مسلمانانو ته د خلیفه د ټاکلو لپاره اجازه شوی وخت د شپو سره یوځای درې ورځې دي. یو مسلمان ته دا حرام دی چې درې شپې تیرې کړي پداسې حال کې چې د هغه په غاړه بیعت نه وي. او د دریو شپو اجازه له دې امله ده چې د خلیفه ټاکل له هغه وخت څخه فرض کیږي چې پخوانی خلیفه مړ شي یا له منصبه ګوښه شي. خو د ټاکلو ځنډول جایز دي تر هغه وخته پورې چې مسلمانان د درې ورځو او شپو په موده کې د دغه کار سره بوخت وي. که د درې شپو حد تېر شي او تر هغه وخته خلیفه ونه ټاکل شي، نو موضوع باید وڅېړل شي: که مسلمانان د خلیفه په ټاکلو کې بوخت وو او د خپل واک او وس څخه بهر د قانع کوونکو عذرونو له امله یې د درې شپو په موده کې نه شو ترسره کولی، نو ګناه د دوی له غاړې ساقطه ده، ځکه چې دوی په خپل کار کې هڅه کوله چې دا دنده ترسره کړي او په ناڅاپه توګه، د خپل زړه په خلاف، د دې دندې په پلي کولو کې ځنډ ته اړ شول. ابن حبان او ابن ماجه د ابن عباس رضي الله عنهما څخه روایت کړی چې رسول الله ﷺ فرمایلي دي: .

The time limit allowed for the Muslims to appoint a Khalifah is three days including their nights. It is forbidden for a Muslim to spend more than three nights without having a bayah on his neck. As for allowing a maximum of three nights, this is because appointing of a Khalifah becomes compulsory from the very moment the former Khalifah dies or is removed. However, it is allowed to delay the appointment as long as the Muslims are involved with the task at hand for three days including their nights. If the limit exceeds three nights and a Khalifah is not appointed by that time the matter should be examined: If the Muslims were involved in the appointment of a Khalifah and failed to do so within three nights for compelling reasons beyond their control and ability, then the sin would fall from their necks, for they were endeavouring in their task to perform this duty and were compelled against their will to delay the implementation of that duty. Ibn Hibban and Ibn Majah narrated from Ibn Abbas who reported that the Messenger of Allah (PBUH) said: .

الله تعالیٰ زما د امت څخه غلطي، هیر کول او هغه څه چې په زور ترې کول شوي وي، معاف کړي دي. [النووي، المجموع شرح المهذب، ج ۸، ص ۴۵۰]

"Allah had forgiven my Ummah for the mistake and forgetfulness and that which they were compelled of". [al-Nawawi, al-Majmu’ Sharh al-Muhadhdab, vol.8, p.450] .

که دوی په دې کار کې برخه نه وای اخیستې، نو ټول به تر هغه وخته پورې ګناهګاره وای چې یو خلیفه وټاکل شي، او یوازې بیا به ګناه د دوی له غاړې لرې شوې وای. څه چې د خلیفه د ټاکلو د دندې په پرېښودو سره دوی ګناه کړې، هغه ګناه له دوی نه نه لرې کېږي، بلکې پاته کېږي، او الله (ج) به دوی ته هماغه سزا ورکړي لکه څنګه چې هر مسلمان ته د یوې دندې د نه ترسره کولو په سبب ګناه سزا ورکوي.

But if they were not involved in the task they would all be sinful until such time that a Khalifah was appointed, and only then would the sin fall from their necks. As for the sin they had committed by neglecting the duty of appointing a Khalifah, this would not fall from them, rather it remains, and Allah (S.W.T) would punish them as he would punish any sin committed by a Muslim for not performing a duty. .

د خلیفه د بیعت لپاره د خلافت د مقام خالی کیدو سره فوري اقدام کولو د واجب کیدو په اړه، دا ځکه چې صحابه کرامو د رسول الله ﷺ د وفات وروسته، همدې ورځ او د دفن څخه مخکې، د بني ساعده په تالار کې دا مسئله مطرح کړه. د ابوبکر صدیق بیعت د عقد په توګه همدې ورځ، د رسول الله ﷺ د وفات په ورځ بشپړ شو. په دوهمه ورځ خلک په مسجد کې راټول شول ترڅو د ابوبکر لپاره د اطاعت بیعت وکړي.

As for the obligation of the immediate involvement in the bayah of the Khalifah once the Khilafah post becomes vacant, this is because the Sahabah addressed this matter in the hall of Bani Sai’dah after the death of the Messenger (PBUH) , on the same day of his death and before his burial. The contracting bayah of Abu Bakr was concluded on the same day of his death. On the second day, the people were gathered in the masjid to give the bayah of obedience to Abu Bakr. .

