از آنجا که نقطهٔ آغاز شرِّ زنا، نگاه است، خداوند ~ به مسلمانان دستور داده که چشمان خود را فرو گیرند؛ زیرا بدی با یک نگاه آغاز می‌شود، سپس احساس شهوت پدید می‌آید، آنگاه نزدیک شدن، و سرانجام ارتکاب آن گناه. (1) نگاه به آنچه حرام است، عمدهترین راه برانگیختن شهوت است؛ و از این رو هر کس از آن خودداری کند، در حقیقت پاکدامنی خود را حفظ کرده است. پیامبر ﷺ فرمود: «نگاه دوباره نیفکن، زیرا اگرچه نگاه نخست بر تو گناهی نیست، اما نگاه دوم حقی برای تو ندارد.» (۳) پیامبر ﷺ همچنین فرمود: «نگاه یکی از تیرهای زهرآلود ابلیس (شیطان) است؛ پس هر کس چشم خود را از نگریستن به زیبایی زنی فرو گیرد، خداوند عبادتی را برای او پدید خواهد آورد که شیرینی آن را خواهد چشید.» (۴) پیامبر ﷺ همچنین فرمود: «آگاه باشید! از نشستن بر سر راهها بپرهیزید.» گفتند: «ای فرستادهٔ خدا! ما ناگزیریم که بر سر راه بنشینیم، زیرا این‌جاها جای گفتوگوی ماست.» پیامبر ﷺ فرمود: «اگر ناچارید بنشینید، پس حق راه را ادا کنید.» پرسیدند: «حق راه چیست، ای فرستادهٔ خدا؟» فرمود: «فرو گرفتن چشم، بازداشتن آزار از دیگران، پاسخ سلام دادن، امر به معروف و نهی از منکر.» (۵) نگاه کردن در پشت برخی از بزرگترین مصیبتهایی قرار دارد که بشر را گرفتار می‌کند. در واقع، نگاه میل پدید می‌آورد؛ میل اندیشه‌ها را پدید می‌آورد؛ اندیشه‌ها شور و شهوت را پدید می‌آورند؛ شور و شهوت، اراده‌ای نیرومند پدید می‌آورد که به عزمی استوار بدل می‌شود و سرانجام به عمل می‌انجامد، تا زمانی که مانعی در کار نباشد. در همین زمینه گفته شده است: «صبر در فرو گرفتن نگاه آسانتر است (برای تحمل) از صبر در برابر دردِ پیامدهای آن نگاه.» (۲) خواستها و تمایلات، نقطهٔ آغاز خوبی و بدی‌اند و از آنهاست که اراده و عزم پدید می‌آید. بنابراین، هرکس بر خواسته‌های نفسش مسلط شود، در حقیقت بر خویشتن مسلط شده است؛ و هرکس تسلیم خواسته‌های نفسانی خود شود، زیر بار آن‌ها له خواهد شد؛ اما کسی که به تمایلات خود بی‌اعتنا باشد، آن‌ها او را به نابودی خویشتن رهنمون خواهند کرد. خواسته‌ها پیوسته به دل نزدیک می‌شوند تا آن‌که به آرزوها بدل گردند، همان‌طور که الله ~ فرموده است: (... مانند سرابی در بیابان. تشنه آن را آب می‌پندارد تا آن‌گاه که به آن برسد، می‌یابد که چیزی نیست؛ اما الله را نزد خود می‌یابد که حق او را به تمام و کمال خواهد داد. الله در حسابرسی بسیار سریع است)۱. فرومایه‌ترین مردم از نظر عزم و اراده، کسانی هستند که حقایق را به آرزوهای واهی بدل می‌کنند و آن‌ها را در زندگی پست خود دنبال می‌کنند. این آرزوهای واهی برای انسان زیان‌بارند، زیرا احساس سستی و بی‌تفاوتی ایجاد می‌کنند و حس غفلت، پشیمانی و حسرت به بار می‌آورند. هنگامی که آرزومند، تعامل حقیقت را در وجود خود از دست می‌دهد، تصویر آن را در دل خود ترسیم می‌کند و بدین‌سان به تصاویر خیالی‌ای که افکار خودش نقش کرده‌اند خرسند می‌شود، و این هرگز رضایت واقعی‌ای در زندگی برای او به ارمغان نمی‌آورد. حال او مانند کسی است که هم گرسنه و هم تشنه است و در ذهن خود تصویر خوراک و نوشیدنی را می‌آفریند، بی‌آن‌که خوراک یا نوشیدنی‌ای داشته باشد تا گرسنگی و تشنگی‌اش را فرو نشاند. پذیرفتن چنین حالتی نشان‌دهنده درجه پایینی از عزت نفس است و نیز مایه ننگ؛ زیرا شرف و پاکی نفس در رد هرگونه آرزو یا خیال غیرواقعی نهفته است. خواسته‌های انسان را می‌توان به چهار دسته تقسیم کرد: خواسته‌هایی که انسان با آن‌ها به منافع دنیوی دست می‌یابد، خواسته‌هایی که با آن‌ها مشکلات دنیوی خود را دور می‌کند، خواسته‌هایی که با آن‌ها در آخرت به سود می‌رسد، و خواسته‌هایی که با آن‌ها هر زیانی را در آخرت از خود دور می‌سازد. انسان خردمند در ترجیح دادن خواسته‌هایی که با جستجوی خشنودی پروردگارش، او را به