بیایید به درمان این بیماری بازگردیم که اگر ادامه یابد، توانایی ما را هم در این دنیا و هم در آخرت تباه خواهد کرد. باید دانست که گناهان به خود گناهکار زیان می‌رسانند؛ زیان آن بر دل همانند تأثیر زهر بر بدن است، به میزان آسیبی که وارد می‌کند. در حقیقت، تمام بدی و زیانی که انسان در این دنیا و آخرت با آن روبه‌رو می‌شود، ناشی از گناهان و کارهای ناشایست خود اوست. چه چیز پدر و مادرمان (آدم و حوا ~ع) را از بهشت، جایگاه لذت و نعمت و شادی، به خانه درد و عذاب و بدبختی بیرون راند؟ چه چیز سبب شد که شیطان از آسمان رانده شود و صورت ظاهری و باطنی‌اش دگرگون گردد؟ خداوند ~ او را به هولناک‌ترین شکل مسخ کرد و نیت‌های بسیار شریر را در او نهاد. ~ رحمت خود را از او بازگرفت و او را زیر لعنت خویش زندگی کرد. ~ جایگاه شیطان را از بهشت به جهنم تغییر داد، زیرا شیطان نافرمانی‌اش کرد و به شرک روی آورد. او در نزد خداوند ~ خوار شد، زیرا از هوای نفس خود پیروی کرد و فرمان خداوند ~ را رد نمود، و بدین ترتیب خشم او را برانگیخت. چه کسی همه مردم قوم نوح را غرق کرد تا آنجا که آب به قله کوه‌ها رسید؟ چه کسی باد را بر قوم عاد مسلط کرد و ایشان و خانه‌ها و اموالشان را نابود ساخت، تا آنکه عبرتی برای سایر امت‌ها تا روز قیامت شدند؟ چه کسی فریاد هولناکی فرستاد که دل کافران را درید و همه‌شان را هلاک کرد؟ چه کسی روستاهای همجنس‌گرایان را تا آسمان بالا برد، تا آنجا که فرشتگان صدای پارس سگانشان را شنیدند، سپس آن‌ها را وارونه کرد و همگی را با سنگ‌هایی نشان‌دار از آسمان هلاک ساخت، تا عذابی به آنان برسد که پیش‌تر هیچ امتی به آن دچار نشده بود؟ چه کسی بر قوم شعیب ~ ابرهای عذاب‌آور همچون سایبان فرستاد که چون بر سرشان قرار گرفت، آتشی سوزان بر ایشان بارید؟ چه کسی فرعون و قومش را در دریا غرق کرد و ارواحشان را به جهنم برد؟ چه کسی قارون (کورَح) و اموال و خانواده‌اش را نابود کرد؟ چه کسی همه‌ی امت‌های پس از نوح را با شکل‌های گوناگونی از عذاب هلاک کرد؟ چه کسی بندگانی را که برای جنگ‌های هولناک داده شده بودند، به سوی بنی‌اسرائیل فرستاد تا به درون‌ترین بخش‌های خانه‌هایشان داخل شوند، مردانشان را بکشند، زنان و کودکانشان را به اسارت برند، اموالشان را بسوزانند و ثروتشان را غارت کنند؟ چه کسی بنی‌اسرائیل را به چند عذاب گوناگون گرفتار کرد: ویران شدن خانه‌هایشان، گماشتن فرمانروایان ستمگر بر آنان، مسخ کردنشان به میمون و خوک، و سرانجام با این سوگند که (تا روز قیامت کسانی را بر ایشان بفرستد که آنان را به عذابی خوارکننده گرفتار کنند)؟ 1

Let us return to the cure of this ailment, which if it continues, would damage our potential in both this world and the Hereafter. It should be known that sins harm the doer; its harm to the heart is like the effect of poison on the body, according to the degree of the damage done. In fact, all evil and harm that one faces, in this world and the Hereafter, are caused by one's sins and misdeeds. What ousted our parents (Adam and Eve ~I) from Paradise, the place of pleasure, blessings and delight, to the dwelling of