Istihsan secara literal bermaksud menganggap sesuatu itu baik atau lebih utama untuk dilakukan. Ia berasal daripada perkataan Hasuna, yang bermaksud menjadi baik atau cantik. Sebagai istilah dalam ilmu usul fiqh, Istihsan ditakrifkan sebagai beralih daripada satu Qiyas kepada Qiyas yang lain kerana suatu sebab, atau menangguhkan sesuatu Qiyas kerana suatu sebab. Seorang Mujtahid boleh mengambil kira mana-mana daripada pilihan-pilihan ini.

Istihsan literally means to approve or to do something preferable. It is a derivation of Hasuna, which means being good or beautiful. As a juristic term, Istihsan is defined as shifting from one Qiyas to another Qiyas due to a reason or suspending a Qiyas for a reason. A Mujtahid may take into consideration any of these options.

A. Istihsan dengan Qiyas: beralih daripada suatu hukum berdasarkan Qiyas kepada hukum lain berdasarkan Qiyas kerana sebab yang lebih kuat.

A. Istihsan by Qiyas- switching from a ruling of Qiyas to another ruling by Qiyas due to a stronger reason.

Contoh:

Example:

Bayangkan bahawa Ahmad dan Muhammad memiliki sebuah kereta secara sama rata. Mereka menjual kereta itu kepada rakan mereka, Ali, dengan harga $1000. Ali membayar Muhammad $400 sebagai bayaran pertama. Namun, sebelum Muhammad sempat membayar bahagian Ahmad, wang itu dicuri. Hukum daripada Qiyas dalam situasi ini ialah kedua-dua Ahmad dan Muhammad mesti berkongsi kerugian secara sama rata kerana mereka adalah rakan kongsi.

Imagine that Ahmad and Muhammad equally own a car. They sell their car to a friend, Ali for $1000. Ali pays Muhammad $400 as a first payment. However, before Muhammad could pay Ahmad his share, the money gets stolen. The ruling from Qiyas in this situation is that both Ahmad and Muhammad have to equally share the loss since they are partners.

Hukum daripada Istihsan melalui Qiyas ialah Muhammad hendaklah menanggung kerugian, bukan Ahmad. Sebabnya ialah Muhammad pada mulanya mempunyai pilihan untuk memberitahu Ali supaya membayar Ahmad sendiri. Oleh itu, terdapat andaian bahawa Muhammad telah menggunakan keistimewaan untuk mengutip bahagian pembayaran Ahmad walaupun dia mempunyai pilihan untuk tidak berbuat demikian.

The ruling from Istihsan by Qiyas is that Muhammad should incur the loss and not Ahmad. The reason is that Muhammad has the option initially to tell Ali to pay Ahmad by himself. Thus, there is an assumption that Muhammad used this privilege of collecting Ahmad‟s share of the payment even though he had the option not to.

B. Istihsan kerana darurat - beralih kepada Qiyas lain disebabkan keperluan mendesak.

B. Istihsan by necessity - shifting to another Qiyas due to necessity.

Contoh:

Example:

Terdapat satu perkhidmatan yang ditawarkan oleh sebuah perniagaan seperti kedai dobi kering, iaitu perkhidmatan awam, dan satu lagi perkhidmatan yang ditawarkan oleh seorang pekerja yang diupah secara eksklusif oleh seseorang untuk perkhidmatan persendirian seperti operator komputer. Kedua-dua pihak tidak bertanggungjawab ke atas sebarang kerosakan yang tidak disengajakan, dan ini ialah hukum berdasarkan Qiyas. Hukum berdasarkan Istihsan kerana keperluan ialah bahawa kedai dobi kering hendaklah bertanggungjawab kerana ia merupakan perkhidmatan awam, tetapi bukan operator komputer kerana dia ialah pekerja persendirian. Keperluannya ialah jika perniagaan tidak bertanggungjawab, maka pekerja yang diupah untuk perkhidmatan awam mungkin membebankan dirinya dengan mengambil kerja-kerja lain dan mungkin tidak mampu memikul tanggungjawab tersebut.

There is a service offered by a business such as a dry cleaning store, which is a public service, and another service offered by an employee who is hired exclusively by someone for a private service such as a computer operator. Both parties are not liable for any unintentional damages, and this is a ruling from Qiyas. The ruling from Istihsan due to necessity is that the dry cleaning store should be liable since it is a public service but not the computer operator since he is a private employee. The necessity is that if the business is not liable then the employee hired for the public service may overload himself by taking up other jobs and may not be able to handle the responsibility.

