بدې ډول پاکۍ (غسل) بنسټ د لوړ خدای دا خبرې دي: «او که تاسو د لوی ناپاکۍ (جنابت) په حال کې یاست، نو ځان پاک کړئ». د دې پاکۍ احکام بحث په درې فصلونو کې کیږي، له دې وروسته چې د هغې وجوب، د هغه چا چې پرې واجب دی، او هغه شی چې پرې پاکي کیږي یعنې خالص اوبه، معلوم شي. لومړۍ فصل د دې پاکۍ د اعمالو پیژندنې پورې اړه لري. دوهم فصل د هغو شیانو پورې اړه لري چې دا پاکي صحیحه کوي. دريم فصل د دې پاکۍ د باطلیدو احکام بیانوي. څوک چې پر هغه غسل واجب دی، هغه هر هغه څوک دی چې د لمانځه مکلف دی، او په دې کې هیڅ اختلاف نشته. همدارنګه د دې وجوب کې هم هیڅ اختلاف نشته، او دلیلونه یې هماغه دي چې د وضو لپاره مو یادونه کړې ده. همدا ډول د اوبو د ډولونو احکام هم، چې بحث یې مخکې تیر شوی، پکې شامل دي.

The basis for this kind of purification are the words of the Exalted, “And if ye are involved in a major hadath, purify yourself’.58 The discussion covering its rules—after having learned its obligation, on whom it is obligatory, and the ^entification of the thing to be used, which is unadulterated water—is undertaken in three chapters. The first chapter relates to the identification of acts involved in this purification. The second relates to the factors ^validating it. The third chapter covers the ahkdm of the invalidation of this Purification. 4’ About the person on whom it is obligatory, it is incumbent upon each Person who is under an obligation to pray, and there is no dispute about this. Similarly, there is no dispute about its obligation, and its evidences are the same as those for ablution, which we have mentioned. Likewise, the ahkam relating to the categories of water, whose discussion has preceded.

ځینو فقیهانو په دې کې اختلاف کړی چې آیا د بدن په ټولو برخو لاس تیرول (یعنې د هغو پوستکي ډلول چې اوبه پرې روانې وي)، لکه څنګه چې د وضو په وخت کې د غړو په پاکولو کې شرط دی، د دې طهارت شرط دی که نه، یا دا کافي ده چې په ټول بدن باندې اوبه روانې شي پرته له دې چې لاس پرې وتیرول شي. ډیری فقیهانو ساتلي دي چې اوبه روانول کافي دي. مالک، د هغه ډیری شاګردان، او د شافعي له شاګردانو المزني هم داسې ویلي چې که طهارت کوونکی د بدن یوه ځای هم پرې نه کړي چې لاس پرې ونه تیرول شي، نو طهارت یې ناتمام پاتې کیږي.

The jurists disagreed over whether running the hand over the entire body (i.e. massaging the skin while water is running over it) is a condition for this purification, as is the case in the purification of limbs while performing ablution, or whether it is sufficient to let water flow over the entire body without running the hand over the body. The majority of the jurists maintained that letting water flow over the body is enough. Malik, most of his disciples, and al-MuzanT from among the disciples of al-ShafiT held that if the person undertaking purification misses a single spot of his body over which he does not pass his hand, his purification remains incomplete.

د اختلاف سبب د «غُسل» د اصطلاح مبهم والی او د هغو روایاتو ظاهري معنا ده چې د غسل کیفیت بیانوي، او د وضو په قیاس د غسل تشریح کوي. هغه معتبرې روایات چې د پیغمبر ﷺ د غسل په اړه د عایشې او میمونې له لارې نقل شوي، په هغو کې د بدن ملنې ذکر نشته؛ یوازې دومره ذکر دی چې په بدن باندې اوبه روانې شوې. د عایشې په روایت کې راغلي دي: «کله چې د الله رسول ﷺ د جنابت څخه غسل کاوه، نو لومړی به یې خپلې لاسې وینځلې. بیا به یې په ښي لاس اوبه کیښودې په کیڼ لاس باندې، او په هغې سره به یې شرمګاه وینځله. بیا به یې د ورځنیو لمونځونو په شان وضو وکړه. وروسته به یې اوبه واخیستې، ګوتې به یې د ویښتو تر ریښو پورې داخلې کړې، او دریو لاسونو اوبه به یې په سر واچولې. په پای کې به یې اوبه په ټول بدن روانې کړې.»

The reason for disagreement is the equivocality of the term *ghu$T\ and the conflict of the apparent meanings of the traditions related about the description of bathing with the analogy of bathing based upon ablution. In the established traditions relevant to the subject of the Prophet’s bath, and which are related through ‘A’isha and Maymuna, there is no mention of massaging the body; they only mention the flowing of water over it. In the tradition of ^isha, she says, “When the Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him) took a bath after sexual engagement, he would first wash his hands. He then poured water from his right hand over to the left hand with which he washed his genitals. Then he performed a minor ablution, like he did for his regular daily prayers. Thereafter, taking up water he would insert his fingers down to the roots of his hair and pour three handfuls of water over his head. Finally, he would let water flow over his entire body”.

د مَیمونہ په روایت کې ورکړل شوې بیان دې ته ورته دی، یوازې دلته هغه د طهارت تر پایه پورې د خپلو پښو مینځل ځنډولي وو. د ام سلمہ په روایت کې هم، کله چې هغې د نبي ﷺ څخه پوښتنه وکړه چې آیا جنابت وروسته د غسل پر مهال خپل وړې کولی شي چې پرانیزي. نبي ﷺ وفرمایل: «دا کافي ده چې تا د سر پر باندې درې لاسه اوبه واچولې، بیا دې ټول بدن ته اوبه ورسیږي، او په دې سره پاکه شې». د مالش د ساقطولو په اړه له نورو روایاتو سره پرتله کولو سره دا ترټولو قوي روایت دی، ځکه داسې نه کېږي چې یوه ښځه چې د خپلې طهارت بیان کوي، د دې غسل ټول شرطونه ورته بیانوي، او که مالش د بیان کې شامل وای نو هغه به یې ذکر نه کاوه. همدې لامله فقهاوو اتفاق کړی چې د عایشې او مَیمونې روایتونه بشپړ بیان دی، خو د ام سلمہ روایت د واجب ارکانو بیان کوي، او د غسل څخه مخکې وضو شرط نه ده، پرته د هغه یوې شاذې خبرې څخه چې الشافعي ته منسوب ده. که څه هم د هغه رایه د احادیثو له ظاهر څخه یو ځواک لري، خو د جمهورو رایه تحلیلي ځواک لري، ځکه بدیهي ده چې طهارت د وضو لپاره شرط دی، نه دا چې وضو د طهارت لپاره شرط وي. دا د قیاس او د حدیث د ظاهر ترمنځ تعارض دی، او د الشافعي طریقه دا ده چې د حدیث ظاهر د قیاس پر وړاندې ترجیح ورکوي.

هغوی د دې پاکۍ (غسل) د شرطونو په منځ کې د نیت په شامل کیدو کې اختلاف کړی دی، لکه څنګه چې د وضو په قضیه کې یې اختلاف کړی و۔ مالک، الشافعی، احمد، ابو ثور، داود او د دوی ټول شاګردان په دې نظر دي چې نیت د دې یو شرط دی۔ ابو حنیفه، د هغه شاګردان او الثوري په دې نظر دي چې نیت ضروري نه دی، لکه څنګه چې د وضو په قضیه کې۔

They disagreed on whether intention is included in the conditions of this purification (gAus/), just like their disagreement in the case of the minor ablution. Malik, al-Shafi T, Ahmad, Abu Thawr, Dawud, and his c disciples held that intention is one of its conditions. Abu HanTfa, his disciples, and al- Thawri held that intention is not required, as in the case of minor ablution.

د نیت په مسئله کې اختلاف سبب هماغه دی لکه څنګه چې د وړوکي وضو په مسئله کې، کوم چې مخکې تیر شوی، اختلاف و.

The reason for disagreement on the question of intention is the same as that ln the case of the minor ablution, which has preceded.

په دې باب کې د طهارت د دې قسم کې د مضمضې او استنشاق په اړه اختلاف کړی، لکه څنګه چې د وضو په مسئله کې اختلاف کړی و، یعنې دا چې آیا دا دواړه واجب دي. د فقیهانو یوه ډله ویلي دي چې غسل کې دا دواړه واجب نه دي، پداسې حال کې چې بله ډله دا دواړه واجب ګڼي. هغه کسان چې د وجوب نفي یې کړې ده مالک او الشافعي دي، او هغه کسان چې دا یې واجب ګڼلي دي ابوحنیفه او د هغه شاګردان دي.

They disagreed about madmada and istinshaq in this category of purification like their disagreement in the case of the minor ablution, that is whether they are obligatory. A group of jurists held that these are not obligatory in bathing, while another group considered them obligatory. Those who maintained a negation of obligation include Malik and al-ShaficT, while those who made it obligatory include Abu HanTfa and his disciples.