pain, torment and misfortune? What was the cause for the Satan to be kicked out of heaven , and have his external and internal forms distorted? Allah ~ disfigured him to a most horrible shape, and made him possess the most evil intentions. He ~ withdrew His Mercy from him and made him live under His Curse. He ~ replaced Satan's dwelling from Paradise to Hell , because Satan disobeyed Him ~ and turned to polytheism. He was despised in the Sight of Allah ~ . because he followed his own desires and rejected the Command of Allah ~ ' and so earned His Anger. Who as it who made all the people of the Noah drown until water reached the top of mountains? Who was it who set the wind on the people of 'Ad and destroyed them, their dwellings and property, until they became an example for other nations until the Day of Resurrection? Who was it who sent the awful cry to tear the hearts of the disbelievers and destroy them all? Who was it who lifted the villages of the homosexuals up in the sky, until the Angels heard the barking of their dogs , and then turned them upside down and destroyed them all with marked stones from the heavens, to give them a punishment not seen by any other nation before? Who was it who sent upon the people of Shu'aib ~\ punishing clouds like shades, which, once above their heads, rained down a blazing fire upon them? Who made Pharaoh and his people drown in the sea, and took their spirits to Hell? Who destroyed Qarun (Korab), his property and family? Who destroyed all the nations after Noah with different forms of punishments? Who dispatched slaves, who were given to terrible warfare, to the Children of Israel, entering the very innermost parts of their homes, killing their men, abducting their women and children, burning their properties and plundering their wealth? Who afflicted the Children of Israel with several different punishments: the destruction of their homes, setting oppressive rulers to them, transforming them into monkeys and pigs, and lastly by vowing: (to keep on sending against them, till the Day of Resurrection, those who would afflict them with a humiliating torment) ? 1

امام احمد فرمودند: «الولید بن مسلم روایت کرده که: صفوان بن عمرو از عبدالرحمن بن جبیر بن نفیر نقل کرد، که از پدرش روایت کرد و او گفت: "هنگامی که قبرس فتح شد، خانواده‌ها از هم جدا شدند (کسانی که اسلام آورده بودند از کسانی که نیاورده بودند)، و به سبب جدایی‌شان گریان رها شدند. دیدم ابو درداء به تنهایی می‌گرید، از او پرسیدم: ای ابو درداء، چه چیزی تو را در روزی می‌گریاند که خداوند ~ اسلام و پیروانش را پیروز کرده است؟» او پاسخ داد: «وای بر تو ای جبیر! مردم پس از آنکه فرمان خدا را رد کردند، در نزد خداوند چقدر بی‌ارزش‌اند، در حالی که زمانی ملتی صاحب قدرت بودند. از فرمان خداوند روی