از آنجا که همجنس‌گرایی یکی از زشت‌ترین گناهان است، مجازات تعیین‌شده برای آن از بزرگ‌ترین مجازات‌ها است، هم در این دنیا و هم در آخرت. دانشمندان اختلاف کرده‌اند که آیا مجازات آن از زنا بزرگ‌تر و شدیدتر است، یا این‌که این دو مشابه‌اند. ابوبکر صدیق، علی بن ابی‌طالب، خالد بن ولید، عبدالله بن زبیر، عبدالله بن عباس، جابر بن زید، عبدالله بن عمر، زهری، ربیعة بن ابی‌عبدالرحمن، مالک، اسحاق بن راهویه، امام احمد و شافعی همگی گفته‌اند که مجازات همجنس‌گرایی باید از مجازات زنا سخت‌تر باشد، یعنی در هر حال کشتن. عطاء بن ابی‌رباح، حسن بصری، سعید بن مسیب، ابراهیم نخعی، قتاده، اوزاعی، شافعی (در قول دوم او)، امام احمد (در قول دوم او)، ابویوسف و محمد گفته‌اند که مجازات همجنس‌گرایی باید مشابه مجازات زنا باشد. حاکم و ابوحنیفه گفته‌اند که مجازات همجنس‌گرایی نباید از سرزنش و تأدیب فراتر رود، و نظر خود را بر این پایه استوار کرده‌اند که خداوند یا پیامبرش برای چنین عمل زشتی مجازات معینی قرار نداده است، و این عملی است که نه طبیعت انسان آن را می‌پسندد و نه خواستار آن است. آنان ادعا کرده‌اند که به همین دلیل است که خداوند برای زنا، دزدی و نوشیدن شراب مجازات قرار داده، اما هرگز برای اعمال غیرعادی‌ای مانند خوردن مردار، نوشیدن خون یا خوردن گوشت خوک مجازاتی تعیین نکرده است. با این حال، کسانی که قول نخست را پذیرفته‌اند - که نظر اکثریت دانشمندان و بیانگر نظر کلی صحابه است - گفته‌اند: «هیچ عمل زشتی بزرگ‌تر از همجنس‌گرایی نیست؛ پس از شرک و شاید کشتن قرار دارد»، همان‌گونه که إن‌شاءالله توضیح خواهیم داد. آنان گفته‌اند: «خداوند هرگز هیچ امتی را در جهان، پیش از قوم لوط، با این گناه بزرگ آزمایش نکرد، و سپس آنان را به شیوه‌ای مجازات کرد که پیش از آن هیچ امت دیگری ندیده بود. الله ﷻ چندین عذاب را با هم بر سر آنان فرو آورد: قریه‌شان را واژگون کرد و سنگ‌هایی بر ایشان بارید، به ترتیبی منظم که هر سنگ برای هر یک از ایشان مقدّر شده بود. این عقوبتی سخت بود برای مردم شهرهای سدوم و عموره، به سبب جنایت شرم‌آور ایشان؛ چرا که فرشتگان حتی به دورترین نقاط این جهان می‌گریزند از ترس اینکه عذابی که برای آن مردم بدکار مقرر شده، به آنان نیز برسد. زمین از پروردگارش شکایت کرده و ناله سر می‌دهد، و کوه‌ها نزدیک است از جای خود جدا شوند، هنگامی که عمل همجنس‌گرایانه‌ای انجام گیرد. سنت صحیح پیامبر ﷺ که صحابه آن را به اجرا درآوردند، بیان می‌دارد که کیفر همجنس‌گرا مرگ است. ثابت شده است که خالد بن ولید ﷺ مردی همجنس‌گرا را در روستایی یافت (روایت می‌گوید: «مردی که با او به همان شیوه‌ای که معمولاً با زنان رفتار می‌شود، عمل جنسی انجام می‌شد») و به ابوبکر ﷺ نامه نوشت. او نظر دیگر صحابه ﷺ را جویا شد، که در میان ایشان علی بن ابی‌طالب ﷺ سخت‌ترین رأی را داد و گفت: «هیچ امتی جز یکی چنین عملی را انجام نداده، و شما می‌دانید که الله ﷻ با آنان چه کرد. به نظر من باید او را در آتش افکند.» پس ابوبکر ﷺ به خالد نامه نوشت (و این رأی را بیان کرد) و او را سوزاندند. عبدالله بن عباس ﷺ گفت: باید بلندترین ساختمان روستا را جست‌وجو کرد و همجنس‌گرا را از فراز آن، رو به زمین، پرتاب کرد و سپس سنگ‌باران نمود. عبدالله بن عباس ﷺ این مجازات را از آنچه الله ﷻ بر قوم لوط نازل کرد، استنباط نمود. و نیز همو بود که حدیثی را روایت کرد که در آن پیامبر ﷺ فرمود: «اگر دیدید کسی همان کاری را می‌کند که قوم لوط می‌کردند، هم فاعل و هم مفعول را بکشید.» پیامبر ﷺ فرمود: «الله لعنت کرده است کسی را که عمل قوم لوط را انجام می‌دهد. الله لعنت کرده است کسی را که عمل قوم لوط را انجام می‌دهد. الله لعنت کرده است کسی را که عمل قوم لوط را انجام می‌دهد.» پیامبر ﷺ هرگز زناکار را در یک حدیث سه بار لعنت نکرد، و همچنین کسانی را که گناهان بزرگ دیگری مرتکب می‌شوند سه بار لعنت نکرد. با این حال، ایشان ﷺ لعنت بر همجنس‌گرایان را سه بار بیان فرمود تا بزرگی گناه آنان را برجسته سازد! خداوند ﷻ درباره زنا فرموده است: ( و به زنا نزدیک مشوید؛ که آن گناهی بزرگ و راهی بد است ) [3] و درباره همجنس‌گرایی، به زبان لوط علیه‌السلام فرموده است: ( آیا کار زشتی را مرتکب می‌شوید که پیش از شما هیچ‌کس از جهانیان آن را انجام نداده است؟ ) [4] ما می‌بینیم که خداوند ﷻ برای اشاره به زنا از اسم نکره استفاده کرده است، به‌عنوان یک گناه در میان گناهان دیگر؛ اما برای اشاره به همجنس‌گرایی از حرف تعریف استفاده کرده است تا معنای کامل این گناه را نشان دهد. خداوند ﷻ زشتی چنین عملی را با این واقعیت تأیید کرده که هیچ امت دیگری پیش از قوم لوط آن را انجام نداده است، و می‌فرماید: ( هیچ‌کس از جهانیان پیش از شما آن را انجام نداده است ) و آن را به شیوه‌ای توصیف کرده که دل‌ها و سرشت انسانی را برمی‌آشوبد و منزجر می‌سازد، و می‌فرماید: ( به‌راستی شما به‌جای زنان، با مردان شهوت‌رانی می‌کنید ) [5]