منافع آخرت می‌رساند، درنگ نمی‌کند. این خواسته‌ها و اندیشه‌ها بر اساس اولویت‌هایشان تعریف می‌شوند: نخست، تأمل در وحی و فهم معنای آن. خداوند ~ آن را نفرستاد تا صرفاً تلاوت شود. بلکه تلاوت آن تنها وسیله‌ای است که انسان را قادر می‌سازد در مفهوم آن بیندیشد. یکی از دانشمندان گذشته گفت: «قرآن برای عمل شدن نازل شده است؛ پس تلاوت آن را به عمل تبدیل کنید!» دوم، تأمل در نشانه‌های خداوند و به کار گرفتن آن‌ها به عنوان دلیلی برای تأیید نام‌ها، صفات، حکمت، نیکی و بخشش خداوند، همان‌گونه که خداوند ~ بندگانش را به اندیشیدن در نشانه‌هایش و فهم آن‌ها ترغیب کرده است. سوم، اندیشیدن در احسان، آمرزش، رحمت، صبر خداوند و بخشیدن نعمت‌هایش به بندگان. این سه نوع تأمل، معرفت، محبت و ترس از خداوند را از دل بیرون می‌آورند؛ که با یاد خداوند ~ می‌تواند به‌طور استوار در دل جای گیرد. چهارم، اندیشیدن در عیب‌های نفس و اعمال خود. این اندیشه اثری بسیار سودمند دارد، زیرا نفسی را که به بدی فرمان می‌دهد درهم می‌شکند و به دل اجازه می‌دهد در جهانی آرام زندگی کند. پنجم، اندیشیدن در وظیفه زمان و کارکرد آن، و متمرکز ساختن همه دغدغه‌ها بر آن، تا از هدر رفتن ذره‌ای از آن جلوگیری شود. در حقیقت، همه منافع از زمان پدید می‌آیند و هر لحظه‌ای که تلف شود جبران‌ناپذیر است. یکی از دانشمندان شافعی گفت: «با گروهی از صوفیان همنشین شدم و از ایشان جز دو سخن بهره‌ای نبردم: نخست، سخن ایشان که گفتند: "زمان شمشیر است؛ اگر آن را نبُری، تو را می‌برد." دوم، "اگر خود را به حق مشغول نکنی، تو را به باطل مشغول می‌کند." عمر انسان در واقع همان زمان زندگی اوست؛ این راهی است که او را به زندگی جاوید و سعادتمندش (در بهشت) یا به زندگی جاوید و عذاب‌دیده‌اش (در آتش دوزخ) می‌رساند. زمان از ابرها هم سریع‌تر می‌گذرد. هر زمانی که انسان در اطاعت از خداوند سپری کند، در حقیقت زندگی واقعی اوست، اما آنچه غیر از آن است زندگی به شمار نمی‌آید؛ حتی اگر آن را سپری کرده باشد، زندگی او را می‌توان با زندگی حیوانات مقایسه کرد. حتی کسی که نماز می‌گزارد، از نمازش جز آنچه از آن به یاد دارد بهره‌ای نمی‌برد؛ بنابراین زندگی انسان تنها همان است که در اطاعت از خداوند ~ سپری شود، و هر آنچه غیر از آن است جز وسوسه‌های شیطان و آرزوهای باطل نیست. بدان که خواهش نفسانی به خودی خود به کسی زیان نمی‌رساند؛ آنچه زیانبار است، همراهی و واکنش نشان دادن به آن است. خواهش نفسانی مانند رهگذری است؛ اگر به آن توجه نکنی، می‌رود؛ اما اگر آن را به درون خانه‌ات راه دهی، با سخنان فریبنده‌اش تو را مسحور خواهد کرد. خداوند ~ دو گونه نفس در انسان قرار داده است: نفسی که فرمان می‌دهد (به بدی) و نفسی که آرام است، و این دو با یکدیگر مخالفند؛ آنچه برای یکی سبک است برای دیگری سنگین است، و آنچه یکی را خشنود کند، دیگری را رنج می‌دهد. فرشته‌ای در سمت راست قلب است، و شیطانی در سمت چپ آن. نبردی پیوسته در جریان است، تا آنکه نفس زندگی خود را در این جهان به پایان برساند. تمام باطل در سوی شیطان و نفس فرمانده به بدی است، و تمام حق در سوی فرشته و نفس آرام باقی می‌ماند. این نبرد پیوسته ثبت می‌شود و پیروزی با شکیبایی انسان به دست می‌آید. هر که پایداری ورزد، شکیبا باشد و از خداوند بترسد، پایانی نیکو در این جهان و آخرت خواهد داشت. خداوند ~ مقرر فرموده که پایان مبارک برای پرهیزگاران است. (۳) سخن باید نگه داشته شود و تنها برای آنچه سودمند است به کار رود. انسان باید تنها آنچه را که برای دینش سودمند است بگوید. پیش از به زبان آوردن هر واژه باید دو بار بیندیشد که آیا برای دینش مفید است یا نه؛ اگر در گفتنش سودی نیست، باید از گفتنش خودداری کند؛ اما اگر در آن فایده‌ای باشد، نباید فرصت گفتنش را از دست بدهد. اگر کسی بخواهد درباره