گرداندند، پس سرانجامشان این شد.» علی بن الجعد گفت: «شعبه از عمرو بن مرّه برای ما نقل کرد که گفت: "شنیدم ابو البختری می‌گوید: "به من خبر داده شد که پیامبر ﷺ فرمود: مردم هلاک نمی‌شوند تا آنکه (بکوشند) از خود دفاع کنند."» ام سلمه ~ فرمود: «از رسول خدا ﷺ شنیدم که می‌فرمود: "هنگامی که گناهان در امت من گسترش یابد، خداوند ~ عذاب خود را بر آنان فرو می‌فرستد." پرسیدم: "ای رسول خدا! آیا در آن زمان افراد صالحی در میان آنان نخواهد بود؟" فرمود: "چرا، خواهند بود." گفتم: "پس خداوند ~ با آن افراد صالح چه خواهد کرد؟" فرمود: "آنان نیز مانند دیگران عذاب را خواهند چشید، سپس از رحمت خداوند بهره‌مند خواهند شد."» حسن ~ روایت کرد که پیامبر ﷺ فرمود: «این امت تا وقتی تحت حمایت خداوند ~ است که علمایش از زمامدارانش حمایت نکنند، و پرهیزگارانش وضعیت ستمکارانش را تأیید نکنند، و نیکانش از بدکارانش چشم‌پوشی نکنند. اگر چنین کنند، خداوند ~ یاری خود را از آنان برمی‌دارد و حکومت‌های ستمگر را بر آنان مسلط می‌سازد تا با عذابی هولناک به آنان آزار رسانند.» ثوبان ~ روایت کرد که پیامبر ﷺ فرمود: «انسان به سبب گناهی که مرتکب می‌شود، از نعمتی محروم می‌گردد.» ۱ همچنین روایت شده که پیامبر ﷺ فرمود: «به زودی مردم یکدیگر را برای حمله به شما فرا میخوانند، همانطور که مردم هنگام غذا خوردن، دیگران را دعوت میکنند تا در ظرف غذایشان شریک شوند.» کسی پرسید: «آیا این به خاطر کمی شمار ما در آن زمان است؟» فرمود: «نه، در آن زمان شمارتان زیاد خواهد بود؛ اما مانند کفک و زبالهای خواهید بود که سیلاب با خود میبرد، و الله ترس از شما را از سینههای دشمنانتان خواهد زدود و در دلهایتان «وهن» را قرار میدهد.» کسی پرسید: «ای فرستادهٔ الله، وهن چیست؟» فرمود: «دوستی دنیا و کراهت از مرگ.» ۲ انس بن مالک روایت کرده که پیامبر ﷺ فرمود: «هنگامی که در شب معراج به زمین بازگردانده شدم، از کنار گروهی گذشتم که ناخنهایی از مس داشتند و با آنها صورت و سینهٔ خود را میخراشیدند. پرسیدم: "ای جبرئیل، اینان کیستند؟" گفت: "اینان کسانی هستند که پشت سر مردم غیبت میکردند و به آبروی ایشان تهمت میزدند و اسرار زندگیشان را فاش میساختند."» ۳ ابوهریره روایت کرده که فرستادهٔ الله ﷺ فرمود: «در روزگار پایانی، مردمی پدیدار میشوند که دین را برای منافع دنیوی به فریب به کار میگیرند و در برابر مردم پوست گوسفند به تن میکنند تا فروتن جلوه کنند. زبانهایشان از شکر شیرینتر است، اما دلهایشان چون دلهای گرگان است. الله خواهد فرمود: "آیا آنان میخواهند مرا فریب دهند، یا با من گستاخی میکنند؟ به خودم سوگند که بلایی بر آن مردم خواهم فرستاد که حتی مرد خردمند میانشان را سرگشته خواهد ساخت."» ۴ ابن ابی دنیا به نقل از جعفر بن محمد، از پدرش، از جدش روایت کرده که گفت: علی ~ فرمود: «روزگاری بر مردم خواهد آمد که از اسلام چیزی جز نامش باقی نماند، و از قرآن جز نقش خطش. مسجدهایشان پر از جمعیت خواهد بود، اما از هدایت راستین تهی خواهند بود.» «علمای آنان مردمان شریری هستند؛ فتنه‌ای از ایشان برمی‌خیزد و به خودشان بازمی‌گردد.» سماک بن حرب از عبدالرحمن بن عبدالله بن مسعود، از پدرش روایت کرده که گفت: «هرگاه زنا و