21.5 Ruxsat etilgan shartnomalar
21.5 Permissible Treaties
Islom Davlati Islom aqidasi ruxsat bergan shartlar asosida, Islom da’vatining manfaatlari talab qilgan taqdirda, tinchlik, sulh, qo‘shnichilik, madaniy, savdo-moliyaviy va ularga o‘xshash shartnomalar tuzishi mumkin. Agar bu shartnomalarda Islom ruxsat bermagan shartlar bo‘lsa, Islomga muvofiq bo‘lmagan shartlar bekor hisoblanadi, shartnomaning qolgan qismi esa qolgan shartlar bo‘yicha amalga oshiriladi. Chunki Shariatga zid har bir shart, hatto Musulmonlar Xalifasi uni ma’qullagan va rozi bo‘lgan taqdirda ham, bekordir. Agar Islom Davlati va uning dushmani o‘rtasida urush holati bo‘lsa, vaziyat talab qilgan va o‘sha paytdagi da’vat manfaatlariga mos ravishda ular bilan sulh va tinchlik shartnomasi tuzishi joiz. Agar Islom Davlati da’vat manfaatlari talab qilgan biror masala yuzasidan qo‘shni davlat yoki o‘zidan uzoqdagi davlat bilan tinchlik va do‘stlik o‘rnatishni lozim deb bilsa, buni qilishi joizdir. Davlat kofirlar bilan ittifoqlarda ularga yetib borish, ular orasida Islom haqida jamoatchilik fikrini shakllantirish vositasini topishi mumkin. Ittifoqlar orqali katta fitnani daf etish yoki boshqa dushmanga yetib borish imkoniyati ham bo‘lishi mumkin. Shuning uchun Islom Davlatiga qo‘shni davlatlar bilan qo‘shnichilik shartnomalari tuzish joiz bo‘lganidek, Islom da’vati uchun, musulmonlarni himoya qilish uchun yoki Islom va musulmonlar uchun biror foyda deb ko‘rilsa, yoki Islom da’vatini olib borish uchun, qo‘shni bo‘lmagan davlatlar bilan ma’lum muddatga tajovuzsizlik shartnomalari tuzish ham joizdir. Rasulullah ﷺ Banu Mudlij va Banu Dumrah bilan, lashkari yuradigan yo‘llarni xavfsiz qilish uchun shartnoma tuzdilar, Tabukda esa Yuhanna ibn Rub’a bilan, Bilodu Shom chegaralarida, Rum tomonidagi davlat chegaralarini xavfsiz qilish uchun shartnoma tuzdilar. Agar harbiy xalqlardan biror qavm hech qanday evaziz (badal) olmasdan ma'lum yillarga do'stlik shartnomasini so'rasa, xalifa buni ko'rib chiqadi. Agar u buni musulmonlar uchun foydali deb bilsa, ularning kuchli va katta qudrati tufayli yoki boshqa sabablarga ko'ra, bu ishni Allohning quyidagi so'zi asosida amalga oshirishi mumkin: