د فقیهانو په دې باندې اتفاق دی چې هغه شیان چې په لمانځه کې پریښودل شوي دي، خبرې او عملونه دواړه شامل دي. عملونه هغه ټول کارونه دي چې له لمانځه بهر جائز دي او د لمانځه برخه نه دي، پرته له دې چې د لمانځه په حال کې د لړم یا مار وژل. په دې مسئلې کې اختلاف شوی ده، ځکه چې په دې اړه یوه حدیث او قیاس تر منځ تعارض موجود دی. زما په اند، دوی د کوچنيو حرکاتو د جواز په اړه هم اتفاق کړی دی.

The jurists agreed that things stipulated to be relinquished in prayer include words as well as acts. The acts include all acts permissible outside prayer that are not part of prayer, except the killing of a scorpion or a snake during prayer, about which they disagreed due to the existence of a conflict between a tradition on the issue and analogy. They agreed, I think, about the permissibility of minor movements.

هغه خبرې چې د لمانځه برخه نه وي، دې کې هم علماؤ اتفاق کړی دی چې که په قصد سره وویل شي نو لمونځ باطلوي، ځکه د لوی خدای دا خبره ده: «او د الله په وړاندې په عاجزۍ سره ودریږئ»، او همدارنګه د رسول الله ﷺ دا روایت چې: «الله تعالی هر حکم چې غواړي مقرر کوي، او په لمانځه کې خبرې کول یې مقرر کړي نه دي.»

The words include all those that are not part of prayer. In this too, they agreed that they invalidate prayer, if uttered intentionally, because of the j words of the Exalted, “And stand up with devotion to Allah”,109 and also because of the report from the Prophet, “Allah stipulates any command of His that He likes, and He stipulates that you should not speak during prayers”.

این د ابن مسعود روایت دی. د زید بن ارقم روایت داسې دی: «موږ به په لمانځه کې خبرې کولې، تر دې چې دا آیت نازل شو: {وَقُومُوا لِلَّهِ قَانِتِينَ}، نو موږ ته امر وشو چې خاموشه پاتې شو او له خبرو څخه منع شوو.» بیا د معاویة بن الحکم السلمي روایت دی، هغه وویل: «ما د رسول الله ﷺ دا وفرمایل: "د خلکو خبرې زموږ په لمانځه کې مناسبې نه دي، ځکه لمونځ د (الله) ستاینه، د توحید تکرار، شکرګزاري او د قرآن تلاوت دی."» دوی د دې په دوو ټکو کې اختلاف کړی دی: لومړی، کله چې یو سړی د هیرې له امله خبرې وکړي، او دوهم، کله چې هغه د لمانځه د غلطۍ د سمولو لپاره په قصد خبرې وکړي. اوزاعي له دې نظر څخه سرغړونه کړې ده او ویلي یې دي چې هغه څوک چې د یو ژوند د ژغورلو یا بل مهم کار لپاره په لمانځه کې خبرې وکړي، کولی شي له هغې وروسته خپل لمونځ دوام ورکړي. د مالک مشهور نظر دا دی چې هغه خبرې چې د سمون په قصد په قصدي ډول وشي، لمونځ نه باطلوي. الشافعي ویلي دي چې خبرې، د هر ډول وي، لمونځ باطلوي، پرته له هیرې څخه. ابوحنیفه ویلي دي چې خبرې، پرته له کوم استثنا څخه، لمونځ باطلوي.

This is the tradition of Ibn Mas'ud. The tradition of Zayd ibn Arqam reads, “We used to speak during prayer, till the words, “And stand up with devotion to Allah”, were revealed and we were commanded to maintain silence and prohibited from speaking”. Further, there is the tradition of Mu<awiya ibn al- Hakam al-SulamT, who said, “I heard the Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him) saying, ‘The speech of people is not suitable for our prayer, for prayer is praise (of Allah), the repetition of the word of taw hid, thanksgiving, and the recitation of the Qur’an’”. They disagreed, however, about this on two points. First, when a person speaks out due to forgetfulness, and second when he speaks out intentionally for correcting an error in prayer. AFAwzaT deviated from this saying that a person who speaks out in prayer for saving a life or for another serious matter may continue his prayer after that. Malik’s widely known opinion is that intentional speech with a view to rectification does not invalidate prayer. Al-ShafiT said that speech invalidates it, whatever its nature, except in the case of forgetfulness. Abu HanTfa said that prayer is invalidated by speech without exception.