ربا در سرزمینی گسترش یابد، خداوند فرمان نابودی آن را صادر می‌کند.» حسن [بصری] در یکی از نامه‌هایش نوشت: «هرگاه مردم دانش خود را نشان دهند، اما آن را به کار نبندند؛ و عشق به یکدیگر را ابراز کنند، در حالی که دل‌هایشان از هم نفرت دارد؛ و پیوندهای خویشاوندی را ببرند، آنگاه مشمول لعنت خداوند می‌شوند که ایشان را کر و کور [از هدایتش] می‌گرداند.» عمر بن خطاب ~ گفت: «من دهمین نفر از گروهی از مهاجران بودم که نزد پیامبر ﷺ رفتیم. او ﷺ به سوی ما آمد و فرمود: "ای گروه مهاجران، پنج خصلت است که از خداوند پناه می‌برم که شما به آن‌ها دچار نشوید: (۱) هرگاه زنای آشکار در میان مردم رواج یابد، به بیماری‌هایی دچار می‌شوند که پیش از ایشان هیچ‌کس ندیده بود. (۲) هرگاه مردم در پیمانه و ترازو کم‌فروشی کنند، به سختی‌ها گرفتار و از سوی حاکمشان ستم می‌بینند. (۳) هرگاه مردم از پرداخت زکات خودداری کنند، اگر چهارپایان نبودند، از باران محروم می‌شدند. (۴) هرگاه مردم پیمان‌شکنی کنند، خداوند دشمنشان را بر ایشان مسلط می‌گرداند. (۵) هرگاه حاکمان به آنچه خداوند در کتابش نازل کرده حکم نکنند، خداوند بدبختی و فلاکت را در میانشان پدید می‌آورد."» عمرو بن مُرّه از سالم بن ابی‌الجعد، از ابی‌عبیده بن عبدالله بن مسعود، از پدرش روایت کرده که گفت: «رسول خدا ﷺ فرمود: "نخستین عیبی که در بنی‌اسرائیل راه یافت، این بود که مردی با مرد دیگری دیدار می‌کرد و می‌گفت: ای فلانی، از خدا بترس و آنچه را که انجام می‌دهی رها کن، زیرا این کار برای تو روا نیست. اما روز بعد باز او را می‌دید و این [رفتار ناپسند] مانع آن نمی‌شد که با او غذا بخورد، بنوشد و همنشین شود."» پس وقتی آنان چنین کردند، خداوند دلهایشان را با یکدیگر درآمیخت. سپس [پیامبر] ﷺ این آیه را تلاوت کرد: «کسانی از بنی‌اسرائیل که کفر ورزیدند، بر زبان داوود و عیسی پسر مریم لعنت شدند، زیرا نافرمانی کردند و از حد می‌گذشتند». سپس فرمود: «نه، سوگند به خدا، باید به کار نیک امر کنید و از کار زشت نهی نمایید؛ جلوی ستمکار را بگیرید، او را به راه حق بازگردانید و به حق محدودش سازید». [۲] ابن ابی الدنیا از ابراهیم بن عمرو سَنعانی روایت کرده که گفت: «خداوند به یوشع بن نون وحی کرد: من چهل هزار نفر از بهترین مردم تو و شصت هزار نفر از بدترین آنان را هلاک می‌کنم. او گفت: پروردگارا، آن بدان را که هلاک می‌کنی، اما چرا نیکان را هلاک کنی؟ فرمود: زیرا آنان هرگز بر کسانی که نافرمانی مرا می‌کردند خشم نمی‌ورزیدند، بلکه با ایشان همنشینی و خوراک و آشامیدن داشتند». ابو عمر بن عبدالبر از ابو عمران روایت کرده که گفت: «خداوند دو فرشته را به سوی دهکده‌ای فرستاد تا هر چه در آن است نابود کنند. آن دو مردی را یافتند که در مسجدی نماز می‌گزارد. گفتند: پروردگارا، این بنده‌ات فلانی است که نماز می‌خواند. خداوند فرمود: همه دهکده را از جمله او نابود کنید، زیرا چهره‌اش هرگز برای خاطر من خشمگین نشده است». حمیدی از سفیان، از عیینه روایت کرده که گفت: «سفیان بن سعید از مَعمَر روایت کرد که فرشته‌ای مأمور شد دهکده‌ای را نابود کند. او گفت: پروردگارا، در آنجا عابدی به نام فلانی است. خداوند به فرشته وحی کرد: از او آغاز کن، زیرا هرگز