د خلفاء راشدینو د ټاکلو د طریقې څېړلو وروسته، څرګنده ده چې نوماندانو ترمنځ لنډ لست جوړ شوی و. د بني ساعدې په تالار کې نوماندان ابوبکر، عمر، ابوعبیده او سعد بن عبادة وو. هغه وخت دا کافي وو، خو عمر او ابوعبیده د ابوبکر په شان هیڅوک برابر نه ګڼل، نو هغه ته یې ننګونه ونه کړه. په دې ترتیب سیالي یوازې ابوبکر او سعد بن عبادة ترمنځ پاتې شوه. بیا په تالار کې حاضر مؤثر خلکو ابوبکر وټاکه او هغه ته یې د بیعت عقد ورکړ. بله ورځ مسلمانانو ابوبکر ته د اطاعت بیعت ورکړ.

After examining the method of the appointment of the Khulafaa’ Rashidun, it is clear there was short listing of the nominees. In the hall of Bani Sa’idah, the nominees were Abu Bakr, ‘Umar, Abu Ubaydah and Sa’d ibn ‘Ubadah. These were enough at the time, but ‘Umar and Abu Ubaidah did not consider anybody equal to Abu Bakr, so they did not challenge him. Thus competition was limited to Abu Bakr and Sa’d ibn ‘Ubadah. Then the influential people present in the hall elected Abu Bakr and gave him the contracting Bayah. The next day, the Muslims gave Abu Bakr the Bayah of obedience. .

ابوبکر ؓ عمر ؓ کو خلافت کے منصب کیلئے مسلمانوں کے سامنے نامزد کیا، اور اس کیلئے کوئی اور نامزدگی نہ تھی۔ مسلمانوں نے ان کو پہلے عقد کی بیعت دی، اور پھر اطاعت کی بیعت دی۔

Abu Bakr nominated ‘Umar to the Muslims for the post of Khalifah, without having any other nominees. The Muslims gave him the contracting Bayah, and then the Bayah of obedience. .

عمر ؓ نے چھ افراد نامزد کیے اور خلافت کو انہی تک محدود کر دیا، یوں مسلمانوں کو اختیار دیا گیا کہ ان چھ میں سے کسی کو خلیفہ منتخب کریں۔ عبدالرحمن ؓ نے خود کو نامزد افراد سے الگ کر لیا، پھر باقی پانچ کے ساتھ مشورہ کیا اور امیدواروں کی تعداد دو تک محدود کر دی: علی ؓ اور عثمان ؓ، کیونکہ ان دونوں نے یہ معاملہ اُن کے سپرد کر دیا تھا۔ لوگوں کی رائے کی تحقیق کرنے کے بعد رائے عثمان ؓ کی خلافت پر قرار پائی۔

‘Umar nominated six people and limited the Khilafah to them, whereby the Muslims were given the choice to choose a Khaleefah from amongst the six. After removing himself from the nominees, Abdul Rahman discussed with the remaining five, limiting the number of candidates to two; Ali and ‘Uthman, after they delegated the matter to him. After investigating the opinions of the people, the opinion settled on ‘Uthman as a Khaleefah. .

د علی د ټاکلو په اړه، د خلافت لپاره له هغه پرته بل کوم نومزد نه و، نو د مدینې او کوفې د مسلمانانو اکثریت له هغه سره بیعت وکړ، او هغه څلورم خلیفه شو.

As for the appointment of ’Ali, there was no other nominee for Khalifah beside him, so the majority of Muslims of al-Madinah and al-Kufah gave him the Bayah, and he became the fourth Khaleefah. .

چونکه د عثمان (رض) بیعت کې د خلیفه ټاکلو لپاره اجازه شوې اعظمي موده، یعنې درې ورځې د دوو شپو سره، هم شامله وه، او همدارنګه د نومول شویو کسانو شمېر شپږ کسانو ته محدود شو چې بیا دوو ته لنډ شو، نو موږ به دا پېښې په تفصیل سره وڅېړو، ځکه چې دا د دې موضوع په سمه توګه پوهېدو کې ډېر ارزښت لري۔ ۱- عمر (رض) د چهارشنبې په سهار، د ذوالحجې له پای څخه ۴ ورځې مخکې، د ۲۳ هجري کال په وخت کې، په محراب کې د لمانځه په حال کې وژل شو. عمر (رض) د ۲۴ هجري کال د محرم په پیل کې، د یکشنبې په سهار، د ابولؤلؤه له لاسه د خپلې ټپي کېدو له امله وفات شو، الله هغه لعنت وکړي۔ د عمر (رض) د وصیت له مخې صهیب (رض) د هغه جنازه ولوسته۔