Since homosexuality is one of the most evil deeds , its prescribed punishment is one of the greatest punishments, both in this world and the Hereafter. The scholars have differed as to whether its punishment is greater and more severe than that of adultery, or that they are similar. Abu Bakr As-Siddiq, Ali bin Abi Talib , Khalid bin AI- Waleed, Abdullah bin Az-Zubayr, Abdullah bin Abbas , Jabir bin Zayd, Abdullah bin 'Umar, Az-Zuhari, Rabee'ah bin Abi Abdir-Rahman, Malik, Ishaq bin Rahawayh, Imam Ahmad and Shafii all stated that the punishment for homosexuality should be harsher than that of adultery, that is killing, in any case. 'Ata' bin Abi Rabah, Al-Hasan Al-Basri, Sa ' id bin Al- Musayyib, Ibrahim An-Nakha'i, Qatadah, AL-Awza' i, Shafii (his second opinion), Imam Ahmad (his second opinion), Abu Yusuf and Muhammad all stated that the punishment for homosexuality should be similar to that of adultery. Al-Hakim and Abu Haneefah have stated that the punishment for homosexuality should not go beyond censuring and chastisement, and have argued their opinion on the fact that Allah ~ or His Prophet ~ did not set a prescribed punishment for such evil act, and that it is an act which is neither favoured nor desired by human nature. They have claimed that it is for this reason that Allah ~ prescribed a punishment for adultery, theft, drinking wine, yet never prescribed a punishment for such abnormal acts as eating the dead, drinking blood, or eating pork. However, those who hold the first opinion - which is the opinion of the majority of the scholars and represents the overall opinion of the Companions - have said: "There is no greater evil deed than that of homosexuality; it comes after polytheism and also, perhaps, that of killing," as we shall clarify, inshallah. They said: "Allah ~ never tested any nation in the world, before the nation of Lot, with this great sin, then punished them in a manner not witnessed by any other nation before. Allah ~ combined several calamities in their destruction: He ~ over turned their village and rained down stones upon them, in a well ordered way, each one being destined for each and every individual among them. This was the severe punishment for the people in the towns of Sodom and Gomorah for their evil crime; for angels even flee to remote areas of this universe for fear that the punishment, set for those evil people, might touch them. The earth moans and complains to its Lord, and the mountains nearly move away from their set positions, when a homosexual act is committed. The authentic Sunnah of the Prophet ~' which the Companions~ put into practice, stated that a homosexual's punishment is death. It is confirmed that Khalid bin Al- Waleed ~ found a homosexual man in the countryside (the narration says: 'a man on whom a sexual act is practised in the manner (normally) practised on women'), and wrote to Abu Bakr ~ . The latter sought the opinions of the other Companions ~. of whom Ali bin Abi Talib ~ had the harshest opinion, saying: "No nation has done such an act except one, and you know what Allah ~ had done to them. I think he should be thrown into a fire." So Abu Bakr ~ wrote to Khalid (explaining this) and he had him burnt." Abdullah bin Abbas ~ said: "One should look for the highest building in the village and throw the homosexual from its summit, face down, followed by stones. " Abdullah bin Abbas ~ derived this punishment from that which Allah ~ had given to the people of Lot. It was also Abdullah bin Abbas who reported the Hadith in which the Prophet ~ said: "If you find anyone doing as Lot' s people did , kill the one who performs it as well as the one to whom it is done ." 1 The Prophet ~ said: "Allah has cursed the one who does the act of Lot's people . Allah has cursed the one who does the act of Lot's people. Allah has cursed the on e who does the act of Lot's people."2 The Prophet ~ never cursed the adulterer three times, and never cursed those who do other great sins three times, in one Hadith. However, he ~ uttered the curse on the homosexuals three times to put an emphasis on the greatness of their sin! Allah ~ said about adultery: ( Do not come near adultery; it is a great sin and an evil way) 3 and about homosexuality, in the words of Lut ~\ ( Do you commit the worst sin that none preceding you has committed in the 'Alamin (the world of mankind and jinn)? ) 4 We notice that Allah ~ used an indefinite noun to refer to adultery, as a sin among others, yet He ~ used the definite article to refer to homosexuality to show the full meaning of this sin . Allah ~ confirmed the evil of such an act in the fact that no other nation had done it before Lot's people, saying: ( none preceding you has committed in the 'Alamin ) and described it in a manner which is revolts and disgusts the hearts and human nature, saying: ( Verily, you practice your lust on men (instead of women)) . 5

بر این اساس، این امر ماهیت نیاز آنان را به ارضای خالص شهوت خود آشکار می‌سازد؛ شهوتی که با دلیلی که مردان به سوی زنان گرایش دارند مخالف است، یعنی ارضای جنسی، دستیابی به محبت و رحمت میان زوجین، تولید نسل که شریف‌ترین مخلوقات (یعنی انسان) را حفظ می‌کند، صیانت از زنان و غیر آن... همجنس‌گرایان روش طبیعی را که الله ~ مردان را بر آن آفریده تغییر داده‌اند؛ یعنی اینکه انسان به زنان تمایل داشته باشد نه به مردان. آنان با این فطرت مخالفت می‌ورزند و ترجیح می‌دهند با مردان خود را ارضا کنند. از این رو الله ~ خانه‌ها و دل‌های ایشان را واژگونه کرد، شهرشان را زیر و رو ساخت و ایشان را به عذابی جاودانه گرفتار نمود. الله ~ ایشان را به تجاوز از حد متهم ساخت: ﴿بَلْ أَنتُمْ قَوْمٌ مُّسْرِفُونَ﴾ ۶، و توصیف کرد ۷

