باید دانست که هرکس امید دارد چیزی واقع شود، ملزم است سه گام بردارد: نخست، دوست داشتن آنچه به آن امید دارد. دوم، دانستن اینکه امیدش ممکن است از دست برود. سوم، کوشیدن برای به دست آوردن آن به اندازهٔ توانش. ابوهریره رضی‌الله عنه گفت: «رسول خدا ﷺ فرمود: آنکه بیمناک است، شبانگاه حرکت می‌کند، و آنکه شبانگاه حرکت می‌کند به مقصد می‌رسد. کالای خداوند گران‌بهاست. کالای خداوند بهشت است.» خداوند ~ ویژگی‌های امید و ترس از خود را در نیکوکاران قرار داده است؛ از این رو، امید و ترس سودمند را به عمل پیوند داده و فرموده است: {بی‌گمان کسانی که از پروردگارشان بیمناک‌اند، و کسانی که به آیات پروردگارشان ایمان دارند، و کسانی که چیزی را با پروردگارشان شریک نمی‌کنند، و کسانی که آنچه را می‌دهند (از صدقه و سایر کارهای نیک) با دلی ترسان می‌دهند، زیرا که ایشان به سوی پروردگارشان بازمی‌گردند (برای حساب)؛ اینان‌اند که در کارهای نیک شتاب می‌کنند و در آن‌ها پیشی‌گیرنده‌اند.} عایشه رضی‌الله عنها گفت: «از رسول خدا ﷺ دربارهٔ این آیه پرسیدم و گفتم: آیا آنان همان کسانی‌اند که شراب می‌نوشند، زنا می‌کنند و دزدی می‌کنند؟ فرمود: نه، ای دختر صدیق (ابوبکر)؛ آنان کسانی‌اند که روزه می‌گیرند، نماز می‌خوانند و صدقه می‌دهند؛ با این همه، بیم دارند که صدقه و احسانشان پذیرفته شده باشد یا نه؛ اینان کسانی‌اند که در انجام کارهای نیک شتاب می‌کنند.» خداوند ~ مردمان نیک‌بخت را کسانی توصیف کرده که کامل عمل می‌کنند و از خدا می‌ترسند، و مردمان تیره‌بخت را کسانی توصیف کرده که بدکاری می‌کنند و عذاب خداوند را نادیده می‌گیرند. چون در زندگی صحابه ~ تأمل کنیم، درمی‌یابیم که چگونه از روی ترس و محبت به خداوند ~ می‌کوشیدند که نیکوکار باشند. ابوبکر صدیق ~ گفته است: «ای کاش موی کوچکی در پهلوی بندهٔ مؤمنی بودم.» او ~ میزان ترسش از خداوند را بیان کرد و اینکه چگونه برای خشنودی پروردگارش از هر چیزی می‌گذشت. او ~ بسیار می‌گریست و می‌گفت: «بگری، و اگر نتوانستی، سخت بکوش که بگریی.» هنگامی که ... به نماز می‌ایستاد، از ترس خداوند، مانند تکهٔ چوب بی‌حرکت می‌ایستاد. هنگامی که بر بستر مرگ بود، به عایشه گفت: «این پارچه، این شیردوش و این برده را از بیت‌المال مسلمانان گرفته‌ام؛ پس لطفاً آنها را هرچه زودتر به عمر بن خطاب بازگردان.» او ~ همچنین گفت: «کاش این درخت بودم، تا خورده و جویده شوم.» ابوقتاده گفت: «به من خبر دادند که ابوبکر ~ گفت: "کاش علفی بودم که حیوانات آن را می‌خورند."» اما عمر بن خطاب ،4 را گفته‌اند که سورهٔ طور را تلاوت می‌کرد و چون به این آیه رسید: (همانا عذاب پروردگارت قطعاً واقع خواهد شد)، آنچنان شدت گریست که بیمار شد و یارانش به عیادتش آمدند. او ~ هنگام احتضار به پسرش گفت: «وای بر تو! گونهٔ مرا بر زمین بگذار، شاید خداوند ~ بر من رحم کند.» او ،4 آیه‌ای از قرآن را تلاوت می‌کرد و روزها در خانه می‌ماند و کسانی را که برای دیدارش می‌آمدند می‌پذیرفت؛ زیرا از ترس بسیار خداوند ~ شدیداً بیمناک بود و سخت به عذاب خداوند ~ می‌اندیشید؛ حتی دو خط سیاه بر چهره‌اش بود که نشانگر مسیر اشک‌هایش بود. ابن‌عباس ،4 به او گفت: «خداوند ~ سرزمین‌های تازه‌ای را به دست تو فتح کرده است (تا