C. Istihsan melalui Sunnah - Membatalkan Qiyas kerana terdapat pertentangan yang disebabkan oleh Hadis.

C. Istihsan by Sunnah - Cancelling the Qiyas due to a contradiction caused by the Hadith.

Contoh:

Example:

Nabi ﷺ bersabda: "Sesiapa yang Khuzaimah sebagai saksinya, memadailah baginya," maksudnya, kesaksian orang tersebut (Khuzaimah) menyamai kesaksian dua orang. Sementara hukum daripada Qiyas ialah dua orang saksi, Qiyas itu dibatalkan kerana ini merupakan keadaan khusus bagi Khuzaimah daripada Nabi ﷺ.

The Prophet (saw) said who has Khuzaima as his witness it is enough for him, meaning that the testimony of that person (Khuzaima) equals the testimony of two people. While the ruling from Qiyas is to have two witnesses, the Qiyas is cancelled because this was a special situation for Khuzaima by the Prophet (saw).

D. Istihsan dengan Ijma' as-Sahabah - Membatalkan hukum dari Qiyas kerana wujudnya percanggahan yang disebabkan oleh Ijma' as-Sahabah.

D. Istihsan by Ijma as-Sahabah - Cancelling a ruling from Qiyas due to a contradiction caused by the Ijma‟ as-Sahabah.

Contoh:

Example:

Membayar syarikat untuk mengeluarkan barang seperti kerusi. Hukum daripada Qiyas ialah ia tidak dibenarkan kerana barang yang dibincangkan (contohnya kerusi) tidak wujud pada masa akad dibuat. Tetapi hukum daripada Qiyas itu dibatalkan kerana Ijma‛ as-Sahabah.

Paying a company to manufacture items such as chairs. The ruling from Qiyas is that it is not allowed because the items under discussion (e.g. chairs) are not present at the time of the contract. But the ruling from Qiyas is cancelled due to the Ijma‟ as-Sahabah.

Dua jenis Istihsan yang pertama tidak mempunyai dalil yang sah untuk penerapannya. Secara teknikal, jenis ketiga dan keempat sebenarnya bukan Istihsan; sebaliknya, keduanya adalah hukum yang berdasarkan dalil dari Sunnah dan Ijma' as-Sahabah.

The first two types of Istihsan have no valid Daleel for their application. Technically, the third and fourth are not Istihsan; rather, they are ruling based on a Daleel from Sunnah and Ijma‟ as-Sahabah.

Pendukung Istihsan menggunakan ayat berikut sebagai dalil untuk mengesahkan Istihsan:

The proponents of Istihsan use the following Ayah to validate Istihsan:

"... Dan sampaikanlah berita gembira kepada hamba-hamba-Ku yang mendengarkan perkataan lalu mengikuti yang terbaik daripadanya. Mereka itulah orang-orang yang telah diberi petunjuk oleh Allah dan mereka itulah orang-orang yang berakal." (TMQ Az-Zumar: 18)

“... And give glad tidings to those of My servants who listen to the word and follow the best of it. Those are the ones that Allah has guided and endowed with understanding.” (TMQ Az-Zumar: 18)

"Dan ikutilah sebaik-baik apa yang telah diturunkan kepadamu dari Tuhanmu." (TMQ Az-Zumar: 55)

“And follow the best of what has been sent down to you from your Lord.” (TMQ Az-Zumar: 55)

Ayat-ayat ini tidak mengizinkan penggunaan Istihsan. Sebaliknya, ayat tersebut memerintahkan kita untuk mengikuti pernyataan yang terbaik, yang telah diturunkan, iaitu Al-Qur'an. Ini kerana bahagian kedua ayat tersebut menggambarkan mereka yang berbuat demikian sebagai orang-orang yang telah diberi petunjuk oleh Allah (SWT).

These Ayahs do not authorise the use of Istihsan. Rather, the Ayah instructs us to follow the best statements, which were revealed, Qur‟an. This is because the second part of the Ayah describes those who do as the ones that Allah (swt) has guided.

Imam Shafi‟i pernah berkata, "Sesiapa yang mengamalkan Istihsan, dia adalah Shar‟i (pembuat hukum), dan jika Istihsan dibenarkan dalam agama ini, maka hendaklah dibenarkan bagi setiap orang yang berakal untuk menggubal hukum bagi dirinya sendiri." (Al-Risala)

Imam Shafi‟i used to say “Those who practice Istihsan are the Shar‟i (legislator), and if Istihsan is allowed in this Deen then it should be allowed for any intellectual person to initiate laws for himself.” (Al-Risala)