خلیفه باید د والیانو د کړنو په اړه پوښتنه وکړي او د هغوی باندې نږدې څارنه وکړي. هغه دا کار یا پخپله وکړي یا داسې څوک وټاکي چې د هغوی د حالت پلټنه وکړي او تفتیش ترسره کړي. معاون ته هم اجازه ده چې د هغه ولایت والیانو کړنې وڅاري چې هغه یې د خلیفه سره مرسته کوي، او هغه باید خپلې موندنې او هغه پریکړې چې د دوی په اړه یې کړې دي، له خلیفه سره وڅیړي، لکه څنګه چې د تفویض شوي معاون د دندې په بیان کې تشریح شوي دي. په دې ډول خلیفه به د والیانو له حالاتو خبر وي او د هغوی وضعیت تعقیبوي. هغه باید له ټولو یا له ځینو والیانو سره له وخت په وخت لیدنه وکړي او د رعیت شکایات یې د هغوی په اړه واوري.

The Khalifah should inquire about the actions of the Wali and should monitor them closely. He should do this directly or appoint someone who would check their state of affairs and carry out inspections. The Mu’awin is also allowed to monitor the actions of the wulah in the wilayat that he helps the Khalifah in, and he should review his findings and decisions he took regarding them with the Khalifah, as has been explained in the task of the delegated assistant. Thus, the Khalifah would be aware of the states of the wulah, and following their situation. He should also meet with all of them or some of them from time to time and listen to the complaints of the subjects against them. .

ثابت شده است چې د الله رسول ﷺ به د والیانو په ټاکلو کې د هغوئ ازموینه کوله، لکه څنګه چې د معاذ او ابو موسی سره یې وکړه. هغه به د دوی ته تشریح کوله چې څنګه باید خپلې دندې ترسره کړي، لکه څنګه چې د عمرو بن حزم سره یې وکړه. هغه به د دوی پام د ځینو مهمو مسئلو ته هم اړاوه، لکه څنګه چې کله یې ابان بن سعید د بحرین والي وټاکه او ورته یې وویل:

It has been confirmed that the Messenger of Allah (PBUH) used to examine the Walis when appointing them, as he did with Muadh and Abu Musa. He used to explain to them how they should conduct their duties, as he did with amr b. Hazm. He also drew their attention to some important matters as he did with Aban b. Sa'id when he appointed him Wali over Bahrain and said to him: .

د عبدالقيس څارنه وکړئ او د دوی مشرانو ته عزت ورکړئ.

"Look after ‘Abd Qays and honour their leaders". .

همچنان دا هم ثابت شوی دی چې هغه ﷺ به والیانو ته حساب ورکول، د دوی حالت ته به یې کتل او د دوی په اړه ورته راوړل شوو خبرونو ته به یې غوږ نیولی. هغه ﷺ به والیانو ته امر کاوه چې د راغلو عایداتو او مصرف شوو لګښتونو حساب ورکړي.

Likewise it has also been confirmed that He (PBUH) used to hold the Walis accountable, inspect their situation and listen to news brought to him about them. He (PBUH) used to ask the Walis to account for the revenues and expenses used. .

البخاری او مسلم د ابو حمید الساعدي له لارې روایت کوي چې هغه وویل: د الله رسول ﷺ ابن اللتبیه د بنی سلیم د صدقې د راټولولو لپاره عامل وټاکه. کله چې هغه د الله رسول ﷺ ته راستون شو، ويې ویل: «دا ستاسو دی او دا هدیه ده چې ماته راکړل شوې.» نو د الله رسول ﷺ وفرمایل:

Al-Bukhari and Muslim narrated on the authority of Abu Humaid Al-Sa'idi who said:. The Messenger of Allah (PBUH) appointed Ibn al-Utbiyya as ‘amil in charge of Sadaqah of Banu Salim. When he returned back to the Prophet (PBUH), he said: "This is for you and (this is a gift) that was presented to me.” So the Messenger of Allah (PBUH) said:.