آنچه در دل‌های دیگران است شهادت دهد، باید به گفته‌های ایشان توجه کند. در واقع زبان حال دل را آشکار می‌کند، چه صاحبش بخواهد و چه نخواهد! یحیی بن معاذ گفته است: «دل‌ها همچون دیگ‌هایی هستند با محتوای در حال جوشش، و زبان‌ها ملاقه‌های آن‌ها. هنگامی که انسان سخن می‌گوید، زبانش آنچه را در دلش است برمی‌دارد؛ شیرین باشد یا ترش.» انس بن مالک رضی‌الله‌عنه روایت کرده است که پیامبر ﷺ فرمود: «ایمان بنده راست نمی‌شود تا دلش راست شود، و دلش راست نمی‌شود تا زبانش راست شود.» 1 عبدالله بن مسعود رضی‌الله‌عنه روایت کرده است که پیامبر ﷺ فرمود: «سوگند به آن که جانم در دست اوست، بنده مسلمان نمی‌شود مگر آن‌که دل و زبانش تسلیم باشند.» 2 از پیامبر ﷺ درباره بیشترین چیزهایی پرسیده شد که مردم را به دوزخ می‌برد، و ایشان ﷺ پاسخ داد: «دهان و شرمگاه.» 3 معاذ از پیامبر ﷺ درباره عملی پرسید که او را به بهشت درآورد و از آتش دور دارد. پس پیامبر ﷺ به او خبر داد که ریشه هر کار اسلام است، و پایه‌هایش نماز، و قله‌اش جهاد در راه خداست. سپس فرمود: «آیا تو را از آنچه اصل همه این‌ها است خبر ندهم؟» معاذ گفت: «آری، ای فرستاده خدا.» پیامبر ﷺ زبان خود را گرفت و فرمود: «این را نگه‌دار.» معاذ گفت: «آیا به خاطر آنچه می‌گوییم بازخواست می‌شویم؟» فرمود: «مادرت به عزایت بنشیند! آیا مردم جز به سبب محصول زبان‌هایشان به رو در آتش افکنده می‌شوند؟» 1 شگفت آن است که کسانی هستند که خوردن حرام را آسان ترک می‌کنند، مانند تجاوز، زنا، دزدی، نوشیدن شراب یا نگاه به حرام، اما نگه داشتن حرکات زبانشان برایشان دشوار است، و می‌بینی که سخنانی می‌گویند که لعنت خداوند را بر ایشان فرا می‌خواند! از جندب بن عبدالله روایت شده که گفت: «پیامبر ﷺ فرمود: مردی گفت: "به خدا سوگند، خداوند فلان شخص را نخواهد بخشید." پس خداوند عزوجل فرمود: "کیست که بر من سوگند یاد می‌کند که فلان کس را نخواهم بخشید؟ من او را بخشیدم و اعمال تو را نابود کردم" (یعنی اعمال کسی را که سوگند یاد کرد که خداوند فلان کس را نخواهد بخشید).»۲ پس آن مرد عابد که تمام عمر خدا را عبادت کرده بود، به خاطر یک جمله‌ای که بر زبان آورد، اعمالش نابود شد! ابوهریره ؓ نیز در همین حدیث می‌گوید: «آن مرد یک کلمه گفت که زندگی‌اش را در دنیا و آخرت تباه کرد!» ابوهریره ؓ گفت: پیامبر ﷺ فرمود: «بنده‌ای ممکن است سخنی بگوید که خداوند را خشنود می‌کند، بی‌آنکه به آن اهمیت دهد؛ و به سبب همان سخن، خداوند او را به درجات (پاداش) بالا می‌برد؛ و بنده‌ای ممکن است سخنی (از روی بی‌پروایی) بگوید که خداوند را ناخشنود می‌کند، بی‌آنکه به سنگینی آن بیندیشد؛ و به سبب همان سخن در آتش دوزخ افکنده می‌شود.»۳ بلال بن حارث ؓ روایت کرده که پیامبر ﷺ فرمود: «انسان سخن نیکی می‌گوید، بی‌آنکه ارزش آن را بداند؛ اما خداوند به سبب آن، تا روزی که او را ملاقات کند، رضایت خود را برای او ثبت می‌کند. و انسان سخن بدی نیز می‌گوید، بی‌آنکه اهمیت آن را بداند؛ و خداوند به سبب آن، تا روزی که او را ملاقات کند، خشم خود را برای او ثبت می‌کند.»۴ علقمه می‌گفت: «حدیث بلال بن حارث مرا از گفتن بسیاری از سخنان بازداشت!» انس بن مالک ؓ گفت: «هنگامی که یکی از یاران (پیامبر ﷺ) درگذشت، مردی گفت: "به بهشت او شادمان باش." اما پیامبر ﷺ فرمود: "آیا این را می‌گویی در حالی که نمی‌دانی شاید او دربارهٔ چیزی سخن گفته که به او مربوط نبوده، یا نسبت به چیزی بخل ورزیده که برای او زیانی نداشته است؟"»۵ ابوهریره ؓ روایت کرده که پیامبر ﷺ فرمود: «هر که به خدا و روز آخرت ایمان دارد، باید سخن نیک بگوید یا خاموش بماند.» ۶ ابوهریره ـ رضی الله عنه ـ نیز روایت کرده است که پیامبر ﷺ فرمود: «از نیکویی اسلام شخص این است که آنچه به او مربوط نیست را رها کند.» ۱ سفیان بن عبدالله الثقفی ـ رضی الله عنه ـ گفت: «گفتم: ای فرستادهٔ خدا، چیزی از اسلام به من بگو که درباره‌اش جز از تو از کسی دیگر نپرسم.» فرمود: «بگو: "به خدا ایمان آوردم"، سپس استقامت ورز.» گفتم: ای فرستادهٔ خدا، بیش از همه چه چیزی را برای من می‌ترسی؟ پیامبر ﷺ زبان خود را گرفت و فرمود: «این!»۲ ام حبیبه ـ رضی الله عنها ـ همسر پیامبر ﷺ روایت کرده است که پیامبر ﷺ فرمود: «هر سخنی که فرزند آدم می‌گوید، به زیان او ثبت می‌شود نه به سودش، جز امر به معروف، نهی از منکر، یا یاد خدا.»۳ در حدیثی دیگر، پیامبر ﷺ فرمود که وقتی انسان صبح از خواب برمی‌خیزد، همهٔ اعضای بدن در برابر زبان فروتنی می‌کنند و می‌گویند: «دربارهٔ ما از خدا بترس، زیرا ما وابسته به تو هستیم؛ اگر تو راست باشی ما راست خواهیم بود، و اگر تو کج باشی ما کج خواهیم بود.»۴ دانشمندان اختلاف کرده‌اند که آیا هر سخنی که انسان بر زبان می‌آورد ثبت می‌شود یا تنها سخنان خیر و شر. اما بیشتر، نظر نخست پذیرفته شده است، زیرا خداوند ـ عزّوجلّ ـ می‌فرماید: ﴿مَا يَلْفِظُ مِن قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ﴾ «هیچ سخنی بر زبان نمی‌آورد مگر آنکه نگهبانی آماده نزد اوست.»۵ دو آفت بزرگ مربوط به زبان است؛ اگر کسی از یکی در امان باشد، از دیگری در امان نیست، و آن دو آفت «سخن‌گفتن» و «سکوت» است. یکی ممکن است از دیگری گناه بزرگ‌تری باشد؛ زیرا کسی که دربارهٔ حق سکوت می‌کند «شیطان لال» است و نافرمان خداست، و کسی که سخن باطل می‌گوید «شیطان گویا» است و او نیز نافرمان خداست. پرهیزگاران کسانی هستند که زبان خود را از گفتن باطل بازمی‌دارند، اما آن را در گفتن آنچه برای آخرتشان سودمند است آزاد می‌گذارند. ممکن است شخصی در روز قیامت با اعمال نیکی به اندازه کوه‌ها بیاید، اما زبانش آن‌ها را تباه کرده باشد؛ یا شخصی با اعمال بدی به اندازه کوه‌ها بیاید، اما ببیند که زبانش آن‌ها را با ذکر مداوم خداوند از بین برده است! (۴) گام‌ها باید حفظ شوند، به این معنا که انسان باید با پاهایش خود را به جایی برساند که در آنجا پاداش خداوند را به دست آورد، نه لعنت او را. از آنجا که لغزش هم به پا مربوط است و هم به زبان، هر دو در آیه ذکر شده‌اند، آنجا که خداوند ~ فرمود: ( و بندگان خاص خداوند رحمان کسانی هستند که با فروتنی و وقار بر زمین راه می‌روند، و هنگامی که نادانان خطابشان می‌کنند (با سخنان زشت) با سخنان ملایم و نرم پاسخ می‌دهند. ) ۶ خداوند ~ بندگان مؤمن خود را با راستی در سخن و در گام‌هایشان توصیف کرده است.

Since the starting point for the evil of adultery is the vision, Allah ~ has commanded Muslims to lower their gaze ; because evil starts with a glance, followed by a feeling of passion , then moving closer, and finally in committing the sinful act. (1) Looking at the unlawful is the main way to generate passion, and so whoever abstains from it, has indeed preserved his/her chastity. The Prophet~ said: "Do not take a second look, because while you are not to blame for the first, you have no right for the second."3 The Prophet :I; also said: "A look is one of the poisonous arrows of Iblis (Satan), so whoever lowers his eyes from looking at a woman's beauty, Allah would produce for him an act of worship whose sweetness he would experience ."4 The Prophet ~ also said: "Beware! Avoid sitting on the roads." They (the people) said: "O Messenger of Allah! We can't help sitting (on the roads) as these are our places where we chat." The Prophet ~ replied: "If you have to sit, then pay the road its right." They asked: "What is the right of the road, 0 Messenger of Allah?" He ~ answered: "Lowering your gaze, refraining from harming others, returning a greeting, and enjoining what is good, and forbidding what is evil. " 5 Staring lies behind some of the main calamities which afflict mankind. Indeed, looking produces desire; desire produces thoughts; thoughts produce passion; passion produces will power which turns into strong determination, and ends up as an action, as long as there is no impediment. In this context, it was said: "Patience in lowering one's gaze is easier (to deal with) than the patience with the pain of the aftermath of that gaze." (2) Desires and inclinations are the starting point of good and evil, and it is from them that will and determination are generated. Therefore, whoever controls his/her desires has indeed controlled him/herself; and whoever surrenders to his/her own desires, would be overwhelmed by them, but whoever thinks little of his/her inclinations, they would guide him to his/herself-destruction. Desires keep on approaching the heart until they become wishes, as Allah ~ has said: ( .. .like a mirage in a desert. The thirsty one thinks it to be water until he comes up to it, he finds it to be nothing; but he finds Allah with him, Who will pay him his due. Allah is Swift in taking account) 1 The most despised people, in terms of their determination, are those who tum facts into false wishes, and observe these in their mean lives. These false wishes are damaging to man, as they generate a sense of lassitude and apathy, and produce a feeling of negligence, remorse and regret. When the wisher misses the interaction of the truth within his/her body, he/she depicts its picture in his/her heart, and so he/she becomes contented with illusionary images portrayed by his/her own thoughts, which never brings him/her any real satisfaction in life. His/her example is like that of a person who is both hungry and thirsty, picturing images of food and drink in his/her mind, without having any food or drink to ease his/her hunger and thirst. Accepting such a state of mind shows a low degree of the self esteem and is also a disgrace; because the dignity and purity of the self lies in rejecting any unreal desire or fantasy. Man's desires may be divided into four categories: Desires with which man attains worldly benefits, desires with which he drives away his worldly problems, desires with which he attains benefit in the Hereafter, and desires with which he drives away any harm in the Hereafter. A reasonable person would not hesitate to prefer desires which would gain him/her the benefits in the Hereafter, by seeking the Pleasure of his/her Lord. Such desires and thoughts are defined according to their priorities: First, reflecting on the Revelation and understanding its meaning. Allah ~ did not send it down just to recite it. Rather, its recitation is just a means to enable a person to ponder on its context. One past scholar said: "The Qur'an was revealed to be implemented on; so turn its recitation into practice!" Second, reflecting on Allah's Signs and using them as evidence to confirm Allah's Names, Attributes, Wisdom, Benevolence and Generosity, as Allah ~ has urged His Servants to reflect on His Signs and understand