جہاں تک اس بات کا تعلق ہے کہ مسلمانوں کے لیے خلیفہ مقرر کرنے کی زیادہ سے زیادہ مدت اُن کی راتوں سمیت تین دن ہے، تو اس کی دلیل یہ ہے کہ جب عمرؓ نے محسوس کیا کہ اُن کی موت قریب ہے تو اُنہوں نے اہلِ شوریٰ کو خلیفہ مقرر کرنے کا ذمہ دیا، اور اُنہیں تین دن کی مہلت دی اور حکم دیا کہ تین دن گزرنے کے بعد جو شخص اس جماعت سے اختلاف کرے اُسے قتل کر دیا جائے۔ اُنہوں نے اس حکم پر عمل درآمد، یعنی اختلاف کرنے والے کو قتل کرنے کا کام، مسلمانوں میں سے پچاس آدمیوں کے سپرد کیا، باوجود اس کے کہ یہ جماعت اہلِ شوریٰ اور سینئر صحابہؓ پر مشتمل تھی۔ یہ سب کچھ صحابہؓ کی موجودگی میں ہوا اور کسی نے اس حکم پر اعتراض یا مذمت نہ کی۔ اس سے صحابہؓ کا یہ اجماع بن گیا کہ مسلمانوں کا اپنی راتوں سمیت تین دن سے زیادہ خلیفہ کے بغیر رہنا حرام ہے، اور صحابہؓ کا اجماع قرآن و سنت کی طرح شرعی دلیل ہے۔

As for the fact that the maximum time limit allowed for the Muslims to appoint a Khalifah is three days including their nights, its evidence is that when ‘Umar felt that his death was imminent he delegated the people of the Shura to appoint a Khalifah giving them a time limit of three days and instructing them to kill anyone who disagreed with the group once the three days had lapsed. He assigned the execution of such instruction, i.e. killing the one who might disagree, to fifty people from the Muslims despite the fact that the group was formed of the Shura people and the senior Sahabah. This took place in the presence of the Sahabah and no one objected or condemned such instruction. This became a general consensus of the Sahabah stating that it is forbidden for Muslims to remain without a Khalifah for more than three days including their nights and the consensus of the Sahabah is Sharia evidence just like the Qur’an and the Sunnah. .

البخاری د المسور بن مخرمه څخه روایت کوي چې هغه وویل: «عبدالرحمن زما په دروازه وټکول شپې یوه برخه تیرې شوې وې، تر دې چې زه ویښ شوم. هغه وویل: زه وینم چې ته ویده وې. په الله قسم، زه په دې درې شپو کې ډېر ویده نه وم.» یعنی دا درې شپې.» [البخاری، صحیح، #7207]. کله چې خلکو د فجر لمونځ وکړ، د عثمان لپاره بیعت بشپړ شو.

Al-Bukhari reported from Al-Miswar ibn Makhramah that he said: “Abd al- Rahman knocked at my door after a part of the night passed till I woke up. He said, “I see you have been sleeping. By Allah, I did not enjoy much sleep in these three…” (I.e. the three nights).” [Bukhari, Sahih, #7207]. Once the people prayed fajr, the bayah was concluded to ‘Uthman. .

سو، مسلمانانو باندې واجب دی چې کله د خلیفه پوست خالی شي، نو دې ته ملا وتړي چې د راتلونکي خلیفه بیعت تیار کړي، او دا کار په دریو ورځو کې بشپړ کړي. که وي یې نه کړ او د خلیفه بیعت یې ونه کړ، او خلافت له منځه ولاړ، او دوی پرې چپ پاتې شول، نو دوی د هغه وخت له مخې چې خلافت له منځه تللی، او په هغه موده کې چې چپ پاتې شول، ګناهګاره دي. دا حال نن هم دی، چې مسلمانان ګناهګاره دي ځکه چې له هغه وخته چې خلافت د ١٣٤٢ هجري کال د رجب د ۲۸مې نیټې په ورځ له منځه لاړ، تر دې دمه چې دوی یې بیا رامینځ ته نه کړي، د خلافت د رامینځ ته کولو کار یې نه دی کړی. په دې ګناه کې به هیچا ته معافي نه وي، پرته له هغو کسانو څخه چې د یوې صادقې او ریښتینې ډلې په ترڅ کې د خلافت د رامینځ ته کولو جدي کار کې بوخت وي. په دې صورت کې هغه له ګناه څخه خلاص کیږي. دا ګناه لویه ده، لکه څنګه چې د رسول الله ﷺ په حدیث کې بیان شوې ده:

So, it is obliged upon Muslims once the post of the Khalifah becomes vacant, to engage in preparing the bayah for the next Khalifah, and to complete it within three days. If they however did not engage in the bayah of the Khalifah, the Khilafah was removed and they remained silent about it, then they are sinful from the moment the Khilafah was removed and for the period they remained silent about it. This is the case today, where Muslims are sinful because they did not establish the Khilafah from the moment it was eliminated on 28 Rajab 1342 H until they establish it. No one would be free of that sin except those who were engaged in the serious work for establishing it within a sincere truthful group. In that case he would relieve himself of the sin. This sin is great as explained in the hadith of the Messenger of Allah ( PBUH) : .

«څوک چې داسې حال کې مړ شي چې د ده په غاړه کې بیعت نه وي، نو هغه د جاهلیت په مرګ مړ شوی.» [بخاري، صحیح، #۷۰۵۴ او مسلم، صحیح، #۴۷۶۷] دا د ګناه د لوی والي په ښودنه کوي.

“Whoever passed away without having a bayah on his neck he would have died the death of jahiliyyah.” [Bukhari, Sahih, #7054 and Muslim, Sahih, #4767] This indicates the greatness of the sin. .