Thus , this reveals the nature of their need for pure satisfaction of their lust, which is opposed to the reason for which men incline towards women - i.e. sexual satisfaction, the attainment of love and mercy among married couples, procreation which preserves the most dignified of all creations (mankind), safeguarding women, etc ... Homosexuals have changed the natural way in which Allah ~ created men - i.e. to have passion for women and not men. They go against this nature and prefer to satisfy themselves with men, and so Allah ~ turned their dwellings and their hearts up on them; turning their town upside down, and sending them to an ever lasting punishment. Allah ~ impeached them with transgression: ( But you are a people transgressing beyond bounds ) 6 , and described 7

them، در آیهٔ دیگری، به‌عنوان قومی که به بدی گرایش داشتند. هنگامی که آن همجنس‌گرایان به‌سوی لوط ~ع~ دویدند و از او خواستند که دسترسی به دو مهمان زیبارویش را فراهم کند، او به آنان گفت: (ای قوم من! این‌ها دخترانم هستند؛ اگر [به‌طور مشروع] ازدواج کنید، برای شما پاکیزه‌ترند)۸. او پیشنهاد داد که دخترانش را به آنان تزویج کند، از آن رو که از رسوایی‌ای که بر خودش و مهمانانش وارد می‌شد، بیم داشت: (پس از الله بترسید و مرا در برابر مهمانانم خوار مکنید! آیا در میان شما یک مرد رشید وجود ندارد؟) آنان با لجاجت پاسخ دادند: (قطعاً تو می‌دانی که ما نه به دخترانت میلی داریم و نه نیازی، و تو به‌خوبی می‌دانی که ما چه می‌خواهیم!)۹

them , in another Verse , as a people given to evil. When those homosexuals came running to Lot ~I, asking him to provide access to his (two) good looking guests, he told them: ( 0 my people! Here are my daughters; they are purer for you (if you marry them lawfully)) 8. He ~ ' offered to marry them to his daughters for fear of the disgrace that would have been brought upon him and his guests: (So fear Allah and do not disgrace me with regard to my guests! Is there not among you a single right- minded man?) They replied, stubbornly: (Surely, you know that we have neither any desire nor need of your daughters, and indeed you know well what we want!) . 9

و او با حالتی بسیار پریشان گفت: («کاش توان آن را داشتم که بر شما چیره شوم، یا به پشتیبانی نیرومندی پناه برم»). ۱۰ • در آن لحظهٔ پریشانی، فرستادگان خداوند (دو فرشته‌ای که خداوند به‌عنوان مهمان فرستاده بود) حقیقت خود و علت دیدارشان را آشکار کردند. به او خبر دادند که قوم بدکارش نه به آن‌ها و نه به او دست نخواهند یافت، و گفتند («ای لوط! به یقین ما فرستادگان پروردگار تو هستیم!»).

So he &i.§1 said, in a very distressful manner: ("Would that I had the strength to overpower you, or that I could betake myself to some powerful support") 10 • In that distressful moment, the Messengers of Allah (the two angels who were sent as guests by Allah) revealed to him their true nature and the reason for their visit. They informed him that his evil people would neither be able to reach them nor him, saying ("O Lot! Verily, we are the messengers from your Lord! 1

(«آنها به تو دست نخواهند یافت!») • به او بشارت عذاب قوم بدکارش را دادند و گفتند: («پس با خانوادهٔ خود در بخشی از شب حرکت کن و هیچ یک از شما به پشت سر ننگرد؛ اما همسرت (پشت سر خواهد ماند)، زیرا عذابی که به آنان می‌رسد به او نیز خواهد رسید. هماناً صبح وعدهٔ گاه آنان است. آیا صبح نزدیک نیست؟»¹ هنگامی که وقت موعودشان فرا رسید، همهٔ خانه‌هایشان زیر و رو شد و به آسمان بلند گردید، تا آنجا که فرشتگان صدای پارس سگانشان و عرعر الاغانشان را شنیدند، و فرمان خداوند ﷻ به سوی پیامبر او و فرشته، جبرئیل علیه‌السلام آمد، که آنان را وارونه کرد و سپس سنگ‌هایی از گل پخته بر ایشان بارید. این عذاب نشانه‌ای برای بشریت و درسی برای پرهیزگاران از خداوند ﷻ و عبرتی برای کسانی شد که در گناهشان شریکند. از این رو، همهٔ شهوت‌ها و لذت‌ها از میان رفت و جز اندوه و عذاب باقی نماند. کامجویی شهوانی آنان کوتاه بود، اما عذابشان جاودانه. آنان به شهوت خود معتاد بودند، اما چون بازگشتند، خود را در سرزمین عذاب یافتند، در جایی که پشیمانی برای ایشان سودی نداشت. هنگامی که در آتش دوزخ شکنجه می‌شوند، به ایشان گفته می‌شود: («شما گرمای آن را می‌چشید و چه شکیبا باشید و چه بی‌تاب، یکسان است... شما فقط در برابر آنچه می‌کردید کیفر داده می‌شوید.»)2