them. Third, thinking of Allah's Beneficence, Forgiveness, Mercy, Patience, and bestowing His Blessings upon His Servants. These three types of reflection extract from the heart: the knowledge, love, and fear of Allah, which may be firmly established by the remembrance of Allah ~- Fourth , thinking of the defects of the self and of one's actions. This thought has a great beneficial effect, as it breaks the self which commands evil, allowing one's heart to live in a serene world. Fifth, thinking of the duty of time and its function , and directing all worries around it, to avoid wasting any fraction of it. In fact , all benefits are generated from time, and any wasted time remains irreplaceable. A scholar Shafi'i said: "I have accompanied Sufi people and I have not benefited from them , except for two expressions: first, from their saying: "Time is a sword; if you do not cut it, it will cut you." Second, "If you do not occupy yourself with the truth , it will occupy you with falsehood. " A person's time is indeed his/her lifetime ; it is a way leading to his/her eternal blessed life (in Paradise), or the way to his/her eternal tormented life (in the Hell-Fire). It passes by faster than the clouds move. Whatever time a person spends in obedience to Allah is indeed his/her true life , but whatever else cannot regarded as his/her life; even if he/she has already lived it, his/her life could be compared to that of animals . Even a person performing Sa/at does not gain from his/her Sa/at except that which he/she remembers of it; therefore man's life is only that spent in obedience to Allah ~ . and everything else is but the devil's whisperings and false wishes. You should know that a desire in itself does not harm anyone; what is harmful is interacting or reacting to it. A desire is like a passer-by; if you ignore it, it will go away; but if you invite it in, it would bewitch you with its deceptive speech. Allah ~ has placed two kinds of selves in man: a self that is commanding and a self that is peaceful, and they oppose eachother; whatever is light for one is heavy for the other, and whatever satisfies one torments the other. An Angel is on the right side of the heart, while a devil is on the left side of it. There is an on-going battle, until the self completes its life in this world. All falsehood is on the side of the devil and the self commanding evil; while all the truth stays on the side of the Angel and the peaceful mind. The on-going battle is recorded, and victory is gained by one ' s patience. Whoever endures, shows patience and fears Allah would have a good ending in this world and the Hereafter. Allah ~ has decreed that there will be a blessed end is for the pious. (3) Speech should be preserved and used only for what is beneficial. One should say only that which is beneficial to one's Deen (religion). One should think twice before uttering a word, and whether it is useful for one's religion or not; if there is no gain in saying it, one should abstain from uttering it; but if there is any benefit in it, one should not waste the opportunity of saying it. If one wants to give evidence about what is inside the hearts ( of others) , one should consider