Since the Bayah of ‘Uthman (ra) included the maximum period allowed for electing a Khaleefah, i.e. three days including their two nights, as well as the limiting of the nominees to six people, which were shortlisted to two, we are going to discuss these events in detail because of its value in understanding this subject correctly. 1- ‘Umar (ra) was stabbed whilst he was standing in the mihrab praying on the dawn of Wednesday, 4 days before the end of Dhul Hijjah 23 AH. ‘Umar (ra) passed away on Sunday morning, at the beginning of Muharram in 24 AH, as a result of his injury caused by Abu Lu’luah, may Allah curse him. Suhaib (ra) prayed janazah (funeral prayer) on him according to the will of ‘Umar (ra). .

۲- کله چې عمر ؓ خاورو ته وسپارل شو، مقداد ؓ د عمر ؓ له خوا وړاندیز شوي د شورا شپږ کسان په یوه کور کې راټول کړل، چې ابوطلحه ؓ ساتنه کوله. دوی کېناستل او یو بل سره مشوره کوله. بیا دوی له خپلو منځو عبدالرحمن بن عوف ؓ ته واک ورکړ چې د دوی د رضایت سره، له دوی څخه یو خلیفه وټاکي.

2- When ‘Umar was buried, Al-Miqdad gathered the six people of shura recommended by ‘Umar in a house, which Abu Talha guarded. They sat down consulting with each other. Then they delegated Abdul Rahman ibn Awf from amongst themselves to choose a Khalifah from them, with their consent. .

3- عبدالرحمن نے ان کے ساتھ گفتگو شروع کی اور ان میں سے ہر ایک سے پوچھا: "خود اپنے علاوہ، اس گروہ میں سے آپ کے خیال میں کون اس اختیار کا اہل ہے؟" ان کا جواب علی اور عثمان سے آگے نہ بڑھا۔ آخر کار عبدالرحمن نے معاملہ ان دونوں تک محدود کر دیا۔

3- Abdul Rahman started discussing with them, and asked each one of them: “Apart from yourself, who do you think is worthy of this authority from among this group?" Their answer was not beyond ’Ali and ‘Uthman. Finally, ‘Abd al- Rahman confined the matter to those two. .

۴- له دې وروسته عبدالرحمن د هغو خلکو سره مشوره کول پیل کړل لکه څنګه چې پورته یادونه وشوه.

4- After that Abd al-Rahman started consulting the people as was mentioned above. .

د چهارشنبې شپه، یعنی د عمر (رض) له وفات وروسته د دریم ورځې شپه (یعنی یکشنبه)، عبدالرحمن خپل ورور زوی المسور بن مخرمه کور ته لاړ، چیرې چې ابن کثیر خپل کتاب البدایه والنهایه کې دا روایت کوي:

5- On Wednesday night, i.e. the night of the third day after the death of ‘Umar (ra) (i.e. Sunday), Abdul Rahman went to the house of his nephew, Al- Muswar ibn Makhramah, where Ibn Kathir reports the following in his book Al- Bidayah Wan-Nihayah: .

جب د عمر د وفات څلورمه ورځ پیل شوه، هغه د خپل ورور زوی المسور بن مخرمه په کور ته راغی او وې ویل: "ای مسور، ایا ویده یې؟ په الله قسم، له دریو شپو راهیسې ډیره خوب ما نه دی کړی..." یعنې هغه دریې شپې چې د یکشنبې سهار د عمر د وفات څخه وروسته وې، یعنې د دوشنبې، سه شنبې او چهارشنبې شپې. هغه وویل: "ځه او علي او عثمان زما لپاره راوبله..." بیا هغه دواړه مسجد ته راوړل او خلک د عامه لمانځه لپاره راغونډ کړل شول. دا د چهارشنبې د سهار وخت و. بیا هغه د علي (رض) لاس ونیواو او له هغه څخه یې د کتاب الله، د رسول الله ﷺ د سنت او د ابوبکر او عمر د عمل پر بنسټ د بیعت په اړه پوښتنه وکړه. علي (رض) هغه مشهور ځواب ورکړ: د کتاب او سنت پر بنسټ، هو؛ خو د ابوبکر او عمر د عمل په اړه، هغه به خپل اجتهاد کوي. نو هغه د علي لاس پرېښود او د عثمان لاس ونیواو او همدا پوښتنه یې ورڅخه وکړه. عثمان وویل: "هو، په الله قسم." په دې ډول د عثمان (رض) لپاره بیعت پای ته ورسید.