They shall not reach you!") • They gave him the glad tiding of the punishment set for his evil people, telling him: ("So travel with your family in a part of the night, and let not any of you look back; but your wife (will remain behind), verily, the punishment which will afflict them, will afflict her. Indeed, morning is their appointed time. Is not the morning near?")1 When their appointed time came, all their dwellings were uprooted and raised up into the sky, until the angels heard the barking of their dogs and the braying of their donkeys, and the Command of Allah im went to His Messenger and Angel, Gabriel &i.§1, who turned them upside down and then rained down upon them stones of baked clay. This punishment was made as a sign for mankind, a lesson for those mindful of Allah ~' and an exemplary punishment for those who share their transgression. Therefore, all the passions and satisfactions have gone, leaving just sorrow and torment. Their lustful satisfaction was short-lived but their punishment eternal. They were addicted to their lust, but when they came around, they found themselves in the land of punishment, in the place where regret was of no benefit to them. While they are being tortured in the Hell-Fire, it is said to them: ("You taste therein its heat and whether you are patient of it or impatient of it, it is all the same... you are only being requited for what you used to do.")2

علما در این مسئله سه نظر دارند. نخست: انجامدهنده چنین عملی باید تأدیب شود، بدون آنکه مجازات بدنی ببیند؛ این نظر مالک، ابوحنیفه، و شافعی در یکی از دو قول اوست. دوم: حکم او حکم زناکار است؛ اگر مجرد باشد تازیانه زده شود و اگر متأهل باشد سنگسار شود؛ این نظر حسن [بصری] بود. سوم: حکم او حکم همجنسگرا است؛ این نظر امام احمد بود. پس مجازات یا کشتن بیبازگشت است یا همان مجازات مقررشدهٔ زناکار. کسانی که گفتهاند مجازات او باید اعدام باشد، به حدیثی استناد کردهاند که ابوداود از ابنعباس روایت کرده است که پیامبر ﷺ فرمود: «هر کس را که با حیوانی نزدیکی کند، بکشید، و آن حیوان را نیز با او بکشید.» ایشان گفتهاند چون این عمل نزدیکی حرام است، مجازاتش باید همچون مجازات همجنسگرا باشد. کسانی که برای آن هیچ مجازات مقرری قائل نشدهاند، گفتهاند حدیث یادشده ضعیف است، و اگر صحیح بود، آنان آن را به گونهای دیگر تفسیر میکردند. اسماعیل بن سعید شالنجی گفت: «از احمد دربارهٔ کسی که با حیوانی نزدیکی کرده بود پرسیدم، اما او نظری نداشت. او نتوانست حدیث عمرو بن ابیعمرو (که از ابنعباس روایت کرده) را تأیید کند.» طحاوی گفته است: «این حدیث ضعیف است، و ابنعباس پیشتر نظر داده بود که برای کسی که با حیوانی نزدیکی کرده هیچ مجازات مقرری نیست.» ابوداود گفته است که نظر ابنعباس این حدیث را تضعیف میکند. شکی نیست که زشتی طبیعی نزدیکی با حیوان از همجنسگرایی بیشتر است، اما این بدان معنا نیست که این دو عمل از نظر طبع انسانی یکسان به شمار آیند؛ در واقع، مقایسهٔ یکی با دیگری شیوهای نادرست در ارزیابی تطبیقی است.

The scholars have three opinions regarding this matter: First, the doer of such act should be disciplined, without receiving any corporal punishment, which is the opinion of Malik, Abu Haneefah, and Shafii in one of his two opinions. Second, its ruling is that of the adulterer; to be flogged if he is unmarried, and stoned to death if he is married; which was the opinion of Al-Hasan. Third, its ruling is that of the homosexual, which was the opinion of Imam Ahmad. So the punishment is either irrevocable killing or the set punishment as given to an adulterer. Those who have said that his punishment should be capital punishment have argued their case with the Hadith reported by Abu Dawud, on the authority of lbn 'Abbas ~ that the Prophet ~ said: "Kill whoever has sexual intercourse with an animal , and kill the animal with him."3 They said that since it is an illegal sexual act, its punishment should be like that of a homosexual. Those who did not consider any prescribed punishment for it have stated that the above Hadith is weak, and that if it were authentic, they would have explained this differently. Isma'il bin Sa'id Al-Shalanji said: "I asked Ahmad about the one who had sexual intercourse with an animal, but he did not have any opinion. He could not confirm the Hadith of 'Amru bin Abi 'Amru (who reported from Ibn 'Abbas)." Tahawi has stated: "This Hadith is weak, and Ibn 'Abbas had already given his opinion that there is no prescribed punishment for the one who had sexual intercourse with an animal." Abu Dawud said that lbn 'Abbas's opinion weakens this Hadith. There is no doubt that the natural reprimand of having sexual intercourse with an animal is stronger than that of homosexuality, yet it does not mean that both acts are considered the same, regarding people's nature; in fact, relating one to the other is a wrong way to conduct comparative evaluation.

این کار نادرست است که عمل همجنس‌گرایانه‌ی زنان را با عمل همجنس‌گرایانه‌ی مردان مقایسه کنیم، زیرا در عمل لесبین‌ها هیچ همبستری حقیقی‌ای رخ نمی‌دهد (هیچ عضوی در فرج داخل نمی‌شود). در حدیثی روایت شده است که «اگر زنی با زن دیگری عمل جنسی انجام دهد، هر دو زناکارند.» با این حال، برای چنین عملی حد مشخصی تعیین نشده است، زیرا «ایلاج» صورت نگرفته است؛ ولی این عمل به معنای گسترده‌ی زنا، مانند زنای چشم، دست، پا یا دهان، زنا شمرده می‌شود. اگر این عمل ثابت شود، فقها اتفاق نظر دارند که حکم همجنس‌گرایی با برده همان حکم همجنس‌گرایی با هر کس دیگری است. پس هر کس که با استناد به سخن خداوند: ﴿مگر بر همسران خود یا بر آنچه دست‌هایشان مالک آن است، که در این صورت ملامتی بر ایشان نیست﴾ انجام این عمل با برده‌ی خود را جایز بشمارد، تنها عمل زشت خود را با حق همبستری با کنیز خویش مقایسه کرده است. چنین کسی در حقیقت کافر است و باید به او فرصت توبه داده شود، همانند مرتد؛ و اگر توبه نکند، باید کشته شود. بنابراین حکم و کیفر همجنس‌گرایی مرد با برده‌ی خود همان است که اگر با هر نوع شخص دیگری انجام می‌شد.

