1.5 Temir davrida Filistiya alohida davlat sifatida: Peleset mamlakati, G‘azodan Tantur gacha (miloddan avvalgi 1200–712 yillar)
1.5 Iron Age Philistia As A Distinct Polity: The Country Of The Peleset From Gaza To Tantur (1200‒712 Bc)
Ossuriyacha pi-lis-te nomi (pilistu palashtu, pilistu, pi-lis-te, pa-laas- ta-a-a, pilishti, pilishtu, pilistu, pilisti, pilistin) G'azodan Tantur tomonga cho'zilgan hududni bildirgan va ichki tomonga qarab ancha kattaroq hududlarni ham o'z ichiga olishi mumkin edi. Ossuriyacha filisti, filistin va palashtu shu nomning turli xil qo'llaniladigan Ossuriyacha yozilishlaridir. Balki bu nom Ossuriyaning Tantur viloyati (Tantur dan Akkagacha), Magiddu (مجیدو; Yezreel vodiysi/ Marj ibn ‘Amer), Samerina (markaziy tog'lik hudud) va Sennaxeribning Quddusi (Lakish ham kiradi) hamda ehtimol boshqa hududlardan farqlanishi kerak. Olti asr davomida bu nomlar Ossuriya yozuvlarining bir qancha namunalarida uchragan.
The Assyrian name pi-lis-te (also pilistu palashtu, pilistu, pi-lis-te, pa-laas- ta-a-a, pilishti, pilishtu, pilistu, pilisti, pilistin) referred to an area that runs from Gaza to Tantur, and may include much larger areas inland. The Assyrian filisti, filistin and palashtu are Assyrian spellings of this name which are used variously. Perhaps it should be distinguished from the Assyrian provinces of Tantur (Tantur to Akka), Magiddu ( مجیدو ; in the Jezreel valley/ Marj ibn ‘Amer), Samerina (the central highlands) and Sennacherib’s Jerusalem (including Lakhish) and possibly other regions. Over a period of six centuries, these names were found on a handful of Assyrian inscriptions.
Eski Ahd (Tavrot)da "Plishtimlar yurti" haqida so'z boradi. Bibliyada O'rta yer dengizi ham "Filistlar dengizi" deb atalgan (Chiq.
The Old Testament talks about a ‘land of the Plishtim’. In the Bible the Mediterranean Sea was also known as the ‘Sea of the Philistines’ (Exod.
23:31), bu nom O‘rta er dengizi sohillarining katta qismida yashagan xalqlar nomidan olingan. Eski Ahdda filistlar Plishtim, ularning O‘rta er dengizi bo‘yidagi hududi esa Pleshet deb atalgan: Filistiya (1 Sam.
23:31), named after the people occupying a large portion of the shores of the Mediterranean. The Philistines were known in the Old Testament as Plishtim and their Mediterranean territory as Pleshet: Philistia (1 Sam.
17:36; 2 Sam. 1:20; Judg. 14:3; Amos 1:8). Aksariyat Amerika va Isroil bibliyashunoslari bu Peleset ni qisman tarixlashtirilgan, lekin oxir-oqibat Injildagi "Filistlar yurti" bilan aniqlaydilar; ya'ni kamida G'azodan Tantur gacha bo'lgan qirg'oq mintaqasini.
17:36; 2 Sam. 1:20; Judg. 14:3; Amos 1:8). Most American and Israeli biblical scholars identify this Peleset with a somewhat historicised, but ultimately biblical ‘land of the Philistines’; that is, at least the coastal region from Gaza to Tantur.
Joshua, Deuteronomy va Samuel kitoblaridagi jangovor afsonaviy hikoyalar zamonaviy sionistik joylashuvchi millatchilikka Kan’on yurtini “bosib olish” va uning mahalliy aholisini yo‘q qilish haqidagi qattiqqo‘l, harbiy va zo‘ravon jihatlarni bergan. Hakamlar kitobi ham sionizmga yana bir harbiy an’anani bergan: filistlarga qarshi (haqiqiy yoki xayoliy) kurash bilan bog‘liq “muqaddas urush” hikoyalari hamda Gazadagi filistlar nomidan Somsonni (isroillik qahramon) sotgan ayyor Dalila haqidagi hikoya (Hakamlar 16).
The militant myth-narratives of the Books of Joshua, Deuteronomy and Samuel have provided modern Zionist settler-nationalism with the muscular, militaristic and violent dimensions of the ‘conquest of the land of Cana’an’ and elimination of its indigenous people. The Book of Judges has also given Zionism another militarist tradition: the ‘holy war’ stories associated with the (real or imagined) struggle against the Philistines, and the narrative of Samson (an Israelite hero) and cunning Delilah, who betrayed Samson on behalf of the Philistines of Gaza (Judg. 16).
