Terdapat pada dasarnya empat jenis naskh yang boleh berlaku antara dua sumber hukum syariat, iaitu al-Qur'an dan as-Sunnah.

There are basically four different types of naskh which can take place between the two sources of divine law, the Qur’aan and the Sunnah.

Yang pertama ialah naskh al-Qur'an dengan al-Qur'an. Dalam jenis naskh ini, satu ayat al-Qur'an yang mengandungi suatu hukum digantikan oleh ayat al-Qur'an yang lain yang mengandungi hukum baharu. Contohnya terdapat dalam ayat-ayat mengenai wanita yang melakukan perbuatan keji. Hukum awal dinyatakan dalam al-Qur'an seperti berikut:

The first is the naskh of the Qur’aan by the Qur’aan. In this type of naskh, a Qur’aanic verse containing a law is superseded by another Qur’aanic verse containing a new law. An example can be found in the verses on immoral women. The early law was stated in the Qur’aan as follows:

Undang-undang ini telah dimansuhkan dan digantikan oleh undang-undang sebatan berikut:

This law was abolished and replaced by the following law of lashing:

Jenis kedua ialah naskh al-Qur'an oleh Sunnah. Terdapat perbezaan pendapat sama ada kategori ini wujud. Mereka yang menegaskan kewujudannya memberikan contoh ayat tentang wasiat, yang di dalamnya Allah memerintahkan orang-orang beriman seperti berikut:

The second type is naskh of the Qur’aan by the Sunnah. There is controversy as to whether this category exists. Those who affirm it give as an example of it the verse on wills, wherein Allaah instructs the believers as follows:

Hukum awal ini telah digantikan oleh hukum-hukum pewarisan dan dimansukh oleh hadis di mana Nabi ﷺ bersabda,

This early law was replaced by the inheritance laws and repealed by the hadeeth in which the Prophet (ﷺ) said,

Yang ketiga ialah naskh Sunnah oleh al-Qur'an; iaitu pemansuhan dan penggantian suatu hukum Islam yang diajarkan oleh Nabi (ﷺ) dengan hukum dalam suatu ayat yang diturunkan dalam al-Qur'an. Contoh jenis naskh ini ialah pemansuhan solat menghadap Baitul Maqdis. Kaum Muslimin solat menghadap Baitul Maqdis, mengikut teladan Nabi (ﷺ) sehinggalah mereka berhijrah ke Madinah. Selepas mereka menetap di Madinah, Allah menurunkan ayat,

The third is the naskh of the Sunnah by the Qur’aan; that is, the abolition and replacement of an Islaamic law which the Prophet (ﷺ) taught by the law in a verse revealed in the Qur’aan. An example of this type of naskh is when prayer in the direction of Jerusalem was abolished. Muslims prayed towards Jerusalem, following the example of the Prophet (ﷺ) until they emigrated to Madeenah. After their settling in Madeenah, Allaah revealed the verse,

Isteri Nabi, ‘Aa’ishah, turut meriwayatkan bahawa puasa ‘Aashooraa’ (10 Muharram) pada asalnya diwajibkan sehingga turunnya ayat-ayat tentang puasa Ramadan. Selepas itu, sesiapa yang ingin berpuasa ‘Aashooraa’ boleh melakukannya.39 Apabila Nabi (ﷺ) berhijrah ke Madinah, baginda mendapati orang Yahudi berpuasa pada hari itu sebagai memperingati penyelamatan Nabi Musa daripada Firaun di Mesir. Nabi (ﷺ), dengan bimbingan Ilahi, memerintahkan kaum Muslimin supaya turut berpuasa, tetapi tiada wahyu Al-Qur’an yang diturunkan mengenainya. Namun, pada tahun kedua selepas Hijrah, Allah menurunkan ayat berikut,

The Prophet’s wife ‘Aa’ishah also reported that the fasting of ‘Aashooraa’ (the 10th of the month of Muharram) used to be compulsory until the verses of Ramadaan were revealed. After that, whoever wished to fast ‘Aashooraa’ did so.39 When the Prophet (ﷺ) migrated to Madeenah, he found the Jews fasting on that day in commemoration of Prophet Moosaa’s deliverance from Pharaoh in Egypt. The Prophet (ﷺ), under divine guidance, ordered the Muslims to do so also, but no Qur’aanic revelation was revealed concerning it. However, during the second year after the Hijrah, Allaah revealed the following verse,

Jenis keempat naskh ialah naskh Sunnah dengan Sunnah. Jenis naskh ini melibatkan pembatalan suatu hukum yang hanya terdapat dalam Sunnah Nabi ﷺ oleh hukum yang lebih kemudian yang dinyatakan dalam Sunnah. Contoh bagi jenis naskh ini terdapat dalam kenyataan sahabat Jaabir ibn ‘Abdullaah berikut: "Perintah yang terakhir daripada dua perintah Rasulullah ﷺ ialah supaya tidak berwuduk selepas (memakan) benda-benda yang tersentuh api." 41 Pada peringkat awal Islam, Nabi ﷺ telah memerintahkan para pengikutnya supaya berwuduk sebelum solat jika mereka telah memakan makanan yang dimasak, tetapi pada peringkat kemudian baginda memberitahu mereka bahawa perbuatan itu tidak lagi diperlukan.

The fourth type of naskh is that of the Sunnah by the Sunnah. This type of naskh involves the annulment of a law found only in the Sunnah of the Prophet (ﷺ) by a later law expressed in the Sunnah. An example of this type of naskh can be found in the following statement of the sahaabee Jaabir ibn ‘Abdullaah: “The latter of the Messenger of Allaah’s (ﷺ) two commands was to not make wudoo’ after (eating) things touched by fire.” 41 In the early period of Islaam, the Prophet (ﷺ) had commanded his followers to make wudoo’ before praying if they had eaten cooked food, but in the later period he told them that it was no longer necessary to do so.