their expressions. In fact, the tongue reveals the condition of the heart, whether its owner likes it or not! Yahya bin Mu'adh said: "Hearts are like cooking pots with their boiling contents, and tongues are their ladles. When a man speaks, his tongue scoops up what is inside his heart; sweet or sour." Anas bin Malik ~ reported that the Prophet ~ said: "A man's Iman (faith) is not straight until his heart is straight; and his heart is not straight until his tongue is straight." 1 Abdullah bin Mas'ud ~ reported that the Prophet ~ said: "By Him in Whose Hand my soul is, a man is not a Muslim till his heart and tongue are submissive."2 The Prophet ~ was asked about the most common things which bring people into Hell, to which he ~ replied: "The mouth and the private parts."3 Mu'adh asked the Prophet~ about a deed which could cause him to be admitted into Paradise and would keep him away from the Fire. So the Prophet ~ informed him that the root of a matter is Islam, its contours Sa/at (Prayers) and its peak is striving in the Cause of Allah (Jihad). Then he ~ asked: "Shall I tell you of that which is at the bottom of all this?" Mu'adh replied: "Certainly, Messenger of Allah." The Prophet~ took hold of his tongue and said: "Keep this under control." Mu'adh said: "Shall we be called to account in respect of that which we say?" He ~ answered: "May your mother lose you! Will people not be thrown face down into Hell only on account of the harvest of their tongue?" 1 What is amazing is the fact that there are cases where a person may find it easy to abstain from consuming Haram such as: transgressing, fornicating, stealing, drinking wine or looking at the unlawful, yet finds it hard to control the movements of his/her tongue, and you see him uttering words that invite the Curse of Allah ~ upon him/her! Such case is mentioned in the Hadith of Jundub bin Abdullah ~ who said: "The Prophet ~ stated that a person said: "Allah would not forgive such and such person." Whereupon Allah ~ said: "Who is he who adjures about Me that I would not grant pardon to so and so; I have granted pardon to so and so and blotted out your deeds (the deeds of the one who took an oath that Allah would not grant pardon to that person)."2 So that devout man who had worshipped Allah ~ all his life had his deeds blotted out for a single phrase that he had uttered! Reporting the same Hadith, Abu Hurayrah ~ said: "The man uttered a single word which destroyed his life in this world and the Hereafter!" Abu Hurayrah ~ said: "The Prophet ~ said: "A Servant ( of Allah) may utter a word which pleases Allah, without giving it much importance; and because of that Allah ~ will raise him to degrees ( of reward); and a Servant ( of Allah) may utter a word (carelessly) which displeases Allah, without thinking of its gravity; and because of that he will be thrown into the Hell-Fire."3 Bilal bin Al-Harith ~ reported that the Prophet ~ said: " A man speaks a good word, not realising its worth; for which Allah records for him with His Good Pleasure till the day he meets Him. A man also speaks an evil word, not realising its importance, for which Allah records for him His Displeasure till the day he meets Him. "4 