17.5 Xilofatni izlash
17.5 Seeking The Khilafah Post
Xalifalikka intilish va uning uchun raqobatlashish barcha musulmonlar uchun joiz bo‘lib, makruh emas. Uning uchun raqobatlashishni taqiqlovchi biror matn naql qilinmagan. Ma’lumki, Payg‘ambar ﷺ kafanga o‘ralgan holda to‘shagida yotganlarida, hali dafn etilmagan paytda, musulmonlar Bani Sa’ida hovlisida xalifalik uchun raqobatlashganlar. Shuningdek, sahobalarning eng ulug‘laridan bo‘lgan shura a’zolari bo‘lmish olti kishi barcha sahobalar oldida xalifalik uchun bahslashganlari, boshqa sahobalar esa buni inkor etmay, ushbu bahsga qo‘shilganlari ma’lum. Sahobalarning bu ijmosi xalifalik uchun raqobatlashish joiz ekanini ko‘rsatadi: uni so‘rash, izlash va unga erishish maqsadida fikr va dalil bilan bir-biri bilan bahslashish mumkin. Hadislarda zikr etilgan imoratni (rahbarlikni) so‘rashning man etilishiga kelsak, bu Abu Zarr (roziyallohu anhu) kabi unga layoqatsiz, zaif kishilar uchun taqiqdir. Biroq, unga layoqatli bo‘lganlar uni so‘rashlari joiz. ‘Amr ibn al-‘Os (roziyallohu anhu) uni so‘radi va Payg‘ambar ﷺ uni vali etib tayinladilar. Demak, naql qilingan hadislar, xoh imorat bo‘lsin, xoh xalifalik bo‘lsin, unga layoqatsiz kishilarga taalluqlidir. Unga layoqatli kishilarni esa Payg‘ambar ﷺ so‘rashdan qaytarmaganlar va so‘raganlarga imoratni bergenlar. Payg‘ambar ﷺ so‘raganlarga imoratni bergani va shu bilan birga uni so‘rashni man etgani uchun, bu taqiq shartlarga javob bermaydiganlarga nisbatan deb tushuniladi, mutlaq taqiq sifatida emas.