When the night that begins the fourth day after the death of ‘Umar started, he came to the house of his nephew, Al-Muswar ibn Makhramah and said, “Are you sleeping, O Muswar? By Allah! I have not enjoyed much sleep since three…” i.e. the three nights after the death of ‘Umar on Sunday morning, meaning the nights of Monday, Tuesday and Wednesday. He continued to say, “Go and call ’Ali and ‘Uthman for me…”, then he brought them to the masjid and the people were called to attend a public prayer. This was at dawn on Wednesday. Then he held the hand of Ali (ra) and asked him about taking the Bayah over the book of Allah and the Sunnah of His Messenger and the action of Abu Bakr and ‘Umar. ‘Ali (ra) gave him the well known answer: Over the book and the Sunnah, yes; as for the action of Abu Bakr and ‘Umar, he would make his own ijtihad. So, he dropped his hand and held the hand of ‘Uthman and asked him the same question. ‘Uthman said, “Yes, by Allah.” Thus the bayah was concluded to ‘Uthman (ra). .

سهیب د هغه ورځې د فجر او ظهر لمونځ خلکو ته مشري وکړه. بیا عثمان (رض) د مسلمانانو د خلیفې په توګه د عصر لمونځ کې خلکو ته مشري وکړه. دا پدې معنا ده چې که څه هم د عثمان (رض) سره د بیعت تړل د فجر لمونځ څخه پیل شول، د سهیب مشري د مدینې د مشرو خلکو د عثمان سره د بیعت تر بشپړېدو پورې ختمه نه شوه. دا بیعت د عصر څخه لږ وړاندې بشپړ شو، کله چې صحابه یو بل ته بللو ترڅو عثمان ته بیعت وکړي، تر دې چې د هغې ورځې له منځنۍ برخې تېرېدو وروسته او د عصر دمخه. کله چې د عصر دمخه بیعت بشپړ شو، د سهیب مشري پای ته ورسېده، او عثمان د عصر په لمانځه کې د دوی د خلیفې په توګه خلکو ته مشري وکړه. د البدایه والنهایه لیکوال څرګندوي چې ولې سهیب د ظهر لمونځ کې خلکو ته مشري وکړه، با وجود دې چې عثمان فجر کې بیعت واخیست. هغه وایي: "خلکو په مسجد کې ورته بیعت وکړ، بیا هغه د شورا کور ته یووړل شو (یعنې هغه کور چېرته چې د شورا خاوندان راټول شوي وو)، نو پاتې خلکو هم ورته بیعت وکړ. داسې بریښي چې هغه تر ظهر وروسته پورې د بیعت اخیستل بشپړ نه کړل. نو سهیب هغه ظهر په نبي ﷺ کې مسجد کې ولمانځه، نو د دې لپاره لومړی لمونځ چې په کې خلیفه، امیر المؤمنین عثمان مسلمانانو ته مشري وکړه، د عصر لمونځ و."

Suhaib led the people in the fajr and zuhr prayers of that day. Then ‘Uthman (ra) led the people in the ‘asr prayer as the Khalifah of the Muslims. This means that despite the contracting Bayah to ‘Uthman (ra) starting at the fajr prayer, the leadership of Suhaib did not expire except after the Bayah of the influential people in al-Madinah to ‘Uthman. This was completed little before ’Asr, when the Sahabah summoned each other to give bayah to ‘Uthman until after the middle of that day had passed and before asr. When the taking of the Bayah was completed before asr the leadership of Suhaib finished, and ‘Uthman led the people in the asr prayer as their Khalifah. The author of al-Bidayah wa al-Nihayah explains why Suhaib led the people in the zuhr prayer though ‘Uthman took the Bayah at fajr. He says: “The people gave him the Bayah in the masjid, then he was taken to the house of shura (i.e. the house where the people of shura met), so the rest of the people gave him the Bayah. It seems he did not finish taking the Bayah until after zuhr. So, Suhaib prayed that zuhr in the Prophet’s mosque, thus the first prayer in which the Khalifah, amir ul-mu’minin, ‘Uthman led the Muslims was salat al-asr.” .