It is wrong to compare a lesbian act to a homosexual one, because there is no definite sexual intercourse in a lesbian act (no insertion of an organ in the private part). It was reported in a Hadith that " if a woman has a sexual act with another woman, they are both adulterers." However, there is no prescribed punishment for such an act, because there is no "insertion", while the act is referred to as an act of fornication in its broadest sense, such as: the fornication of the eyes, hands, feet or mouth. If it is confirmed, then the Muslim scholars are in agreement that the judgment regarding homosexuality with a slave is the same as the judgment regarding any other person, and so whoever thinks it is lawful to perform a homosexual act with one's slave, using, as an argument, Allah's Saying: ( Except from their wives or (the slaves) that their right hands possess - for then, they are free from blame)1 has simply compared his evil act with his right to have sexual intercourse with his slave-girl. Thus he is indeed a disbeliever, who should be given the right to repent, just like that of the apostate, but if he does not repent, he should be executed. Therefore, the judgment and subsequent punishment regarding a man's homosexuality with his slave is the same as if it had been done to any other type of person.

آیا راهی برای درمان یک ویروس مضر وجود دارد؟ آیا شخصی که مست عشق شده است می‌تواند به هوش آید و دل خود را بار دیگر بازپس گیرد؟ پاسخ مثبت است، زیرا این پاسخ مثبت از حدیث می‌آید: «هر بیماری را که الله ~ فرو فرستاده، برای آن درمانی نیز قرار داده است.» ۱ دو راه برای درمان بیماری دلی که به شهوت آلوده شده وجود دارد: نخست، پیش از آنکه به عادت تثبیت شود، علت آن را از میان ببرد. دوم، پیش از آنکه بر ذهن انسان چیره شود، خود مشکل را برطرف کند. هر دو راه برای کسی که مورد تأیید الله ~ قرار گرفته آسان است، اما برای کسی که از جانب الله ~ یاری نشده دشوار است. راه بازداشتن این حالت، پیش از آنکه در دل جای گیرد، فرو نهادن نگاه (از نگریستن به حرام) است، چنان‌که در فصل‌های پیشین ذکر شد، زیرا نگاه یکی از تیرهای شیطان است؛ و هر که نگاه خود را آزادانه رها کند، همواره دچار پشیمانی خواهد بود. فرو نهادن نگاه فواید بسیاری دارد: (۱) این کار موافق فرمان‌های الله ~ است و فرصتی نیکو برای انسان در زندگی‌اش به شمار می‌رود. در حقیقت، برای انسان در این دنیا و آخرت چیزی سودمندتر از این نیست که تا جایی که توان دارد بکوشد فرمان‌های الله ~ را به جا آورد. (۲) این کار مانع می‌شود که اثر تیر زهرآلود (شیطان) به هدف خود، یعنی دل انسان، برسد. (۳) دل را در همنشینی هماهنگ با الله ~ نگاه می‌دارد. با رها کردن بینایی از هر قیدی، فرصت دیدن حرام به آن داده می‌شود، و این امر دل را پراکنده ساخته و از الله ~ دور می‌کند. رها کردن نگاه، جدایی دل از الله ~ را پدید می‌آورد. (۴) دل را نیرومند و سبک می‌سازد، همان‌گونه که رها کردن نگاه آن را ضعیف و سنگین می‌کند. (۵) این نگاه دل را روشن می‌کند، و به همین دلیل است که خداوند ~ آیهٔ نور را درست پس از ذکر فرمان فرو‌افکندن چشم قرار داده است؛ می‌فرماید: ﴿به مؤمنان بگو چشمان خود را فرو‌افکنند و شرمگاه خویش را نگه دارند﴾۲ سپس می‌فرماید: ﴿خداوند نور آسمان‌ها و زمین است. مثل نور او چون چراغدانی است که در آن چراغی باشد﴾۳ یعنی نمونهٔ نور او دل است؛ هرگاه بندهٔ مؤمن او به فرمان‌ها و نهی‌هایش گردن نهد. هرگاه دل مؤمن روشن شود، خوشبختی از هر سو پیش رویش آشکار می‌گردد، اما هرگاه دل در تاریکی قرار گیرد، همهٔ جنبه‌های بدی و سختی از هر سو او را در میان می‌گیرد. (۶) دل بینشی راست‌گو به ارث می‌برد که با آن حق را از باطل بازمی‌شناسد. شجاع کرمانی می‌گفت: «اگر کسی سنت را پیروی کند و خدا را پاس دارد، با فرو‌افکندن نگاه از آنچه حرام است، و تنها به آنچه حلال است بنگرد، بینشش او را فرو نخواهد گذاشت.» وقتی انسان از چیزی به فرمان‌های الهی خویشتن‌داری می‌کند، خداوند ~ آنچه را از دست داده است، با بخشیدن داوری نیک به او جبران می‌کند؛ داوری‌ای که از پرورش بینش نیک در دل به دست می‌آید. (۷) دل استواری، توان و قدرت پیدا می‌کند. گفته شده است: «هر که با هوای نفس خویش مخالفت کند، شیطان از نزدیک شدن به سایهٔ او می‌ترسد.» برعکس، خواهید دید کسی که از هوای نفس خود پیروی می‌کند، نفسی پست و خوار دارد، همان چیزی که خداوند ~ به نافرمانانش می‌دهد. خداوند ~ فرموده است: ﴿و عزت و قدرت و شکوه از آنِ خدا و پیامبرش و مؤمنان است﴾۱ و فرموده است: ﴿پس سست مشوید و اندوهگین مباشید، و شما برترید اگر واقعاً مؤمن باشید﴾۲ ایمان در گفتار و کردار است؛ در باطن و ظاهر؛ همان‌گونه که خداوند ~ فرموده است: ﴿هر که عزت می‌جوید، پس همهٔ عزت از آنِ خداست. سخنان پاک به سوی او بالا می‌رود و عمل صالح آن را بالا می‌برد﴾۳ یعنی. آنان که خواهانِ عزت، قدرت و شکوه‌اند، باید آن را از راهِ فرمانبرداری از الله ~ بجویند، با سخنانِ نیکو که با کردارِ نیک همراه باشد. در دعای قنوت می‌گوییم به الله: «بی‌گمان، کسی که تو او را دوست بداری هرگز خوار نمی‌گردد، و کسی را که تو دشمن بگیری هرگز عزیز نمی‌شود.» (۸) این [دیدنِ حرام] راهِ ورودِ شیطان به دل را می‌بندد. در حقیقت، شیطان به هنگام نگاهِ حرام به درون می‌خزد و در یک لحظه مستقیماً به دل می‌رود. سپس شیطان آن تصویر را در نظرِ نگاه‌کننده زیبا جلوه می‌دهد، به‌گونه‌ای که او شیفته‌اش شود و دلش از شهوت شعله‌ور گردد. به همین دلیل، کیفرِ کسانی که خواهانِ نگاه به تصاویرِ حرام‌اند این است که الله ~ در «جهانِ برزخ» (عالمِ قبر) میانِ مرگ و رستاخیز، گودالی آتشین برای آنان آماده می‌کند که جان‌هایشان تا روزِ قیامت در آن افکنده شود. این مطلب را پیامبر ~ در حدیثی صحیح (از البخاری و مسلم) روایت کرده‌اند، پس از رؤیایی که الله ~ به او نشان داد. (۹) [نگاهِ حرام] به دل کمک می‌کند که بر منافعِ خود متمرکز بماند، زیرا رها کردنِ نگاه بی‌تردید دل را از وظیفه‌اش غافل می‌سازد و نفسِ پست را فرصت می‌دهد که از هوس‌های خود پیروی کند و از یادِ پروردگارش دور شود. الله ~ فرموده است: {از کسی که دلش را از یادِ خود غافل ساخته‌ایم و از هوای نفسِ خود پیروی می‌کند و کارش از دست رفته است، فرمان مبر.} (۵) (۱۰) راهی میانِ بینایی و دل وجود دارد، پس اگر دل فاسد شود، بینایی نیز فاسد می‌گردد، و برعکس. وقتی دل فاسد شود، دیگر شایستگیِ پذیرفتنِ محبت و همراهیِ الله ~ را ندارد. راهِ دومِ بازداشتنِ این بیماری پیش از آنکه در دل جای گیرد، این است که دل را با محبت و یادِ الله ~ پر کنیم. عقلِ سلیم حکم می‌کند که وقتی نفس پیوندش را با معشوقِ پیشین می‌گسلد، به دنبالِ جایگزینی می‌گردد که مرتبه‌ای والاتر داشته باشد. اما این امر باید دو ویژگی داشته باشد: نخست، قضاوت خوب برای تمیز دادن میان سطوح محبوب و سطوح ناپسند محبت، تا بتوان بالاترین سطح از سطوح محبوب را از پایین‌ترین آن برگزید، و پایین‌ترین سطح ناپسند را تحمل کرد تا انسان خود را از بالاترین آن نگه دارد. این یک وظیفه عقلی است، و هر که جز این عمل کند، جایگاهش از حیوانات پست‌تر خواهد بود. دوم، باید اراده‌ای قوی وجود داشته باشد تا انسان بتواند انتخاب نیک را انجام دهد و انتخاب بد را رها کند. خداوند ~ امامت (رهبری در اسلام) را جز به کسانی که صبر و یقین داشتند، به هیچ‌کس نداد؛ و فرمود: {و از ایشان پیشوایانی قرار دادیم که به فرمان ما هدایت می‌کردند، چون صبر کردند و به نشانه‌های ما یقین داشتند.}1