Filistiya, so'nggi Bronza davri va Temir davrida filistimliklar hukmronligi ostida bo'lib, kuchli xalqaro savdo aloqalari, o'ziga xos iqtisodiyoti va rivojlangan shaharsozlik muhiti bilan ajralib turadigan alohida geosiyosiy birlikka aylangan. Eski Ahdga ko'ra, filistimliklar — G'azo, Ashkalon, Ashdod, Ekron va Gat shaharlaridan iborat mashhur besh shaharli (pentapoli) Filistiyani boshqargan yuqori darajada rivojlangan xalq (Niesiołowski-Spanò 2011: 38) — asrlar davomida Eski Ahd kitoblari va hikoyalarida ularga berilgan keskin salbiy tasvir ostida azob chekkan. Goliatdan tortib Dalilagacha, ular Isroil xalqining shakllanayotgan afsonaviy hikoyasida ichki jihatdan yovuz Boshqani timsol qilib kelgan (McDonagh 2004). Eski Ahdda filistimliklar mafkuraviy qurbon ecki (scapegoat) sifatida tasvirlangan (McDonagh 2004).
Philistia of the late Bronze Age and Iron Age was dominated by the Philistines and evolved into a distinct geo-political entity with strong international trade links, a distinct economy and a sophisticated urban environment. The Philistines – a highly advanced people who, according to the Old Testament, ruled five famed Pentapoli of Philistia: Gaza, Ascalon, Ashdod, Ekron and Gath (Niesiołowski-Spanò 2011: 38) – have, for centuries, suffered under the weight of their relentlessly negative portrayal in the books and stories of the Old Testament. From Goliath to Delilah, they have personified the intrinsically evil Other in the burgeoning narrative myth of the nation of Israel (McDonagh 2004). In the Old Testament, the Philistines were constructed as a typical ideological scapegoat (McDonagh 2004).
Zamonaviy Yevropa irqchiligi va Injildagi Filistimlarga nisbatan shakllangan tasavvurlar hamda xurofotlar zamonaviy G'arb atamasining haqoratli va salbiy ma'nosida saqlanib qolgan: "filisteer (philistine) — madaniyatdan bexabar yoki uning oldida mag'rur ravishda dushmanlik qiluvchi shaxs" (Eban 1984: 45; Rose 2004: 17; McDonagh 2004).
Modern European racism and biblical constructs and prejudices towards the Philistines have survived in the derogatory and offensive connotation of the modern Western term: ‘a philistine is a person ignorant of, or smugly hostile to, culture’ (Eban 1984: 45; Rose 2004: 17; McDonagh 2004).
Yaqin o'tmishda paydo bo'lgan ba'zi sionistik manbalar "p-l-s-t" ("Pelesat"; filistlar) nomi bugungi G'azo mintaqasiga taxminan to'g'ri keladigan hudud ekanligini ko'rsatadi. Aslida bu targ'ibotchi da'volarga zid o'laroq, Kech bronza davridan va temir davrining I bosqichi boshlanishi (taxminan miloddan avvalgi 1200 yil) dan boshlab Pelesat xalqi Falastinning O'rta er dengizi bo'yidagi sohil mintaqasida yashagan boshqa mahalliy aholi bilan aralashib ketgan: janubda G'azodan shimolda Tantur gacha. Ehtimol, Pelesat yurti shimolga, Karmil tog'igacha cho'zilgan. Tantur — Tantura nomining odatiy xalqaro ingliz tilidagi shakli. Bu kichik falastinlik portlashar shahar (1948 yildagi Falastin Nakbasi paytida aholisi ko'chirilgan) Haifadan janubda, Haifadan 35 kilometr janubda O'rta er dengizi sohilida, Isroilning Zixron Ya'qov shahridan (1882 yilda asos solingan) 8 kilometr shimoli-g'arbda joylashgan. Yaqin atrofdagi Tantur (Tantur) arxeologlar tomonidan Tel Dor yoki Dora deb ataladigan qadimiy joy hisoblanadi. Tantur Ossuriyaning Tantura viloyatining markazi bo'lgan va taxminan bir asr davomida shimolda Akkogacha bo'lgan sohilni nazorat qilgan. Miloddan avvalgi 1100 yil atrofida filistlar ichki hududlarini sharqqa kengaytirib, Iordan daryosi va Esdraelon tekisligi (arabcha: Marj Ibn 'Amer) tutashgan joyda joylashgan muhim strategik shahar Beysanni (keyinchalik Skifopol) ham o'z ichiga olgan. "p-l-s-t yurti" ("Pelesat", "filistlar") sohil mintaqasining keng maydoni — shimolda Tanturdan janubda G'azogacha bo'lgan, ichki qismdagi ulkan hududlarni ham qamrab olgan holda — "Pelesat yurti" hozirgi G'azo sektoridan o'n besh-yigirma baravar katta bo'lganini, Tel-Avivning katta qismini, shu jumladan Xolon va Petax-Tikva shaharlarini o'z ichiga olgan Isroilning metropolitan hududini qamrab olganini ko'rsatadi. Petax-Tikva sionistik tarixshunoslikda "Im Hamoshavot", ya'ni "Koloniyalar onasi" deb ataladi.