'Alqamah used to say: " The Hadith of Bilal bin AI-Harith prevented me from saying many words!" Anas bin Malik ~ said: "When one of the companions died a man said: 'Rejoice over his Paradise.' But the Prophet ~ said: 'Do you say this when you do not know whether he perhaps spoke about that which did not concern him, or was niggardly about something which would have caused him no loss?"' 5 Abu Hurayrah ~ reported that the Prophet ~ said: " Whoever believes in Allah and the Last Day should speak good or be silent. " 6 Abu Hurayrah ~ also reported that the Prophet :j said: "A part of the excellence of a man's Islam is his leaving alone that which does not concern him." 1 Sufyan bin Abdillah At-Thaqafi ~ said: "I said: 'Messenger of Allah, tell me something about Islam of which I would not be able to ask anyone other than you'. He :i said: "Say: 'I believe in Allah', then go straight." I said: 'Messenger of Allah, What is the thing you fear most for me?' He :j took hold of his own tongue and said: "This!"2 Umm Habibah ,$,, the wife of the Prophet :I, reported that the Prophet :I said: "Everything a son of Adam says counts against him and not in his favour, except: recommending what ever is good, prohibiting what ever is objectionable, or making mention of Allah."3 In another Hadith, the Prophet :j said that when a man gets up in the morning, all the limbs humble themselves before the tongue and say: "Fear Allah for our sake, for we are dependent on you; if you are straight we are straight, but if you are crooked we are crooked. "4 The scholars have differed about whether everything a person utters is recorded or simply that regarding good and evil, with the first opinion being mostly considered, because Allah ~ said: (Not a word does he (or she) utter but there is a watcher by him ready to record it.)5 There are two great ailments related to the tongue; if a man is safe from one, he is not safe from the other; they are the ailments of "speech" and "silence". One can be a greater sin than the other; for a man who keeps silent about the truth is a "dumb devil", disobedient to Allah ~; while the man who speaks falsehood is a "speaking devil", disobedient to Allah ~- Righteous people are those who restrain their tongues from uttering falsehood, but loosen them to speak about whatever is beneficial for them in their Hereafter. A person could come on the Day of Resurrection with good deeds , the size of mountains, yet they were ruined by his/her tongue; or a person could come with bad deeds, the size of mountains, but he/she would find that his/her tongue destroyed them with constant remembrance of Allah! (4) Footsteps should be preserved in the sense that one has to use his feet to take one to where one should gain the Reward of Allah, not His Curse. Since a slip is related to the foot as well as to the tongue, they were both mentioned in the Verse, as Allah ~ said: ( The Faithful Servants of the Most Gracious (Allah) are those who walk on the earth with humility and sedateness, and when the foolish address them (with bad words) they reply back with mild words of gentleness. ) 6 Allah ~ described His Faithful Servants with straightness in their words and footsteps.