برای خاطر من خشم نشان نداده است». ابن ابی الدنیا از وهب بن منبه روایت کرده که گفت: «هنگامی که حضرت داوود ~ گناهی مرتکب شد، گفت: پروردگارا، مرا ببخش. خداوند فرمود: تو را بخشیدم، اما رسوایی آن را بر بنی‌اسرائیل قرار می‌دهم». او گفت: «پروردگارا، چگونه ممکن است در حالی‌که تو داور عادلی که به هیچ‌کس ستم نمی‌کنی، من گناه کرده باشم و تو رسوایی را بر دیگران روا داری؟» پس خداوند به او وحی کرد: «هنگامی که تو گناه کردی، آنان بلافاصله ناخشنودی خود را از کار تو آشکار نکردند.» ابن ابی الدنیا روایت کرده است که انس بن مالک ~ گفت: «با مردی دیگر نزد عایشه ~ رفتم» و آن مرد از او پرسید: «ای مادر مؤمنان، ما را از زلزله آگاه کن!» او گفت: «هنگامی که زنا، شراب‌نوشی و استفاده از ابزار موسیقی را مجاز بشمارند، خداوند ~ به زمین فرمان می‌دهد: "با ایشان بلرز تا شاید دست بردارند و توبه کنند." وگرنه آن را بر ایشان نابود می‌کرد.» مرد پرسید: «ای مادر مؤمنان، آیا این عذابی برای ایشان است؟» گفت: «بلکه این اندرز و رحمتی برای مؤمنان است، و عذاب و لعنتی برای کافران.» انس گفت: «پس از وفات رسول خدا ﷺ، حدیثی که مرا خوشحال‌تر از این حدیث کند نشنیده‌ام.» ابن ابی الدنیا حدیثی مرسل از پیامبر ﷺ روایت کرده است: «در زمان حیات پیامبر ~ زمین لرزید، پس ایشان ﷺ دست خود را بر آن نهادند و فرمودند: "آرام باش، که هنوز وقت تو نیست." سپس ~ رو به یارانش کرد و فرمود: "پروردگارتان می‌خواهد که او را خشنود سازید، پس در جستجوی خشنودی او باشید."» و هنگامی که در خلافت عمر بن خطاب ~ زمین لرزید، گفت: «ای مردم، این لرزه رخ نمی‌داد مگر به سبب چیزی که شما در دین بدعت نهاده‌اید! به آن که جانم در دست اوست، اگر این لرزه بازگردد، دیگر در این سرزمین با شما زندگی نخواهم کرد.» عمر بن عبدالعزیز در دوران خلافتش به همه ولایت‌ها نوشت: «این لرزه سرزنشی از جانب خداوند ~ برای بندگانش است. به همه ولایت‌ها نوشته‌ام که در چنین روز و ماهی صدقه دهند، زیرا خداوند ~ فرموده است: (به یقین کسی که خود را پاک سازد رستگار می‌شود، و نام پروردگارش را یاد کند و نماز گزارد).» ۱

باید آنچه آدم گفت را بگویی: ﴿پروردگارا، ما به خویشتن ستم کردیم، و اگر ما را نبخشی و بر ما رحم نکنی، قطعاً از زیانکاران خواهیم بود﴾2 و باید آنچه یونس ~ (یونُس، علیه السلام) گفت را بگویی: (لا إله إلا أنت، سبحانک إنی کنت من الظالمین) (هیچ معبودی جز تو نیست، تو پاکی! که من از ستمکاران بودم)3 امام احمد گفت: «اَسْوَد بن عامر از ابوبکر، از اَعمش، از عطاء بن ابی رباح، از ابن عمر روایت کرد که گفت: از پیامبر خدا ﷺ شنیدم که فرمود: "هرگاه در معامله‌ی عینه (که علما آن را نوعی دیگر از ربا دانسته‌اند) وارد شدید، دُم گاوها را بگیرید، به کشاورزی راضی شوید و جهاد (تلاش در راه خدا) را رها کنید. خداوند ذلت را بر شما چیره می‌کند و آن را برنمی‌دارد تا به دین (اصلی) خود بازگردید."»4 اَوزاعی از یحیی بن ابی کثیر، از ابوسلمه، از ابوهریره ~ روایت کرد که گفت: «پیامبر خدا ﷺ فرمود: "اگر گناهی پنهانی انجام شود، جز به صاحبش زیانی نمی‌رساند، اما وقتی آشکارا انجام شود و کسی جلوی آن را نگیرد، به همه زیان می‌رساند."» امام احمد