنوع، جایز است. الشافعی همچنین بر این عقیده بود که تنها نمازهایی که در این اوقات جایز نیستند، نمازهای نافلهٔ بدون سبب ضروری هستند، اما نمازهایی که دارای سبب‌اند، مانند نماز جنازه، در چنین اوقاتی جایز می‌باشند. مالک با او در مورد این نمازها پس از وضو و پس از نماز صبح موافق بود، یعنی نسبت به همهٔ نمازهای سنت؛ اما نمازهایی را که به سبب اختیاری (مربوط به خود نمازگزار) خوانده می‌شوند، مانند دو رکعت نمازی که هنگام ورود به مسجد خوانده می‌شود، استثنا کرد. زیرا الشافعی این دو رکعت را پس از عصر و پس از نماز صبح جایز می‌داند، در حالی که مالک چنین نمی‌داند.

Malik and al-Shafi T agreed that c delayed performance (qadd>) of obligatory prayers is permitted during these prohibited periods. Al-ShaficT also held that the only prayers that are not permitted during these periods are the supererogatory prayers without a necessitating cause, but those with a cause, like the funeral prayer, are permitted during such periods. Malik agreed with him about these prayers after W and after the dawn prayer, that is, with respect to all sunna prayers, but he exempted those that are observed due to a voluntary cause (pertaining to the worshipper himself), like the two rak'-as upon entering the mosque, for al-ShaficT permits these two rak^as after <asr and after the dawn prayer, while Malik does not.

اختلف رأي مالك في جواز صلاة السنن عند طلوع الشمس وغروبها. وذهب الثوري إلى أن الصلوات الممنوعة في هذين الوقتين هي التي ليست فرضاً، ولم يفرّق بين السنة والنافلة.

Malik’s opinion differed about the permissibility of sunna prayers at sunrise and sunset. Al-Thawri maintained that the prayers not permitted during these times are those that are not obligatory (fard) prayers, and he did not make a distinction between the sunna and the supererogatory prayers.

در این مسئله سه نظر به دست می‌آید. نخست، اینکه نماز در این اوقات منوع اصلاً جایز نیست. دوم، اینکه این‌ها نمازهای سنت یا نافله‌اند و نمازهای واجب نیستند. سوم، اینکه این‌ها نمازهای نافله‌اند و نه سنت. بر اساس روایتی که در آن مالک نماز جنازه را در هنگام غروب آفتاب منع کرده، به نظر چهارمی می‌رسیم. این نظر، نمازهای نافله را به تنهایی پس از طلوع فجر و پس از عصر، و هم نمازهای نافله و هم سنت را در هنگام غروب و طلوع آفتاب منع می‌کند.