هل التکلیف على من یجتهد فی تحدید القبلۃ هو إصابۃ الحق (تحقق الإصابۃ)، أم هو مجرد بذل الجهد فی طلبها؟ فإن قلنا: التکلیف هو تحدید القبلۃ بدقۃ، فعلیه أن یعید الصلاۃ إذا تبیّن له أنہ أخطأ (فی تعیین الجہۃ الصحیحۃ). وإن قلنا: التکلیف هو بذل الجہد فقط، فلا تلزمہ الإعادۃ إن أخطأ، وکذلک إذا صلّى قبل أن یبذل جہداً فی طلب الجہۃ. ذہب الشافعی إلى أن التکلیف هو الإصابۃ فی التحدید، وإذا تبیّن للمصلی أنہ أخطأ، أعاد الصلاۃ دائماً. وقال فریق من الفقہاء: لا یعید إذا فرغ من صلاتہ، إلا إذا فعل ذلک عمداً (أی صلّى إلى غیر الجہۃ عمداً) أو صلّى من غیر أن یبذل جہداً فی طلب الجہۃ. وہذا قول مالک وأبی حنیفۃ، إلا أن مالکاً استحب الإعادۃ إذا بقی الوقت.
Is the obligation of a person striving to determine the qibla (the attainment of) accuracy or is it just the exercise of effort to discover it? Thus, if we say that the obligation is to accurately determine it, he is to pray again if he discovers that he made a mistake (in determining the true direction). If we maintain that the obligation is only for exerting effort, he does not have to pray again if he makes an error, and also if he had prayed before an effort to discover the direction. Al-ShafiT thought that the obligation was for accurate determina tion, and if it becomes obvious to the person that he had made a mistake, he was to pray again, always. A group of jurists said that he does not pray again if he has finished praying, unless he did so intentionally (that is, prayed in the wrong direction) or prayed without making an effort to discover the direction. This was the opinion of Malik and Abu Harnfa, except that Malik i recommended praying again if there was still time.
سبب اختلاف در این مسئله، تعارض میان یک حدیث و قیاس است، همراه با اختلاف در صحت آن حدیث. قیاس بر پایه شباهت میان (وجوب توجه به) جهت و زمان، یعنی وقت نماز، استوار است. آنان در مورد زمان توافق داشتند که تکلیف بر نمازگزار این است که وقت را دقیق درک کند. اگر فرد دریابد که پیش از وقت نماز خوانده، نمازش باطل است و ناگزیر باید دوباره بخواند. با این حال، از ابن عباس و الشافعی گزارش شده که اندکی از این حکم عدول کرده‌اند، و نیز از مالک گزارش شده که اگر مسافری از زمان بی‌خبر باشد و پیش از زوال شفق نماز عشا بخواند و بعداً دریابد که پیش از وقت خوانده، نمازش صحیح است. وجه شباهت میان این دو آن است که اینها حدود زمانی‌اند، همان‌گونه که آن‌ها حدود جهت‌اند.
The reason for disagreement in this is the conflict between a tradition and analogy, along with a dispute over the authenticity of the tradition. The analogy is based on the similarity of (the obligation to face the) direction to time, that is, the timing for prayer. They agreed (about time) that the obligation was for the worshipper to hit the time accurately. If the subject realizes that he prayed before time his prayer becomes invalid, and he must pray again, invariably. There is, however, a slight deviation reported from Ibn <Abbas and al-Sha^T, as well as the report from Malik that if a traveller is unaware of the timing and prays <ish& before the disappearance of twilight discovering later that he had prayed before this time, his prayer remains valid. The basis for the resemblance between them is that these are the bounds of timing just as those are the bounds of direction.
روایت عامر بن ربیعه از این حدیث است که گفت: «در شبی تاریک با پیامبر خدا ﷺ در سفر بودیم و جهت قبله بر ما مشتبه شد. هر یک از ما بر حسب گمان خود به سوی جهتی نماز خواند، اما چون صبح شد دریافتیم که به غیر جهت قبله نماز گزارده‌ایم. از پیامبر ﷺ دربارهٔ آن پرسیدیم و فرمود: "نماز شما درست بود." آنگاه این آیه نازل شد: {وَلِلَّهِ الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُ فَأَيْنَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ}» ۱۰۱. بنابراین مفهوم این آیه برقرار می‌ماند و ناظر به کسی است که نماز می‌گزارد و بعداً درمی‌یابد که به غیر جهت قبله نماز خوانده است. با این همه، اکثر فقها بر این باورند که این حکم با آیهٔ {وَمِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ} ۱۰۲ نسخ شده است. کسانی که این حدیث برایشان معتبر ثابت نشد، قیاس حدود جهت را بر حدود اوقات بنا نهادند، و کسانی که حدیث را پذیرفتند، نماز را درست دانستند.
