سمرہ بن جندب ~ سے روایت ہے، انہوں نے کہا: "نبی ﷺ اکثر اپنے صحابہ سے پوچھا کرتے تھے: 'کیا تم میں سے کسی نے خواب دیکھا ہے؟' چنانچہ جن لوگوں کو اللہ چاہتا، وہ اپنے خواب آپ ﷺ کو سنایا کرتے تھے۔ ایک صبح نبی ﷺ نے فرمایا: 'گزشتہ رات میرے پاس دو آدمی (خواب میں) آئے، مجھے جگایا اور کہا: 'چلو!' میں ان کے ساتھ چل پڑا، تو ہم ایک آدمی کے پاس پہنچے جو لیٹا ہوا تھا، اور دیکھو، ایک اور آدمی اس کے سر پر کھڑا تھا جس کے ہاتھ میں ایک بڑا پتھر تھا۔ دیکھو، وہ اس پتھر کو اس آدمی کے سر پر دے مارتا تھا، جس سے اس کا سر زخمی ہو جاتا۔ پتھر لڑھک کر دور جا پڑتا، تو مارنے والا اس کے پیچھے جاتا اور اسے دوبارہ اٹھا لاتا۔ جب تک وہ واپس آتا، اس آدمی کا سر پہلے کی طرح ٹھیک ہو چکا ہوتا۔ پھر وہ مارنے والا دوبارہ وہی کرتا جو پہلے کر چکا تھا۔ میں نے اپنے دونوں ساتھیوں سے کہا: 'سبحان اللہ! یہ دونوں کون ہیں؟' انہوں نے کہا: 'چلو!' چنانچہ ہم آگے بڑھے اور ایک ایسے آدمی کے پاس پہنچے جو پیٹھ کے بل لیٹا ہوا تھا، اور ایک اور آدمی اس کے سر پر لوہے کا آنکڑا لیے کھڑا تھا، اور دیکھو، وہ آنکڑا اس کے منہ کے ایک جانب ڈالتا اور اس کے چہرے کی اس جانب کو گدی تک چیر ڈالتا، اسی طرح اس کی ناک اور آنکھ کو بھی آگے سے پیچھے تک چیرتا۔ پھر وہ چہرے کی دوسری جانب کی طرف مڑتا اور وہی کرتا جو پہلی جانب کے ساتھ کیا تھا۔ ابھی وہ اس جانب سے فارغ نہ ہوتا کہ دوسری جانب پہلے کی طرح ٹھیک ہو جاتی۔ پھر وہ دوبارہ لوٹ کر وہی کرتا جو پہلے کر چکا تھا۔ میں نے اپنے دونوں ساتھیوں سے کہا: 'سبحان اللہ! یہ دونوں کون ہیں؟' انہوں نے مجھ سے کہا: 'چلو!' چنانچہ ہم آگے بڑھے اور ایک تنور جیسی چیز کے پاس پہنچے (تنور: ایک گڑھا جو عموماً مٹی سے لیپا ہوتا ہے اور روٹی پکانے کے کام آتا ہے) - میرا خیال ہے نبی ﷺ نے فرمایا: 'اس تنور میں بہت شور اور آوازیں تھیں۔' نبی ﷺ نے مزید فرمایا: 'ہم نے اس میں جھانکا تو اس میں برہنہ مرد اور عورتیں تھیں، اور دیکھو، آگ کا ایک شعلہ نیچے سے ان کی طرف بڑھ رہا تھا، اور جب وہ ان تک پہنچتا تو وہ زور زور سے چیخنے لگتے۔ میں نے ان سے پوچھا: 'یہ کون ہیں؟' انہوں نے مجھ سے کہا: 'چلو!' چنانچہ ہم آگے بڑھے اور ایک دریا کے پاس پہنچے' - میرا خیال ہے آپ ﷺ نے فرمایا: '... جو خون کی طرح سرخ تھا۔' پیامبر ﷺ افزود: «و ناگهان در رودخانه مردی شنا می‌کرد، و بر کرانه مردی بود که سنگ‌های بسیاری گرد آورده بود. آری، در حالی که آن مرد شناکنان بود، نزد او رفت. مرد نخست دهانش را گشود و مرد کرانه‌ای سنگی در دهانش انداخت، و او دوباره به شنا ادامه داد. بازگشت و هر بار این کار تکرار می‌شد. من به دو همراهم گفتم: این دو نفر کیستند؟ پاسخ دادند: بروید! بروید! و ما رفتیم تا به مردی با ظاهری زشت رسیدیم، زشت‌ترین ظاهری که هرگز مردی داشته باشد! در کنار او آتشی بود که آن را برمی‌افروخت و گرد آن می‌چرخید. از همراهانم پرسیدم: این مرد کیست؟ به من گفتند: بروید! بروید! پس رفتیم تا به باغی رسیدیم با سبزه‌ای انبوه و تیره‌رنگ، که همه گونه رنگ‌های بهاری را داشت. در میان باغ مردی بسیار بلندقامت بود، و از شدت بلندی‌اش به سختی سرش را می‌دیدم، و پیرامون او کودکانی بودند که شمارشان را هرگز پیش از آن ندیده بودم. به همراهانم گفتم: این کیست؟ پاسخ دادند: بروید! بروید! پس رفتیم تا به باغی بزرگ و باشکوه رسیدیم، بزرگ‌تر و نیکوتر از آنچه پیش از آن دیده بودم! دو همراهم به من گفتند: بالا برو، و من بالا رفتم.» پیامبر ﷺ افزود: «پس بالا رفتیم تا به شهری رسیدیم که از آجرهای طلا و نقره ساخته شده بود. به دروازه‌اش رفتیم و از (دربان) خواستیم که دروازه را بگشاید، و گشوده شد و وارد شهر شدیم و در آن مردانی یافتیم که یک نیمه‌ی بدنشان به زیبایی زیباترین کسی بود که دیده‌ای، و نیمه‌ی دیگرشان به زشتی زشت‌ترین کسی که دیده‌ای. دو همراهم به آن مردان فرمان دادند که خود را در رودخانه بیندازند. و ناگهان رودخانه‌ای بود که (از میان شهر) جاری بود، و آبش در سفیدی همچون شیر بود. آن مردان رفتند و خود را در آن انداختند، و سپس پس از آنکه زشتیِ (بدنشان) از میان رفته بود و به بهترین هیئت بازگشته بودند، نزد ما بازگشتند.» پیامبر ﷺ افزود: «دو همراهم (فرشتگان) به من گفتند: "این جایگاه، بهشت عدن است، و آن جایگاه تو است." سرم را بالا بردم و