اسلام را گسترش دهی)...» اما او ~ پاسخ داد: «کاش سالم می‌ماندم، بی‌آنکه پاداشی یا گناهی در نامه‌ام باشد.» عثمان بن عفان ~ هنگامی که در برابر قبری می‌ایستاد می‌گریست، تا آنجا که ریشش کاملاً تر می‌شد. او ،4 گفت: «اگر میان بهشت و جهنم می‌ایستادم و نمی‌دانستم به کدام‌یک برده خواهم شد، ترجیح می‌دادم پیش از آنکه سرانجامم را بدانم، خاکستر شوم.» علی بن ابی‌طالب ،4 از دو چیز می‌ترسید و به همین سبب می‌گریست: امید بی‌پایان، و پیروی از هوای نفس. او ،4 گفت: «امید بی‌پایان، انسان را از آخرت غافل می‌کند، و پیروی از هوای نفس، از حق منحرف می‌سازد.» این دنیا رو به زوال است و آخرت در حال آمدن است، پس از فرزندان آخرت باشید و از پیروان دنیا نباشید؛ زیرا امروز عمل است و حسابی نیست، اما فردا حساب است و عملی نیست. ابوالدرداء رضی الله عنه گفت: «بزرگ‌ترین چیزی که از آن می‌ترسم این است که در روز قیامت گفته شود: ای ابوالدرداء، تو علم (دینی صحیح) را دریافته‌ای، پس در برابر آنچه دانسته‌ای چه کرده‌ای؟» او می‌گفت: «اگر آنچه را که بعد از مرگ با آن روبرو خواهید شد می‌دانستید، با اشتها غذای خود را نمی‌خوردید و آشامیدنی خود را نمی‌نوشیدید... کاش درختی بودم که گاز گرفته شود و سپس خورده شود.» ابوذر رضی الله عنه نیز می‌گفت: «کاش درختی بودم که گاز گرفته می‌شد، و کاش هرگز متولد نمی‌شدم.» هدایای صدقه‌ای برای او آوردند، که گفت: «ما بُزهایی داریم که شیرشان را می‌دوشیم، شترهایی که با آن‌ها سفر می‌کنیم، خدمتکاری که به ما خدمت می‌کند، و لحافی که خود را با آن می‌پوشانیم. پس من نگران آنم که در روز حساب درباره‌ی همه‌ی این نعمت‌ها بازخواست شوم.» تمیم داری رضی الله عنه شبی سوره‌ی جاثیه را تلاوت می‌کرد و هنگامی که به این آیه رسید: {آیا کسانی که کارهای بد می‌کنند، گمان می‌برند که ما آنان را با کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته کرده‌اند، یکسان قرار خواهیم داد؟} همان را تکرار کرد و تا سپیده‌دم گریه می‌کرد. ابوعبیده عامربن جراح رضی الله عنه گفت: «کاش فصلی بودم که دنبال‌شونده باشم.» این گوسفند بلندی است که خانواده‌ام آن را ذبح کرده و خورده‌اند. بخاری در صحیح خود بابی نامگذاری کرد: «باب ترس مؤمن از اینکه عملش بی‌اثر شود در حالی که خبر ندارد.» ابراهیم تیمی گفت: «هرگاه سخنم را با عملم مقایسه می‌کنم، می‌ترسم که ستم کرده باشم.» من در زمانی زیسته‌ام که سی نفر از اصحاب پیامبر ﷺ بودند؛ همگی از نفاق نگران بودند و هیچ‌یک از آنان نمی‌گفت که ایمانش مانند ایمان جبرئیل یا میکائیل علیهما السلام است. حسن (بصری) گفت: «تنها مؤمن از خدا می‌ترسد، و تنها منافق از عذاب خدا احساس امنیت می‌کند.» عمر بن الخطاب ~ نزد حذیفه ~ رفت، کسی که پیامبر ~ نام منافقان مدینه را به او سپرده بود، و به او گفت: «تو را به خدا سوگند می‌دهم، آیا پیامبر ~ نام مرا [در میان منافقان] برده است؟» حذیفه ~ پاسخ داد: «نه، ولی پس از تو هیچ کس دیگری را تبرئه نخواهم کرد.» شنیدم که شیخ ما (ابن تیمیه) می‌گفت: «حذیفه ~ مقصودش این نبود که از نفاق هیچ کس دیگر دفاع نمی‌کند، بلکه نمی‌خواست به دیگران فرصت دهد که نزد او بیایند و بپرسند آیا پیامبر ~ نامشان را در فهرست منافقان آورده است یا نه.»