The tradition is found in the report of ‘Amir ibn RablTa, who said, “We were travelling with the Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him) on a dark night, and the direction of the qibla became obscure to us. Each one of us prayed in a certain direction, as we guessed, but when it was morning we found that we had prayed in a direction other than that of the qibla. We asked the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) about it and he said, ‘Your prayer was valid.’ It was then that revelation came down with the verse, ‘Unto Allah belongeth the East and the West, and withersoever ye turn, there is Allah’s countenance’”.101 Thus, the implication of the verse stays confirmed, and it is concerned with the person who observes prayer and later discovers that he prayed in a direction other than the qibla. The majority of the jurists, however, maintain that it has been abrogated by the verse, “And whencesoever thou contest forth [for prayer, O Muhammad] turn thy face toward the Inviolable Place of Worship”.102 Those for whom this tradition did not prove to be authentic constructed the analogy of the limits of direction upon the limits of timings. And those who accepted the tradition held that prayer was valid. .
در این موضوع، مسئله‌ای شناخته‌شده وجود دارد، یعنی حکم نماز خواندن در داخل کعبه. فقها در این باره اختلاف کرده‌اند. برخی آن را به‌طور مطلق منع کرده‌اند، و برخی دیگر آن را بدون هیچ قید و شرطی جایز دانسته‌اند. گروهی نیز میان نمازهای مستحب و نمازهای واجب در داخل آن فرق گذاشته‌اند. علت این اختلاف، تعارض روایاتِ وارد در این مسئله و این پرسش است که آیا کسی که از داخل رو به یکی از دیوارهای آن می‌ایستد، می‌توان او را «رو‌کننده به کعبه» نامید، همان‌گونه که درباره کسی که از بیرون رو به آن می‌ایستد چنین می‌گویند.
Within this topic is a widely known issue, namely the hukm of prayer inside the Ka^a. The jurists disagreed about this. Some of them prohibited it absolutely, while others permitted it without qualification. There were others who made a distinction between supererogatory and obligatory prayers within it. The reason for their disagreement is based on the conflict of traditions related to the issue, and the question of whether a person facing one of its sides from within may be called “one facing the Ka<ba”, as in the case of a person facing it from outside.
دو روایت متعارض در این مسئله وجود دارد که هر دو صحیح‌اند. نخست روایت ابن عباس است که گفت: «وقتی رسول خدا ﷺ وارد کعبه شد، در هر طرف آن دعا کرد، اما تا بیرون نیامده بود نماز نخواند. هنگامی که بیرون آمد، در برابر کعبه دو رکعت نماز گزارد و فرمود: "این قبله است"». روایت دوم از عبدالله بن عمر است که «رسول خدا ﷺ همراه اسامة بن زید، عثمان بن طلحه و بلال بن رباح وارد کعبه شد. در را پشت سرش بستند و مدتی درون کعبه ماند. وقتی بیرون آمد، از بلال پرسیدم: "رسول خدا ﷺ چه کرد؟" گفت: "میان دو ستون ایستاد، یکی در سمت چپ و یکی در سمت راستش، و سه ستون دیگر پشت سرش بود، سپس نماز گزارد"».
There are two conflicting traditions about the issue, and both are authentic. First is Ibn ‘Abbas’s tradition, who said, “When the Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him) entered the Ka<ba, he offered supplication at each side, but he did not pray till he had come out. On coming out he offered two rak'as besides the Ka°ba and said, ‘This is the qibla"\ The second tradition is that of cAbd Allah Ibn TJmar “that the Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him) entered the Ka<ba, along with Usama ibn Zayd, TJthman ibn Talha, and Bilal ibn Rabah. The door was closed behind him and he stayed inside for some time. When he had come out, I asked Bilal, ‘What did the Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him) do?’ He said, ‘He stood between two pillars, one on his left and one on his right, while three other pillars were behind him, and thenjprayed’”.