ناگهان کاخی همانند ابری سفید دیدم! آن دو همراهم به من گفتند: "آن کاخ جایگاه توست." گفتم به ایشان: "خداوند به شما دو تن برکت دهد! بگذارید به آن داخل شوم." پاسخ دادند: "اکنون داخل آن نخواهی شد، اما روزی داخل آن خواهی شد." گفتم به ایشان: "امشب شگفتی‌های بسیاری دیدم. معنای آنچه دیدم چیست؟" پاسخ دادند: "به تو خبر می‌دهیم: اما مردی که نخستین بار بر او وارد شدی و سرش با سنگ کوبیده می‌شد، نمونهٔ کسی است که قرآن را می‌آموزد، سپس آن را نمی‌خواند و به دستوراتش عمل نمی‌کند، و از نمازهای فرض غافل می‌شود و می‌خوابد. و اما مردی که بر او وارد شدی و گوشه‌های دهان، سوراخ‌های بینی و چشمانش از پیش تا پس دریده شده بود، نمونهٔ کسی است که صبح از خانه بیرون می‌رود و چنان دروغ‌های بسیاری می‌گوید که سراسر جهان را فرا می‌گیرد. و آن مردان و زنان برهنه‌ای که در بنایی شبیه تنور دیدی، زناکاران و زناکارانند. و مردی که در رودخانه شنا می‌کرد و سنگی به او داده شده بود تا ببلعد، رباخوار است. و مرد زشت‌رویی که نزد آتش بود و آن را برمی‌افروخت و گرداگردش می‌گشت، مالک، نگهبان دوزخ است. و مرد بلندبالایی که در باغ دیدی ابراهیم است، و کودکان پیرامون او کودکانی هستند که بر فطرت (دین اسلام) می‌میرند.» راوی افزود: «برخی از مسلمانان از پیامبر ﷺ پرسیدند: "ای فرستادهٔ خدا! درباره فرزندان مشرکان چه؟" پیامبر ﷺ پاسخ داد: "و فرزندان مشرکان نیز."» پیامبر ﷺ افزود: «دو یار من گفتند: آن مردانی را که دیدی نیمی زیبا و نیمی زشت بودند، کسانی بودند که کاری نیک را با کاری بد درهم آمیخته بودند، اما خداوند ایشان را بخشید.» 1

Sumrah bin Jundub ~ said: "The Prophet ~ very often used to ask his companions: 'Did anyone of you see a dream?' So dreams would be narrated to him by those whom Allah wished to tell. One morning, the Prophet~ said: 'Last night two persons came to me (in a dream) and woke me up and said to me: 'Proceed!' I set out with them and we came across a man lying down, and behold, another man was standing over his head, holding a big rock. Behold, he was throwing the rock at the man's head, injuring it. The rock rolled away, so the thrower followed it and picked it up again. By the time he reached the man, his head returned to the normal state. The thrower then did the same as he had done before. I said to my two companions: 'Subhan Allah! Who are these two persons?' They said: 'Proceed!' So we proceeded and came to one man lying flat on his back and another man standing over his head with an iron hook, and behold, he would put the hook in one side of the man's mouth and tear off that side of his face to the back ( of the neck), and similarly tear his nose from front to back, and his eye from front to back. Then he turned to the other side of the man's face and did just as he had done with the other side. He hardly completed this side when the other side returned to its normal state. Then he returned to it to repeat what he had done before. I said to my two companions: 'Subhan Allah! Who are these two persons?' They said to me: 'Proceed!' So we proceeded and came across something like a Tannur (a kind of baking oven, a pit usually clay-lined for baking bread)' - I think the Prophet~ said: 'In that oven there was much noise and voices.' The Prophet added: 'We looked into it and found naked men and women, and behold, a flame of fire was approaching them from underneath, and when it reached them, they screamed loudly. I asked them: 'Who are these?' They said to me: 'Proceed!' And so we proceeded and came across a river' - I think he ~ said: ' ... red like blood.' The Prophet added: 'And behold, in the river there was a man swimming, and on the bank there was a man who had collected many stones. Behold, while the other man was swimming, he went near him. The former opened his mouth and the latter (on the bank) threw a stone