There are recent pro-Zionist sources which seem to suggest that ‘p-l-s-t’ (‘Peleset’; Philistines) was an area corresponding roughly to today’s Gaza region. In fact, contrary to these propagandistic claims, from the Late Bronze Age onwards and the beginning of the Iron Age I (about 1200 BC), the Peleset intermingled with other local populations inhabiting the Mediterranean coastal region of Palestine, from Gaza in the south to Tantur in the north. In all probability, the land of the Peleset extended further north to Mount Carmel. Tantur is the normal international English name for Tantura. This small Palestinian harbour town (depopulated in the Palestinian Nakba of 19488) is located south of Haifa and 8 kilometres north-west of the Israeli town of Zikhron Yaakov (founded in 1882) on the Mediterranean coast, 35 kilometres south of Haifa. Nearby Tantura (Tantur) is the ancient site referred to as Tel Dor, or Dora, by archaeologists. Tantur was the centre of the Assyrian province of Tantura and controlled the coast north to Acre for about a century. Around 1100 BC the Philistines expanded their inland territory eastwards to include the city of Beisan (later Scythopolis), an important strategic city located at the junction of the Jordan River and the Plain of Esdraelon (Arabic: Marj Ibn ‘Amer). The large extent of the coastal region of the ‘land of p-l-s-t’ (‘Peleset’, ‘Philistines’), from Tantur in the north to Gaza in the south and including vast areas inland, suggests that the ‘land of the Peleset’ was fifteen to twenty times larger than the current Gaza Strip, encompassing much of greater Tel Aviv, the Israeli metropolitan area, which includes the cities of Holon and Petah Tikva, the latter known in Zionist historiography as Im Hamoshavot, the ‘Mother of the Colonies’.
Tel-Aviv — bu Yaffo, ya'ni qadimiy Falastin shahri, o'sib chiqqan va keyin uni o'ziga singdirib yuborgan shahardir; uning mahalliy aholisi 1948 yilda ommaviy ravishda haydab chiqarilgan (Rotbard 2015). Tel-Aviv metropolitan hududi — Quddus Ibroniy universitetining olimi Avishai Margalit ta'kidlaganidek (Margalit, A. 1991), hech qachon yahudiy xalqining tarixiy vatani bo'lmagan — 3 700 000 aholiga ega bo'lib, mamlakat aholisining 40 foizidan ortig'ini tashkil etadi va Isroilning eng yirik shahar agglomeratsiyasidir.
Tel Aviv is a city which grew out of and then consumed its parent, the ancient Palestinian city of Jaffa, whose indigenous inhabitants were driven out en masse in 1948 (Rotbard 2015). The Tel Aviv metropolitan area, which, according to Avishai Margalit (of the Hebrew University of Jerusalem), had never been the historic homeland of the Jewish people (Margalit, A. 1991), constitutes Israel’s largest conurbation with 3,700,000 residents, over 40 per cent of the country’s population.
Umumiy Isroil ko‘chmanchi-mustamlakachi jamoaviy xotirasi qadimgi filistlarni zamonaviy arab tilida so‘zlashuvchi Falastin xalqi bilan bog‘laydi. 1948-yilgi Falastinlarga qarshi urushda sionistlarning etnik tozalash taktikasi Shimsonning filistlarga qarshi “muqaddas urushi” haqidagi afsonaviy rivoyatni qabul qilib, o‘zgartirib qo‘llagan, shubhasiz. Buning uchun isroilliklar 1948-yildagi asosiy komando qismlaridan birini rasmiy ravishda “Shimsonning tulkilari” (Shu’alei Shimshon) deb atashgan; u Falastinliklarni quvg‘in qilishda ishtirok etgan Givati brigadasi tarkibida faoliyat yuritgan.
Overall Israeli settler-colonial collective memory links the ancient Philistines with the modern Arabic-speaking people of Palestine. Zionist ethnic cleansing tactics in the 1948 War against the Palestinians evidently adopted and adapted the legendary narrative of Samson’s ‘sacred war’ against the Philistines. To do this, the Israelis officially named one of their key 1948 commando units Samson’s Foxes (Shu’alei Shimshon); it operated within the Givati Brigade which took part in the expulsion of the Palestinians.
Bundan tashqari, xuddi shu nomdagi, ya'ni "Shimsho'nning tulkilari" deb ataladigan yashirin razvedka batalyoni 2002 yilda Isroil armiyasi tomonidan qayta tashkil etilgan bo'lib, u G'azo sektorini bosib olishni qo'llab-quvvatlash uchun xizmat qilgan. Bu hudud Isroilning (bibliyashunoslik) ijtimoiy xotirasida qadimgi filistlar bilan bog'lanadi. Isroil armiyasining Janubiy qo'mondonligi emblemasidagi tulki tasviri ham Falastinning mahalliy xalqiga qarshi xuddi shu jamoaviy va Isroil kurashini mustahkamlash maqsadida ishlab chiqilgan.
Furthermore, a secret reconnaissance battalion of the same name, Samson’s Foxes, was re-established by the Israeli army in 2002, to back its occupation of the Gaza Strip, a region to which Israeli (biblicist) collective memory links to the ancient Philistines. The fox logo of the Israeli Army’s Southern Command is also designed to foster the same collective and Israeli struggle against the indigenous people of Palestine.