آنان که روش ترجیح یا نسخ را برگزیدند، یا منع مطلق نماز درون کعبه را حفظ کردند و روایت ابن عباس را ترجیح دادند، یا جواز مطلق آن را تأیید کردند و روایت ابن عمر را ترجیح دادند. کسانی که روش جمع را برگزیدند، روایت ابن عباس را ناظر به نمازهای واجب، و روایت ابن عمر را ناظر به نمازهای مستحبی دانستند. با این حال، جمع میان این دو روایت دشوار است، زیرا پیامبر ﷺ دو رکعت نمازی را که خارج از کعبه خوانده بود، مستحبی توصیف کرده است. کسانی که روش تعلیق روایات متعارض را برگزیدند، اگر حکم اجماع و توافق همراه آن را تعمیم دهند، اصلاً نماز درون کعبه را جایز ندانستند. کسانی که تعمیم حکم اجماع را نپذیرفتند و در کاربرد عبارت «روبه‌روی کعبه» برای کسی که درون آن نماز می‌خواند نیز تأمل کردند، چنین نمازی را جایز دانستند؛ اما آنان که چنین کاربردی از این عبارت را نپذیرفتند، که بهتر است، نماز درون خانه را جایز ندانستند.
Those who adopted the method of preference, or of abrogation, either maintained the absolute prohibition of prayer inside the Ka<ba, preferring Ibn c Abbas’s tradition, or upheld its absolute permission, preferring Ibn TJmar’s tradition. Those who adopted the method of reconciliation construed Ibn c Abbas’s tradition to be concerned with obligatory prayers, and Ibn TJmar’s tradition to mean supererogatory prayers. Reconciliation, however, between these two traditions is difficult, as the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) described the two rakfas prayed by him outside the KaQ^a as supererogatory. Those who adopted the method of suspension of the conflicting traditions did not permit prayer inside the Ka<ba at all, when they extend the accompanying hukm of consensus and of agreement. Those who did not uphold the extension of the hukm of consensus, and reconsidered the application of the expression “one facing the Ka^ba” to the person praying inside it as well, they permitted such prayer, but when they did not permit such application of the expression, which is better, they did not permit prayer inside the House.
فقها بر استحباب قرار دادن سترهای میان نمازگزار و قبله، هنگامی که به تنهایی یا به عنوان امام نماز می‌گزارد، اتفاق نظر دارند. این حکم بر اساس سخن پیامبر ﷺ است که فرمود: «اگر در پیش روی خود چیزی مانند پشت شتر قرار دهی، می‌توانی نماز بگزاری». درباره‌ی وجوب کشیدن خط، در صورتی که شخص سترهای نیابد، اختلاف نظر دارند. اکثریت بر این باورند که وی موظف به کشیدن خط نیست، اما احمد بن حنبل گفته است که باید در پیش روی خود خطی بکشد.
The jurists agreed upon the recommendation of having a curtain between the person praying and the qibla, when he is praying alone or as an imam. This is based on the words of the Prophet (God’s peace and blessings be upon him), “If you were to place in front of you something like that on the back of a man, then, you may pray”. They disagreed about the obligation to draw a line, in case a person not finding a curtain. The majority maintained that he is under no obligation to draw a line, while Ahmad ibn Hanbal said that he is to draw a line in front of him.
سبب اختلاف ایشان به اختلافشان بر سر صحت حدیثی که در این باره آمده بازمی‌گردد. این حدیث را ابوهریره روایت کرده است که «پیامبر ﷺ فرمود: هرگاه یکی از شما نماز می‌گزارد، باید چیزی را در برابر چهره‌اش قرار دهد. اگر چیزی نیافت، عصایی را در برابرش بیفکند. و اگر عصایی نیافت، خطی در برابرش بکشد. در این صورت، هر کس از پیش رویش بگذرد به او زیانی نمی‌رساند». این حدیث را ابوداوود ثبت کرده است. احمد بن حنبل آن را صحیح دانست، در حالی که الشافعی چنین نظری نداشت. همچنین روایت شده که «پیامبر ﷺ بدون سترَه نماز می‌گزارد». و حدیث صحیح دیگری هست که عصایی با نوک آهنین برای ایشان نصب می‌شد. اینها اصول این موضوع است که در چهار مسئله گنجانده شده‌اند.
The reason for their disagreement derives from their dispute over the authenticity of the tradition laid down on the issue. The tradition has been related by Abu Hurayra “that the Prophet said, ‘When one of you prays he is to place something in front of his face. If he does not find anything then let him prop a staff in front of him. If he does not find a staff, let him draw a line in front of him. Thus, any one passing in front of him will not harm him’”. It is recorded by Abu Dawud, and Ahmad ibn Hanbal considered it as authentic, while al~Shafi T did not. It c is also related that “the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) prayed without a curtain”. There is another authentic tradition that a staff with a pointed tip of iron used to be affixed for him. These, then, are the principles of this subject, incorporated in four issues.