په دې اړه د عمر (رضي الله عنه) د ټپي کیدو ورځې، د وفات ورځې او د عثمان (رضي الله عنه) سره د بیعت ورځې په اړه ځینې روایات توپیر لري. په دې ټولو کې مونږ هغه روایت ذکر کړی چې د تر ټولو قوي دلیل لرونکی دی.

There are some reported differences about the days in which ‘Umar was injured, the day of his death and the day of bayah to ‘Uthman. However we have endeavoured to mention the report with the strongest evidence. .

له همدې امله، د خلافت د مقام لپاره د نوماندانو په ټاکلو کې لاندې خبرې باید په پام کې ونیول شي، کله چې دا مقام (په مړینې یا له دندې لرې کولو سره) خالي شي، او هغه دا دي: ۱- د خلیفې د ټاکلو کار باید شپه او ورځ تر هغه وخته دوام وکړي تر څو دا دنده بشپړه شي.

Consequently the following matters must be considered when making nominations for the post of Khilafah after it becomes vacant (through death or dismissal), which are: 1- The work to appoint a Khaleefah must be done day and night until the task is completed. .

۲- نامزدان باید د قراردادي شرطونو د پوره کولو له مخې لنډ لیست ته واچول شي، یوه داسې موضوع چې د مظالمو محکمه یې ترسره کوي۔

2- Nominees have to be shortlisted in terms of fulfilling the contractual conditions, a matter that is conducted by the mahkamat al-mazalim. .

۳- نومزد شدگان دوځله لنډ لست ته ورځي: یو ځل شپږو ته، بیا دوه ته. د امت شورا دا لنډ لست د امت د استازو په توګه ترسره کوي. دا ځکه چې امت عمر (رضي الله عنه) ته د دوی د استازولۍ واک ورکړ، هغه شپږ کسان نومول، او دې شپږو نومزد شدګانو د خپلو منځو څخه یو استازی وټاکه، عبدالرحمن، څوک چې بحث وروسته د دوو کسانو لنډ لست جوړ کړ. په دې ټولو کې مرجع د امت شورا ده، یعنې د هغې استازي.

3- Nominees are short listed twice: to six, and then to two. The council of the Ummah conducts this short listing as representatives of the Ummah. This is because the Ummah delegated ‘Umar (ra) to represent them, who nominated six people, and the six nominees delegated a representative from amongst themselves, Abul Rahman, who shortlisted the nominees to two after discussion. Thus, the reference in all of this is the Ummah’s council, i.e. its representatives. .

4- د موقتي امیر دنده د خلیفې د بیعت د بشپړیدو په وخت پای ته رسیږي، نه د پایلو د اعلان په وخت. د صهیب مشرتوب د عثمان د ټاکل کیدو سره پای ته ونه رسید، بلکې د هغه د بیعت د بشپړیدو سره پای ته ورسید.

4- The task of the provisional amir expires after the completion of the taking of the Bayah by the Khalifah, rather than by the announcement of the results. The leadership of Suhaib did not finish by the election of ‘Uthman, but rather by the completion of his Bayah. .

په دې اساس، یو قانون به صادر شي چې د خلافت د ټاکلو طريقه د دريو ورځو، پکې د شپو په شمول، تعیین کوي. دا قانون مخکې له مخکې تصویب شوی دی، او په مناسب وخت کې به بحث او منل کیږي، انشاء الله.

Accordingly, a law will be issued that determines the way of electing the Khalifah during the three days including their nights. This law has already been enacted, and it will be discussed and adopted at the right time, insha’allah. .

یوں ہوتا ہے کہ اگر کوئی خلیفہ موجود تھا اور وہ فوت ہو گیا یا معزول کر دیا گیا، تو اس کی جگہ دوسرا خلیفہ مقرر کرنا ضروری ہے۔ لیکن اگر سرے سے کوئی خلیفہ موجود نہ ہو، تو مسلمانوں پر خلیفہ مقرر کرنا واجب ہو جاتا ہے تاکہ شریعت کے احکام نافذ ہوں اور دنیا تک اسلام کی دعوت پہنچائی جائے، جیسا کہ استنبول میں اسلامی خلافت کے خاتمے کے بعد، 28 رجب 1342 ہجری (3 مارچ 1924ء) سے اب تک صورتحال ہے۔ ایسی حالت میں اسلامی دنیا کے مسلم ممالک میں سے کوئی بھی ملک خلیفہ مقرر کرنے کے لیے موزوں ہے، اور خلافت اسی کو منعقد ہو جائے گی۔ پس اگر مسلم ممالک میں سے کسی ایک نے کسی خلیفہ کو بیعت دی اور اس کے لیے خلافت منعقد ہو گئی، تو دوسرے ممالک کے مسلمانوں پر واجب ہے کہ اسے بیعتِ سمع و طاعت دیں، یعنی اس کی اتھارٹی کے تابع ہونے کی بیعت کریں۔ یہ اس وقت ہوگا جب اس کے ملک کے لوگوں کی بیعت کے ذریعے اس کے لیے خلافت منعقد ہو چکی ہو۔ تاہم اس ملک میں درج ذیل شرائط پوری ہونا ضروری ہیں:

