21.4 Harbiy ittifoqlar
21.4 Military Alliances
“Al-hilf” tilida ahd va do‘stlik degan ma’nolarni anglatadi. “Halifuhu” deyiladi “’ahiduhu”dan (u u bilan ahd tuzdi). Lekin “al-hilf” so‘zi texnik ma’noda, asosan harbiy ittifoq uchun ishlatiladi. Harbiy ittifoqlar – ikki yoki undan ortiq davlatlar o‘rtasida tuzilgan shunday shartnomalarki, ularga ko‘ra ushbu davlatlarning qo‘shinlari birgalikda umumiy dushmanga qarshi jang qiladi yoki ular o‘rtasida harbiy axborot yoki urush vositalari almashiladi, yoki ulardan biri urushga kirsa, ular o‘z manfaatlariga ko‘ra birgalikda urushga kirish yoki kirmaslik masalasida maslahatlashadi. Bu ittifoqlar ikki tomonlama bo‘lishi mumkin, ikki, uch yoki undan ko‘p davlatlar o‘rtasida tuzilgan shartnomalar bo‘lishi mumkin, lekin ular shartnoma tuzgan davlatlardan biriga qilingan tajovuzni barchasiga qilingan tajovuz deb hisoblamaydilar; aksincha, agar shartnoma tuzgan davlatlardan biriga tajovuz sodir bo‘lsa, tajovuzga uchragan davlat va u bilan harbiy ittifoqi bor davlatlar o‘z manfaatlaridan kelib chiqib, tajovuzkor davlatga qarshi birgalikda urush e’lon qilishi yoki qilmasligi mumkin. Shuningdek, bu ittifoqlar jamoaviy ittifoqlar bo‘lishi mumkinki, unda shartnoma tuzgan davlatlardan biriga qilingan tajovuz barchasiga qilingan tajovuz hisoblanadi, shuning uchun ulardan biri biror davlat bilan urushga kirsa, boshqa barcha shartnoma tuzgan davlatlar ham o‘sha davlat bilan urush holatiga kiradi. Bu ittifoqlarning barchasi, ikki tomonlama, jamoaviy yoki boshqacha bo‘lishidan qat’i nazar, qo‘shin o‘z ittifoqchisini va uning hududini himoya qilish uchun jang qilishini talab qiladi, rahbarlar ko‘p bo‘lsinmi yoki yagona rahbar bo‘lsinmi.