Naskh terhadap al-Qur'an mahupun Sunnah melalui ijma' (kesepakatan sebulat suara para ulama) atau qiyas (penaakulan secara analogi) tidak boleh berlaku, kerana ijma' mahupun qiyas bukan berasal daripada wahyu Ilahi. Kedua-duanya merupakan hasil usaha intelek manusia, oleh itu kesimpulannya terdedah kepada kesilapan. Maka walaupun ijma' dan qiyas dianggap sebagai dua daripada sumber hukum Islam (fiqh), keduanya tidak dianggap sebagai sebahagian daripada Syariah (hukum ilahi).

The naskh of either the Qur’aan or the Sunnah by ijmaa‘ (unanimous agreement of the scholars) or qiyaas (analogous deduction) cannot occur, as neither ijmaa‘ or qiyaas are of divine origin. Both ijmaa‘ and qiyaas are the result of human intellectual effort, therefore, their conclusions are subject to error. So even though ijmaa‘ and qiyaas are considered to be two of the sources of Islaamic law (fiqh), they are not considered to be a part of Sharee‘ah (divine law).

Namun, ia boleh digunakan apabila menerapkan Syariah ke atas keadaan-keadaan yang tidak dinyatakan dalam Al-Qur’an atau Sunnah. 42

However, they may be used when applying the Sharee‘ah to circumstances not specified in the Qur’aan or Sunnah. 42

Dalam Al-Qur'an itu sendiri, naskh boleh berlaku dalam tiga bentuk yang berbeza, berkaitan dengan bacaan ayat yang dimansukh dan kesahihan hukum yang terkandung dalam ayat tersebut.

Within the Qur’aan itself, naskh may occur in three different forms in relation to the recitation of the abrogated verse and validity of the abrogated law contained in the verse.

Dalam bentuk pertama, bukan sahaja hukum itu dimansuhkan dan hukum baharu diletakkan di tempatnya, tetapi juga ayat yang mengandungi hukum lama itu dibuang dari al-Qur’an itu sendiri dengan ketetapan Ilahi. Contoh bentuk ini dapat dilihat dalam kenyataan ‘Aa’ishah berikut: “Antara wahyu ialah hukum bahawa menyusu sepuluh kali yang berasingan daripada seorang ibu susuan menjadikan perkahwinan dengannya dan dengan kaum kerabatnya diharamkan, sebagaimana dalam kes kaum kerabat ibu kandung. Kemudian ia digantikan dengan hukum lima kali susuan yang berasingan, yang dibacakan dalam kalangan ayat-ayat al-Qur’an sehingga tidak lama sebelum kewafatan Rasulullah (ﷺ).” 43 Jenis naskh ini amat jarang berlaku.

In the first form, not only is the law abolished and a new law put in its place, but also the verse which contained the old law is removed by divine decree from the Qur’aan itself. An example of this form can be found in the following statement of ‘Aa’ishah: “Among the revelations was the law that suckling ten distinct times by a wet nurse made marriage to her and her relatives prohibited, as in the case of the real mother’s relatives. It was then replaced by the law of five distinct sucklings which was recited among the verses of the Qur’aan until shortly before the death of Allaah’s Messenger (ﷺ).” 43 This type of naskh is extremely rare.

Dalam kes ini, Allah telah menghapuskan ayat tersebut daripada al-Qur'an dan bacaannya dihentikan tanpa digantikan dengan hukumnya. Jenis naskh ini juga jarang berlaku, walaupun tidak sejarang bentuk yang pertama.

In this case, Allaah had the verse removed from the Qur’aan and its recitation stopped without replacing the law. This type of naskh is also uncommon, though not as uncommon as the first form.

Antara beberapa contoh jenis ini ialah ayat tentang rejam terhadap penzina, yang diriwayatkan oleh ‘Umar ibn al-Khattaab, khalifah yang kedua.

Among the few examples of this type is the verse on stoning the adulterers, which was reported by ‘Umar ibn al-Khattaab, the second Caliph.

Ayat ini tidak terdapat dalam bentuk akhir al-Qur'an yang ditinggalkan oleh Nabi ﷺ, tetapi hukum merejam pezina hingga mati telah dilaksanakan oleh Nabi ﷺ sendiri dalam beberapa kesempatan dan direkodkan dengan baik dalam hadis. Ia juga merupakan amalan semua Khulafa' ar-Rasyidin selepas baginda.45

This verse is not in the final form of the Qur’aan which the Prophet (ﷺ) left, but the law of stoning the adulterer to death was applied by the Prophet (ﷺ) himself on a number of occasions and is well recorded in hadeeth. It was also the practice of all the Rightly-Guided Caliphs after him.45

Ini adalah bentuk naskh yang paling biasa, iaitu sesuatu hukum yang terkandung dalam sesuatu ayat dimansuhkan oleh hukum baharu dalam ayat yang baharu, tetapi ayat yang lama itu dibiarkan kekal dalam Al-Qur'an.

This is the most common form of naskh, whereby a law contained in a verse is annulled by a new law in a new verse, but the old verse is left in the Qur’aan.

Contoh yang jelas bagi bentuk penasakhan hukum ini ialah dalam ayat berikut:

A clear example of this form of the abrogation of the law in the following verse:

Ayat ini telah dimansukhkan oleh ayat yang lebih kemudian yang menyatakan,

This verse was superseded by a later verse which stated,