لازم است بفهمیم که محبت خداوند نمیتواند با محبت آنچه حرام است یکجا باشد؛ آنها ضدهایی هستند که نمیتوان آنها را با هم جمع کرد. ناگزیر یکی دیگری را بیرون میراند. نیروی محبت باید تنها به خداوند ~ اختصاص یابد، بدون هیچ شریکی؛ و هر محبت دیگری فقط باید برای خاطر خداوند ~ وجود داشته باشد. هر محبت دیگری که به غیر از خداوند ~ اختصاص یابد، برای صاحبش عذابی خواهد بود. خداوند ~ بندگانش را در این محبت، اگر چیزی را با او شریک کنند نمیبخشد، اما سایر گناهان هر کس را که بخواهد میبخشد. محبت به تصاویر از محبت به آنچه برای بندهٔ خدا سودمند یا غیرسودمند است فراتر میرود؛ از این رو او باید میان این دو محبت یکی را برگزیند، زیرا هر دو نمیتوانند در یک دل جمع شوند. هر که از محبت خداوند ~ و از آرزوی دیدار او روی بگرداند، خداوند ~ او را با محبت دیگران میآزماید تا با این محبت باطل او را در این دنیا و در آخرت عذاب دهد. او را با محبت بتها، یا محبت صلیب، یا محبت زنان/مردان، یا محبت خویشاوندان، یا محبت آنچه زشت و پست است عذاب میدهد. در حقیقت، هر که خداوند ~ را به خدایی نپذیرد، هوای نفس خود را خدای خویش گرفته است؛ خداوند ~ فرموده است: {آیا دیدی کسی را که هوای نفس خود را خدای خویش گرفت؟ و خداوند با دانایی او را گمراه کرد، و بر گوش و دلش مهر نهاد، و بر دیدگانش پرده افکند. پس جز خداوند چه کسی او را هدایت میکند؟ آیا پند نمیگیرید؟} (سورۀ الجاثیه، آیۀ ۲۳)2