into his mouth, whereupon he continued swimming again. He returned and every time the performance was repeated, I asked my two companions: 'Who are these (two) persons?' They replied: 'Proceed! Proceed!' And we proceeded till we came to a man with a repulsive appearance, the most repulsive appearance, you could ever saw a man having! Next to him there was a fire, which he was kindling it and running around. I asked my companions: 'Who is this (man)?' They said to me: 'Proceed! Proceed!' So we proceeded till we reached a garden with dense, deep green vegetation, possessing all sorts of spring colours. In the midst of the garden there was a very tall man , and I could hardly see his head because of his great height, and around him there were children, in such a large number as I have never seen (before). I said to my companions: 'Who is this?' They replied: 'Proceed! Proceed!' So we proceeded till we came to a huge majestic garden, greater and better than I have ever seen (before)! My two companions said to me: 'Go up,' and I went up.' The Prophet added: 'So we ascended till we reached a city built of gold and silver bricks, and we went to its gate and asked (the gatekeeper) to open the gate, and it was opened and we entered the city and found in it, men with one side of their bodies as handsome as the handsomest person you have ever seen, and the other side as ugly as the ugliest person you have ever seen. My two companions ordered those men to throw themselves into the river. Behold, there was a river flowing across (the city), and its water was like milk in whiteness. Those men went and threw themselves in it, and then returned to us after the ugliness ( of their bodies) had disappeared and they became (restored to) the best shape.' The Prophet~ further added: 'My two companions (angels) said to me: 'This place is the Paradise of Eden, and that is your place.' I raised up my sight, and behold, there I saw a palace like a white cloud! My two companions said to me: 'That (palace) is your place.' I said to them: 'May Allah bless you both! Let me enter it.' They replied: 'As for now, you will not enter it, but you shall enter it (one day). I said to them: 'I have seen many wonders tonight. What does all that mean, that which I have seen?' They replied: 'We will inform you: As for the first man you came upon whose head was being injured with the rock, he is the symbol of the one who studies the Qur'an and then neither recites it nor acts on its orders, and sleeps, neglecting the enjoined prayers. As for the man you came upon whose sides of his mouth, nostrils and eyes were torn off from front to back, he is the symbol of the man who goes out of his house in the morning and tells so many lies that it spreads all over the world. And those naked men and women whom you saw in a construction resembling an oven, they are the adulterers and the adulteresses, and the man whom you saw swimming in the river and given a stone to swallow, is the eater of usury (Riba) and the bad looking man whom you saw near the fire kindling it and going round it, is Malik, the gatekeeper of Hell, and the tall man whom you saw in the garden is Abraham, and the children around him are those children who die with Al-Fitra (the Islamic Faith).' The narrator added: 'Some Muslims asked the Prophet: 'O Messenger of Allah! What about the children of pagans?' The Prophet replied: 'And also the children of pagans.' The Prophet added: 'My two companions added: 'The men you saw half handsome and half ugly were those persons who had mixed an act that was good with another that was bad, but Allah forgave them." 1