اختلاف دوی سبب د حدیثونو د ظاهري معنا تصادم دی. مخکینی احادیث د خبرو کولو عمومي منع ته اشاره کوي، او دا د ابوهریرۀ رضي الله عنه د هغې روایت سره په ټکر کې ښکاري چې وايي: «رسول الله ﷺ د دوو رکعتونو څخه وروسته لمونځ پای ته ورساوه. ذوالیدین [یو سړی چې په دې نوم یادیده] ورته وویل: ایا لمونځ لنډ شو، یا تاسو هیر کړ، یا رسول الله؟ رسول الله ﷺ وفرمایل: ایا ذوالیدین ریښتیا وویل؟ خلکو وویل: هو. نو رسول الله ﷺ ودرېد او پاته دوې رکعتونه یې ادا کړل او بیا یې سلام واړاوه.» د دې حدیث ظاهري معنا دا ده چې رسول الله ﷺ خبرې وکړې او د هغه سره خلکو هم خبرې وکړې، او بیا یې لمونځ دوام ورکړ، او دا خبرې لمونځ نه دی ماتولی. هغه علماء چې دې ظاهري معنا ته ملاتړ وکړ او ویې ویل چې دا خبرې یوازې د لمانځه د سمون لپاره وې، نو دا یې د عمومي منع څخه مستثنی وګڼله؛ دا د مالک بن انس رحمه الله نظر دی. ځينو وویل چې په حدیث کې داسې کوم دلیل نشته چې دوی په قصدي ډول لمونځ کې خبرې کړې وې، او ویې ویل چې ښکاري دوی دا فکر کاوه چې لمونځ لنډ شوی، پداسې حال کې چې نبي ﷺ داسې فکر کاوه چې لمونځ بشپړ شوی. سربیره پر دې، دوی وویل چې دا روایت چې خلکو د نبي ﷺ د "نه لمونځ لنډ شوی دی او نه مې هیر کړی" خبرې وروسته خبرې وکړې، د دوی په نظر کې صحیح ثابت نه دی؛ نو حدیث د هغه چا لپاره د خبرو کولو جواز ښيي څوک چې په قصد خبرې نه کوي. دغه د ملک او الشافعی ترمنځ د عام حکم څخه د معافیت په اړه د اختلاف سبب، د دې حدیث د معنا په اړه د دوی اختلاف دی، که څه هم الشافعی د دې لپاره یوه عمومي قاعده هم ترې اخیستې ده، هغه د رسول الله ﷺ دا قول دی: «زما د امت څخه د خطا او هیروالي مسؤلیت لرې شوی دی»۔ له بلې خوا ابو حنیفه د منع کونکو احادیثو ته د دوی عمومي معنا ورکړې ده، او دوی یې د ذوالیدین د حدیث ناسخ ګڼلي دي، او له هغه څخه یې مقدم بللي دي۔

The reason for their disagreement stems from the conflict of the apparent meaning of the traditions. The preceding traditions imply the general prohibition of speech, and appear to conflict with Abu Hurayra’s tradition, which says, “The Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him) once concluded his prayer after two ra&as, Dhu al-Yadayn [a man so called] asked him, ‘Has the prayer been shortened, or did you forget, O Messenger of Allah?’ The Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him) said, ‘Did Dhu al-Yadayn speak the truth?’ They said, ‘Yes’. The Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him) stood up and prayed the remaining two rak'as and then concluded with the salutation’”. The apparent meaning here is that the Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him) spoke'and so did the people with him, and they continued the prayer after this speech, which did not cut off their prayer. Those who followed this apparent meaning, and maintained that this speech was specific to the rectification of prayer, exempted it from the general implication (of prohibition); This is Malik ibn Anas’s opinion. Some maintained that there is no evidence in the tradition to indicate that they spoke intentionally during prayer, and said that it appears they spoke thinking that the prayer had been shortened, while the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) spoke thinking that the prayer had been completed. Further, they added that the report that the people spoke after the statement of the Prophet (God’s peace and blessings be upon him), “The prayer has not been shortened nor did I forget”, was not proved authentic in their view; therefore the tradition implies the permissibility of speech for a person who is not speaking intentionally. Thus, the reason for the disagreement between Malik and al-ShaficT about the exemption from the general implication is their dispute over the meaning of this tradition, though al-ShaficT also relied for this upon a general principle, which is the saying of the Prophet (God’s peace and blessings be upon him), “Liability for mistake and forgetfulness has been removed from my umma”. Abu HanTfa, on the other hand, interpreted the proscribing traditions in their general meaning and held them to have abrogated the tradition of Dhu al- Yadayn, and as being preferred over it.