It is necessary to understand that the love of Allah cannot co- exist with the love of whatever is unlawful; they are opposites which cannot be combined. It is inevitable that one would expel the other. The power of love should be devoted to Allah ~ . Alone, with no partners; any other love should only exist for the Sake of Allah ~- Any other love, which is devoted to others besides Allah ~ . would become a torment for its possessor. Allah ~ does not forgive His Servants for associating anything with Him in this love, but forgives other sins of whomsoever He wills. The love of pictures exceeds the love of what is beneficial or non-beneficial for the Servant of Allah; therefore; he/she has to choose between these two loves, because both of them cannot co-exist in the same heart. Whoever turns away from the Love of Allah ~ and from the desire to meet Him, Allah ~ tries him/her with the love for others, to punish him/her with this invalid love, in this world and in the Hereafter. He ~ punishes him/her with the love of idols, or the love of the cross, or the love of women/men, or the love of relatives, or the love of what is disgraceful and vile. Indeed, whoever does not take Allah ~ as His God, has taken his/her vain desire as his/her god; Allah ~ has said: ( Have you see him who takes his own lust as his god? And Allah knowing such, left him astray, and sealed his hearing and his heart, and put a cover on his sight. Who then will guide him after Allah? Will you not then remember?)2

خصیصهٔ عبادت، محبت است همراه با خضوع و فروتنی در برابر معشوق. هر که چیزی را دوست بدارد و دلش در برابر آن سر فرود آورد، در حقیقت دلش آن را می‌پرستد. درجات این محبت از این قرار است: «علاقه» که چنین نامیده می‌شود زیرا عاشق به معشوق بسیار دل‌بسته است و بدین‌سان به او پیوند خورده است. «شیفتگی» که در آن این محبت به‌سوی معشوق جاری می‌شود. «دلدادگی» که در آن این محبت به دل بسیار نزدیک چسبیده است. این معنا را خداوند ~ برای توصیف عذاب دوزخ برای کافران به کار برده است: (عذاب آنان همواره ادامه دارد، عذابی جدا نشدنی و پایدار). «شیدایی» که افراط در محبت است؛ وصفی که شایستهٔ جایگاه خداوند ~ نیست. «اشتیاق» که سفر دل به‌سوی معشوق است؛ این در دعایی از پیامبر ﷺ دربارهٔ خداوند ~ یاد شده است: «ای خدا! از تو می‌خواهم به اشتیاق دیدارت و شوق رسیدن به تو.» پیامبر ﷺ از قول خداوند ~ روایت کرد که فرمود: «اشتیاق بندگان شایستهٔ من به دیدارم وجود دارد؛ اما اشتیاق من به دیدار آنان بسیار شدیدتر است.» این همان معنایی است که پیامبر ﷺ در حدیث یاد کرد: «هر که دیدار خدا را دوست بدارد، خدا نیز دیدار او را دوست دارد.» دانشمندان در تفسیر آیهٔ (هر که امید دیدار خدا را دارد، بی‌گمان وعدهٔ خدا فرا می‌رسد) گفته‌اند: خداوند ~ چون از اشتیاق شدید بندگان شایسته‌اش به دیدارش آگاه بود، و اینکه دل‌هایشان تا دیدار او کاملاً هدایت نمی‌یافت، برای دیدارشان وقتی معین کرد تا جان‌هایشان آرام گیرد. بهترین و لذت‌بخش‌ترین زندگی، زندگی کسانی است که مشتاق دیدار پروردگارشان‌اند. زندگی آنان واقعاً زندگی خوبی است، زیرا زندگی‌ای خجسته‌تر و آرام‌تر از آن نیست. این همان زندگی نیکویی است که خداوند ~ یاد کرده است: (هر که کار شایسته کند، چه مرد و چه زن، در حالی که مؤمن باشد، به یقین او را زندگی‌ای نیکو خواهیم بخشید). این سخن به زندگی‌ای اشاره ندارد که میان مؤمنان و کافران، نیکوکاران و ستمکاران مشترک است، مانند برخورداری از خوراک خوب، پوشاک، جشن‌های عروسی؛ و شاید دشمنان خدا حتی در این نعمت‌ها بیش از مؤمنان برخوردار باشند. زندگی نیکویی که خداوند ~ بدان یاد کرده، آن است که دل بنده در همه کارهایش تنها بر خشنودی او متمرکز باشد. پیامبر ﷺ از قول خداوند ~ روایت کرد که فرمود: «هرکس با دوستی از دوستان من دشمنی کند، من با او به جنگ برمی‌خیزم. بنده‌ام با چیزی که نزد من محبوب‌تر از آن چه که بر او واجب کرده‌ام، به من نزدیک نمی‌شود، و بنده‌ام همواره با نوافل (عبادات مستحبی) به من نزدیک می‌شود تا آن‌گاه که او را دوست می‌دارم. و چون او را دوست بدارم، گوش او می‌شوم که با آن می‌شنود، و چشم او که با آن می‌بیند، و دست او که با آن می‌گیرد، و پای او که با آن راه می‌رود. اگر از من چیزی بخواهد، حتماً به او می‌دهم، و اگر از من پناه بخواهد، حتماً او را پناه می‌دهم. در هیچ کاری آن‌قدر تردید نمی‌کنم که در گرفتن جان بنده مؤمنم تردید دارم: او مرگ را ناخوش می‌دارد و من آزردن او را ناخوش می‌دارم، اما گزیری