It should be known that whoever hopes for something to happen, is required to take three steps: First, to love the thing he/she hopes for. Second, to know that his/her hope could slip away. Third, to endeavour to obtain this according to his/her ability. Abu Hurayrah ~ said: "The Messenger of Allah ~ said: "He who fears sets out at nightfall, and he who sets out at nightfall reaches the destination. Allah's commodity is dear. Allah's commodity is Paradise."3 Allah ~ has placed the characteristics of hope and fear of Him within good doers; therefore, He~ has made beneficial hope and fear related to action, saying: (Verily, those who live in awe of their Lord; and those who believe in the Signs of their Lord; and those who join not anyone as partners with their Lord; and those who give that (their charity) which they give (and also do other good deeds) with their hearts full of fear, because they are sure to return to their Lord (for reckoning); it is these who hasten in good deeds, and they are foremost in them.)4 Aishah .~ said: "I asked the Messenger of Allah ~ about this Verse, and said: 'Are they the ones who drink wine, fornicate and steal?' He ~ replied: 'No, 0 daughter of As- Siddiq (Abu Bakr); they are those who fast, pray and give charity; yet they fear whether their alms and charities have been accepted or not; those who hasten in ( doing) good deeds." 1 Allah ~ described blessed people as people who act perfectly, fearing Allah, and described wretched people as those who do misdeeds, disregarding the Punishment of Allah. When we reflect on the lives of the Companions ~ . we discover how they endeavour to act righteously, out of fear and love for Allah ~. Abu Bakr as-Siddiq ~ was quoted as saying: "I wish I were a hair in the side of believing servant"2 He ~ expressed the extent of his fear of Allah, and how he would anything to please his Lord. He ~ used to weep a lot and say: "Cry and if you can't, try hard to." When he ~ stood for prayers, he would stand like a piece of wood, out of fear of Allah ~. When he was dying on his bed, he said to Aishah :$,, : "I have obtained this cover, this milker and this slave from the Muslim treasury; so please take them quickly to Umar bin Al-Khattab. He~ also said: "I wish I were this tree, to be eaten and bitten." Abu Qatadah said: "I was told that Abu Bakr ~ said: 'I wish I were herbs to be eaten by animals."' As for Umar bin Al-Khattab 4,, it was said that he was reciting Surat At-Tur, and when he reached the Verse: ( Verily, the Torment of your Lord will surely come to pass), he cried so intensely that he fell ill, and was visited by his Companions. He ~ said to his son as he was dying: "Woe unto you! Place my cheek on the ground, in the hope that Allah ~ might be merciful to me." He 4, would recite a Verse of the Qur' an and stay indoors for days, receiving people who would come to visit him, because of his excessive fear of Allah; he was extremely mindful of the Punishment of Allah ~; he even had two black lines on his face which marked the lines of his tears. lbn 'Abbas 4, said to him: "Allah ~ has conquered new lands with your hands (to spread Islam) ... " But he ~ replied: "I wish I would be safe, having no reward and no sin in my account." Uthman bin 'Affan ~ would cry as he stood before a grave, until his beard would become totally wet. He 4, said: "If I were to stand between Paradise and Hell, not knowing where I would be taken, I would rather choose to be ashes before I should know my final destination." Ali bin Abi Talib 4, used to cry because he feared two things: unfading hope, and following one's desires. He 4, said: "Having unfading hope makes one forget the Hereafter, while following one's desires deviates from the truth. This world is retreating and the Hereafter is coming, so be among the sons of the Hereafter, but do not be among the followers of this world; because today there is action without reckoning, whereas tomorrow, there 1s reckoning without (any more) action." Abu Darda' ~ said: "The biggest thing I worry about is that it may be said on the Day of Resurrection: 'O Abu Darda', you have received (true Islamic) knowledge, so what have you done in respect to what you have known?"' He ~ used to say: "If you knew what you are facing after death, you would not eat your meal nor drink with any appetite ... I wish I were a tree to be bitten and then eaten." Abu Dharr ~ also used to say: "I wish I were a tree being bitten, and I wish that I were never born." Charitable gifts were presented to him, to which he~ said: "We have goats to milk, camels to transport ourselves, a servant to serve us, a duvet to cover ourselves. So, I am worried about being questioned about all these blessings on the Day of Reckoning." Tamim ad-Dari~ was reciting Surat Al-Jathiyah one night, and when he read the Verse: ( Or do those who earn evil deeds think that We shall hold them equal with those who believe and do righteous deeds), and he kept reciting it and crying all night, until dawn. Abu 'Ubaydah 'Amir bin Al-Jarrah ~ said: "I wish I were a chapter to follow." This is a long sheep, slaughtered and eaten by my family. Al-Bukhari named a chapter in his Sahih: "Chapter on: the Fear of a Believer that his Deed may come to Nothing while he is Unaware" Ibrahim Tamimi said: "Whenever I compare my word to my deed, I fear that I may be wronged." I have lived at a time where there thirty Companions of the Prophet~; they were all worried about hypocrisy, and none of them ever mentioned that the level of his belief was like that Jibreel or Michael ~I. Al-Hasan ~ said: "Only a believer has fear of Allah, and only a hypocrite feels safe from Allah's Punishment." Umar bin Al-Khattab ~ went to Hudhayfah ~' to whom the Prophet ~ confided the names of the hypocrites in Al- Madinah, and said to him: "I adjure you, by Allah. Has the Prophet ~ named me?" (i.e. among the hypocrites). Hudhayfah ~ replied: "No, but I will not vindicate anyone else after you." I heard that our Shaikh (Ibn Taymiyah) said: "Hudhayfah ~ did not mean that he would not defend anyone else from hypocrisy, but that he did not want to give others the chance to come and ask him whether they were named by the Prophet ~' in the list of the hypocrites.