اختلاف کا سبب یہ ہے کہ ام سلمہ کی حدیث کے ظاہری مفہوم کا تصادم ان روایات کے ساتھ ہے جو نبی ﷺ کے غسل سے پہلے کے وضو کی کیفیت کے بارے میں نقل ہوئی ہیں، کیونکہ غسل سے پہلے کے وضو کی کیفیت والی روایات میں مضمضہ اور استنشاق کا ذکر ہے، جبکہ ام سلمہ کی حدیث میں نہ مضمضہ کا ذکر ہے اور نہ استنشاق کا۔ جن لوگوں نے عائشہ اور میمونہ کی روایات کو ام سلمہ کی حدیث کے مجمل حصوں کی تفصیل سمجھا، اور اسی طرح اللہ تعالیٰ کے اس فرمان کی تفسیر بھی جانا کہ "اور اگر تم جنابت کی حالت میں ہو تو پاکیزگی حاصل کرو"، انہوں نے کلی کرنا اور ناک میں پانی ڈالنا واجب قرار دیا۔ جبکہ جن لوگوں نے ان روایات کو متعارض سمجھا، انہوں نے ان کے درمیان اس طرح موافقت کی کہ عائشہ اور میمونہ کی روایات کے مفہوم کو استحباب پر محمول کیا، اور ام سلمہ کی حدیث کے مفہوم کو وجوب پر۔

The reason for disagreement is the conflict of the apparent meaning of the tradition of Umm Salama with the traditions that were transmitted about the description of the Prophet’s performance of minor ablution prior to his purification (bathing), because the traditions transmitted about the description of his minor ablution prior to his purification mention madmada and istinshaq, while the tradition of Umm Salama mentions neither madmada nor istinshdq. Those who considered the traditions of cA*isha and Maymuna as elaborations of the unexplained parts of the tradition of Umm Salama, and also as an explanation of the words of the Exalted, “And if ye are involved in a major hadath, purify yourselves”,59 made rinsing of the mouth, and snuffing of water into the nostrils obligatory, while those who considered ‘ them as conflicting reconciled them so as to construe the implication of the traditions of cA*isha and Maymuna for a recommendation, and the implication of the tradition of Umm Salama as an obligation.

ئەمەی دپارہ، دوی دا اختلاف وکړ چې آیا د ویښتانو پرانیستل (تخليل) یعنې دې ته اجازه ورکول چې اوبه د سر تر ویښتو ورسیږي، دغه ډول طهارت لپاره واجب دی که نه. مالک دا مستحب ګڼي، نور علماء یې واجب ګڼي. هغه کسان چې تخليل یې واجب ګڼلی، خپل نظر د پیغمبر ﷺ له هغه روایت سره ثابت کړی چې فرمایي: «په هر ویښتان لاندې جنابت دی، نو پوست پاک کړئ او ویښتان لوند کړئ».

دوی په دې کې اختلاف کړی وو چې آیا د پاکۍ د دې ډول لپاره دا شرط دی چې عمل پرله پسې او په ترتیب سره وشي، لکه څنګه چې د وړې وضو په قضیه کې یې اختلاف کړی و. د اختلاف سبب دا دی چې آیا د پیغمبر ﷺ کارونه واجب ګڼل کیږي که مستحب. له پیغمبر ﷺ څخه نه ده نقل شوې چې هغه کله هم وضو کړې وي، مګر په ترتیب او پرله پسې ډول. د فقیهانو یوې ډلې داسې ګڼلي چې په دې ډول پاکۍ (غسل) کې ترتیب د وړې وضو په پرتله، د سر او د بدن د نورو برخو په اړه، ډیر مهم دی، ځکه د پیغمبر ﷺ هغه خبره په د ام سلمې په روایت کې چې «ستا لپاره کافي دي چې د خپل سر په اوږدو دری لاسه اوبه واچوې، بیا اوبه د بدن په اوږدو بهې کړې». کلمه «ثم» (بیا) د ژبپوهانو په نزد، پرته له کومې شخړې، ترتیب را په ګوته کوي.

They disagreed on whether a condition for this category of purification is continuous and sequential performance, as was their disagreement in the case of the minor ablution. The reason for disagreement is whether the acts of the Prophet are to be construed as obligatory or recommended. It has not been transmitted from the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) that he ever performed ablution, except in an ordered and sequential manner. A group of jurists held that sequence in this category of purification (ghusl) is more pertinent than it is in the minor ablution with respect to the head and the rest of the body, because of the words of the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) in the tradition of Umm Salama, “It is enough for you to splash over your head three handfuls of water, and then let water flow over your body”. The conjunction particle “thumma” (then) implies sequence, without dispute, according to lexicologists.