30.2 Ish haqi
30.2 The Wage
Ijaraga olinadigan pulning miqdori ko'rish yoki ta'rif orqali ma'lum bo'lishi shart, bu esa noaniqlikni yo'qotadi. Payg'ambar ﷺ shunday deganlar:
It is a condition that the money of the hiring be known via mutual sight or description which removes ignorance. He (saw) said:
"Kim Allohga va Oxirat kuniga iymon keltirsa, xizmatchi yollaganda, uning ish haqini unga oldindan aytmasdan turib yollamasin."
“Whoever believes in Allah and the Last Day should not employ an employee until he informs him his wage.”
Qiymat esa ijara haqining shartlaridan emas, xuddi narx sotilgan mollarda qiymat sharti bo'lmagani kabi. Qiymat bilan narx o'rtasidagi farq shundaki, qiymat narsaning pul bahosiga muvofiq bo'lib, o'lchovchilarning o'lchoviga ko'ra unga teng bo'ladi. Narx esa o'zaro rozilik bo'ladigan yoki undan ko'p yoki kam bo'lgan narsadir. Ishchining ish haqi ish qiymatiga teng bo'lishi shart emas, chunki ijarada qiymat almashinuv (badal) vazifasini o'tamaydi. Shu sababli ish haqi ish qiymatidan ko'p bo'lishi ham, kam bo'lishi ham joizdir. Agar biror kishi ma'lum ish haqi evaziga ishchini yollab, unga oltin yoki kumush bo'lagidan ma'lum shaklda buyum yasatsa, bu joizdir, chunki u aniq ish uchun yollanadi va ish haqi bilan u o'z qo'li bilan ishlagan kumush va oltin og'irligi o'rtasida teng bo'lish sharti yo'q. Sababi, ish haqining sharti ishning almashinuvidir, ishchi bajaradigan ish predmetining almashinuvi emas. Sotuvda narx bo'lishga yaroqli bo'lgan narsa, masalan naqd pul va shunga o'xshashlar, ijarada ish haqi (badal) bo'lishga ham yaroqlidir; ya'ni narx bo'lishga yaroqli bo'lgan narsa ish haqi bo'lishga ham yaroqlidir. Sotuvda narx bo'lishga yaroqli bo'lmagan narsa esa ijarada badal bo'lishi joizdir. Masalan, bir yil uy-joyda yashash evaziga hayvon sotib olish joiz emas, lekin uy-joyda yashash uchun bog' ijaraga olish (evaziga) joizdir, chunki sotuv mol-mulkni mol-mulkka almashtirishdir, shuning uchun boylikni foydaga almashtirish sotuv hisoblanmaydi. Ijara esa foyda evaziga foydaga ega bo'lish shartnomasi bo'lib, bu evaziga berilgan narsa albatta boylik bo'lishi shart emas, balki foyda ham bo'lishi mumkin.