از آن نیست.» ۵ در این حدیث، خداوند ~ دلیل دوستی‌اش نسبت به بنده را در دو چیز بیان کرده است: انجام واجبات دینی که بر او مقرر شده، و کوشش برای نزدیک شدن به او با عبادات مستحبی. هنگامی که انسان از سر محبت به خداوند ~ همچنان عبادات مستحبی (مانند نمازهای نافله و روزه‌های مستحب) را ادامه دهد، از بندگان محبوب خداوند می‌شود، و چون به این مرتبه برسد، دلش هرگز به دوست داشتن کسی بیش از خدا متوجه نمی‌شود. خداوند ~ در این حدیث، شنوایی، بینایی، دست و پا را یاد کرده، زیرا آن‌ها ابزار ادراک و عمل‌اند. شنوایی و بینایی، اراده‌ی دل (برای انجام کاری) یا ناخوشایندی آن، و همچنین دوستی و دشمنی را فراهم می‌آورند؛ و پس از آن، انسان از دست و پای خود بهره می‌گیرد. اگر شنوایی و بینایی انسان با (توجه به) الله همراه باشد، ادراک او به خوبی محفوظ خواهد ماند، و همچنین عشق و نفرت او نیز به خوبی نگهداری خواهد شد. این همراهی الله با بنده صالح و پرهیزگار خویش است که ویژه است، و این در آیات زیر تأکید شده است: («غم مخور، بی‌گمان الله با ماست»)۱ («الله با نیکوکاران است»)۲ («به یقین، الله با کسانی است که از او پروا دارند و با نیکوکارانند»)۳ («شکیبایی کن، بی‌گمان الله با شکیبایان است»)۴ («نه، هرگز؛ به یقین پروردگارم با من است، و او مرا هدایت خواهد کرد»)۵ («نترسید، همانا من با شما دو تن هستم، می‌شنوم و می‌بینم»)۶ که خطاب به موسی و هارون ~ فرموده شد. این همراهی با الله است که همه‌ی موقعیت‌های دشوار را برای مؤمن آسان می‌کند و تمام ترس‌های او را به امنیت و آرامش بدل می‌سازد. با همراهی الله ~، مؤمن بر همه‌ی نگرانی‌ها و اضطراب‌های خود چیره می‌شود، و در نتیجه آنچه دور و دست‌نایافتنی است نزدیک و دست‌یافتنی می‌گردد. بدون همراهی الله، دل انسان همچون ماهی بیرون از آب می‌شود که می‌پیچد و تلاش می‌کند تا دوباره به آب بازگردد و در آن زندگی تازه‌ای بیابد. الله ~ گرامی‌ترین آفریدگان و محبوب‌ترین آنان نزد خود، رسولش محمد ﷺ را در والاترین مقام عبادت یاد کرده است، یعنی دعوت مردم به عبادت الله ~. تنها، و اعلام نبوت خود، آنگاه که خداوند ~ فرمود: (و چون بنده‌ی خدا [محمد ﷺ] به عبادت او برخاست، نزدیک بود که [جنیان] بر او انبوه شوند) ۷. (و اگر در آنچه بر بنده‌ی خود [محمد ﷺ] نازل کرده‌ایم شک دارید، سوره‌ای مانند آن بیاورید) ۸. (منزه و والا است آن کسی که بنده‌اش [محمد ﷺ] را شبانگاه از مسجد الحرام به مسجد الاقصی برد) ۹. خداوند ~ آفریدگان خود را آفرید تا تنها او را بپرستند و هیچ شریکی برای او قرار ندهند، زیرا این کامل‌ترین نوع محبت و تسلیم در برابر اوست. این همان اسلام حقیقی، دین ابراهیم ~ است، چنان‌که خداوند ~ فرمود: (و چه کسی از آیین ابراهیم روی می‌گرداند جز آن کس که خود را به سفاهت انداخته است؟ به یقین ما او را در دنیا برگزیدیم و او در آخرت از شایستگان است. هنگامی که پروردگارش به او گفت: "تسلیم شو!" گفت: "در برابر پروردگار جهانیان تسلیم شدم". و ابراهیم و یعقوب، فرزندان خود را به همین [تسلیم] سفارش کردند و گفتند: "ای فرزندانم! خداوند این دین را برای شما برگزیده است، پس جز در حال اسلام نمیرید." یا آنگاه که مرگ یعقوب فرا رسید شاهد بودید؟ آنگاه که به فرزندانش گفت: "پس از من چه چیزی را می‌پرستید؟" گفتند: "خدای تو و خدای پدرانت، ابراهیم و اسماعیل و اسحاق را می‌پرستیم؛ خدایی یگانه، و ما تسلیم او هستیم.) از همین روست که بدترین گناهان شرک است، که ریشه‌اش آن است که انسان تمام محبت خود را به خداوند ~ اختصاص ندهد. خداوند ~ فرموده است: (و از مردم کسانی هستند که جز خدا، همتایانی برای او می‌گیرند و آنان را چون خدا دوست می‌دارند؛ اما کسانی که ایمان آورده‌اند، محبتشان به خدا شدیدتر است.) حقیقی عبادت، اللہ کے ساتھ شریک ٹھہرانے سے حاصل نہیں ہو سکتی، اور اس محبت میں۔ یہ اس محبت کے خلاف ہے جو اللہ کی خاطر ہوتی ہے، اور جو اللہ کی عبادت کا ایک بنیادی پہلو ہے۔ درحقیقت، نبیؐ سے محبت کرنا، بلکہ انہیں اپنی جانوں، اپنے والدین اور اپنی اولاد سے بھی زیادہ محبوب رکھنا، ایمان کی تکمیل کے لیے ضروری ہے، کیونکہ نبیؐ سے محبت اللہ سے محبت کا ایک حصہ ہے۔ نبیؐ نے فرمایا: "جس میں یہ تین خصلتیں ہوں گی وہ ایمان کی حلاوت پائے گا: (1) جس کے نزدیک اللہ اور اس کا رسول ہر چیز سے زیادہ محبوب ہوں؛ (2) جو کسی شخص سے محبت کرے اور اس سے محبت صرف اللہ کی خاطر کرے؛ (3) اور جو کفر کی طرف لوٹنے کو اس طرح ناپسند کرے جیسے وہ آگ میں ڈالے جانے کو ناپسند کرتا ہے۔"ؐ نے فرمایا: "جو شخص اللہ کی خاطر محبت کرے، اللہ کی خاطر دشمنی رکھے، اللہ کی خاطر دے اور اللہ کی خاطر روکے، تو اس کا ایمان کامل ہو گیا۔" یہ قسم کی محبت اللہ سے محبت رکھنے کی شرائط میں سے ایک ہے؛ یہ جتنی مضبوط ہوگی، اس کی بنیاد اتنی ہی طاقتور ہوگی۔