از عمر بن خطاب ~ روایت کرد که گفت: «دولت‌ها در آستانه‌ی نابودی‌اند در حالی که آباد هستند.» از او پرسیده شد: «چگونه ممکن است نابود شوند در حالی که هنوز آباد هستند؟» پاسخ داد: «هنگامی که ستمکارانش بر شایستگانش فزونی گیرند و روستاهایش به دست منافقانش اداره شود.» اَوزاعی از حسان بن عطیه روایت کرد که پیامبر ﷺ فرمود: «انسان‌های بد از امت من بر نیکانش حکومت خواهند کرد، تا آنجا که مؤمن خود را پنهان می‌کند، همان‌گونه که امروز منافق میان ما پنهان می‌شود.» ابن ابی الدنیا از ابن عباس ~ روایت کرد که پیامبر ﷺ فرمود: «زمانی خواهد آمد که دل مؤمن همچون نمک در آب حل شود.» از او پرسیده شد: «دلیلش چیست، ای پیامبر خدا؟» او گفت: «به سبب همه‌ی کارهای زشت (چیزهای ناپسند) که می‌بیند و آن‌ها را تغییر نمی‌دهد.» امام احمد از طریق جریر روایت کرد که پیامبر ﷺ فرمود: «درباره‌ی هر قومی که در میان آنان گناهان انجام می‌شود، در حالی که آنان بیشترند و از کسانی که گناه می‌کنند نیرومندترند، اما هرگز نمی‌کوشند مردم را از آن بازدارند، خداوند همه‌ی آنان را عذاب خواهد کرد.»^۵ اسامه بن زید ~ گفت: «از رسول خدا ﷺ شنیدم که می‌فرمود: "مردی را در روز قیامت می‌آورند و در آتش افکنده می‌شود. روده‌هایش در آتش ریخته می‌شود و او مانند الاغی که گرد آسیاب می‌چرخد، می‌چرخد. پس اهل دوزخ گرد او جمع می‌شوند و می‌گویند: ای فلانی، تو را چه شده است؟ آیا تو در میان ما به نیکی فرمان نمی‌دادی و ما را از بدی باز نمی‌داشتی؟ او می‌گوید: چرا، من به نیکی فرمان می‌دادم، اما خودم آن را انجام نمی‌دادم؛ و شما را از بدی بازمی‌داشتم، اما خودم آن را انجام می‌دادم."»^۱ عبدالله بن عمر ~ روایت کرد که پیامبر ﷺ فرمود: «زنی به سبب گربه‌ای که آن را حبس کرد تا مُرد، عذاب شد و به آتش دوزخ داخل شد. آن زن نه به گربه خوراک داد و نه به او آب نوشاند، و نه او را رها کرد تا از حشرات زمین بخورد.»^۲ از همین دیدگاه، دانشمندان گفته‌اند که گناهان به شرک می‌انجامند، همان‌گونه که بوسیدن به آمیزش جنسی، آواز خواندن به زنا، نگاه حرام (به نامحرم) به شیفتگی، و بیماری به مرگ می‌انجامد. امام احمد گفت: «ولید روایت کرد: "شنیدم اوزاعی می‌گفت: شنیدم بلال بن سعد می‌گفت: به کوچکی یا بی‌اهمیتی گناه منگر، بلکه به آن کسی بنگر که از او نافرمانی کرده‌ای."» خداوند ~ به موسی ~ وحی فرمود: «ای موسی، نخستین کسی که از میان آفریدگان من مرد، ابلیس (شیطان) بود، زیرا از من نافرمانی کرد؛ و من کسی را که از من نافرمانی کند، در شمار مردگان می‌دانم.» فُضَیل بن عِیاض گفته است: «هرقدر گناهی را کوچک بشمارید، در نزد خداوند بزرگ است، و هرقدر آن را بزرگ بشمارید، در نزد خداوند کوچک است.» ابو صالح از ابوهریره ~ روایت کرده که پیامبر ﷺ فرمود: «وقتی مؤمن گناه می‌کند، نقطه‌ای سیاه بر قلبش نهاده می‌شود، ولی اگر توبه کند و طلب آمرزش نماید، قلبش صیقل داده می‌شود؛ و اگر بیشتر گناه کند، آن نقطه افزایش می‌یابد تا بر قلبش چیره شود. این همان «ران» است که خداوند ~ تعالی فرموده است: {کَلَّا بَلْ ۜ رَانَ عَلَىٰ قُلُوبِهِم مَّا كَانُوا يَكْسِبُونَ}.» امام احمد از وَهب روایت کرده که گفت: «پروردگار ~ در برخی از وحی‌هایش به