"چرا تو په خپل پلار او مور کور کې پاتې نه شوې ترڅو ستا ډالۍ تا ته راشي، که چېرې ته رښتيا وايې." عمر (رض) به د والیانو باندې ډېر نږدې څارنه کوله، او هغه محمد بن مسلمه ته دنده ورکړې وه چې د والیانو حال وګوري او وڅاري. عمر به د حج په موسم کې والیان راټولول ترڅو د دوی کار وڅاري او د رعیت هغه شکایتونه واوري چې دوی په اړه وي، او همدارنګه به یې د ولایتونو د چارو په اړه له دوی سره بحث کاوه او د دوی د خپل حال په اړه به یې پوښتنه کوله. روایت دی چې عمر یوځل د خپل شاوخوا خلکو ته وویل: "ایا تاسو به ووایاست چې زما دنده به بشپړه شوې وي که زه له تاسو څخه غوره سړی تاسو باندې مقرر کړم او هغه ته امر وکړم چې عادل اوسي؟" دوی وویل: "هو". هغه وفرمایل: "نه، تر هغه چې زه د هغه کار ونه څاري او ونه وینم چې ایا هغه هغه کار کوي چې ما ورته امر کړی دی یا نه." عمر د والیانو او عاملانو په حساب کې سخت ګڼل کیده. هغه به حتی یو څو کسان د شک پر بنسټ، پرته له ښکاره ثبوت څخه، له دندې ګوښه کول، او حتی به یې یو والي د داسې کوچني شک پر بنسټ ګوښه کاوه چې د شک سطحې ته هم نه رسېده. یوه ورځ دا موضوع له هغه څخه وپوښتل شوه نو هغه وفرمایل: "د خلکو د چارو د اصلاح لپاره یو امیر بل امیر سره بدلول اسان دي." [بخاري، صحیح، شمېره 6979]

"Why did you not remain in your father’s and mother’s home so that your gift comes to you if you said the truth." ‘Umar (ra) used to closely monitor the Walis, and he appointed Muhammad Ibnu Maslamah to examine their state of affairs and inspect them. ‘Umar used to gather the Walis during the Hajj season to review their performance and to listen to the complaints of the subjects about them, and he also used to discuss with them the affairs of the Wilayah's and ask about their own conditions. It has been reported that ‘Umar once said to people around him: “Would you say that my duty would be fulfilled if I appointed over you the best from amongst you, and ordered him to be just?” They said, “Yes”. He replied, “No. Not until I had checked his performance, and seen whether or not he did what I had ordered him to do.” .‘Umar was known to be strict when accounting the Walis and the amils. He would even remove some of them on a suspicion without conclusive evidence, and he even used to remove a Wali on the slightest doubt that did not even reach the level of suspicion. He was asked about this one day and he said, “It is easy to swap an Amir for another so as to amend the people’s affairs.” [Bukhari, Sahih. #6979] .

بااین حال، د دوی په لوړ سختۍ سره هم، هغه دوی ته د خپلو دندو په ترسره کولو کې ازاده لاس ورکاوه او د حکومت کولو په برخه کې د دوی عزت ساتلو. هغه به دوی خبرې اوریدې او د دوی دلیلونو ته پام کاوه. که چېرې هغه یو دلیل خوښ کړی وای، نو هغه د دې دلیل او د خپل یقین څرګندولو کې ډډه نه کوله، او وروسته به یې عامل ته ستاینه کوله. یوه ورځ هغې ته د حمص په عامل عمیر بن سعد په اړه خبر ورسید، چې هغه د حمص په منبر کې ویلي وو: «اسلام تر هغې پورې قوي پاتې کیږي څو چې واک قوي وي، او د واک قوت د تورې په وژلو یا د کوړې په وهلو نه راځي، بلکې د حق سره د قضاوت کولو او د عدالت د ساتلو په واسطه راځي.» کله چې عمر دا خبره واوریده، وې ویل: «زه غوښتل چې یو داسې سړی لرلای لکه عمیر بن سعد، چې د مسلمانانو په چارو کې ما سره مرسته وکړي.»

However, despite his strictness with them he gave them a free hand to undertake their duties and safeguarded their reputation in ruling. He used to listen to them and consider their arguments. If he liked an argument he was not shy of showing his approval and conviction of it and of showering the amil with praise afterwards. One day news reached him about his amil over Homs Umayr Ibnu Saad who had said while over the pulpit of Homs, “Islam will remain strong as long as the authority is strong. And the strength of the authority does not come about with the killing by the sword or the lashing by the whip, but by judging with the truth and the upholding of justice.” Upon hearing this ‘Umar said, “I wish I had a man like Umayr Ibnu Saad to help me with the Muslims' affairs.” .