This is the case if there was a Khalifah and he passed away or was removed, and a Khaleefah needs to be appointed to replace him. However, if there is no Khaleefah at all, it becomes obligatory upon the Muslims to appoint a Khaleefah, to implement the rules of the Shariah and to carry the Islamic da’wah to the world, as is currently the case since the removal of the Islamic Khilafah in Istanbul, on 28th Rajab 1342 H (3rd March 1924). In such a situation, every one of the Muslim countries in the Islamic world is suitable to appoint a Khalifah, and the Khilafah would be concluded to him. So, if one of the Muslim countries gave the Bayah to a Khaleefah, and the Khilafah was concluded to him, it becomes obligatory upon the Muslims in the other countries to give him the Bayah of obedience, i.e. a bayah of submission to his authority. This is after the Khilafah has been concluded to him through the Bayah of the people of his country. However, the following conditions have to be fulfilled in that country: .

1. د دې هیواد واکمني باید د مسلمانانو په لاس کې وي، نه د یوه غیر اسلامي هیواد په لاس کې او نه د غیر اسلامي نفوذ لاندې.

1. The authority of the country must be in the hands of the Muslims and not in the hands of a non-Islamic country or under a non-Islamic influence. .

د هغه هیواد مسلمانانو امنیت باید د اسلام له خوا تضمین شي، یعنې د هغوی ساتنه په کور او بهر کې باید د اسلام په نوم او د اسلامي ځواکونو له خوا وي، د نورو ټولو په استثنا سره.

2. The security of the Muslims in that country must be guaranteed by Islam, i.e. its protection at home and abroad should be in the name of Islam and by Islamic forces to the exclusion of all others. .

۳. د اسلام پلي کول باید سمدستي، همه‌اړخیز او بنسټیز ډول پیل شي، او خلیفه باید د اسلامي پیغام د رسولو په کار کې ونډه واخلي.

3. The implementation of Islam should take place with immediate effect in a comprehensive and radical manner; the Khalifah must be involved in the conveying of the Islamic Message. .

4. خلیفہ باید ټول هغه قراردادي شرطونه پوره کړي، که څه هم هغه ښه شرطونه پوره نه کړي، ځکه چې اصل اهمیت د قرارداد د شرطونو لري.

4. The Khalifah must fulfil all the contractual conditions, although he might not fulfil the preferred conditions, since what really matters are the conditions of the contract. .

که هغه هیواد دا څلور شرطونه پوره کړي، نو خلافت به یوازې د هغه هیواد د بیعت له مخې قائم شي، او یوازې همهغه به یې بشپړ کړي. هغه خلیفه چې دوی ته بیعت ورکړل شي، هغه به مشروع خلیفه شي، او د هغه پرته نورو ته ورکړل شوی هر بیعت به باطل وي. که کوم هیواد له دې وروسته بل خلیفه ته بیعت ورکړي، د هغه بیعت به باطل وي، د رسول الله ﷺ د دې فرمان له امله: .

Should that country satisfy these four conditions then the Khilafah would be established by the Bayah of that country alone, and the Khilafah would be concluded by her alone. The Khalifah to whom they gave the Bay’ah would become the legitimate Khalifah, and any Bay’ah to other than him would be invalid. Any country that might give the Bayah to another Khalifah after that, his Bayah would be invalid, due to the saying of the Messenger of Allah (P.B.U.H): .

"که د دوو خلیفګانو لپاره بیعت واخیستل شي، نو وروستی یې ووژنئ." [مسلم، صحیح، #1853]

“If Bay’ah was taken to two Khaleefah, then kill the latter of them.” [Muslim, Sahih, #1853] .

"پہلے کی بیعت پوری کرو، پھر پہلے کی۔" [بخاری، صحیح، #3455]

“Fulfil the Bayah of the first, then the first.” [Bukhari, Sahih, #3455].