بنی‌اسرائیل فرمود: "هنگامی که از من اطاعت شود، خشنود می‌شوم، و چون خشنود شوم، برکت خود را نازل می‌کنم و این برکت را پایانی نیست. و چون نافرمانی شوم، خشمگین می‌شوم، و چون خشمگین شوم، او را نفرین می‌کنم، و نفرین من تا فرزند هفتم او می‌رسد."» ابونُعیم از سالم بن ابی الجَعد، از ابی الدَّرداء روایت کرده که گفت: «انسان باید مراقب باشد که دل‌های مؤمنان از جایی که نمی‌داند او را نفرین نکنند.» سپس پرسید: «آیا دلیلش را می‌دانی؟» پاسخ دادم:

«نه.» او پاسخ داد: «مردی پیوسته گناهانی را به صورت پنهانی انجام می‌دهد، پس خداوند کینه‌ی آن مرد را در دل‌های مؤمنان قرار می‌دهد، از جهتی که او احساس نمی‌کند.» عبدالله بن احمد در کتاب «الزهد» روایت کرده است که محمد بن سیرین به سبب بدهی قدیمی‌ای چنان نگران شد که گفت: «می‌دانم که علت این اضطراب، گناهی است که چهل سال پیش مرتکب شده‌ام.» در اینجا با مفهومی مهم درباره‌ی گناهان روبه‌رو هستیم که مردم همواره آن را دست‌کم می‌گیرند: چون بلافاصله اثر گناه را نمی‌بینند، ممکن است اثر آن به تأخیر بیفتد، و در نتیجه مردم آن را فراموش کنند و گمان برند که واقعاً خطاکار نیستند و از این رو نیازی به تغییر خود نمی‌بینند. سبحان‌الله! این برداشت نادرست، رنج بسیاری از مردم را سبب شده است؛ آنان را از نعمت‌های فراوانی محروم کرده و به مصیبت‌هایی دچارشان ساخته است. این بدفهمی را حتی در میان برخی دانشمندان می‌توان یافت، چه رسد به افراد نادان! امام احمد از ابوالدرداء ~رضی‌الله‌عنه~ روایت کرده که گفت: «خدا را چنان عبادت کن که گویی او را می‌بینی، و بدان که اندکی (مال) که تو را بی‌نیاز می‌کند، از بسیاری که تو را نابود می‌سازد بهتر است. بدان که تقوا هرگز فرسوده نمی‌شود، و گناهان هرگز فراموش نمی‌گردند.»

'No.' He replied: 'A man continues to commit sins, privately, so Allah ~ sets hatred towards that man, in the hearts of believers, from (a direction) where he could not sense." Abdullah bin Ahmad reported, in the book, Az-Zuhd, that Muhammd bin Sirin felt so apprehensive because of an old debt, so he said: "I know that the cause of this anxiety is a sin which I had committed forty years ago." Here we have an important concept regarding sins, which people continue to underestimate: as they do not see the effect of a sin, immediately. Its effect could be delayed, and so people would forget it, and believe that they are not really in the wrong, and therefore do not need to change themselves. Subhanallah! This misconception has caused so much torment to many people; it deprived them of many blessings, and caused them misfortunes. This misunderstanding may be found among some scholars, let alone ignorant people! Imam Ahmad reported, on the authority of Abi Darda ~·, who said: " Worship Allah as if you could see Him , and know that a little (wealth) which makes you rich is better than much which destroys you. You should know that piety never decays , and that sins are never forgotten ."